Luận án: Chương trình tự quản lý cho người bệnh thận mạn tính tại Việt Nam - Nghiên cứu thực nghiệm

• Tác giả: Nguyet Thi Nguyen
• Trường học: Queensland University of Technology
• Chuyên ngành: Điều dưỡng
• Đề tài: Chương trình tự quản lý cho người bệnh thận mạn tính tại Việt Nam: Một nghiên cứu thử nghiệm ngẫu nhiên thực tế
• Loại tài liệu: Luận án tiến sĩ
• Năm xuất bản: 2018
• Địa điểm: Brisbane

Tóm tắt

I. Tổng quan về luận án Thi Nguyet Nguyen

Luận án tiến sĩ của Thi Nguyet Nguyen được thực hiện tại Đại học Công nghệ Queensland (QUT), Úc năm 2018. Nghiên cứu mang tên 'Chương trình tự quản lý cho người bệnh thận mạn tính tại Việt Nam: Thử nghiệm ngẫu nhiên có đối chứng thực dụng'. Luận án thuộc chuyên ngành Điều dưỡng, dưới sự hướng dẫn của khoa Sức khỏe tại QUT. Mục tiêu chính là xây dựng và đánh giá chương trình giáo dục tự quản lý cho bệnh nhân thận mạn tính giai đoạn trước lọc máu tại Việt Nam. Nghiên cứu được thực hiện qua ba giai đoạn: dịch chuyển và kiểm định công cụ đo lường, đánh giá tâm lý trắc nghiệm, và thử nghiệm lâm sàng ngẫu nhiên có đối chứng. Địa điểm nghiên cứu chính là phòng khám thận ngoại trú tại Bệnh viện Bạch Mai, Hà Nội. Đây là nghiên cứu đầu tiên về tự quản lý bệnh thận mạn tính tại Việt Nam,填补 một khoảng trống lớn trong lĩnh vực chăm sóc bệnh mạn tính tại quốc gia này.

1.1. Bối cảnh nghiên cứu thận mạn tính toàn cầu

Bệnh thận mạn tính (CKD) là vấn đề sức khỏe nghiêm trọng trên toàn cầu. Tại Việt Nam, tỷ lệ mắc CKD đang gia tăng nhanh chóng do sự thay đổi mô hình bệnh tật. Tuy nhiên, nhận thức về CKD trong cộng đồng còn rất thấp. Nghi cứu tại Trung Quốc cho thấy chỉ 1% người trưởng thành biết về bệnh thận mạn tính. Tại Việt Nam, hệ thống y tế bốn cấp từ trạm y tế xã đến bệnh viện trung ương đang chịu áp lực lớn. Bệnh viện thường xuyên quá tải, thiếu giường bệnh và nguồn lực chăm sóc bệnh mạn tính hạn chế. Tình trạng này đòi hỏi các giải pháp tự quản lý hiệu quả cho người bệnh.

1.2. Mục tiêu và cấu trúc luận án ba giai đoạn

Luận án được thiết kế theo ba giai đoạn liên tiếp. Giai đoạn một và hai nhằm dịch thuật, kiểm định hiệu độ nội dung và đánh giá độ tin cậy của hai công cụ đo lường: khảo sát kiến thức bệnh thận (KiKS) và thang đo tự quản lý CKD (CKD-SM) sang tiếng Việt. Quá trình dịch thuật sử dụng bốn dịch giả độc lập với kỹ thuật dịch xuôi và dịch ngược. Giai đoạn ba là thử nghiệm ngẫu nhiên có đối chứng thực dụng để đánh giá hiệu quả chương trình can thiệp tự quản lý kéo dài 16 tuần cho bệnh nhân CKD giai đoạn 3-5 chưa lọc máu.

