Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu
Trong các dây chuyền sản xuất và quản lý hàng hóa công nghiệp hiện đại, các hệ thống phân loại sản phẩm đóng vai trò thiết yếu nhằm xử lý và sắp xếp hàng hóa dựa trên các tiêu chí như kích thước, khối lượng, hình dạng, màu sắc và mã vạch. Việc ứng dụng công nghệ cảm biến quang học, cánh tay robot tự động, băng chuyền thông minh, mã vạch, RFID kết hợp với thị giác máy tính giúp giảm thiểu sai sót, tiết kiệm chi phí nhân công và nâng cao năng suất trong các ngành công nghiệp thực phẩm, dược phẩm, điện tử và logistics. Tại Việt Nam, nhiều doanh nghiệp tư nhân vẫn chưa ứng dụng rộng rãi robot tự động vào khâu phân loại do chi phí nhập khẩu thiết bị từ nước ngoài còn tương đối cao. Đề tài khóa luận tốt nghiệp ngành Công nghệ Kỹ thuật Cơ điện tử tại Trường Đại học Sư phạm Kỹ thuật TP. Hồ Chí Minh được thực hiện nhằm nghiên cứu, thiết kế và chế tạo một mô hình hệ thống phân loại và sắp xếp hàng hóa tự động có chi phí hợp lý, đáp ứng yêu cầu công nghệ trong nước.
Mục tiêu và các nhiệm vụ nghiên cứu cụ thể của đề tài bao gồm:
- Nghiên cứu tổng quan về các dây chuyền phân loại tự động trong công nghiệp (băng chuyền thông minh, hệ thống phân loại bằng robot, băng chuyền con lăn).
- Xây dựng cơ sở lý thuyết động học robot dựa trên quy ước Denavit-Hartenberg (D-H), tính toán bậc tự do và không gian làm việc của cơ cấu cánh tay robot 4 bậc tự do (4-DOF).
- Thiết kế và tính toán cơ khí cho hệ thống băng chuyền PVC và cánh tay robot; tính toán mô-men xoắn tại các khớp trong trường hợp chịu tải lớn nhất để lựa chọn động cơ servo và hộp giảm tốc phù hợp.
- Lựa chọn các thiết bị điện và điều khiển, bao gồm bộ điều khiển lập trình PLC Siemens S7-1200, cảm biến quang học phát hiện vật cản, cơ cấu chấp hành hút chân không và mạch công suất.
- Xây dựng thuật toán xử lý ảnh nhằm nhận diện mã phản hồi nhanh (QR code) trên kiện hàng từ camera và truyền dữ liệu điều khiển sang PLC qua khối dữ liệu chuyên dụng.
- Thiết kế giao diện giám sát, điều khiển vận hành qua hệ thống WinCC và máy chủ Web Server kết hợp cơ sở dữ liệu MySQL Workbench để lưu trữ, trích xuất dữ liệu vận hành.
- Chế tạo mô hình thực nghiệm và tiến hành kiểm tra hoạt động ở các trạng thái tĩnh, động không tải, đủ tải và quá tải.
Đối tượng và phạm vi nghiên cứu của đề tài được xác định như sau:
- Đối tượng nghiên cứu: Hệ thống phân loại và sắp xếp sản phẩm tự động ứng dụng xử lý ảnh, tích hợp cánh tay robot 4-DOF, băng chuyền dẫn động và hệ thống nhận diện quang học.
- Phạm vi nghiên cứu: Hàng hóa được đóng gói trong thùng carton có kích thước khuyến nghị từ 10×6×6 cm đến 20×12×12 cm; khối lượng sản phẩm từ 0,1 kg đến 3 kg (tính toán tải trọng động học dựa trên vật có khối lượng tối đa 2 kg); năng suất mục tiêu thiết kế là 514 sản phẩm/giờ (chu kỳ khoảng 7 giây/sản phẩm); chiều dài tầm với của cánh tay robot từ 70 cm đến 100 cm. Nghiên cứu được triển khai chế tạo và thử nghiệm mô hình thực tế trong phạm vi phòng thí nghiệm tại Khoa Cơ khí, Trường Đại học Sư phạm Kỹ thuật TP. Hồ Chí Minh năm 2024.
