LỜI MỞ ĐẦU Nhu cầu điện ở Việt Nam đã đạt tốc độ tăng trưởng hai con số trong suốt thập kỷ qua do phát triển kinh tế nhanh chóng. Trong tương lai, dự kiến mức tăng trưởng này vẫn sẽ tiếp tục mặc dù ở tốc độ một con số. Quy hoạch Phát triển Điện lực Quốc gia VII Hiệu chỉnh dự báo công suất lắp đặt hiện tại tăng lên 60. Để đáp ứng nhu cầu ngày càng tăng đó, Chính phủ Việt Nam mong muốn đưa các nguồn năng lượng tái tạo (không bao gồm thủy điện) vào cơ cấu năng lượng quốc gia.
Chính phủ đã xây dựng một lộ trình phát triển điện NLTT giai đoạn đến năm 2020, có xét đến năm 2030. Mục tiêu sản lượng điện sản xuất từ NLTT trên tổng nguồn điện đạt khoảng 7% năm 2020 và trên 10% năm 2030. Trong thời gian qua, nhiều chính sách ưu đãi, khuyến khích đầu tư vào ngành NLTT của Chính phủ cũng như sự tiên tiến của công nghệ sản xuất tấm module điện mặt trời, turbine điện gió. đã giúp giảm suất đầu tư, tăng tính hiệu quả của các dự án trong lĩnh vực NLTT, từ đó tạo cơ chế, động lực khuyến khích ngày càng nhiều doanh nghiệp quan tâm tham gia đầu tư lĩnh vực này.
Đầu tư dự án NLTT yêu cầu một lượng vốn lớn, thời gian thu hồi vốn dài, do đó, việc các doanh nghiệp tìm đến các ngân hàng để xin tài trợ vốn dự án là nhu cầu tất yếu. Tại Vietinbank Đống Đa, qua thời gian thành lập và phát triển, Chi nhánh đã thẩm định rất nhiều dự án của khách hàng, đặc biệt là các dự án trong lĩnh vực NLTT. Số lượng các dự án vay vốn trong lĩnh vực NLTT tại Chi nhánh ngày càng tăng về số lượng và quy mô. Bên cạnh những DAĐT thành công mang lại lợi ích cho cả ngân hàng, khách hàng vay vốn và đóng góp cho nền kinh tế của địa phương cũng còn không ít những dự án gặp nhiều khó khăn, tiềm ẩn nhiều rủi ro.
Việc nghiên cứu hoàn thiện công tác thẩm định các dự án vay vốn trong lĩnh vực NLTT có ý nghĩa thiết thực không chỉ đối với Ngân hàng mà cả đối với khách hàng vì mục tiêu sử dụng vốn hiệu quả. Xuất phát từ ý nghĩa đó, đề tài “Hoàn thiện công tác thẩm định dự án vay vốn trong lĩnh vực Năng lượng tái tạo tại Ngân hàng TMCP 2 Công thương Việt Nam – Chi nhánh Đống Đa” đã được chọn làm đề tài nghiên cứu. Do thời gian còn hạn chế, kinh nghiệm thực tế và kiến thức của học viên có hạn nên bài viết không thể tránh khỏi thiếu sót. Học viên kính mong ý kiến đóng góp của thầy cô và các bạn để có thể hoàn thiện đề tài này.
3 CHƢƠNG 1 TỔNG QUAN VỀ ĐỀ TÀI NGHIÊN CỨU VÀ PHƢƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU 1. Tính cấp thiết của đề tài nghiên cứu Trong điều kiện của nước ta, nguồn vốn trung và dài hạn từ các NHTM đóng vay trò quan trọng trong sản xuất kinh doanh, đặc biệt là đầu tư các dự án có quy mô lớn, với công nghệ hiện đại. Thông qua hoạt động cho vay DAĐT, các NHTM đã thực hiện nhiệm vụ cung cấp nguồn vốn quan trọng này cho nền kinh tế. Ngoài những đóng góp cho tăng trưởng kinh tế, hoạt động cho vay còn đem lại nguồn thu nhập chiếm tỷ trọng lớn trong lợi nhuận của các NHTM.