II. Phân tích phương pháp nghiên cứu và thiết kế thử nghiệm

Phương pháp nghiên cứu của luận án Thi Nguyet Nguyen áp dụng thiết kế thử nghiệm ngẫu nhiên có đối chứng thực dụng (pRCT). Đây là phương pháp phù hợp để đánh giá hiệu quả can thiệp trong điều kiện thực tế lâm sàng tại Việt Nam. Đối tượng tham gia là bệnh nhân từ 18 tuổi trở lên, được chẩn đoán CKD giai đoạn 3-5, chưa lọc máu, có khả năng giao tiếp tiếng Việt và liên lạc qua điện thoại. Các tiêu chí loại trừ bao gồm suy giảm nhận thức, bệnh nặng, đang tham gia thử nghiệm lâm sàng khác hoặc đã lọc máu. Người tham gia được phân ngẫu nhiên vào nhóm can thiệp hoặc nhóm đối chứng. Lý thuyết nhận thức xã hội được sử dụng làm nền tảng lý thuyết cho chương trình can thiệp. Nhóm can thiệp nhận được giáo dục trực tiếp và hỗ trợ qua điện thoại từ điều dưỡng nghiên cứu, ngoài chăm sóc thông thường. Nhóm đối chứng chỉ nhận chăm sóc tiêu chuẩn tại bệnh viện.

2.1. Kiểm định công cụ đo lường tiếng Việt

Giai đoạn một sử dụng kỹ thuật dịch xuôi và dịch ngược với bốn dịch giả độc lập để chuyển đổi hai công cụ đo lường sang tiếng Việt. Hội đồng chuyên gia gồm 10 người đánh giá hiệu độ nội dung. Giai đoạn hai áp dụng thiết kế thử nghiệm lại sau một đến hai tuần để đánh giá tính ổn định và độ tin cậy nội tại của các phiên bản tiếng Việt. Các phân tích bao gồm đánh giá hiệu độ nội dung, độ tin cậy test-retest và độ nhất quán nội tại. Kết quả cho thấy hai công cụ đo lường có hiệu độ và độ tin cậy phù hợp cho nghiên cứu tại Việt Nam.

2.2. Thiết kế can thiệp tự quản lý 16 tuần

Chương trình can thiệp kéo dài 16 tuần dựa trên lý thuyết nhận thức xã hội của Bandura. Nội dung giáo dục tập trung vào cải thiện kiến thức về bệnh thận, tăng cường tự hiệu quả và phát triển kỹ năng tự quản lý. Can thiệp bao gồm các buổi giáo dục trực tiếp tại phòng khám và hỗ trợ qua điện thoại định kỳ. Bệnh nhân được hướng dẫn về chế độ ăn uống, kiểm soát huyết áp, quản lý thuốc và thay đổi lối sống. Mục tiêu là giúp người bệnh có đủ kiến thức và sự tự tin để chủ động quản lý bệnh thận mạn tính trước khi cần lọc máu.

III. Kết quả nghiên cứu và đánh giá hiệu quả chương trình

Kết quả nghiên cứu cho thấy chương trình tự quản lý có tác động tích cực đến kiến thức và hành vi quản lý bệnh của bệnh nhân thận mạn tính. Công cụ đo lường KiKS và CKD-SM phiên bản tiếng Việt đạt hiệu độ nội dung và độ tin cậy tốt sau quá trình kiểm định. Thử nghiệm lâm sàng tại Bệnh viện Bạch Mai chứng minh tính khả thi của việc triển khai chương trình tự quản lý trong bối cảnh thực tế tại Việt Nam. Nghi cứu trước đó chỉ ra rằng hơn một phần ba bệnh nhân CKD giai đoạn 3-5 cho biết hiểu biết rất hạn chế hoặc không hiểu gì về bệnh thận và phương pháp điều trị. Chương trình can thiệp giúp cải thiện đáng kể kiến thức bệnh thận và mức độ tự hiệu quả của người tham gia. Tự hiệu quả, tức sự tự tin vào khả năng đạt được mục tiêu, đóng vai trò then chốt trong việc duy trì lối sống lành mạnh để quản lý CKD. Các nghiên cứu quốc tế cũng证实 rằng giáo dục có thể cải thiện tự hiệu quả và hành vi tự quản lý ở bệnh nhân thận mạn tính.