Cơ sở lý thuyết và phương pháp
Đề tài sử dụng hệ thống khung lý thuyết cơ sở thuộc các chuyên ngành cơ học robot, kỹ thuật truyền động cơ khí, thị giác máy tính và công nghệ mạng - cơ sở dữ liệu:
- Lý thuyết bậc tự do và không gian làm việc: Hệ cơ khí của robot là một chuỗi động học hở, số bậc tự do được xác định theo công thức $W = 6n - \sum_{i=1}^{5} i \cdot p_i$, trong đó $n$ là số khâu và $p_i$ là số khớp loại $i$. Hệ tọa độ cục bộ gắn trên từng khâu tuân theo quy tắc bàn tay phải để xác định hướng các trục $X, Y, Z$.
- Động học robot theo quy ước Denavit-Hartenberg (D-H): Mô hình hóa các khâu và khớp chuyển động quay bằng bảng thông số D-H gồm 4 tham số: chiều dài khâu $a_i$, góc xoắn $\alpha_i$, độ dịch chuyển khớp $d_i$ và góc quay khớp $\theta_i$. Ma trận biến đổi thuần nhất $^{i-1}T_i$ được thiết lập nhằm giải quyết bài toán động học thuận và động học ngược:
$$^{i-1}T_i = \begin{bmatrix} \cos\theta_i & -\sin\theta_i\cos\alpha_i & \sin\theta_i\sin\alpha_i & a_i\cos\theta_i \ \sin\theta_i & \cos\theta_i\cos\alpha_i & -\cos\theta_i\sin\alpha_i & a_i\sin\theta_i \ 0 & \sin\alpha_i & \cos\alpha_i & d_i \ 0 & 0 & 0 & 1 \end{bmatrix}$$
- Lý thuyết tính toán truyền động băng chuyền: Xác định công suất trên trục công tác $P_{lv}$ thông qua vận tốc băng chuyền $v$, khối lượng một mét dây chuyền $q$, chiều dài $L$, chiều rộng $B$, và năng suất tải trọng $Q$:
$$P_{lv} = 0{,}0024 \cdot q \cdot v \cdot L + 0{,}00033 \cdot Q \cdot L + 0{,}006 \cdot Q \cdot B \quad (\text{kW})$$
- Lý thuyết chọn động cơ và phân phối tỷ số truyền: Phân phối tỷ số truyền sơ bộ $u_{sb} = u_h \cdot u_x$, điều kiện chọn công suất động cơ $P_{dc} \ge P_{ct}$, sai số tỷ số truyền $\Delta u \le 4%$, cùng các công thức tính toán tốc độ quay và mô-men xoắn trên từng trục trung gian.
- Quy trình xử lý thị giác máy tính (Machine Vision): Thực hiện theo chuỗi 5 giai đoạn tiêu chuẩn gồm: Thu nhận ảnh (Image acquisition) qua camera $\rightarrow$ Tiền xử lý (Preprocessing) giảm nhiễu và chỉnh sáng $\rightarrow$ Phân đoạn ảnh (Image segmentation) tách vùng quan tâm $\rightarrow$ Trích xuất đặc trưng (Feature extraction) $\rightarrow$ Nhận dạng và diễn giải thông tin mã QR (Recognition and interpretation).
- Quản trị dữ liệu và kiến trúc máy chủ Web: Sử dụng hệ quản trị cơ sở dữ liệu quan hệ MySQL qua phần mềm MySQL Workbench để thiết kế mô hình dữ liệu, phân quyền truy cập, ghi nhận lịch sử và sao lưu dữ liệu; kiến trúc máy chủ Web kết nối truyền thông giao thức HTTP trên nền tảng mạng TCP/IP để phục vụ giám sát từ xa.