Các khoản cho vay thường chiếm trên 70% tài sản của ngân hàng và trên 60% lợi nhuận ngân hàng sinh ra từ các hoạt động cho vay. Ở Việt Nam, việc cho vay DAĐT trong lĩnh vực NLTT tại các NHTM là tương đối mới. Các DAĐT NLTT thường có quy mô đầu tư lớn và CĐT có nhu cầu vay với số tiền lớn. Các DAĐT vay vốn trong lĩnh vực này thường mang lại nguồn thu thường xuyên và lâu dài cho ngân hàng, nhưng yêu cầu thẩm định khá phức tạp, tính rủi ro cũng cao hơn các DAĐT vay vốn ở lĩnh vực khác.
Để cho vay DADT có hiệu quả, các NHTM phải tiến hành thẩm định cho vay DAĐT trong lĩnh vực NLTT một cách toàn diện, kỹ lưỡng trước khi quyết định cấp vốn. Công tác thẩm định cho vay dự án NLTT là khâu rất quan trọng, giúp cho ngân hàng nhận diện, sàng lọc những dự án tốt, vừa tạo ra lợi nhuận cho ngân hàng, vừa tạo ra lợi ích cho nền kinh tế. Thực tế hoạt động tại một số NHTM trong thời gian gần đây cho thấy, có trường hợp CBTĐ cố tình “nới tay” trong quá trình thẩm định vay vốn để hưởng lợi riêng và làm thất thoát vốn của ngân hàng. Mặt khác, công tác giám sát của các NHTM chưa được được chú trọng hoặc chưa được triển khai hiệu quả, nên hiện 4 tượng nợ xấu, mất vốn vẫn thường xảy ra.
Với uy tín thương hiệu và lợi thế về chất lượng khách hàng, Vietinbank luôn là một trong các ngân hàng dẫn đầu về hoạt động tín dụng trung – dài hạn nói chung cũng như trong hoạt động cho vay theo DAĐT nói riêng, đặc biệt là đối với những dự án trong lĩnh vực NLTT, có nguồn vốn lớn, thời gian hoạt động lâu dài, có ảnh hưởng sâu sắc đến KTXH Việt Nam. Hoạt động thẩm định cho vay DAĐT NLTT tại Vietinbank cũng vì thế mà đóng vai trò quan trọng trong hoạt động tín dụng. Tuy nhiên, bối cảnh KTXH biến động khó lường, nhiều bất cập trong công tác thẩm định cho vay DAĐT NLTT vẫn còn tồn tại nên rất cần được nghiên cứu và có những giải pháp giải quyết. Với mục đích tìm hiểu và nghiên cứu về hoạt động TĐDA vay vốn trong lĩnh vực NLTT tại Vietinbank để góp phần đưa hoạt động này ngày càng phát triển cả về chiều rộng lẫn chiều sâu, học viên đã chọn đề tài: “Hoàn thiện công tác thẩm định dự án vay vốn trong lĩnh vực Năng lượng tái tạo tại Ngân hàng TMCP Công thương Việt Nam - Chi nhánh Đống Đa” làm luận văn thạc sĩ kinh tế của mình.
Tổng quan các công trình nghiên cứu liên quan đến đề tài Đề tài hoàn thiện công tác TĐDAĐT vay vốn tại các NHTM là một đề tài không mới. Trong những năm gần đây, cùng với sự phát triển mạnh mẽ của nền kinh tế, nhu cầu vay vốn để phát triển KTXH ngày càng lớn. Nhưng bên cạnh đó, hoạt động kinh doanh ở một số NHTM vẫn còn nhiều tồn tại, tình trạng nợ xấu gia tăng, kinh doanh kém hiệu quả. Một số NHTM đã phải sáp nhập hay bán lại.
Để tránh bị thôn tính và sáp nhập các NHTM buộc phải chú trọng đến công tác TĐDAĐT nhằm đảm bảo cho hoạt động hiệu quả kinh doanh của ngân hàng. Vì thế, đề tài hoàn thiện công tác TĐDAĐT vay vốn tại các NHTM càng được quan tâm, và lựa chọn làm đề tài nghiên cứu thuộc chuyên ngành Kinh tế đầu tư hay Tài chính ngân hàng. Nhiều công trình nghiên cứu công tác TĐDA vay vốn chung hay từng lĩnh vực cụ thể như: - Nguyễn Thị Minh (2016) đã đưa ra được một số vấn đề lý luận về: DAĐT và TĐDAĐT doanh nghiệp vừa và nhỏ tại NHTM, các phương pháp, nội dung 5 TĐDA của doanh nghiệp vừa và nhỏ…, phân tích được thực trạng, hạn chế và một số giải pháp hoàn thiện công tác TĐDAĐT của doanh nghiệp vừa và nhỏ. Bài viết đã đề cập được đầy đủ tính chất đặc thù trong hoạt động TĐDAĐT của doanh nghiệp vừa và nhỏ.
