Tổng quan nghiên cứu

Việc nâng cao kỹ năng đọc hiểu tiếng Anh cho học sinh chuyên Anh lớp 11 tại Trường THPT chuyên Phan Bội Châu, Nghệ An, là một nhu cầu cấp thiết trong bối cảnh chương trình giáo dục hiện hành chưa đáp ứng đầy đủ yêu cầu của học sinh năng khiếu. Từ năm 2006, các sách giáo khoa tiếng Anh bắt buộc đã được áp dụng, tuy nhiên, các tài liệu này không được thiết kế riêng cho học sinh chuyên Anh, dẫn đến thiếu hụt về nội dung và không phù hợp với kỳ thi của Bộ Giáo dục và Đào tạo (MOET) dành cho học sinh giỏi. Qua khảo sát 12 giáo viên và 36 học sinh lớp 11 chuyên Anh, nghiên cứu đã xác định rõ những khó khăn trong kỹ năng đọc, nhu cầu về chủ đề, ngữ pháp và thời lượng học tập phù hợp. Mục tiêu chính của luận văn là thiết kế một chương trình đọc hiểu bổ trợ phù hợp, giúp học sinh phát triển kỹ năng đọc, hiểu và phân tích văn bản tiếng Anh, đồng thời đáp ứng yêu cầu của các kỳ thi năng khiếu. Phạm vi nghiên cứu tập trung vào học sinh lớp 11 chuyên Anh tại Trường THPT chuyên Phan Bội Châu trong năm học 2010, với ý nghĩa nâng cao hiệu quả giảng dạy và học tập, góp phần nâng cao tỷ lệ học sinh đạt thành tích cao trong các kỳ thi quốc gia.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu dựa trên các lý thuyết về thiết kế chương trình giảng dạy ngôn ngữ của Nunan, Yalden, Dubin & Olshtain, và White, nhấn mạnh tầm quan trọng của phân tích nhu cầu người học trong việc xây dựng chương trình. Các mô hình thiết kế chương trình được phân loại thành hai nhóm chính: tổng hợp (synthetic) và phân tích (analytic). Chương trình tổng hợp tập trung vào việc dạy từng phần nhỏ của ngôn ngữ, trong khi chương trình phân tích dựa trên mục đích sử dụng ngôn ngữ và khả năng phân tích của người học. Ngoài ra, các loại chương trình như chương trình dựa trên ngữ pháp, tình huống, chức năng, kỹ năng và chủ đề cũng được xem xét để lựa chọn phù hợp với đối tượng học sinh năng khiếu. Khái niệm về kỹ năng đọc được định nghĩa theo Williams và Smith, nhấn mạnh quá trình hiểu và giải mã ý nghĩa văn bản. Các kỹ năng đọc như đoán nghĩa từ, nhận biết cấu trúc văn bản, suy luận và dự đoán được áp dụng làm cơ sở xây dựng nội dung chương trình.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng phương pháp hỗn hợp, kết hợp cả định lượng và định tính. Dữ liệu định lượng được thu thập qua bảng hỏi với 12 giáo viên và 36 học sinh lớp 11 chuyên Anh, nhằm khảo sát nhu cầu, khó khăn và sở thích về kỹ năng đọc, chủ đề và ngữ pháp. Dữ liệu định tính được thu thập qua phỏng vấn không chính thức và thảo luận nhóm với giáo viên, học sinh và chuyên gia nhằm bổ sung thông tin chi tiết và đánh giá thực trạng giảng dạy. Cỡ mẫu được lựa chọn dựa trên toàn bộ giáo viên bộ môn tiếng Anh và một nhóm đại diện học sinh lớp 11 chuyên Anh. Phân tích dữ liệu sử dụng phương pháp thống kê mô tả, tính tần suất và điểm số trung bình để xác định mức độ khó khăn và ưu tiên nội dung. Thời gian nghiên cứu kéo dài trong năm học 2010, tập trung tại Trường THPT chuyên Phan Bội Châu, Nghệ An.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

  1. Khó khăn về kỹ năng đọc: Giáo viên và học sinh đều cho rằng các kỹ năng như mô tả thái độ tác giả (điểm khó khăn 60-64), suy luận thông tin không được nêu rõ (64 điểm), và tóm tắt văn bản (157 điểm theo học sinh) là những kỹ năng gây khó khăn nhất. Ngược lại, trả lời câu hỏi hiểu nội dung và sắp xếp đoạn văn được đánh giá là dễ hơn với điểm số thấp hơn (35-36 điểm).

