CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU VÀ CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ THẨM ĐỊNH CHO VAY KHÁCH HÀNG CÁ NHÂN CỦA NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI 1. Tổng quan tình hình nghiên cứu 1. Tổng quan tình hình nghiên cứu nước ngoài về thẩm định cho vay KHCN Nhìn theo sự phát triển của hệ thống ngân hàng trên toàn thế giới, nguồn thu của các ngân hàng đang có xu hướng chuyển dịch dần sang mảng thu từ dịch vụ. Tuy nhiên nguồn thu từ hoạt động cho vay vẫn đang chiếm tỷ trọng lớn trong tổng thu nhập của mỗi ngân hàng.
Đây là nguồn mang lợi lợi ích cao do biên lợi nhuận lớn (Đặc biệt là các khoản vay đối với các khách hàng cá nhân), nhưng đi kèm với nó là những rủi ro đối với ngân hàng nếu không có phương thức đánh giá khách hàng và nâng cao chất lượng danh mục cho vay. Chính vì vậy mà công tác thẩm định cho vay tại mỗi ngân hàng đều rất được chú trọng, quan tâm và đầu tư để giữ mức sinh lời lớn nhất với khẩu vị rủi ro của mỗi ngân hàng. Trong quá trình nghiên cứu tác giả đã tìm kiếm các nội dung liên quan đến quy trình và phương thức thẩm định đối với đối tượng là khách hàng cá nhân trong thư viện Trường đại học kinh tế và các nguồn trên internet (http://www.com; https://www. ), tuy nhiên hiện các tài liệu thu thập được vẫn còn hạn chế, chủ yếu là về đối tượng các Cá nhân, tổ chức, doanh nghiệp kinh tế siêu vi mô (Microfinance).
Một số nội dung tác giả đã tìm hiểu và nghiên cứu được bao gồm: Tác giả Lando, D (2009) - Trường kinh doanh Copenhagen, Khoa Tài chính (Copenhagen Business School, department of Finance), đã viết cuốn sách “Credit Risk Modeling”. Nội dung cuốn sách đã nêu rõ tầm quan trọng trong 5 c việc quản trị danh mục cho vay nhằm hạn chế rủi ro tín dụng tại các ngân hàng và đưa ra yêu cầu về việc xây dựng các mô hình quản trị rủi ro tín dụng. Tác giả Schreiner, M (2010) đã có nghiên cứu đăng trên tạp chí tài chính vi mô (Journal of Microfinance) với nội dung “Credit Scoring for Microfinance: Can It Work?”, bài viết đã đưa ra vấn đề về việc xây dựng hệ thống điểm tín dụng bằng các thông tin dữ liệu từ các khoản vay trong quá khứ để dự đoán chất lượng của các khoản vay trong tương lai. Tạp chí nghiên cứu đa ngành quốc tế (International Multidisciplinary Research Journal - 2010) đã đăng tải bài viết “Credit Policy And Credit Appraisal Of Canara Bank Using Ratio Analysis” của tác giả Sathya Varathan và Priya Kalyanasundaram chỉ ra cách thức xây dựng chính sách tín dụng và phương thức thẩm định tín dụng sử dụng để tính các giới hạn cho vay đối với khách hàng.
Bài viết mang tên “Credit Appraisal Process of SBI” của tác giả Praband A (2013) được đăng tải trên tạp chí kinh tế và quản lý (Journal of Economics and Management). Nội dung bài viết nêu lên yêu cầu cấp thiết đối với ngân hàng là phải đánh giá được uy tín của khách hàng, đo lường được năng lực tài chính của khách hàng và khả năng hoàn trả lại khoản vay trong tương lai bằng cách xây dựng các mô hình đánh giá tín dụng. Tác giả Antony Waihenya (2014) đã có nghiên cứu “Effects Of Credit Appraisal On Loan Management In Microfinance Institution”, Nghiên cứu tìm cách nghiên cứu ảnh hưởng của thẩm định tín dụng đối với quản lý khoản vay tại các tổ chức cho vay. để xác định mối quan hệ giữa quy mô / số tiền cho vay và cách thức thẩm định tín dụng.