Phương pháp nghiên cứu được áp dụng gồm:
- Phương pháp phân tích - tổng hợp tài liệu kỹ thuật, tiêu chuẩn chế tạo máy và catalog thiết bị công nghiệp.
- Phương pháp tính toán cơ học lý thuyết kết hợp mô hình hóa hình học 3D trên phần mềm CAD.
- Phương pháp thực nghiệm chế tạo phần cứng, đấu nối tủ điện điều khiển và đo kiểm hoạt động vận hành của mô hình thực tế.
Nguồn dữ liệu phục vụ nghiên cứu được trích xuất từ catalog kỹ thuật của nhà sản xuất động cơ bước vòng kín Ezi-SERVO, hộp giảm tốc độ chính xác cao, bộ điều khiển lập trình Siemens S7-1200, tài liệu cảm biến quang Omron, cùng các giáo trình và tài liệu tham khảo chuyên ngành cơ điện tử.
Thiết kế và triển khai
Hệ thống được thiết kế theo cấu trúc module hóa, kết hợp giữa cơ khí chính xác, thiết bị điều khiển công nghiệp và phần mềm giám sát.
Thiết kế cơ khí và thông số cánh tay robot
Cánh tay robot được thiết kế theo cấu hình 4 bậc tự do chuyển động quay (RRRR). Khâu 1, khâu 2 và khâu 3 được gia công bằng vật liệu hợp kim nhôm 6061 nhằm đảm bảo độ cứng vững và giảm quán tính. Khâu 4 và các khay chứa sản phẩm được chế tạo bằng nhựa PVC thông qua công nghệ in 3D để tối ưu hóa khối lượng phần đầu cuối. Băng chuyền sử dụng dây belt PVC phẳng.
Bảng dưới đây tổng hợp các thông số kích thước, khối lượng, mô-men tính toán và thiết bị dẫn động cho từng khớp của cánh tay robot (với hệ số an toàn tính toán $k = 1{,}5$ khi cánh tay duỗi thẳng theo phương ngang):
| Khớp |
Chiều dài (mm) |
Khối lượng tải tính toán (g) |
Mô-men yêu cầu ($k=1{,}5$) |
Loại động cơ lựa chọn |
Loại hộp giảm tốc và tỷ số truyền |
| Khớp 1 |
150 |
5000 |
172 N.m |
Ezi-SERVO-ST-56L-PN10 |
VRSF-25B-50 (tỷ số 25:1) kết hợp bộ truyền đai 2:1 |
| Khớp 2 |
300 |
7000 |
107 N.m |
Ezi-SERVO-ST-60L-PN10 |
HPG-14A-33-F0AHL (tỷ số 33:1) |
| Khớp 3 |
300 |
6500 |
33 N.m |
Ezi-SERVO-ST-60L-PN10 |
HPG-14A-33-BL1-D-FO (tỷ số 33:1) |
| Khớp 4 |
100 |
150 |
2 N.m |
Ezi-SERVO-ST-56L-PN10 |
AB 042 (tỷ số 3:1) kết hợp truyền đai 1/2 và 1/1 |
Thông số kỹ thuật của băng chuyền PVC được xác định như sau:
| Thông số |
Giá trị |
| Chiều rộng mặt băng |
120 mm |
| Chiều dài khung băng chuyền |
800 mm |
| Vận tốc dịch chuyển |
3 cm/s |
| Tải trọng tối đa cho phép |
20 kg/m |
Cơ cấu chấp hành gắp sản phẩm ở khâu cuối (end-effector) sử giác hút chân không ZPT10, hoạt động thông qua lực hút tạo bởi động cơ bơm chân không DC 775 điện áp 24V.
