Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Đồ án tốt nghiệp "Thiết kế hệ thống điện mặt trời hòa lưới cho nhà xưởng ALCAMAX PACKAGING" do sinh viên Phan Thế Ngọc và Nguyễn Văn Phú thực hiện dưới sự hướng dẫn của TS. Nguyễn Xuân Viên (Khoa Cơ khí Động lực, Trường Đại học Sư phạm Kỹ thuật Thành phố Hồ Chí Minh, hoàn thành vào tháng 08 năm 2022). Nghiên cứu được đặt trong bối cảnh chuyển dịch năng lượng truyền thống sang năng lượng tái tạo, gắn liền với cuộc Cách mạng công nghiệp lần thứ tư và mục tiêu phát triển xanh tại Việt Nam.

Khu vực Nam Bộ nói chung và tỉnh Bình Dương nói riêng sở hữu tiềm năng bức xạ năng lượng mặt trời lớn với số giờ nắng trung bình từ 2.200 đến 2.500 giờ/năm (một số năm đạt mức 2.800 giờ), lượng bức xạ mặt trời trung bình hàng ngày dao động từ 4,5 đến 5 kWh/m²/ngày. Nhà xưởng của Công ty TNHH sản xuất bao bì ALCAMAX (Việt Nam) đặt tại Khu công nghiệp VSIP I (Thành phố Thuận An, Tỉnh Bình Dương) — một khu công nghiệp liên doanh giữa Tập đoàn Sembcorp (Singapore) và Tập đoàn Becamex (Việt Nam). Nhà xưởng này đảm nhiệm vai trò kho chứa hàng và đóng gói bao bì từ phôi chế tạo sẵn. Nhu cầu tiêu thụ điện năng tại đây tập trung chủ yếu vào hệ thống thông gió và chiếu sáng, với lượng điện năng tiêu thụ trung bình hàng tháng đạt khoảng 24.500 kWh (thu thập qua dữ liệu hóa đơn điện 6 tháng do doanh nghiệp cung cấp).

Hệ thống mái của nhà xưởng có diện tích mặt bằng lớn, nằm tách biệt với các công trình cao tầng xung quanh nên ít chịu ảnh hưởng từ bóng che ngoại cảnh. Đồng thời, nhà máy đã có sẵn nguồn điện nội bộ thuận tiện cho việc đấu nối hòa lưới hai chiều. Đây là điều kiện kỹ thuật thuận lợi để triển khai mô hình điện mặt trời áp mái.

Mục tiêu và nhiệm vụ nghiên cứu của đồ án được xác định cụ thể như sau:

  1. Khảo sát thực địa mặt bằng mái nhà xưởng, thu thập số liệu phụ tải và phân tích các điều kiện khí tượng - bức xạ tại khu vực lắp đặt.
  2. Lựa chọn cấu hình công nghệ tối ưu, bao gồm tấm quang điện (module PV), biến tần (inverter) hòa lưới và các thiết bị bảo vệ, phụ trợ phù hợp với điều kiện vận hành công nghiệp.
  3. Thiết kế sơ đồ nguyên lý đấu nối điện, tính toán tổn thất và mô phỏng hiệu suất hoạt động, sản lượng điện phát của hệ thống bằng các phần mềm chuyên dụng (PVsyst, AutoCAD, SketchUp).
  4. Xây dựng bản vẽ bố trí mặt bằng, chi tiết lắp đặt cơ khí, bóc tách khối lượng vật tư và đánh giá sơ bộ tính khả thi kinh tế của hệ thống.

Đối tượng nghiên cứu là hệ thống điện quang điện áp mái nối lưới không lưu trữ có quy mô công suất 201,6 kWp. Phạm vi không gian nghiên cứu giới hạn trên bề mặt mái tôn của nhà xưởng ALCAMAX PACKAGING tại Khu công nghiệp VSIP I, tỉnh Bình Dương; phạm vi thời gian thực hiện nghiên cứu và thu thập dữ liệu diễn ra trong năm 2022.