Hai tác giả Ahmed S.A (2015) đã công bố nghiên cứu “Credit Risk Management and Loan Performance: Empirical Investigation of Micro Finance Banks of Pakistan”. Mục đích chính của bài viết là đánh giá 6 c ảnh hưởng của các hoạt động quản lý rủi ro tín dụng đối với hiệu quả cho vay trong điều kiện lấy chính sách tín dụng, quy trình thẩm định khách hàng, chính sách thu nợ và quản lý sau vay làm cơ sở. Tác giả Chinduru Patricia (2016) - National University of Sciences & Technology đã có nghiên cứu với đề tài “The impact of credit appraisal techniques on Microfinance’s Loan performance”. Nội dung nghiên cứu những tác động của các phương pháp thẩm định tín dụng đối với chất lượng của của các khoản vay tài chính siêu vi mô (Khoản vay dành cho các cá nhân và doanh nghiệp siêu nhỏ).
Tổng quan tình hình nghiên cứu trong nước về thẩm định cho vay KHCN Việc nghiên cứu hoàn thiện công tác thẩm định cho vay KHCN của các NHTM Việt Nam hiện nay đang là vấn đề được nhiều nhà nghiên cứu quan tâm dưới các góc độ , mục tiêu nghiên cứu khác nhau. Trong lĩnh vực này Việt Nam có nhiều công trình nghiên cứu trong những năm gần đây. Tác giả đã tìm hiểu một số nghiên cứu trong nước trước khi lựa chọn phương hướng nghiên cứu lần này. Phạm Ngọc Tiến (2015) “Thẩm định tín dụng khách hàng cá nhân Ngân hàng Thương mại cổ phần Quốc tế Việt Nam (VIB) – Hội sở”, luận văn thạc sĩ kinh tế, Đại học Ngoại Thương.
Tác giả đã tập trung nghiên cứu ,phân tích thực trạng công tác thẩm định tại VIB. Tác giả cũng rút ra những kết quả đạt được, những hạn chế trong quá trình thu thập thông tin khách hàng ảnh hưởng đến chất lượng thẩm định KHCN. Từ đó đề xuất các giải pháp khắc phục và nâng cao chất lượng công tác thẩm định KHCN tại ngân hàng này. Trịnh Tuyết Nhung (2016) “Thẩm định tín dụng trong hoạt động cho vay tiêu dùng tại ngân hàng TMCP Kỹ thương Việt Nam” Luận văn thạc sỹ, Trường đại học Ngoại Thương.
Luận văn chủ yếu đề cập đến phương pháp 7 c thẩm định đối với các khoản vay tiêu dùng, những rủi ro gặp thường gặp đối với các khoản vay tiêu dùng .Từ đó tác giả đưa ra các giải pháp nhằm hoàn thiện phương pháp thẩm định và hạn chế rủi ro gặp phải. Trần Thị Tuyết (2016) “Quản trị rủi ro tín dụng khách hàng cá nhân, hộ gia đình tại Ngân hàng Thương mại Cổ phần”, Luận văn thạc sỹ, Học Viện Ngân hàng: Luận văn đã đưa ra nêu ra tầm quan trọng của công tác thẩm định tín dụng đối với việc quản lý rủi ro của các ngân hàng. Tuy nhiên luận văn chưa đề cập đến các chỉ tiêu đánh giá về hiệu quả và chất lượng cụ thể đối với công tác thẩm định cho vay. Trần Thùy Linh (2015): “Nâng cao chất lượng thẩm định cho vay tại Ngân hàng TMCP Công thương Việt Nam – Chi nhánh Quảng Ninh”, Luận văn thạc sĩ Quản trị kinh doanh, trường Đại học Kinh tế Quốc Dân.
