Luận án tiến sĩ: Hoàn thiện hệ thống kế toán nhà nước Việt Nam - Nguyễn Văn Hồng

Nghiên cứu phân tích thực trạng hệ thống kế toán nhà nước và đề xuất các giải pháp hoàn thiện. Bài viết tập trung vào cải thiện hiệu quả quản lý tài chính công

• Tác giả: Nguyễn Văn Hồng
• Trường học: Trường Đại học Kinh tế TP.HCM
• Chuyên ngành: Kinh tế
• Đề tài: Hoàn thiện hệ thống kế toán nhà nước
• Loại tài liệu: Luận án tiến sĩ
• Năm xuất bản: 2007
• Địa điểm: Hồ Chí Minh

Tóm tắt

I. Tổng quan về hệ thống kế toán nhà nước Việt Nam

Hệ thống kế toán nhà nước là bộ phận quan trọng trong quản lý tài chính công, đóng vai trò thu thập, xử lý và cung cấp thông tin về hoạt động tài chính ngân sách nhà nước. Tại Việt Nam, kế toán nhà nước chịu sự điều chỉnh của Luật Ngân sách nhà nước, Luật Kế toán và các chuẩn mực kế toán quốc tế. Hệ thống này bao gồm kế toán của các cấp chính quyền, đơn vị sự nghiệp công lập và các tổ chức sử dụng ngân sách. Theo Liên đoàn Kế toán Quốc tế (IFAC), kế toán nhà nước là công cụ quản lý tài sản, các quỹ và thực hiện giao dịch của Chính phủ. Mục đích chính là cung cấp thông tin minh bạch về tình hình thu chi ngân sách, tài sản công và hiệu quả sử dụng nguồn lực nhà nước. Hệ thống kế toán nhà nước Việt Nam đã trải qua nhiều giai đoạn cải cách, từ mô hình kế toán dựa trên tiền mặt đến kết hợp cơ sở dồn tích nhằm đáp ứng yêu cầu hội nhập quốc tế và quản lý tài chính công hiện đại.

1.1. Bản chất và vai trò của kế toán nhà nước

Kế toán nhà nước là hệ thống thông tin về hoạt động tài chính của ngân sách nhà nước và các quỹ khác, được thu thập và xử lý bằng hệ thống phương pháp từ chứng từ, tài khoản đến tổng hợp cân đối. Bản chất của kế toán nhà nước là phản ánh, giám sát toàn bộ quá trình vận động của nguồn lực tài chính công. Vai trò của kế toán nhà nước thể hiện ở việc cung cấp thông tin phục vụ công tác quản lý, điều hành ngân sách, đánh giá hiệu quả sử dụng công quỹ và đảm bảo tính minh bạch trong quản lý tài chính nhà nước. Hệ thống này cũng phục vụ đối tượng sử dụng thông tin như Quốc hội, Hội đồng Nhân dân các cấp và các cơ quan kiểm toán.

1.2. Cơ sở pháp lý và phạm vi áp dụng

Cơ sở pháp lý của kế toán nhà nước tại Việt Nam được xây dựng trên nền tảng Luật Ngân sách nhà nước và Luật Kế toán. Phạm vi kế toán nhà nước bao gồm kế toán của các cấp chính quyền từ trung ương đến địa phương, các đơn vị sự nghiệp công lập và các tổ chức sử dụng ngân sách nhà nước. Nguyên tắc phân cấp quản lý tài chính thể hiện rõ trong việc chính quyền cấp trên vẫn giữ vai trò chủ đạo và kiểm soát đối với tài chính, ngân sách của chính quyền cấp dưới. Các chế độ kế toán hành chính sự nghiệp, chế độ kế toán ngân sách và tài chính xã là những thành phần chính của hệ thống này.