  2. Chủ đề yêu thích: Theo giáo viên, chủ đề "Thiên nhiên" đạt điểm cao nhất (45 điểm), tiếp theo là "Giáo dục" (43 điểm) và "Đa dạng văn hóa", "Cộng đồng", "Khoa học và công nghệ" cùng đạt 41 điểm. Học sinh ưu tiên "Giải trí" (136 điểm), "Con người và địa điểm" (110 điểm) và "Đa dạng văn hóa" (107 điểm). Chủ đề "AIDS" và "Giao thông" được đánh giá thấp nhất.

  3. Nhu cầu về ngữ pháp: Cả giáo viên và học sinh đều đồng thuận về việc cần củng cố các cấu trúc ngữ pháp phức tạp như động từ và cụm động từ, câu điều kiện, đảo ngữ và thể giả định với tỷ lệ 100%. Một số cấu trúc như thì và so sánh được đánh giá ít cần thiết hơn.

  4. Thời lượng học tập: 83,3% giáo viên đề xuất thời lượng cho chương trình bổ trợ là khoảng 32 giờ trong năm học, tương đương với 16 tuần học, mỗi tuần 2 giờ.

Thảo luận kết quả

Kết quả khảo sát cho thấy học sinh chuyên Anh lớp 11 tại Phan Bội Châu gặp nhiều khó khăn với các kỹ năng đọc nâng cao, đặc biệt là kỹ năng suy luận và nhận biết thái độ tác giả, điều này phù hợp với yêu cầu khắt khe của các kỳ thi năng khiếu. Sự khác biệt trong sở thích chủ đề giữa giáo viên và học sinh phản ánh nhu cầu đa dạng và sự cần thiết của chương trình phải linh hoạt, kết hợp các chủ đề vừa mang tính học thuật vừa gần gũi với đời sống. Việc tập trung củng cố các cấu trúc ngữ pháp phức tạp cho thấy học sinh đã có nền tảng tốt và cần nâng cao kỹ năng ngôn ngữ để đáp ứng yêu cầu cao hơn. Thời lượng học tập được đề xuất phù hợp với khung chương trình hiện hành, đảm bảo tính khả thi trong triển khai. Các dữ liệu này có thể được trình bày qua biểu đồ cột thể hiện mức độ khó khăn kỹ năng đọc và biểu đồ tròn phân bố sở thích chủ đề, giúp trực quan hóa nhu cầu học tập của học sinh.

Đề xuất và khuyến nghị

  1. Xây dựng chương trình đọc hiểu bổ trợ: Thiết kế chương trình với 16 đơn vị học tập, mỗi đơn vị kéo dài 2 tuần, tập trung vào phát triển kỹ năng đọc như skimming, scanning, suy luận và nhận biết thái độ tác giả, nhằm nâng cao khả năng đọc hiểu và phân tích văn bản.

  2. Lựa chọn chủ đề phù hợp: Ưu tiên các chủ đề thiên nhiên, giáo dục, giải trí và khoa học công nghệ, đồng thời bổ sung các chủ đề đa dạng văn hóa và cộng đồng để tăng tính hấp dẫn và phù hợp với nhu cầu học sinh.

  3. Củng cố ngữ pháp nâng cao: Tập trung giảng dạy các cấu trúc ngữ pháp phức tạp như động từ và cụm động từ, câu điều kiện, đảo ngữ và thể giả định, giúp học sinh nâng cao khả năng sử dụng ngôn ngữ trong các bài đọc và bài thi.

  4. Đào tạo giáo viên: Tổ chức các khóa bồi dưỡng nâng cao năng lực chuyên môn cho giáo viên về phương pháp giảng dạy kỹ năng đọc và sử dụng tài liệu bổ trợ, đảm bảo hiệu quả triển khai chương trình.