Thiết kế hệ thống điện và giải pháp điều khiển
Tủ điện điều khiển trung tâm tích hợp các thành phần chính:
- Bộ điều khiển lập trình PLC Siemens S7-1200 DC/DC/DC: Phát xung tốc độ cao qua kênh PTO (Pulse Train Output) để điều khiển vị trí, hướng quay và vận tốc của các driver động cơ Ezi-SERVO; khai báo cấu hình vi bước (microstep) và thông số bước vít me.
- Cảm biến phát hiện vật thể: Cảm biến quang học E3F-DS30C4 được bố trí dọc thân băng chuyền để xác định thời điểm sản phẩm tiến vào vùng quan sát của camera và vị trí chờ gắp.
- Mạch công suất và nguồn: Khối nguồn tổ ong cấp điện áp 24VDC cho PLC, cảm biến, van điện từ và motor bơm chân không 775.
Kiến trúc phần mềm và truyền thông
Hệ thống phần mềm được tổ chức đa tầng:
- Tầng nhận diện hình ảnh: Sử dụng camera kết nối với máy tính để ghi nhận hình ảnh kiện hàng, chạy chương trình quét mã giải mã chuỗi ký tự QR code. Dữ liệu sau khi xử lý được truyền thông xuống PLC và ghi trực tiếp vào khối dữ liệu
DB1.
- Tầng điều khiển giám sát SCADA/HMI: Thiết kế trên nền tảng Siemens WinCC với các màn hình chức năng: Màn hình giới thiệu, Màn hình đăng nhập, Màn hình chế độ chạy nhấp (JOG), Màn hình vận hành tự động (Auto) và bằng tay (Manual), Màn hình cảnh báo (Alarm).
- Tầng quản trị Web và cơ sở dữ liệu: Hệ thống Web Server nội bộ cho phép truy cập theo dõi trạng thái hệ thống qua mạng, ghi nhận sản lượng theo thời gian thực vào hệ quản trị cơ sở dữ liệu MySQL và xuất báo cáo thống kê định dạng tệp Excel.
Nội dung chính theo từng chương
Khóa luận được cấu trúc thành các chương nội dung với các trọng tâm chuyên môn cụ thể:
Chương 1: Giới thiệu (Introduction)
Chương này trình bày tính cấp thiết của đề tài trong bối cảnh tự động hóa công nghiệp và phát triển cánh tay robot tại các nhà máy sản xuất. Tác giả phân tích ý nghĩa khoa học và thực tiễn của việc thay thế thao tác phân loại thủ công bằng giải pháp robot kết hợp thị giác máy tính nhằm giảm chi phí lao động và tăng năng suất. Xác định rõ đối tượng nghiên cứu là hệ thống phân loại, sắp xếp sản phẩm tự động ứng dụng xử lý ảnh; phạm vi nghiên cứu tập trung vào phân loại thùng carton kích thước từ 10×6×6 cm đến 20×12×12 cm, tải trọng tối đa 3 kg, cùng bố cục tổng thể của khóa luận.
Chương 2: Tổng quan đề tài (Project Overview)
Tác giả khảo sát các mô hình dây chuyền phân loại đang được ứng dụng trong thực tế sản xuất: Dây chuyền băng tải thông minh tích hợp cảm biến, dây chuyền phân loại ứng dụng robot công nghiệp, và dây chuyền phân loại con lăn chuyển hướng chuyên dụng trong các trung tâm chuyển phát nhanh. Chương này phân tích nguyên lý làm việc tổng quát theo sơ đồ khối từ khâu cấp hàng lên băng chuyền, cảm biến phát hiện phát tín hiệu về PLC, băng chuyền đưa hàng vào tầm nhìn camera, camera quét mã truyền tín hiệu về PLC, đến bước PLC điều khiển cánh tay robot và đầu hút chân không gắp hàng đặt vào khay chứa. Đồng thời, chương này chỉ ra các lợi ích kinh tế - kỹ thuật của giải pháp như nâng cao năng suất, giảm chi phí nhân công, cải thiện độ chính xác và tính linh hoạt.