II. Thực trạng và hạn chế hệ thống kế toán nhà nước

Thực trạng hệ thống kế toán nhà nước Việt Nam hiện nay cho thấy nhiều ưu điểm song cũng tồn tại không ít hạn chế. Ưu điểm nổi bật là hệ thống đã cơ bản đáp ứng yêu cầu quản lý ngân sách nhà nước, cung cấp thông tin phục vụ lập báo cáo quyết toán ngân sách trình Quốc hội và Hội đồng Nhân dân các cấp. Tuy nhiên, hệ thống kế toán nhà nước còn bộc lộ nhiều bất cập. Phương pháp kế toán chủ yếu dựa trên cách tiếp cận ngân sách nên không đáp ứng đầy đủ yêu cầu thông tin về tài sản nhà nước. Hệ thống được thiết kế theo nguyên tắc tại Luật Ngân sách nhà nước năm 1959, chưa được thiết kế để cung cấp trực tiếp thông tin về tình hình tài sản. Công tác thống kê rủi ro và các cam kết chi ngoài bảng cân đối chưa được thực hiện đầy đủ. Khấu hao tài sản cố định chưa được áp dụng rộng rãi, gây khó khăn trong việc đánh giá giá trị thực tế của tài sản công.

2.1. Ưu điểm của hệ thống kế toán nhà nước hiện hành

Hệ thống kế toán nhà nước hiện hành có nhiều ưu điểm đáng ghi nhận. Thứ nhất, hệ thống đã tạo lập được khuôn khổ pháp lý tương đối hoàn chỉnh, từ Luật Ngân sách nhà nước đến các chế độ kế toán chuyên biệt. Thứ hai, hệ thống đảm bảo việc theo dõi, giám sát thu chi ngân sách nhà nước theo từng cấp chính quyền. Thứ ba, công tác lập báo cáo quyết toán ngân sách được thực hiện thường xuyên, phục vụ yêu cầu giám sát của Quốc hội và Hội đồng Nhân dân. Hệ thống cũng đã từng bước tiếp cận các chuẩn mực kế toán quốc tế, đặc biệt trong việc áp dụng nguyên tắc kế toán dồn tích bên cạnh phương pháp kế toán tiền mặt truyền thống.

2.2. Nhược điểm và thách thức cần khắc phục

Nhược điểm lớn nhất của hệ thống kế toán nhà nước hiện hành là thiếu thông tin toàn diện về tài sản và nợ phải trả của nhà nước. Phương pháp kế toán tài sản chưa đầy đủ, không thể phục vụ đánh giá giá thành cũng như hiệu quả của các chính sách công. Các khoản dự phòng nợ thuế được tính toán dựa trên số liệu thống kê, không gắn liền với một kỳ ngân sách có hệ thống. Công tác thống kê rủi ro và các cam kết chi ngoài bảng cân đối chưa được thực hiện. Hệ thống kế toán nhà nước cần được cải cách để đáp ứng yêu cầu hiện đại hóa quản lý tài chính công theo thông lệ quốc tế.

III. Giải pháp hoàn thiện hệ thống kế toán nhà nước

Hoàn thiện hệ thống kế toán nhà nước đòi hỏi tiếp cận đa chiều, kết hợp cải cách pháp lý, hành chính và hội nhập quốc tế. Giải pháp đầu tiên là hợp nhất kế toán nhà nước trên nguyên tắc kế toán công theo chuẩn mực quốc tế (IPSAS). Giải pháp thứ hai là kết hợp kế toán trên cơ sở tiền mặt và kế toán trên cơ sở dồn tích để phản ánh đầy đủ hơn tài sản và nghĩa vụ tài chính của nhà nước. Về tổ chức bộ máy, cần xây dựng quy chế trao đổi thông tin và thiết kế hệ thống thông tin toàn diện giữa các cơ quan tài chính, kho bạc nhà nước và các đơn vị sử dụng ngân sách. Cải cách hành chính cũng là yếu tố then chốt, bao gồm việc chuẩn hóa quy trình kế toán, đào tạo nhân lực và ứng dụng công nghệ thông tin. Hội nhập quốc tế đòi hỏi hệ thống kế toán nhà nước Việt Nam phải tiệm cận các chuẩn mực kế toán công quốc tế do IFAC ban hành.