  5. Đánh giá liên tục: Thiết lập hệ thống đánh giá định kỳ kỹ năng đọc qua các bài kiểm tra phù hợp với định dạng kỳ thi năng khiếu, giúp theo dõi tiến bộ và điều chỉnh phương pháp giảng dạy kịp thời.

Các giải pháp trên nên được thực hiện trong vòng một năm học, với sự phối hợp giữa nhà trường, giáo viên và các chuyên gia giáo dục nhằm đảm bảo tính khả thi và hiệu quả.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

  1. Giáo viên tiếng Anh chuyên Anh: Nghiên cứu cung cấp cơ sở khoa học và thực tiễn để thiết kế chương trình giảng dạy phù hợp với học sinh năng khiếu, giúp nâng cao chất lượng giảng dạy và hiệu quả học tập.

  2. Nhà quản lý giáo dục: Tham khảo để xây dựng chính sách và kế hoạch đào tạo, phát triển chương trình học tập cho học sinh chuyên, đồng thời cải thiện cơ sở vật chất và nguồn lực hỗ trợ.

  3. Sinh viên và nghiên cứu sinh ngành sư phạm tiếng Anh: Tài liệu tham khảo quý giá về thiết kế chương trình, phân tích nhu cầu và phương pháp nghiên cứu trong lĩnh vực giảng dạy tiếng Anh.

  4. Chuyên gia phát triển chương trình học: Cung cấp mô hình thiết kế chương trình đọc hiểu bổ trợ dựa trên nhu cầu thực tế, giúp phát triển các chương trình tương tự cho các đối tượng học sinh khác.

Câu hỏi thường gặp

  1. Tại sao cần thiết kế chương trình đọc hiểu bổ trợ cho học sinh chuyên Anh?
    Chương trình hiện tại không đáp ứng đủ nhu cầu học tập và yêu cầu thi cử của học sinh năng khiếu, dẫn đến hiệu quả học tập thấp và khó khăn trong các kỳ thi năng khiếu.

  2. Phương pháp nào được sử dụng để xác định nhu cầu của học sinh?
    Nghiên cứu sử dụng kết hợp khảo sát định lượng qua bảng hỏi và phỏng vấn định tính với giáo viên, học sinh và chuyên gia nhằm thu thập dữ liệu toàn diện.

  3. Chương trình bổ trợ tập trung vào những kỹ năng đọc nào?
    Chương trình chú trọng phát triển kỹ năng skimming, scanning, nhận biết tổ chức văn bản, suy luận và hiểu thái độ tác giả trong văn bản.

  4. Làm thế nào để đánh giá hiệu quả của chương trình?
    Thông qua các bài kiểm tra định kỳ với các dạng bài tương tự kỳ thi năng khiếu, kết hợp quan sát và phản hồi từ giáo viên và học sinh.

  5. Giáo viên cần chuẩn bị gì để triển khai chương trình này?
    Giáo viên cần nâng cao kiến thức chuyên môn về kỹ năng đọc, cập nhật phương pháp giảng dạy hiện đại và chuẩn bị tài liệu phù hợp với chương trình bổ trợ.

Kết luận

  • Nghiên cứu đã thiết kế thành công chương trình đọc hiểu bổ trợ phù hợp với nhu cầu học sinh chuyên Anh lớp 11 tại Trường THPT chuyên Phan Bội Châu.
  • Chương trình tập trung phát triển kỹ năng đọc nâng cao và củng cố ngữ pháp phức tạp, đáp ứng yêu cầu của MOET và kỳ thi năng khiếu.
  • Kết quả khảo sát cho thấy sự đồng thuận cao giữa giáo viên và học sinh về nội dung và thời lượng chương trình.
  • Đề xuất các phương pháp giảng dạy và đánh giá phù hợp nhằm nâng cao hiệu quả học tập và chuẩn bị tốt cho kỳ thi.
  • Khuyến nghị triển khai chương trình trong năm học tiếp theo, đồng thời mở rộng nghiên cứu cho các lớp chuyên khác và cấp học cao hơn.

Hãy áp dụng ngay các giải pháp được đề xuất để nâng cao chất lượng giảng dạy và học tập tiếng Anh cho học sinh năng khiếu tại trường bạn!