Mục đích của Luận văn là đưa ra những giải pháp cụ thể nhằm nâng cao chất lượng thẩm định tại Ngân hàng thương mại cổ phần (TMCP) Công thương Việt Nam – CN Quảng Ninh thông qua việc phân tích thực trạng tình hình thẩm định chi nhánh bằng những con số cụ thể và đánh giá khách quan qua kết quả khảo sát ý kiến của cán bộ quan hệ khách hàng đối với quy trình thẩm định. Vương Hồng Hà (2016): “Hoàn thiện phương pháp thẩm định tại Ngân hàng Đầu tư và Phát triển Việt Nam - Chi nhánh tỉnh Bắc Giang”, Luận văn thạc sĩ kinh tế, Trường Đại học Thương Mại. Đề tài nghiên cứu thực trạng tại Ngân hàng Đầu tư và phát triển Việt Nam-CN Bắc Giang, đánh giá về các phương pháp thẩm định đang được sử dụng trực tiếp tại chi nhánh. Luận văn đồng thời đưa ra những giải pháp nhằm cải tiến phương pháp thẩm định tại Ngân hàng Đầu tư và Phát triển Việt Nam - Chi nhánh tỉnh Bắc Giang.
Võ Thị Sang (2017): “Quy trình cho vay KHCN tại Ngân hàng TMCP Công thương Việt Nam Chi nhánh Phú Tài”, Luận văn thạc sĩ kinh tế, Trường 8 c Đại học Kinh tế Thành phố Hồ Chí Minh. Luận văn nghiên cứu trực tiếp quy trình từ lúc tiếp nhận hồ sơ đến thời điểm hoàn thành cung cấp dịch vụ cho vay đối với KHCN tại VietinBank Phú Tài, đưa ra cách thức và giải pháp chung hoàn thiện quy trình cho vay, rút ngắn thời gian xử lý đáp ứng nhu cầu của ngày một cao của hoạt động kinh doanh. Đánh giá chung - Một số vấn đề mà các nghiên cứu trên đã giải quyết được Tất cả đều khái quát chung được những nét cơ bản về công tác thẩm định KHCN tại các ngân hàng. Đồng thời các nghiên cứu cũng đưa ra được các nhân tố tác động đến thẩm định cho vay KHCN và một số chỉ tiêu quan trọng đánh giá sự hiệu quả của công tác thẩm định cho vay KHCN.
Các đề tài cũng nêu lên được thực trạng công tác thẩm định cho vay KHCN của các NHTM tại Việt Nam. Bên cạnh đó các tác giả cũng đưa ra được các giải pháp mang tính thực tiễn cao trong việc phát triển các phương pháp giúp cho công tác thẩm định tại các NHTM Việt Nam ngày một tốt hơn. Mỗi đề tài trên có cách đánh giá, nhìn nhận và giải quyết vấn đề khác nhau tại thời điểm nghiên cứu. Các đề tài đều gắn kết giữa lý luận, thực tiễn để giải quyết các vấn đề một cách có khoa học.
- Khoảng trống nghiên cứu: Cho đến nay, chưa có công trình nghiên cứu khoa học nào đề cập đến công tác thẩm định cho vay KHCN đối với các ngân hàng triển khai mô hình thẩm định tập trung, đặc biệt là tại Ngân hàng TMCP Quân Đội một cách đầy đủ. Hoạt động cho vay KHCN của ngân hàng thương mại 1. Khái niệm hoạt động cho vay KHCN Ngân hàng thương mại “là một trong những định chế tài chính mà đặc trưng là cung cấp đa dạng các dịch vụ tài chính với nghiệp vụ cơ bản là nhận 9 c tiền gửi, cho vay và cung ứng các dịch vụ thanh toán. Ngoài ra, NHTM còn cung cấp nhiều dịch vụ khác nhằm thoả mãn tối đa nhu cầu về sản phẩm dịch vụ của xã hội.” Trong đó, hoạt động cho vay là một trong các hoạt động chính của NHTM.
Theo Luật các tổ chức tín dụng (Số 47/2010/QH12 do Quốc hội ban hành ngày 16/06/2010): “Cho vay là hình thức cấp tín dụng, theo đó bên cho vay giao hoặc cam kết giao cho khách hàng một khoản tiền để sử dụng vào mục đích xác định trong một thời gian nhất định theo thỏa thuận với nguyên tắc có hoàn trả cả gốc và lãi”. Khi nhắc đến hoạt động cho vay khách hàng cá nhân có nghĩa là nhấn mạnh về đối tượng nhận tín dụng từ ngân hàng ở đây là những cá nhân, hộ gia đình.