Cơ sở lý thuyết và tiêu chuẩn áp dụng

Cơ sở lý thuyết của đồ án dựa trên nguyên lý biến đổi quang năng thành điện năng của pin quang điện (hiệu ứng quang điện) và nguyên lý nghịch lưu đồng bộ pha của biến tần hòa lưới (Inverter). Đồ án phân tích ba nhóm công nghệ pin mặt trời chính: pin đơn tinh thể (mono), đa tinh thể (poly) và màng mỏng (thin-film) gồm các nhánh công nghệ như Cadmium Telluride (CdTe), Silic vô định hình (a-Si) và Copper Indium Gallium Selenide (CIGS). Trên cơ sở so sánh đặc tính kỹ thuật, tác giả lựa chọn module công nghệ màng mỏng CdTe (Series 6 của First Solar) do ưu thế phản ứng tuyến tính với hiện tượng đổ bóng và khả năng hạn chế điểm nóng (hot-spot).

Về thiết bị nghịch lưu, tác giả phân định rõ hai cấu hình: hòa lưới có lưu trữ (hybrid) và hòa lưới không lưu trữ. Dự án chọn cấu hình hòa lưới không lưu trữ 3 pha nhằm tối ưu chi phí đầu tư ban đầu, tận dụng trực tiếp lưới điện hạ thế sẵn có của nhà máy để cấp nguồn cho tải tiêu thụ vào ban ngày.

Đồ án tuân thủ hệ thống tiêu chuẩn kỹ thuật quốc tế và quy định hiện hành trong việc thẩm định thiết bị và thiết kế an toàn:

Mã tiêu chuẩn Nội dung và phạm vi áp dụng trong đồ án
IEC 61215 Tiêu chuẩn thiết kế và phê duyệt kiểu loại đối với module quang điện mặt đất tấm phẳng (kiểm tra đặc tính điện và nhiệt).
IEC 61730-1 & 2 Chứng chỉ an toàn module quang điện (Yêu cầu cấu trúc cơ học, phòng chống rủi ro điện giật và nguy cơ hỏa hoạn).
IEC 61701 Tiêu chuẩn thử nghiệm mức độ ăn mòn sương muối đối với tấm pin quang điện.
IEC 62716 Tiêu chuẩn thử nghiệm khả năng kháng ăn mòn trong môi trường amoniac.
IEC 64039 Tiêu chuẩn hướng dẫn tính toán và lựa chọn tiết diện dây dẫn một chiều (DC) cho hệ thống điện mặt trời.
IEC 60364-5-52 Tiêu chuẩn lựa chọn và lắp đặt thiết bị điện hạ thế, quy định tiết diện dây dẫn xoay chiều (AC).

Phương pháp nghiên cứu kết hợp giữa khảo sát thực tế và mô phỏng kỹ thuật số:

  • Phương pháp khảo sát: Sử dụng ứng dụng Clinometer để xác định độ nghiêng thực tế của mái tôn nhà xưởng; khảo sát vị trí tôn lấy sáng, các vật cản (ống khói, quạt hút) và lộ trình di chuyển của xe chuyên dụng (xe cẩu KATO, xe nâng).
  • Phương pháp tính toán và thiết kế kỹ thuật: Tính toán dòng điện định mức, dòng ngắn mạch cực đại ($I_{sc}$), dải điện áp làm việc ($V_{mpp}$, $V_{oc}$) để tương thích giữa module và Inverter; tính chọn tiết diện cáp dẫn DC/AC theo công thức kỹ thuật và các hệ số suy giảm an toàn.
  • Phương pháp mô phỏng số: Ứng dụng phần mềm PVsyst để mô phỏng bức xạ mặt trời, tính toán công suất đỉnh, sản lượng điện hàng tháng, tỷ số công suất (PR), các dạng tổn thất và giảm phát thải $CO_2$; sử dụng phần mềm AutoCAD để lập sơ đồ nguyên lý, mặt bằng bố trí tấm pin; sử dụng SketchUp để mô hình hóa trực quan không gian 3D.
  • Nguồn dữ liệu: Số liệu bức xạ khí tượng khu vực Bình Dương trích xuất từ cơ sở dữ liệu tích hợp trong PVsyst; dữ liệu phụ tải thu thập trực tiếp từ hóa đơn tiền điện và biểu đồ tiêu thụ do ALCAMAX PACKAGING cung cấp.