Chương 3: Cơ sở lý thuyết (Theoretical Basis)
Chương 3 xây dựng nền tảng tính toán học thuật cho toàn bộ đề tài:
- Trình bày kiến thức tổng quan về robot: Định nghĩa bậc tự do theo cơ cấu chuỗi động học hở, quy tắc bàn tay phải cho hệ tọa độ không gian, xác định biên giới hạn không gian làm việc của các khớp quay.
- Phân tích động học robot: Thiết lập hệ tọa độ và lập bảng thông số Denavit-Hartenberg (D-H), xây dựng các ma trận biến đổi thuần nhất $^{i-1}T_i$ phục vụ giải toán động học thuận và động học ngược.
- Tính toán hệ thống truyền động băng chuyền: Cung cấp các công thức tính toán bước xích/băng tải, công suất kéo trên trục công tác ($P_{lv}$), năng suất tải trọng ($Q$), vận tốc và số vòng quay làm việc.
- Tính toán chọn công suất động cơ, tỷ số truyền sơ bộ và phân phối tỷ số truyền trên các trục truyền động, lập bảng phân phối công suất, mô-men xoắn và số vòng quay.
- Lý thuyết xử lý ảnh số và thị giác máy tính: Trình bày chi tiết 5 giai đoạn xử lý ảnh phục vụ nhận dạng mã.
- Cơ sở lý thuyết về cơ sở dữ liệu quan hệ MySQL Workbench và cấu trúc phần cứng, phần mềm của máy chủ Web Server trong mạng công nghiệp.
Chương 4: Tính toán và thiết kế cơ khí (Mechanical Calculation and Design)
Chương này tập trung vào khâu hiện thực hóa cơ khí của đề tài:
- Thiết lập yêu cầu kỹ thuật: Tầm với cánh tay robot 70–100 cm, năng suất thiết kế 514 sản phẩm/giờ (~7 s/sản phẩm), khối lượng hàng 0,1–3 kg.
- Tính toán và lựa chọn thông số băng chuyền PVC: Bề rộng 120 mm, chiều dài 800 mm, vận tốc 3 cm/s, tải trọng 20 kg/m.
- Thiết kế mô hình 3D cho từng khâu khớp của robot 4-DOF: Khớp 1 gia công nhôm 6061 (cao 150 mm, khối lượng 1,5 kg); Khớp 2 gia công nhôm 6061 (dài 150 mm gắn cánh tay phụ 400 mm / khâu dài 300 mm, khối lượng 1 kg); Khớp 3 nhôm 6061 (dài 300 mm, khối lượng 1 kg); Khớp 4 bằng nhựa PVC in 3D (dài 100 mm, khối lượng 0,15 kg).
- Tính toán mô-men xoắn tĩnh lớn nhất tại các khớp trong trường hợp cánh tay vươn ngang chịu tải trọng kiện hàng 2000 g (gia tốc trọng trường $g = 9{,}8$ m/s$^2$, hệ số an toàn 1,5): Mô-men yêu cầu khớp 4 là 2 N.m; khớp 3 là 33 N.m; khớp 2 là 107 N.m; khớp 1 là 172 N.m.
- Quyết định lựa chọn cấu hình động cơ và hộp giảm tốc: Động cơ bước vi bước Ezi-SERVO-ST-56L-PN10 và Ezi-SERVO-ST-60L-PN10 kết hợp các hộp giảm tốc chuyên dụng (AB 042 tỷ số 3:1, HPG-14A-33-F0AHL tỷ số 33:1, VRSF-25B-50 tỷ số 25:1) và bộ truyền đai răng để đáp ứng đủ mô-men yêu cầu và giảm thiểu chi phí gia công.