3.1. Hợp nhất kế toán nhà nước theo chuẩn mực quốc tế

Hợp nhất kế toán nhà nước là giải pháp cốt lõi để khắc phục tình trạng phân tán thông tin hiện nay. Theo hướng này, tất cả các đơn vị sử dụng ngân sách nhà nước sẽ áp dụng một khuôn khổ kế toán thống nhất, dựa trên các chuẩn mực kế toán công quốc tế (IPSAS). Việc hợp nhất giúp tổng hợp thông tin tài chính toàn diện, phục vụ lập báo cáo tài chính hợp nhất của toàn bộ khu vực công. Mô hình kế toán nhà nước ở Pháp và Canada là những bài học kinh nghiệm quý giá cho Việt Nam. Pháp đã thay đổi danh mục tài khoản kế toán nhà nước theo hệ thống kế toán chung áp dụng cho doanh nghiệp từ năm 1988, đồng thời áp dụng nguyên tắc kế toán dồn tích từ năm 1999.

3.2. Kết hợp cơ sở tiền mặt và dồn tích trong kế toán

Kết hợp kế toán trên cơ sở tiền mặt và cơ sở dồn tích là phương pháp được nhiều quốc gia áp dụng trong cải cách kế toán nhà nước. Cơ sở tiền mặt phù hợp với việc theo dõi, kiểm soát thu chi ngân sách thực tế. Cơ sở dồn tích giúp phản ánh đầy đủ hơn tài sản có, nợ phải trả và chi phí phát sinh trong kỳ, gắn liền với một kỳ kế toán cụ thể. Sự kết hợp này cho phép đánh giá tốt hơn giá thành và hiệu quả của các chính sách công. Đồng thời, việc áp dụng khấu hao tài sản cố định một cách rộng rãi sẽ cải thiện đáng kể chất lượng thông tin kế toán nhà nước, phục vụ công tác quản lý và ra quyết định.

IV. Kết luận và ứng dụng thực tiễn cải cách kế toán

Hoàn thiện hệ thống kế toán nhà nước là yêu cầu cấp bách trong bối cảnh Việt Nam hội nhập sâu rộng vào nền kinh tế thế giới, đặc biệt sau khi gia nhập WTO. Nghiên cứu chỉ ra rằng hệ thống kế toán nhà nước cần được cải cách toàn diện trên cả phương diện pháp lý, kỹ thuật và tổ chức bộ máy. Phương hướng cải cách bao gồm: ban hành khung pháp lý mới phù hợp với chuẩn mực kế toán công quốc tế, hiện đại hóa quy trình kế toán bằng ứng dụng công nghệ thông tin và nâng cao chất lượng nguồn nhân lực kế toán nhà nước.Ứng dụng thực tiễn của luận án thể hiện ở việc đề xuất mô hình kế toán nhà nước hợp nhất, kết hợp cơ sở tiền mặt và dồn tích. Mô hình này đã được tham khảo từ kinh nghiệm cải cách kế toán nhà nước tại Pháp, Canada và các nước phát triển. Kết quả nghiên cứu kỳ vọng góp phần nâng cao tính minh bạch, hiệu quả quản lý tài chính công và đáp ứng yêu cầu giám sát của Quốc hội, Hội đồng Nhân dân các cấp.