3.1. Vai trò của kiến thức và tự hiệu quả trong tự quản lý CKD

Kiến thức về bệnh thận bao gồm thông tin về bệnh, phương pháp điều trị, thuốc men, chế độ ăn và thay đổi lối sống. Nghiên cứu cho thấy bệnh nhân ở giai đoạn sớm trước lọc máu thường thiếu hiểu biết về CKD. Tự hiệu quả, hay sự tin tưởng vào khả năng đạt mục tiêu, là kỹ năng quan trọng trong tự quản lý. Khi người bệnh có đủ kiến thức và sự tự tin, họ dễ dàng duy trì lối sống quản lý bệnh hơn. Giáo dục đóng vai trò kép: vừa cung cấp kiến thức vừa xây dựng sự tự tin cho bệnh nhân.

3.2. Thách thức triển khai tại hệ thống y tế Việt Nam

Hệ thống y tế Việt Nam đối mặt nhiều thách thức khi triển khai chương trình tự quản lý. Bệnh viện quá tải, giường bệnh phải chứa hai hoặc nhiều bệnh nhân. Điều phối giữa các cấp y tế còn yếu. Người dân thường né tránh sử dụng dịch vụ y tế cấp cơ sở và đổ dồn lên bệnh viện tuyến trên. Giáo dục bệnh nhân mạn tính tại Việt Nam rất hạn chế từ phía nhân viên y tế. Tuy nhiên, nghiên cứu chứng minh rằng chương trình tự quản lý do điều dưỡng thực hiện có thể triển khai hiệu quả trong bối cảnh thực tế này.

IV. Kết luận và ứng dụng thực tiễn của luận án

Luận án của Thi Nguyet Nguyen đóng góp quan trọng vào lĩnh vực chăm sóc bệnh thận mạn tính tại Việt Nam và quốc tế. Nghiên cứu cung cấp hai công cụ đo lường tiếng Việt đã được kiểm định là hợp lệ và tin cậy cho đánh giá kiến thức và tự quản lý CKD. Chương trình can thiệp dựa trên lý thuyết nhận thức xã hội chứng minh tính khả thi và hiệu quả trong việc cải thiện kiến thức cũng như hành vi tự quản lý của bệnh nhân. Đây là nghiên cứu đầu tiên về tự quản lý CKD tại Việt Nam, mở đường cho các nghiên cứu tiếp theo. Kết quả nghiên cứu có ý nghĩa thực tiễn lớn đối với nhân viên y tế, đặc biệt là điều dưỡng, trong việc giáo dục và hỗ trợ bệnh nhân thận mạn tính. Mô hình can thiệp có thể được áp dụng rộng rãi tại các phòng khám thận trên toàn quốc. Phát hiện này cũng cung cấp bằng chứng cho việc xây dựng chính sách chăm sóc bệnh mạn tính tại Việt Nam, nơi hệ thống y tế đang chịu áp lực ngày càng tăng từ gánh nặng bệnh tật không lây nhiễm.

4.1. Đóng góp khoa học của luận án tiến sĩ

Luận án tạo ra nhiều đóng góp khoa học có giá trị. Thứ nhất, hai công cụ đo lường KiKS và CKD-SM phiên bản tiếng Việt được chứng minh hợp lệ và tin cậy, phục vụ cho nghiên cứu và lâm sàng tại Việt Nam. Thứ hai, bằng chứng khoa học về hiệu quả chương trình tự quản lý CKD giai đoạn trước lọc máu lấp đầy khoảng trống trong tài liệu y văn. Thứ ba, nghiên cứu áp dụng phương pháp pRCT phù hợp với bối cảnh thực tế, tăng khả năng áp dụng kết quả vào thực hành lâm sàng.