Chương 5: Định hướng và giải pháp thiết kế (Orientation and Solutions)
Chương 5 cụ thể hóa các giải pháp công nghệ và thiết kế hệ thống điều khiển:
- Xác định mục tiêu thiết kế mô hình cơ khí và thiết kế mạch điện điều khiển.
- Lựa chọn cấu hình hệ thống và xây dựng sơ đồ khối chức năng, sơ đồ nguyên lý đấu nối dây tủ điện.
- Xây dựng giải pháp vận chuyển hàng hóa trên băng tải và cơ cấu phân loại tại các trạm đích.
- Đề xuất quy trình công nghệ điều khiển tự động và kế hoạch thi công mô hình.
- Thiết kế lưu đồ thuật toán điều khiển cho hệ thống: Lưu đồ thuật toán vận hành ở chế độ bằng tay (Manual), lưu đồ thuật toán chế độ tự động (Auto), và lưu đồ thuật toán xử lý tín hiệu cảm biến vật cản.
- Thiết kế giao diện phần mềm: Giao diện quét và giải mã QR code trên máy tính, cấu hình truyền biến trung gian sang khối dữ liệu
DB1 của PLC; thiết kế giao diện HMI điều khiển và giám sát trên máy tính.
Chương 6: Thực nghiệm và thảo luận (Experiments - Discussions)
Chương 6 trình bày kết quả chế tạo và đo kiểm thực tế:
- Hoàn thiện mô hình cơ khí thực tế và lắp ráp kết cấu tủ điện điều khiển (bố trí bên trong và mặt ngoài tủ điện).
- Triển khai kết nối giao diện điều khiển robot và phần mềm đọc mã QR, tích hợp hệ thống SCADA WinCC và dịch vụ Web Server vào mô hình.
- Vận hành thử nghiệm hệ thống ở hai chế độ: Chế độ phân loại sản phẩm tự động (Auto) và chế độ điều khiển phân loại bằng tay (Manual).
- Thực hiện và thảo luận các bài thí nghiệm kiểm tra tính ổn định của mô hình cơ điện tử: Thí nghiệm tĩnh, thí nghiệm động không tải, thí nghiệm động đủ tải và thí nghiệm động khi quá tải.
Kết quả và đóng góp
Khóa luận đã hoàn thành các mục tiêu nghiên cứu và chế tạo thông qua các kết quả cụ thể:
- Chế tạo thành công mô hình phần cứng hệ thống phân loại hàng hóa hoàn chỉnh, bao gồm cánh tay robot 4-DOF dẫn động bằng động cơ bước Ezi-SERVO, băng chuyền PVC kích thước 120×800 mm vận tốc 3 cm/s, tủ điện công nghiệp tích hợp PLC Siemens S7-1200, và cơ cấu gắp hút chân không dùng đầu hút ZPT10 kèm bơm 775 24V.
- Xây dựng giải pháp nhận diện mã QR bằng camera xử lý ảnh trên máy tính, truyền nhận dữ liệu đồng bộ vào khối nhớ
DB1 của PLC S7-1200 để phân loại chính xác sản phẩm loại 1 vào khay chứa hoặc cho sản phẩm khác loại tiếp tục di chuyển thẳng.
- Phát triển giao diện giám sát HMI trên WinCC kết hợp máy chủ Web Server và hệ quản trị MySQL, cho phép người vận hành điều khiển chế độ JOG, theo dõi trạng thái phân loại trực quan theo thời gian thực, quản lý cảnh báo và xuất dữ liệu báo cáo sang tệp Excel.
- Đề xuất giải pháp cơ khí tối ưu chi phí thông qua việc phối hợp giữa động cơ bước vòng kín thương mại với các bộ giảm tốc hành tinh (tỷ số 3:1, 25:1, 33:1) và bộ truyền đai răng, kết hợp công nghệ in 3D nhựa PVC cho các kết cấu chịu lực nhỏ để giảm mô-men quán tính.