Thiết kế và triển khai kỹ thuật hệ thống

Hệ thống điện mặt trời áp mái tại nhà xưởng ALCAMAX PACKAGING được thiết kế dựa trên các thông số hình học và cơ khí cụ thể của công trình:

1. Đặc điểm mặt bằng mái và quy định bố trí an toàn

Mái xưởng có dạng dốc đều về hai phía Đông - Tây với góc nghiêng $5^\circ$ được xác định qua đo đạc. Kích thước mỗi bên mái là $96,\text{m} \times 21,\text{m}$, ở giữa có đỉnh mái lấy gió rộng $6,\text{m}$ và cao $1,\text{m}$. Mái sử dụng tole dạng Cliplock. Do độ dốc đạt $5^\circ$, nước mưa có thể tự thoát tự nhiên mà không cần lắp đặt thêm kẹp thoát nước cưỡng bức trên khung viền tấm pin.

Bố trí mặt bằng tuân thủ các giới hạn an toàn kỹ thuật và phòng cháy chữa cháy (PCCC):

  • Giữ khoảng cách tối thiểu $1,5,\text{m}$ tính từ mép các dải tôn lấy sáng (bề rộng tôn lấy sáng là $1,\text{m}$). Khu vực mái có tôn lấy sáng được che chắn gia cố bằng lưới thép B40 để đảm bảo an toàn cho nhân sự thao tác.
  • Tạo khoảng lùi hành lang và lối thoát hiểm rộng $1,5,\text{m}$ cho mỗi mảng module diện tích $40,\text{m} \times 40,\text{m}$.
  • Khoảng cách tĩnh không từ bề mặt tole đến đáy module PV đạt tối thiểu $100,\text{mm}$ nhằm duy trì khe lưu thông không khí đối lưu, hỗ trợ hạ nhiệt độ bề mặt pin.
  • Loại bỏ hoàn toàn khu vực phía sau nhà xưởng nơi có nhiều tôn lấy sáng và ống thải khói nhiệt độ cao kèm bụi bẩn công nghiệp nhằm tránh nguy cơ suy giảm công suất và đọng bụi.

2. Thông số thiết bị và cấu hình hệ thống

Hệ thống sử dụng module pin quang điện màng mỏng First Solar FS-6450 (sản xuất tại Việt Nam) kết hợp cùng 02 bộ Inverter Sungrow SG110CX.

Thiết bị / Hạng mục Thông số kỹ thuật chi tiết
Module PV: First Solar FS-6450 Công nghệ: Màng mỏng CdTe (Series 6)
Công suất cực đại ($P_{max}$): $450,\text{W}$
Hiệu suất chuyển đổi: $18,2%$
Điện áp cực đại ($V_{max}$): $186,57,\text{V}$
Dòng ngắn mạch ($I_{sc}$): $2,57,\text{A}$
Kích thước: $2009,\text{mm} \times 1232,\text{mm} \times 49,\text{mm}$ (Diện tích: $2,47,\text{m}^2$)
Trọng lượng: $36,\text{kg}$
Cấu tạo: 264 cell quang điện bố trí dọc, không dùng diode nối tắt (bypass diode).
Biến tần: Sungrow SG110CX (02 bộ) Công suất định mức: $110,\text{kW}$/bộ
Hiệu suất cực đại: $98,7%$
Điện áp vào cực đại: $1.100,\text{VDC}$
Dải điện áp MPPT: $200 - 1.000,\text{VDC}$
Số lượng bộ theo dõi MPPT: 09 MPPT độc lập (02 string/MPPT)
Dòng điện xoay chiều đầu ra tối đa: $158,8,\text{A}$ ($400,\text{VAC}$, 3 pha)
Cấp bảo vệ vỏ tủ: IP66.
Quy mô và công suất lắp đặt Tổng số lượng tấm pin: 448 module FS-6450.
Tổng công suất đỉnh: $201,6,\text{kWp}$ (phân bổ $100,8,\text{kWp}$ cho mỗi biến tần).