- Phạm Quang Chính (2016) đã đưa ra được một số vấn đề lý luận về: DAĐT và TĐDAĐT bất động sản tại NHTM, các phương pháp, nội dung TĐDA bất động sản…, phân tích được thực trạng, hạn chế và một số giải pháp hoàn thiện công tác TĐDAĐT bất động sản. Bài viết đã đề cập được đầy đủ tính chất đặc thù trong hoạt động TĐDA đầu tư bất động sản. Các nội dung phân tích đều được gắn với những số liệu thực tiễn liên quan đến hoạt động đầu tư bất động sản vay vốn tại NHTM. - Bùi Duy Kiên (2015) đã đưa ra được một số vấn đề lý luận về: vốn tín dụng ĐTPT của Nhà nước, DAĐT và TĐDAĐT vào lĩnh vực thủy điện tại Ngân hàng Nông nghiệp và phát triển nông thôn,.
; Phân tích được thực trạng, hạn chế và một số giải pháp hoàn thiện công tác TĐDAĐT vào lĩnh vực thủy điện trên góc độ nguồn vốn ĐTPT của Nhà nước. Tuy nhiên, bài viết mới chỉ nêu ra được một số tính chất đặc thù trong hoạt động TĐDAĐT vào lĩnh vực thủy điện, các tiêu chí đánh giá chất lượng TĐDAĐT vào lĩnh vực thủy điện chưa được người viết đề cập. - Đào Tuấn Tú (Năm 2015) đã đưa ra được một số vấn đề lý luận về: DAĐT và TĐDAĐT tại các NHTM, các phương pháp, nội dung thẩm định chung…, phân tích được thực trạng và đánh giá được các nguyên nhân hạn chế đến công tác TĐDAĐT. Tuy nhiên, luận văn mới đề cập đến công tác TĐDAĐT vay vốn chung nhất, một số phân tích chỉ mang tính chất chung chung, chưa đề cập đến công tác TĐDAĐT ở một số lĩnh vực đặc thù.
- Trần Hải Hà (2016) đã đưa ra được cơ sở lý thuyết tương đối chi tiết về TĐDA vay vốn của doanh nghiệp vừa và nhỏ tại NHTM; thực trạng và giải pháp để hoàn thiện công tác TĐDA vay vốn đầu tư của các doanh nghiệp vừa và nhỏ tại Ngân hàng Việt Nam Thương Tín. Trong ví dụ đưa ra để phân tích về công tác TĐDA, tác giả đã nêu ra tương đối chi tiết về các thông tin của dự án như năng 6 lực pháp lý, thủ tục pháp lý, tình hình tài chính, tính khả thi hiệu quả của dự án, đánh giá tài sản bảo đảm., nhưng chưa có sự rành mạch giữa nhận xét của CBTĐ và nhận xét của tác giả luận văn. Mặc dù có khá nhiều các công trình nghiên cứu về TĐDAĐT trong các lĩnh vực khác nhau, nhưng những công trình nghiên cứu về TĐDAĐT NLTT còn hạn chế và hiện tại, chưa có đề tài nghiên cứu thực trạng trên ở Vietinbank Đống Đa. Do đó, học viên muốn tiếp tục gắn các thực trạng cũng như tìm các giải pháp khắc phục để có thể áp dụng vào thực tiễn tại Vietinbank Đống Đa.
Mục tiêu nghiên cứu Mục tiêu nghiên cứu của luận văn là: - Hệ thống hóa những vấn đề lý luận cơ bản về công tác thẩm định cho vay vốn DAĐT NLTT tại các NHTM làm cơ sở lý thuyết để phân tích thực tiễn. - Phân tích, đánh giá thực trạng công tác TĐDAĐT vay vốn trong lĩnh vực NLTT tại Vietinbank Đống Đa giai đoạn 2017 – 2019 để xác lập, có cơ sở thực tiễn đề xuất giải pháp.