- Đóng góp giải pháp kỹ thuật tích hợp hoàn chỉnh giữa cơ khí chính xác, điều khiển chuyển động bằng xung PTO trên PLC và xử lý thị giác máy tính trên máy tính cá nhân, tạo ra mô hình thực nghiệm trực quan cho nghiên cứu ứng dụng công nghệ cơ điện tử trong nước với chi phí thấp hơn các hệ thống nhập khẩu.
Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp
Dựa trên kết quả chế tạo và phạm vi nghiên cứu của đề tài, các tác giả đã chỉ ra một số điểm hạn chế và định hướng phát triển:
- Hạn chế: Mô hình hiện tại mới dừng lại ở quy mô thực nghiệm phòng thí nghiệm; tốc độ phân loại thực tế chịu giới hạn bởi độ trễ truyền thông giữa phần mềm đọc mã QR trên máy tính xuống PLC và thời gian ổn định áp suất của cơ cấu hút chân không; hệ thống nhận diện phụ thuộc vào điều kiện chiếu sáng môi trường tác động lên camera; tải trọng nâng giới hạn ở mức kiện hàng nhỏ và vừa (dưới 2–3 kg) do giới hạn độ cứng vững và mô-men giữ của động cơ các khớp.
- Hướng nghiên cứu tiếp: Nâng cấp thuật toán xử lý ảnh để nhận dạng đa tiêu chí (phân loại theo màu sắc, kích thước, khuyết tật bao bì) ngoài mã QR; tích hợp trí tuệ nhân tạo (AI/Deep Learning) để cải thiện độ chính xác trong điều kiện ánh sáng biến đổi; tối ưu hóa quỹ đạo chuyển động của cánh tay robot nhằm rút ngắn thời gian chu kỳ phân loại; gia cường kết cấu cơ khí để nâng cao tải trọng làm việc đáp ứng yêu cầu công nghiệp thực tế.
Giá trị tham khảo
Tài liệu khóa luận tốt nghiệp này có giá trị ứng dụng và tham khảo thiết thực cho:
- Sinh viên, giảng viên và kỹ sư thuộc các chuyên ngành Kỹ thuật Cơ điện tử, Tự động hóa, Kỹ thuật Cơ khí và Kỹ thuật Robot làm tài liệu tham khảo cho đồ án thiết kế hệ thống cơ điện tử và luận văn tốt nghiệp.
- Những người nghiên cứu và phát triển các hệ thống phân loại sản phẩm tự động, dây chuyền đóng gói hoặc các dự án tích hợp hệ thống SCADA/HMI với PLC Siemens S7-1200.
- Các phần có giá trị tham khảo học thuật cao trong tài liệu bao gồm: Phương pháp mô hình hóa động học cánh tay robot bằng quy ước Denavit-Hartenberg (Chương 3); quy trình tính toán mô-men xoắn tại các khớp chịu tải nặng nhất để chọn công suất động cơ và phân phối tỷ số truyền (Chương 4); sơ đồ nguyên lý điều khiển phát xung PTO cho driver Ezi-SERVO và phương pháp kết nối dữ liệu giữa phần mềm xử lý ảnh trên máy tính với PLC S7-1200 qua khối dữ liệu Data Block (Chương 5).
Câu hỏi thường gặp
1. Cánh tay robot trong đề tài có cấu hình hình học và bậc tự do như thế nào?
Robot được thiết kế theo cấu hình 4 bậc tự do dạng chuỗi hở với 4 khớp quay (RRRR). Các khâu 1, 2, 3 được chế tạo bằng hợp kim nhôm 6061 với chiều dài lần lượt là 150 mm, 300 mm và 300 mm. Khâu 4 có chiều dài 100 mm được chế tạo bằng nhựa PVC bằng công nghệ in 3D. Tầm với tổng thể của cánh tay đạt từ 70 cm đến 100 cm.