3. Cấu trúc kết nối và hạ tầng điện

Hệ thống được chia thành 2 mảng (Array#1 và Array#2) đấu nối độc lập về 2 Inverter:

  • Cấu hình chuỗi (String): Mỗi chuỗi sơ cấp gồm 04 tấm PV mắc nối tiếp. 04 chuỗi sơ cấp được đấu nối song song tạo thành 01 chuỗi thứ cấp (string hoàn chỉnh). Điện áp và dòng điện của cấu hình này hoàn toàn nằm trong dải làm việc tối ưu của các bộ MPPT trên biến tần Sungrow SG110CX.
  • Phân bổ MPPT: Mỗi biến tần tiếp nhận 14 chuỗi thứ cấp phân bổ trên 09 cổng MPPT (05 cổng MPPT đầu tiên tiếp nhận 2 chuỗi/cổng, 04 cổng MPPT còn lại tiếp nhận 1 chuỗi/cổng).
  • Lựa chọn dây dẫn: Dòng điện cực đại chuỗi DC được tính toán theo công thức: $$I_{max} = (\text{số chuỗi song song}) \times I_{sc} \times 1,25 \times 0,8$$ Tiết diện dây tính toán lý thuyết là $2,5,\text{mm}^2$, tuy nhiên tác giả chọn dây cáp chuyên dụng năng lượng mặt trời tiết diện $4,\text{mm}^2$ để gia tăng giới hạn an toàn và giảm sụt áp đường truyền. Cáp AC được lựa chọn theo tiêu chuẩn IEC 60364-5-52 dựa trên dòng định mức cực đại $158,8,\text{A}$.
  • Hệ thống cơ khí và bảo vệ: Sử dụng chân kẹp Cliplock chuyên dụng bắn trực tiếp vào sóng tôn, kết hợp chân L, đệm cao su chống thấm, thanh rail nhôm định hình, kẹp giữa, kẹp biên và kẹp tiếp địa. Tuyến cáp được gom trong máng cáp (cable tray) có nắp đậy dọc theo lối đi kỹ thuật. Thiết bị bảo vệ gồm Aptomat tép (CB) một chiều, Aptomat khối (MCCB) xoay chiều, thiết bị chống sét lan truyền (SPD). Trạm biến tần đặt tại khu đất trống bên trái nhà xưởng (gần trạm điện chính của nhà máy), kết cấu khung sắt mạ kẽm nhúng nóng, mái tôn và bao quanh bằng lưới thép thông gió tự nhiên.

Nội dung chính theo từng chương

Chương 1: Đặt vấn đề và mục tiêu nghiên cứu

Chương 1 làm rõ tính cấp thiết của đề tài trong bối cảnh chuyển dịch năng lượng tại các khu công nghiệp phía Nam. Nội dung tập trung phân tích vị trí địa lý của Khu công nghiệp VSIP I và nhà xưởng ALCAMAX PACKAGING, đánh giá tiềm năng số giờ nắng (2.200 - 2.500 giờ/năm) và cường độ bức xạ tự nhiên. Tác giả xác lập mục tiêu thiết kế hệ thống điện mặt trời hòa lưới tối ưu dựa trên dữ liệu phụ tải thực tế (khoảng 24.500 kWh/tháng), đưa ra phạm vi nghiên cứu và lộ trình thực hiện đồ án.