4.1. Ý nghĩa lý luận và thực tiễn của nghiên cứu

Nghiên cứu hoàn thiện hệ thống kế toán nhà nước có ý nghĩa lý luận quan trọng trong việc hệ thống hóa cơ sở khoa học về kế toán công, từ đó đề xuất khung lý thuyết phù hợp cho Việt Nam. Về mặt thực tiễn, kết quả nghiên cứu cung cấp cơ sở khoa học cho việc xây dựng chính sách cải cách kế toán nhà nước, giúp các cơ quan quản lý đưa ra quyết định đúng đắn. Nghiên cứu cũng góp phần nâng cao nhận thức về vai trò của kế toán nhà nước trong quản lý tài chính công hiện đại, đáp ứng yêu cầu minh bạch hóa và trách nhiệm giải trình.

4.2. Định hướng phát triển và khuyến nghị

Định hướng phát triển hệ thống kế toán nhà nước cần tập trung vào ba trụ cột chính. Thứ nhất, hoàn thiện khung pháp lý theo hướng tiệm cận chuẩn mực kế toán công quốc tế IPSAS. Thứ hai, đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin trong công tác kế toán, xây dựng hệ thống thông tin toàn diện kết nối giữa kho bạc nhà nước, cơ quan tài chính và các đơn vị sử dụng ngân sách. Thứ ba, tăng cường đào tạo nguồn nhân lực kế toán nhà nước có trình độ chuyên môn cao, đáp ứng yêu cầu hội nhập. Các khuyến nghị cụ thể bao gồm lộ trình cải cách từng bước, thí điểm áp dụng mô hình mới trước khi nhân rộng.