4.2. Hướng phát triển và áp dụng trong tương lai

Kết quả nghiên cứu mở ra nhiều hướng phát triển cho tương lai. Chương trình tự quản lý có thể được mở rộng sang các bệnh viện khác tại Việt Nam. Công cụ đo lường tiếng Việt có thể được sử dụng trong nghiên cứu đa trung tâm. Mô hình can thiệp có thể được điều chỉnh cho các bệnh mạn tính khác như tiểu đường hay tăng huyết áp. Đào tạo điều dưỡng về kỹ năng giáo dục tự quản lý nên được đưa vào chương trình đào tạo liên tục. Nghiên cứu sâu hơn về hiệu quả lâu dài và tính kinh tế của chương trình cũng cần được thực hiện.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Queensland University of Technology SELF-MANAGEMENT PROGRAM FOR PEOPLE WITH CHRONIC KIDNEY DISEASE IN VIETNAM: A PRAGMATIC RANDOMISED CONTROLLED TRIAL Nguyet Thi Nguyen RN, BN, MSN Submitted in fulfilment of the requirements for the degree of Doctor of Philosophy Institute of Health and Biomedical Innovation School of Nursing Faculty of Health Queensland University of Technology 2018 Abstract Background: Globally, chronic kidney disease (CKD) is a major problem, and in Vietnam it is increasing rapidly. Active involvement in self-management can prevent further deterioration of kidney function and slow the progression of CKD. Self- management education programs that focus on improving CKD knowledge and self- efficacy have been shown to improve self-management behaviours and health-related quality of life, although most of these studies have been conducted in end-stage kidney disease. Few studies have been done in earlier, pre-dialysis stages of CKD. In Vietnam, very little education is provided by healthcare providers to patients with a chronic disease, and no previous studies of CKD self-management have been undertaken in this country. This thesis reports on a three-phase study. Aims: The aims of Phases 1 and 2 were to translate, validate, and psychometrically evaluate two instruments (kidney disease knowledge survey [KiKS] and CKD self- management [CKD-SM]) in Vietnamese prior to the main phase. Phase 3 sought to test the effectiveness of a self-management intervention designed for pre-dialysis CKD patients attending renal clinics in Vietnam. Methods: Phase 1 involved forward and back-translation of the two instruments with four independent translators and then the Vietnamese versions were tested for content validity by an expert panel (n = 10). Phase 2 used a test/retest design to psychometrically evaluate the Vietnamese versions of both instruments for measuring self-management and knowledge of people with CKD. The retest was one to two weeks later. Analysis of the first two phases involved assessment of content validity, reliability, and internal consistency. Self-management program for people with chronic kidney disease i In Phase 3, a pragmatic randomised controlled trial (pRCT) was conducted in the outpatient renal clinics at Bach Mai Hospital, Vietnam. Participants were diagnosed with CKD (stages 3–5) and not yet receiving dialysis, ≥ 18 years old, able to communicate in Vietnamese, and able to be contacted by phone. Exclusion criteria consisted of participants who were unwilling to participate, had cognitive impairment, were seriously unwell, were enrolled in another clinical trial, or were undertaking dialysis. Participants were randomly allocated into either the intervention or control group. Social cognitive theory informed the intervention, which was delivered over 16 weeks. The intervention group received face-to-face education and telephone support provided by a nurse researcher, in addition to usual care. The comparison group received usual care only. Primary outcomes were knowledge and self-management behaviour measured by the instruments translated and tested in the previous phases. Secondary outcomes were self- efficacy, health-related quality of life, and blood pressure control. Vietnamese versions of the self-efficacy for managing chronic disease (SECD) and health-related quality of life (SF-36v2) instruments were used to measure self-efficacy and health-related quality of life, respectively. Blood pressure data were extracted from hospital records. All outcome data were collected for both groups by blinded outcome assessors at baseline, 8 weeks and 16 weeks. An intention-to-treat analysis and linear mixed models were used to evaluate the effectiveness of the intervention at each time point and treatment interactions with time and group. Results: Phase 1 found that the Vietnamese versions of both the knowledge and self- management instruments (V.CKD-SM, respectively) demonstrated good content validity. Scale and item content validity average scores for the V.CKD-SM were . In Phase 2, 158 people (51.3% women) aged between 18–84 years completed both instruments. Most had CKD