Chương 2: Cơ sở lý thuyết thiết bị và quy trình thiết kế

Chương này cung cấp hệ thống lý thuyết về pin quang điện (phân loại đơn tinh thể, đa tinh thể, màng mỏng CdTe, a-Si, CIGS), biến tần hòa lưới (cơ chế đồng bộ pha, bám điểm công suất cực đại MPPT, phân loại hệ thống hòa lưới có lưu trữ và không lưu trữ). Chương 2 giới thiệu danh mục các máy móc thi công (xe cẩu KATO, xe nâng, máy siết bu lông, máy khoan bê tông) và vật tư chuyên dụng (jack MC4, rail nhôm, kẹp Cliplock, kẹp biên, kẹp giữa). Đồng thời, tác giả trình bày chức năng của ba phần mềm công cụ: AutoCAD, SketchUp và PVsyst, cùng sơ đồ hóa quy trình thiết kế chuẩn gồm các bước từ khảo sát, tính chọn thiết bị, mô phỏng tổn thất đến lập hồ sơ bản vẽ và dự toán.

Chương 3: Tính toán, thiết kế và mô phỏng hệ thống điện mặt trời áp mái

Nội dung chương 3 là trọng tâm tính toán kỹ thuật của đồ án:

  • Phân tích dữ liệu khảo sát: độ dốc mái $5^\circ$, hướng phân bố Đông - Tây (góc azimuth $90^\circ$ và $-90^\circ$), khí hậu hai mùa mưa - nắng với nhiệt độ trung bình $26,5^\circ\text{C}$ và vận tốc gió bình quân $0,7,\text{m/s}$.
  • Đánh giá hiện tượng che bóng và rủi ro hình thành điểm nóng (hot-spot) với nhiệt độ bề mặt có thể lên đến $160^\circ\text{C}$; phân tích lợi thế cấu trúc 264 cell dọc không diode nối tắt của module First Solar FS-6450.
  • Áp dụng các tiêu chuẩn IEC (IEC 61215, IEC 61730, IEC 61701, IEC 62716) để tuyển chọn module PV và tính toán dung lượng hòa lưới tương thích với biến tần Sungrow SG110CX.
  • Thiết lập cấu hình hệ thống gồm 448 tấm pin ($201,6,\text{kWp}$), phân chia 2 mảng mảng độc lập (Array#1 và Array#2).
  • Tính toán tiết diện cáp dẫn DC ($4,\text{mm}^2$ theo IEC 64039) và cáp AC (theo IEC 60364-5-52), thiết kế hệ thống tủ đóng cắt, bảo vệ quá dòng và chống sét lan truyền SPD.

Chương 4: Sơ đồ và chi tiết lắp đặt

Chương 4 mô tả giải pháp thi công cơ điện và an toàn lao động trên mái. Tác giả chi tiết hóa các liên kết cơ học:

  • Phương án gá kẹp chân Cliplock vào sóng tôn, kết hợp chân chữ L và thanh rail nhôm.
  • Quy chuẩn bố trí kẹp biên, kẹp giữa khi cố định tấm pin và dây tiếp địa liên kết khung.
  • Bản vẽ bố trí máng cáp DC/AC, lối đi kỹ thuật phục vụ vận hành bảo dưỡng, hệ thống đường ống cấp nước vệ sinh mặt pin.
  • Giải pháp an toàn lao động: thiết lập hàng rào kiểm soát vùng làm việc (CAZ - Control Access Zone), lắp đặt lưới thép B40 bảo vệ vị trí tole lấy sáng.
  • Bản vẽ kết cấu nhà trạm đặt 02 bộ Inverter Sungrow SG110CX bằng khung thép mạ kẽm nhúng nóng thông gió tự nhiên.