Trích đoạn nội dung tài liệu

tai lieu, luan van1 of 98. BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ TP.HCM NGUYỄN VĂN HỒNG HOÀN THIỆN HỆ THỐNG KẾ TOÁN NHÀ NƯỚC LUẬN ÁN TIẾN SĨ KINH TẾ TP. HỒ CHÍ MINH – NĂM 2007 document, khoa luan1 of 98. tai lieu, luan van2 of 98. 1 DANH MôC C¸C CH÷ VIÕT T¾T AICPA : ñy ban thuËt ng÷ cña häc viÖn kÕ to¸n viªn c«ng chøc cña Mü APB : ñy ban nguyªn t¾c kÕ to¸n cña Mü BHXH : B¶o hiÓm x· héi GTGT : Gi¸ trÞ gia t¨ng H§ND : Héi ®ång nh©n d©n HCSN : Hμnh chÝnh sù nghiÖp HH : Hμng hãa IFAC : Liªn ®oμn kÕ to¸n Quèc tÕ IMF : Quü tiÒn tÖ quèc tÕ IPSAS : ChuÈn mùc kÕ to¸n Nhμ n−íc Quèc tÕ KBNN : Kho b¹c Nhμ n−íc KP : Kinh phÝ KTNN : KÕ to¸n Nhμ n−íc NS : Ng©n s¸ch NSNN : Ng©n s¸ch Nhμ n−íc TM : TiÒn mÆt TSC§ : Tμi s¶n cè ®Þnh UBND : ñy ban nh©n d©n VN : ViÖt Nam WTO : Tæ chøc th−¬ng m¹i thÕ giíi XDCB : X©y dùng c¬ b¶n document, khoa luan2 of 98. tai lieu, luan van3 of 98. 2 Môc lôc Trang TRANG PHô B×A LêI CAM §OAN MôC LôC DANH MôC C¸C CH÷ VIÕT T¾T më ®Çu . 1 Ch−¬ng 1 Tæng quan vÒ kÕ to¸n vμ kÕ to¸n NHμ N¦íc 1.1- Nh÷ng vÊn ®Ò chung vÒ kÕ to¸n vμ KTNN ë ViÖt Nam .1- LÞch sö ra ®êi vμ ph¸t triÓn kÕ to¸n .2- §Þnh nghÜa vÒ kÕ to¸n .3- Kh¸i niÖm vÒ kÕ to¸n nhμ n−íc .4- B¶n chÊt, vai trß, môc ®Ých, yªu cÇu cña KTNN trong qu¶n lý nhμ n−íc vμ qu¶n lý nÒn kinh tÕ.5- C¸c nguyªn t¾c cña KTNN…………………………………….6- §èi t−îng sö dông th«ng tin cña KTNN.7- Ph¹m vi, ®Æc ®iÓm vμ ®èi t−îng cña KTNN .8- C¬ së kÕ to¸n ¸p dông trong kÕ to¸n nhμ n−íc .9- Tæ chøc hÖ thèng kÕ to¸n nhμ n−íc .2- C¬ së ph¸p lý vμ m«i tr−êng ho¹t ®éng ¶nh h−ëng ®Õn KTNN .1- LuËt Ng©n s¸ch Nhμ n−íc.2- LuËt KÕ to¸n vμ ChuÈn mùc kÕ to¸n .3- C¬ cÊu tæ chøc vμ ho¹t ®éng cña Bé m¸y nhμ n−íc.4- Sù h×nh thμnh vμ ph¸t triÓn cña c¸c ®¬n vÞ thùc hiÖn KTNN.5- C¬ chÕ thÞ tr−êng.6- Héi nhËp quèc tÕ .7- Tr×nh ®é c«ng nghÖ th«ng tin ph¸t triÓn .3- KÕ to¸n nhμ n−íc ë mét sè quèc gia vμ nh÷ng bμi häc kinh nghiÖm cho ViÖt nam . 50 document, khoa luan3 of 98. tai lieu, luan van4 of 98.1- M« h×nh kÕ to¸n nhμ n−íc ë Ph¸p.2- Kh¸i qu¸t vÒ kÕ to¸n nhμ n−íc ë Canada .3- §Æc ®iÓm kÕ to¸n nhμ n−íc ë mét sè n−íc kh¸c . 