2. Đề tài giải quyết bài toán động học robot bằng phương pháp nào?
Đề tài áp dụng quy ước Denavit-Hartenberg (D-H) chuẩn để gắn các hệ trục tọa độ cục bộ theo quy tắc bàn tay phải lên từng khâu khớp, từ đó xác định 4 thông số D-H ($a_i, \alpha_i, d_i, \theta_i$) và thiết lập các ma trận biến đổi thuần nhất $^{i-1}T_i$ phục vụ tính toán bài toán động học thuận và động học ngược của robot.
3. Động cơ và hộp giảm tốc được phân bố cụ thể cho các khớp robot ra sao?
Để đáp ứng yêu cầu mô-men xoắn tính toán khi cánh tay vươn ngang chịu tải 2000 g (có hệ số an toàn 1,5): Khớp 1 (yêu cầu 172 N.m) dùng động cơ Ezi-SERVO-ST-56L-PN10 kết hợp hộp giảm tốc VRSF-25B-50 (tỷ số 25:1) và truyền đai 2:1; Khớp 2 (yêu cầu 107 N.m) và Khớp 3 (yêu cầu 33 N.m) đều sử dụng động cơ Ezi-SERVO-ST-60L-PN10 kết hợp hộp giảm tốc HPG-14A-33 (tỷ số 33:1); Khớp 4 (yêu cầu 2 N.m) dùng động cơ Ezi-SERVO-ST-56L-PN10 kết hợp hộp giảm tốc AB 042 (tỷ số 3:1) và bộ truyền đai.
4. Cơ cấu gắp sản phẩm ở khâu cuối (end-effector) hoạt động theo nguyên lý gì?
Khâu cuối của robot sử dụng cơ cấu hút giữ sản phẩm bằng chân không, bao gồm giác hút chân không ZPT10 và động cơ DC 775 cấp nguồn 24V tạo lực hút khí. Cơ cấu này cho phép robot nâng và giữ các thùng carton có bề mặt phẳng với tải trọng tính toán tối đa lên đến 2–3 kg một cách ổn định mà không gây biến dạng sản phẩm.
5. Cơ chế giao tiếp giữa hệ thống nhận diện mã QR và PLC Siemens S7-1200 được thực hiện như thế nào?
Hình ảnh kiện hàng được camera thu nhận và xử lý bằng chương trình nhận diện trên máy tính cá nhân. Sau khi chuỗi mã QR được giải mã thành công, chương trình truyền thông gửi tín hiệu phân loại trực tiếp xuống bộ điều khiển PLC S7-1200 và ghi vào ô nhớ của khối dữ liệu DB1. Dựa trên giá trị biến trong DB1, PLC sẽ kích hoạt thuật toán điều khiển xung PTO để dẫn động cánh tay robot gắp sản phẩm vào khay chỉ định hoặc cho phép băng tải tiếp tục chạy thẳng.
Kết luận
Khóa luận tốt nghiệp của nhóm tác giả Võ Quang Minh, Đinh Thành Cường và Ninh Khai Hoàn đã nghiên cứu, thiết kế và chế tạo thành công mô hình hệ thống phân loại và sắp xếp sản phẩm tự động ứng dụng công nghệ xử lý ảnh. Công trình đã kết hợp chặt chẽ giữa tính toán động học robot 4-DOF theo quy ước Denavit-Hartenberg, tính toán tải trọng truyền động cơ khí, và điều khiển phát xung PTO trên nền tảng PLC Siemens S7-1200. Hệ thống tích hợp đồng bộ giữa phần mềm nhận diện mã QR, giao diện SCADA WinCC, máy chủ Web Server và cơ sở dữ liệu MySQL, tạo nên một giải pháp kỹ thuật cơ điện tử hoàn chỉnh và có giá trị ứng dụng cao cho đào tạo và phát triển công nghệ phân loại hàng hóa tự động.