Chương 5: Đánh giá kết quả mô phỏng và hiệu quả kinh tế

Chương 5 trình bày toàn bộ kết quả xuất từ phần mềm PVsyst và bảng tính kinh tế:

  • Bảng thông số sản lượng điện dự kiến phát sinh theo từng tháng trong năm, chỉ số bức xạ hấp thụ và sản lượng điện phát lên lưới điện nội bộ nhà máy.
  • Đánh giá hiệu suất hoạt động thực tế của biến tần và tỷ số công suất toàn hệ thống.
  • Bảng phân tích chi tiết chuỗi tổn thất năng lượng: tổn thất do góc tới (IAM), tổn thất nhiệt độ vận hành, tổn thất do bụi bẩn, tổn thất rơi áp trên đường cáp DC/AC, tổn thất không đồng nhất công suất chuỗi.
  • Kết quả mô phỏng độ tương thích điện áp giữa mảng pin và biến tần ở các điều kiện nhiệt độ vận hành khác nhau.
  • Bảng số liệu cắt giảm phát thải khí nhà kính ($CO_2$) trong suốt vòng đời dự án (25 năm).
  • Đánh giá dòng tiền dự án, tổng mức đầu tư thiết bị và phân tích sơ bộ các chỉ tiêu tài chính hoàn vốn.

Chương 6: Kết luận và kiến nghị

Tổng kết toàn bộ các kết quả thiết kế đã đạt được, khẳng định tính khả thi của giải pháp kỹ thuật đề xuất cho nhà máy bao bì ALCAMAX. Đồng thời, tác giả đưa ra các kiến nghị liên quan đến công tác kiểm tra, bảo trì định kỳ bề mặt module và kiểm soát các thông số đấu nối an toàn điện trong quá trình vận hành thực tế.


Kết quả và đóng góp kỹ thuật

Đồ án đã giải quyết hoàn chỉnh bài toán thiết kế kỹ thuật cho một hệ thống điện mặt trời áp mái công nghiệp quy mô trung bình với các kết quả cụ thể:

  • Xác lập cấu hình công nghệ hoàn chỉnh: Thiết kế hệ thống đạt tổng công suất đỉnh $201,6,\text{kWp}$ sử dụng 448 module First Solar FS-6450 ($450,\text{W}$) và 02 biến tần Sungrow SG110CX ($110,\text{kW}$), đảm bảo tỷ lệ tương thích công suất DC/AC đạt mức tối ưu (dưới ngưỡng hệ số 1,2 theo tiêu chuẩn khuyến nghị).
  • Tối ưu hóa khả năng chống chịu bóng che: Bằng việc chọn dòng pin CdTe màng mỏng với 264 cell bố trí dọc và không sử dụng diode bypass, thiết kế giải quyết được nguy cơ suy giảm công suất cục bộ do bóng che một phần và ngăn ngừa hiện tượng hot-spot gây cháy hỏng module (nhiệt độ bề mặt có thể vọt lên $160^\circ\text{C}$).
  • Chuẩn hóa giải pháp cơ điện và an toàn: Toàn bộ liên kết mái sử dụng ngàm kẹp Cliplock không đục lỗ tole, giữ nguyên vẹn kết cấu chống dột của nhà xưởng; quy hoạch hành lang an toàn PCCC cách dải tole lấy sáng $1,5,\text{m}$ và chừa lối thoát hiểm $1,5,\text{m}$ cho mỗi cụm pin diện tích $40,\text{m} \times 40,\text{m}$.
  • Tính toán bảo vệ đường dây chuẩn xác: Xác định dòng điện tính toán $I_{max}$, qua đó nâng cấp tiết diện dây dẫn DC từ $2,5,\text{mm}^2$ lên $4,\text{mm}^2$ nhằm triệt tiêu nguy cơ quá nhiệt và suy hao điện áp trong môi trường khắc nghiệt trên mái tôn.
  • Đóng góp so với các nghiên cứu trước: Khác với các thiết kế thông thường chỉ áp dụng module silicon tinh thể truyền thống (Mono/Poly), đồ án đã nghiên cứu chuyên sâu và đưa công nghệ pin màng mỏng sản xuất nội địa vào ứng dụng áp mái công nghiệp, chứng minh tính thích ứng cao của công nghệ này đối với điều kiện bức xạ nhiệt đới tại Bình Dương.