61 Ch−¬ng 2 Thùc tr¹ng hÖ thèng kÕ to¸n nhμ n−íc ë n−íc ta hiÖn nay 2.1- Giíi thiÖu tæng qu¸t vÒ hÖ thèng KTNN.1- ChÕ ®é NSNN vμ ho¹t ®éng nghiÖp vô KBNN .2- ChÕ ®é kÕ to¸n HCSN .3- ChÕ ®é kÕ to¸n ng©n s¸ch vμ tμi chÝnh x· .4- C¸c chÕ ®é kÕ to¸n kh¸c cña KTNN .2- Sù ph¸t triÓn cña HÖ thèng KTNN qua c¸c giai ®o¹n.3- §¸nh gi¸ HÖ thèng KTNN hiÖn hμnh.1- ¦u ®iÓm cña HÖ thèng KTNN .2- Nh−îc ®iÓm cña HÖ thèng KTNN . 107 Ch−¬ng 3 hoμn thiÖn hÖ thèng KÕ to¸n nhμ n−íc 3.1- Quan ®iÓm hoμn thiÖn HÖ thèng KTNN .1- Hîp nhÊt kÕ to¸n nhμ n−íc .2- KÕt hîp kÕ to¸n trªn c¬ së tiÒn mÆt vμ kÕ to¸n trªn c¬ së dån tÝch.3- Tæ chøc bé m¸y KTNN .4- X©y dùng quy chÕ trao ®æi th«ng tin vμ thiÕt kÕ hÖ thèng th«ng tin toμn diÖn .2- Ph−¬ng h−íng hoμn thiÖn HÖ thèng KTNN .1- VÒ ph−¬ng diÖn ph¸p lý .2- VÒ ph−¬ng diÖn c¶i c¸ch hμnh chÝnh .3- VÒ ph−¬ng diÖn héi nhËp . 124 document, khoa luan4 of 98. tai lieu, luan van5 of 98.3- Gi¶i ph¸p hoμn thiÖn HÖ thèng KTNN .1- HÖ thèng chøng tõ.2- HÖ thèng tμi kho¶n kÕ to¸n .3- HÖ thèng Sæ kÕ to¸n .4- HÖ thèng B¸o c¸o tμi chÝnh vμ b¸o c¸o quyÕt to¸n .4- Mét sè ®Ò xuÊt ®èi víi c¸c c¬ quan, tæ chøc cã liªn quan ®Õn viÖc thùc hiÖn HÖ thèng KTNN.1- §èi víi Quèc héi.2- §èi víi ChÝnh phñ (Bé Tμi chÝnh).3- §¬n vÞ thùc hiÖn kÕ to¸n nhμ n−íc.4- X©y dùng vμ ®μo t¹o ®éi ngò c¸n bé kÕ to¸n . 161 Tμi liÖu tham kh¶o Phô lôc document, khoa luan5 of 98. tai lieu, luan van6 of 98. 5 Më §ÇU 1- TÝnh cÊp thiÕt cña ®Ò tμi: Thùc tÕ hiÖn nay ViÖt Nam cã nhiÒu chÕ ®é kÕ to¸n kh¸c nhau trong khu vùc c«ng nh−: ChÕ ®é kÕ to¸n ng©n s¸ch vμ ho¹t ®éng nghiÖp vô kho b¹c, kÕ to¸n hμnh chÝnh sù nghiÖp, kÕ to¸n ng©n s¸ch vμ tμi chÝnh x·, kÕ to¸n tμi s¶n dù tr÷ quèc gia, kÕ to¸n b¶o hiÓm x· héi, kÕ to¸n nghiÖp vô thi hμnh ¸n, kÕ to¸n ®¬n vÞ chñ ®Çu t−, kÕ to¸n sù nghiÖp ¸p dông cho c¸c ®¬n vÞ ngoμi c«ng lËp, kÕ to¸n ¸p dông cho c¸c ®¬n vÞ C«ng ®oμn, kÕ to¸n ¸p dông cho c¸c ®¬n vÞ HCSN cña c¬ quan §¶ng. Trong khi ®ã Nhμ n−íc lμ mét chñ thÓ thèng nhÊt, ®Ó thùc thùc hiÖn chøc n¨ng cña m×nh, Nhμ n−íc cÇn ph¶i cã c¸c nguån lùc tμi chÝnh nh−: thu, chi ng©n s¸ch, c¸c quü tμi chÝnh, c¸c kho¶n nî, c¸c tμi s¶n nhμ n−íc.