stage 5 (68. The ii Self-management program for people with chronic kidney disease reliability testing of the V.KiKS Kuder-Richardson-20 was .CKD-SM Cronbach’s alpha was . Retesting found good intra-class correlation coefficients of . The results from Phases 1 and 2 supported the validity and reliability of these instruments. A total of 135 participants were enrolled into the pRCT, with 68 receiving the intervention and 67 receiving usual care. There were no significant differences in demographic and renal data between the groups at baseline. The average age of participants in the intervention group was 48.7), which was similar to the control group (48. Most participants (67%) were in either CKD stage 3B or 4. Glomerulonephritis was the main cause of CKD in both groups (60%). There were no significant differences in knowledge, self-management behaviour, and self-efficacy between the intervention and control groups at baseline. Linear mixed models showed treatment effects of time and group on participants’ knowledge, self-management behaviour, and self-efficacy were significant, with p values < . At 8 weeks’ follow-up, compared to usual care, the intervention group showed improvement in knowledge (mean change = 5.62), self-management behaviour (mean change = 12.40), and self-efficacy (mean change = 1. At 16 weeks, large effect sizes for improved knowledge (mean change = 7.36), self-management behaviour (mean change = 18.11), and self-efficacy (mean change = 1. A small effect change was observed for health-related quality of life in the intervention group [physical health component summary (mean change = 6.60) and mental health component summary (mean change = 7. There was no significant change found between groups for blood pressure when the study concluded. Self-management program for people with chronic kidney disease iii Conclusion: The V.CKD-SM are now validated patient-reported outcome measures suitable for clinical practice and research in Vietnamese-speaking populations. The findings of the main study, the first RCT in Vietnam to test a CKD self-management program targeting pre-dialysis stages of CKD, found that the education program was effective in improving patients’ knowledge, self-management, and self-efficacy. However, further research of longer duration is needed to establish whether the program preserves kidney function. Nurses in Vietnam could deliver this short patient education program in hospital wards or outpatient clinics and also in the commune hospitals during health promotion activities. Finally, this study contributes to nursing knowledge to improve patient care in the earlier stages of CKD. Keywords: blood pressure, chronic kidney disease, health-related quality of life, knowledge, pragmatic randomised controlled trial, self-efficacy, self-management, social cognitive theory iv Self-management program for people with chronic kidney disease Table of Contents Abstract . i List of Figures . xii List of Tables . xiii List of Abbreviations .xv Statement of Original Authorship . xvii Chapter 1: Introduction .2 Chronic Kidney Disease .3 Risk Factors and Causes .4 Management and Treatment.5 Healthcare in Vietnam .3 Significance of the Research .14 Chapter 2: Literature Review .2 Impact of Chronic Kidney Disease.19 Self-management program for people with chronic kidney disease v 2.4 Health-Related Quality of Life .3 Self-Management and Self-Care in Chronic Disease .4 Chronic Kidney Disease Self-Management .2 Components of Chronic Kidney Disease Self-Management .5 Chronic Kidney Disease Self-Management Research .1 Critical Appraised of Chronic Kidney Disease Self-Management Systematic Reviews .2 Summary of Included Randomised Controlled Trials in Chronic Kidney Disease Self-Management.3 Gaps in Chronic Kidney Disease Self-Management Research .57 Chapter 3: Theoretical Framework .2 Social Cognitive Theory .1 Person, Behaviour, and Outcome .5 Summary of Social Cognitive Theory .3 Social Cognitive Theory and Chronic Kidney Disease Self-Management .4 Social Cognitive Theory Fit with Vietnam Context .79 vi Self-management program for people with chronic kidney disease 4.2 Phase 1: Translation and Validation .2 Process of Translation .3 Phase 2: Psychometric Evaluation.4 Phase 3: A Pragmatic Randomised Controlled Trial .4 Length of Follow-up .6 Sample Size Estimation .12 Data Management and Analysis .113 Self-management program for people with chronic kidney disease vii Chapter 5: Results .3 Instrument Validation Results.2 Renal Clinical Characteristics .3 Instrument Summary Results .6 Test/Retest Reliability .7 Pair Items Correlations.8 Testing Normal Distribution of Outcome Variables .9 Correlation between Test and Retest .10 Comparison of Outcome Variables Results by Demographic Characteristics .11 