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

Hạn chế của đồ án được ghi nhận từ nội dung văn bản và phạm vi nghiên cứu:

  • Cơ sở dữ liệu quang trắc trong phần mềm PVsyst chưa được cập nhật liên tục theo thời gian thực, có thể tạo ra độ lệch nhất định so với diễn biến khí hậu thực tế tại khu vực KCN VSIP I.
  • Đồ án dừng lại ở mức độ tính toán thiết kế và mô phỏng trên phần mềm chuyên dụng; chưa có điều kiện thu thập số liệu đo đạc thực tế sau thi công để tiến hành đánh giá sai số giữa mô phỏng và vận hành thực tế.
  • Cấu hình hệ thống là hòa lưới không lưu trữ, do đó khi lưới điện nội bộ hoặc lưới điện quốc gia gặp sự cố mất điện, biến tần sẽ tự động ngắt hoạt động theo cơ chế an toàn, khiến hệ thống không thể cung cấp điện dự phòng cho các phụ tải ưu tiên của kho xưởng.

Hướng phát triển tiếp theo của đề tài:

  • Lắp đặt hệ thống cảm biến đo đạc bức xạ và nhiệt độ thực tế tại mái xưởng ALCAMAX để thu thập chuỗi số liệu đối chứng với kết quả mô phỏng PVsyst.
  • Nghiên cứu khả năng tích hợp hệ thống pin lưu trữ năng lượng (BESS) quy mô phù hợp nhằm duy trì nguồn điện liên tục cho hệ thống chiếu sáng và quạt thông gió của nhà kho khi xảy ra mất điện lưới.

Giá trị tham khảo

Tài liệu đồ án mang lại giá trị tham khảo thiết thực cho các đối tượng:

  • Sinh viên và học viên chuyên ngành: Là tài liệu tham khảo có cấu trúc hoàn chỉnh cho sinh viên các ngành Năng lượng tái tạo, Kỹ thuật Điện - Điện tử, Công nghệ Kỹ thuật Cơ khí Động lực khi thực hiện đồ án môn học hoặc khóa luận tốt nghiệp về thiết kế trạm điện mặt trời áp mái.
  • Kỹ sư thiết kế và nhà thầu EPC: Cung cấp quy trình tính toán chi tiết, bài bản từ khâu khảo sát thực địa bằng Clinometer, lựa chọn thiết bị theo tiêu chuẩn IEC (IEC 61215, IEC 61730, IEC 64039, IEC 60364-5-52) đến việc thiết lập thông số mô phỏng trong PVsyst.
  • Các phần nội dung đáng tham khảo nhất:
    1. Phương pháp tính toán chuỗi pin và phối ghép thông số MPPT giữa module pin màng mỏng CdTe và biến tần công nghiệp nhiều ngõ vào.
    2. Bản vẽ thiết kế chi tiết các liên kết cơ khí (chân kẹp Cliplock, thanh rail, kẹp biên/kẹp giữa) và giải pháp hành lang an toàn PCCC trên mái tôn công nghiệp có bố trí tôn lấy sáng.

Câu hỏi thường gặp

1. Tại sao đồ án lựa chọn module pin First Solar FS-6450 thay vì các module pin mono hay poly thông dụng?
Module First Solar FS-6450 sử dụng công nghệ màng mỏng CdTe với thiết kế 264 cell quang điện đặt dọc và không tích hợp diode bypass nối tắt. Cấu trúc này tạo ra mối quan hệ tuyến tính giữa diện tích bị che khuất và lượng năng lượng tổn hao (ví dụ che 10% diện tích thì tổn thất đúng 10% năng lượng), đồng thời triệt tiêu nguy cơ hình thành điểm nóng (hot-spot có thể lên tới $160^\circ\text{C}$). Ngoài ra, dòng sản phẩm này được sản xuất tại Việt Nam nên tiết kiệm chi phí nhập khẩu so với các module tương đương.