®Ó trang tr¶i cho c¸c nhu cÇu chi tiªu nh»m thùc hiÖn chøc n¨ng qu¶n lý kinh tÕ - x· héi. §Ó qu¶n lý, kiÓm tra, kiÓm so¸t c¸c nguån lùc ®ã mét c¸ch tiÕt kiÖm vμ hiÖu qu¶ nhÊt th× Nhμ n−íc cÇn ph¶i sö dông c¸c c«ng cô qu¶n lý nã th«ng qua c«ng t¸c kÕ to¸n ®ã lμ kÕ to¸n nhμ n−íc. Nh−ng hiÖn nay cã nhiÒu ChÕ ®é kÕ to¸n kh¸c nhau ¸p dông cho nhiÒu ®¬n vÞ dÉn ®Õn sù cång kÒnh, trïng lÆp trong viÖc xö lý cung cÊp th«ng tin vμ tæng hîp b¸o c¸o thu, chi ng©n s¸ch nhμ n−íc lμm cho kÕ to¸n nhμ n−íc ch−a thËt sù ph¸t huy hiÖu qu¶ cao. VÒ mÆt kü thuËt nghiÖp vô, lμ kÕ to¸n thu, chi ng©n s¸ch nhμ n−íc nh−ng cÊu tróc cña hÖ thèng kÕ to¸n t¹i c¬ quan thu, chi ng©n s¸ch vμ ®¬n vÞ sö dông ng©n s¸ch l¹i kh«ng ®ång nhÊt, cã nh÷ng tμi kho¶n kh«ng thiÕt kÕ theo b¶n chÊt kinh tÕ mμ l¹i thiÕt kÕ theo niªn ®é ng©n s¸ch. Thùc t¹i trªn lμm cho th«ng tin bÞ chia c¾t, kh«ng ®¸p øng yªu cÇu qu¶n lý trong t×nh h×nh hiÖn nay lμ Nhμ n−íc thùc hiÖn chøc n¨ng qu¶n lý nÒn kinh tÕ thÞ tr−êng, ®ßi hái c¸c c¬ quan qu¶n lý tμi chÝnh ë Trung −¬ng th−êng xuyªn ph¶i ®−îc cung cÊp c¸c th«ng tin tæng hîp trªn toμn quèc. XuÊt ph¸t tõ nh÷ng ®ßi hái cña tiÕn tr×nh c¶i c¸ch qu¶n lý hμnh chÝnh nhμ n−íc, chóng ta ®ang thùc hiÖn c¶i c¸ch qu¶n lý ng©n s¸ch nhμ n−íc theo h−íng chuyÓn dÇn tõ qu¶n lý ng©n s¸ch "theo ®Çu vμo" (theo ®Þnh møc, ®Þnh biªn) sang ph−¬ng thøc qu¶n lý ng©n s¸ch theo "kÕt qu¶ ®Çu ra" nh»m trao cho ng−êi qu¶n lý quyÒn tù chñ tμi chÝnh g¾n víi hiÖu qu¶ sö dông ng©n s¸ch. §Ó ®¸p øng yªu cÇu cña tiÕn tr×nh c¶i c¸ch ng©n s¸ch, ®ßi hái chÕ ®é kÕ to¸n nhμ n−íc hiÖn hμnh ph¶i ®−îc document, khoa luan6 of 98. tai lieu, luan van7 of 98. ChÕ ®é kÕ to¸n hiÖn hμnh chØ thuÇn tuý quan t©m ghi chÐp kÕ to¸n thu, chi quü ng©n s¸ch, sö dông kinh phÝ ng©n s¸ch ë ®¬n vÞ thô h−ëng kinh phÝ ng©n s¸ch, quan t©m ®Õn ®Þnh møc tiªu chuÈn, chÕ ®é, thñ tôc mμ ch−a tÝnh ®Õn hiÖu qu¶ ho¹t ®éng cña tæ chøc, kh«ng quan t©m ®Õn chi phÝ ®Çu ra, c¸c quü tμi chÝnh, tμi s¶n nhμ n−íc ch−a ®−îc ph¶n ¸nh ®Çy ®ñ vμ kÞp thêi. ChÕ ®é kÕ to¸n hiÖn hμnh ch−a thËt sù gióp nhμ qu¶n lý chñ ®éng tÝnh to¸n chi phÝ ho¹t ®éng cña tæ chøc m×nh, cña c¸c bé phËn trùc thuéc do ®ã kh«ng thÓ so s¸nh ®−îc gi÷a chi phÝ thùc tÕ bá ra víi kÕt qu¶ ®¹t ®−îc vμ nhÊt lμ ch−a cã mét hÖ thèng cung cÊp th«ng tin tËp trung ®Ó cung cÊp kÞp thêi, chÝnh x¸c ®Ó ®¸p øng ®−îc yªu cÇu qu¶n lý cña c¸c ngμnh, c¸c cÊp vμ c¸c nhμ l·nh ®¹o. Ngoμi ra chÕ ®é kÕ to¸n nhμ n−íc hiÖn hμnh x©y dùng theo nguyªn t¾c kÕ to¸n trªn c¬ së tiÒn mÆt nªn kh«ng gióp nhμ qu¶n lý ®¸nh gi¸ ®−îc rñi ro tiÒm Èn, nh− c«ng nî, c¸c kho¶n dù chi ch¾c ch¾n kh«ng ®−îc dù b¸o tr−íc, kh«ng ®−îc ghi chÐp vμo hÖ thèng kÕ to¸n ngay khi nghÜa vô tr¶ nî ph¸t sinh lμm cho tÝnh bÒn v÷ng cña ng©n s¸ch nhμ n−íc kh«ng ®−îc b¶o ®¶m. Bªn c¹nh viÖc thùc hiÖn mét hÖ thèng kÕ to¸n nhμ n−íc truyÒn thèng dùa trªn nguyªn t¾c tiÒn mÆt, ®ßi hái ph¶i ¸p dông nguyªn t¾c kÕ to¸n trªn c¬ së dån tÝch, kÕ to¸n theo nguyªn t¾c kÕ to¸n trªn c¬ së dån tÝch sÏ ph¶n ¸nh ®óng b¶n chÊt c¸c kho¶n thu vμ chi cña ng©n s¸ch. C«ng cuéc hiÖn ®¹i ho¸ c«ng t¸c qu¶n lý ng©n s¸ch, ®−a øng dông tin häc vμo qu¶n lý ng©n s¸ch ®ßi hái ph¶i cã mét hÖ thèng kÕ to¸n thèng nhÊt cho toμn bé khu vùc c«ng. Víi nhiÒu chÕ ®é kÕ to¸n kh¸c nhau nh− hiÖn nay th× chØ cã thÓ tin häc ho¸ tõng bé phËn rêi r¹c, kh«ng thμnh hÖ thèng, th«ng tin cung cÊp kh«ng ®−îc tæng hîp ®Çy ®ñ, kh«ng kÞp thêi vμ kh«ng ®ång bé. §Ó cã nh÷ng th«ng tin ®Çy ®ñ, chÝnh x¸c, kÞp thêi, minh b¹ch trªn ph¹m vi toμn quèc th«ng qua c«ng nghÖ tin häc th× yªu cÇu b¾t buéc lμ ph¶i cã mét hÖ thèng kÕ to¸n nhμ n−íc (HÖ thèng tμi kho¶n kÕ to¸n nhμ n−íc thèng nhÊt) ¸p dông chung cho mäi ®èi t−îng qu¶n lý vμ sö dông ng©n s¸ch nhμ n−íc. MÆt kh¸c, hÖ thèng kÕ to¸n hiÖn hμnh kh«ng ph¶i lμ hÖ thèng më, kh«ng bao trïm tæng qu¸t c¸c lÜnh vùc, nªn mçi khi ph¸t sinh thªm c¸c ho¹t ®éng míi, c¸c nghiÖp vô míi l¹i ph¶i ban hμnh c¸c v¨n b¶n míi ®Ó söa ®æi bæ sung. ViÖc söa ®æi bæ sung th−êng xuyªn chÕ ®é kÕ to¸n sÏ g©y khã kh¨n cho ng−êi thùc thi. Trong thêi gian qua chóng ta ®· cã rÊt nhiÒu cè g¾ng trong viÖc nghiªn cøu, t×m hiÓu kinh nghiÖm c¸c n−íc cã tæ chøc bé m¸y hμnh chÝnh vμ tμi chÝnh nhμ n−íc t−¬ng ®ång document, khoa luan7 of 98. tai lieu, luan van8 of 98. 7 víi n−íc ta, song cho ®Õn nay viÖc lùa chän mét m« h×nh kÕ to¸n nhμ n−íc thèng nhÊt, hiÖu qu¶ vμ phï hîp víi thùc tÕ ViÖt Nam ®ang cßn gÆp rÊt nhiÒu khã kh¨n, trong ®ã chñ yÕu lμ viÖc x¸c ®Þnh c¸c c¨n cø khoa häc vμ thùc tiÔn cho viÖc thiÕt lËp hÖ thèng kÕ to¸n nhμ n−íc còng nh»m môc tiªu vμ b−íc ®i trong tiÕn tr×nh c¶i c¸ch qu¶n lý vÒ ng©n s¸ch nhμ n−íc hiÖu qu¶ h¬n.