Feasibility of Using Two Instruments .4 Test of Normality Continuous Variables .5 Baseline Associations between Socio-Demographic and Primary Outcomes .6 Effect of the Self-Management Program on Outcome Variables .177 viii Self-management program for people with chronic kidney disease 5.8 Participant Evaluation of the Self-Management Program .1 Culture and Context .2 Mechanisms of Behaviour Change .3 Phase One: Translation and Validation of Instruments .1 Vietnamese Kidney Disease Knowledge .2 Vietnamese Chronic Kidney Disease Self-Management .4 Phase Two: Psychometric Testing of Instruments .1 Vietnamese Kidney Disease Knowledge .2 Vietnamese Chronic Kidney Disease Self-Management .5 Phase Three: Effectiveness of a Chronic Kidney Disease Self-Management Program .3 Self-Management Behaviour .4 Health Related Quality of Life .5 Blood Pressure Control .2 Strengths of the Study .3 Limitations of the Study .4 Implications of the Study.213 Self-management program for people with chronic kidney disease ix 7.1 Implications in Clinical Practice .2 Implications in Nursing Education .3 Implications for Research .4 Implications for Healthcare Organisations . Author’s Permission for Using Original version of the KiKS . Author’s Permission for Using Original version of the CKD-SM . Original English Kidney Disease Knowledge Survey (E. English Version of the Chronic Kidney Disease Self-Management . Phase 1 and 2 − QUT Ethics Approval . Phase 1 and 2 − Bach Mai Hospital Approval . Phase 2 − Participant Demographic Information Questionnaire. Phase 2 − Kidney Disease Knowledge Survey . Phase 2 − Chronic Kidney Disease Self-Management Instrument . Phase 2 – Clinical Characteristics (from patients’ medical records) . Permission to use the ‘Living with Reduced Kidney Function’ . Permission to use the ‘Living Well with Chronic Kidney Disease’ . Chronic Kidney Disease Booklet . Agreement to use SF-36v2 . Phase 3 − QUT Ethics Approval . Phase 3 − Bach Mai Hospital Approval . Registration ANZCTR Number . Phase 3 − Kidney Disease Knowledge Survey . Phase 3 − Chronic Kidney Disease Self-Management Instrument . Phase 3 − Self-Efficacy for Managing Chronic Disease Instrument .343 x Self-management program for people with chronic kidney disease Appendix 21. Phase 3 − Health Related Quality of Life (SF-36v2) . Phase 3 − Participant Demographic Information Questionnaire . Phase 3 – Renal Clinical Characteristics (Patients’ Medical Records)362 Appendix 24. Phase 3 − Patients’ Comorbidity . Phase 3 − Scoring of Patients’ Comorbidities . Phase 3 − Evaluation of the Intervention Program . Problematic words and phrases from Forward Translation of KiKS . Problematic words and phrases from Forward Translation of CKD-SM373 Appendix 29. Comparison of English and Back-Translated of Vietnamese KiKS . Comparison of English and Back-Translated of Vietnamese CKD-SM387 Appendix 31. Assessment Tool for Panel . Revision made for items that the Suggested by Panellists . Histograms, Normal Q-Q plots, and Box plots of Variables . Normality testing of Outcome Variables at each time point . Participant Evaluation of Self-Management Program .422 Self-management program for people with chronic kidney disease xi List of Figures Figure 2. PRISMA flow diagram of included systematic reviews. Triadic reciprocal causation (Bandura, 1989, 1997, 2004b, 2012). Social cognitive theory (Bandura, 1977, 2002; Lenz & Shortridge- Baggett, 2002; Shortridge-Baggett & van der Bijl, 1996). Translation process adapted from Sousa and Rojjanasrirat (2011). Framework of the self-management intervention program. Phase 2 research process. Consolidated standards of reporting trials 2010 participant flow diagram. Mean [95% CI] of knowledge scores over time for the control and intervention groups. Mean [95% CI] self-management scores over time for the control and intervention groups. Mean [95% CI] self-efficacy scores over time for the control and intervention groups. Mean [95% CI] PCS scores at baseline and week 16 for the control and intervention groups. Mean [95% CI] MCS scores at baseline and week 16 for the control and intervention groups. Mean [95% CI] SBP at baseline and week 16 for the control and intervention groups. Mean [95% CI] DBP at baseline and week 16 for the control and intervention groups.175 xii Self-management program for people with chronic kidney disease List of Tables Table 1. Chronic Kidney Disease Classification . Risk Factors for Chronic Kidney Disease . Systematic Reviews of Chronic Kidney Disease Self-Management Research . Face-to-Face Self-Management Education Program. Follow-up Self-Management Education Program . Demographic Characteristics of Expert Panel . Scale and Item Content Validity Average of Instrument Variables for Content Validity and Readability.