2. Giải pháp bố trí module PV trên mái nhà xưởng ALCAMAX tuân thủ quy định PCCC và tôn lấy sáng như thế nào?
Mái nhà xưởng có các dải tole lấy sáng rộng $1,\text{m}$. Theo quy chuẩn an toàn, các tấm pin được lắp đặt cách mép dải tole lấy sáng tối thiểu $1,5,\text{m}$ và vị trí tôn lấy sáng được gia cố lưới thép B40 để đảm bảo an toàn cho kỹ thuật viên. Bên cạnh đó, các mảng module diện tích $40,\text{m} \times 40,\text{m}$ đều được chừa hành lang thoát hiểm rộng $1,5,\text{m}$, và khoảng cách gầm tấm pin cách mặt mái tôn tối thiểu $100,\text{mm}$ để đảm bảo thông gió làm mát.

3. Vì sao tác giả không thiết kế khung giàn nghiêng để đạt góc đón nắng tối ưu từ 10° - 15° mà lại lắp bám sát theo độ dốc mái 5°?
Mặc dù góc nghiêng tối ưu lý thuyết của khu vực là $10^\circ - 15^\circ$, việc dựng giàn khung nâng góc nghiêng sẽ làm tăng chi phí kết cấu xà gồ, đồng thời tăng tải trọng gió tác động lên hệ thống mái, gây rủi ro mất an toàn cơ học. Độ dốc tự nhiên của mái là $5^\circ$ đã đủ điều kiện để nước mưa tự thoát (không cần gắn kẹp thoát nước), do đó giải pháp lắp áp mái theo độ dốc $5^\circ$ sẵn có vừa đảm bảo an toàn kết cấu vừa tối ưu hóa tổng mức đầu tư.

4. Tại sao khu vực phía sau mái nhà xưởng bị loại trừ khỏi phạm vi lắp đặt module quang điện?
Khu vực phía sau nhà xưởng tập trung mật độ lớn các tấm tôn lấy sáng và đặc biệt có bố trí một ống thải khói của nhà máy. Nhiệt độ cao và lượng bụi bẩn công nghiệp phát thải từ ống khói này sẽ gây ô nhiễm bề mặt module, làm tăng tổn thất do bụi, tăng nhiệt độ làm việc của pin và gây khó khăn cho việc bảo trì, khiến khu vực này không đạt hiệu quả kinh tế - kỹ thuật.

5. Cấu hình phân bổ chuỗi sơ cấp và thứ cấp vào 2 biến tần Sungrow SG110CX được thiết lập ra sao?
Mỗi biến tần Sungrow SG110CX tiếp nhận 224 tấm PV ($100,8,\text{kWp}$), phân thành 14 chuỗi thứ cấp (string) đấu nối vào 09 cổng MPPT (05 MPPT đầu nối 2 string/MPPT, 04 MPPT còn lại nối 1 string/MPPT). Mỗi chuỗi thứ cấp được cấu thành từ 04 chuỗi sơ cấp mắc song song, và mỗi chuỗi sơ cấp gồm 04 module FS-6450 mắc nối tiếp, đảm bảo điện áp và dòng điện làm việc tương thích với dải điện áp đầu vào cực đại $1.100,\text{VDC}$ và dải MPPT $200 - 1.000,\text{VDC}$ của biến tần.


Kết luận

Đồ án tốt nghiệp của Phan Thế Ngọc và Nguyễn Văn Phú đã hoàn thành trọn vẹn mục tiêu thiết kế kỹ thuật hệ thống điện mặt trời áp mái hòa lưới công suất $201,6,\text{kWp}$ cho kho xưởng ALCAMAX PACKAGING tại KCN VSIP I, Bình Dương. Nghiên cứu thể hiện tính chuẩn xác trong việc tính chọn thiết bị công nghệ tiên tiến (module màng mỏng First Solar FS-6450 và biến tần Sungrow SG110CX), tuân thủ chặt chẽ hệ thống tiêu chuẩn quốc tế IEC và các quy định an toàn PCCC trên mái công nghiệp. Kết quả tính toán và mô phỏng trên các phần mềm chuyên ngành AutoCAD, SketchUp và PVsyst đã chứng minh tính khả thi về mặt kỹ thuật, mang lại giải pháp khai thác năng lượng tái tạo hiệu quả và bền vững cho doanh nghiệp.