Luận văn thạc sĩ về tái cơ cấu ngân hàng TMCP Hàng Hải Việt Nam giai đoạn 2010-2013

Luận văn thạc sĩ nghiên cứu tái cơ cấu ngân hàng TMCP Hàng Hải Việt Nam giai đoạn 2010-2013, phân tích và đánh giá hiệu quả hoạt động.

• Tác giả: Nguyễn Khải Hoàn
• Người hướng dẫn: PGS. Trần Anh Tài
• Trường học: Đại học Quốc gia Hà Nội
• Chuyên ngành: Quản trị kinh doanh
• Đề tài: Tái cơ cấu ngân hàng TMCP Hàng Hải Việt Nam giai đoạn 2010-2013
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2014
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: TÁI CƠ CẤU HỆ THỐNG NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI: CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN
• 1.1. Cơ sở lý luận về tái cơ cấu
• 1.2. Khái niệm, vai trò của tái cơ cấu
• 1.3. Nội dung tái cơ cấu ngân hàng thương mại Việt Nam
• 1.4. Sự cần thiết phải tái cơ cấu NHTMVN
• 1.5. Kinh nghiệm quốc tế về tái cơ cấu NHTM
• 1.5.1. Kinh nghiệm của Trung Quốc
• 1.5.2. Kinh nghiệm của Thái Lan
• 1.5.3. Kinh nghiệm của Malaysia
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG TÁI CƠ CẤU NGÂN HÀNG TMCP HÀNG HẢI VIỆT NAM
• 2.1. Giới thiệu Ngân hàng TMCP Hàng Hải Việt Nam
• 2.2. Thực trạng hoạt động kinh doanh của Maritime Bank
• 2.3. Quá trình thực hiện tái cơ cấu Maritime Bank
• 2.3.1. Tái cơ cấu tài chính
• 2.3.2. Tái cơ cấu hoạt động
• 2.3.3. Tái cơ cấu tổ chức
• 2.3.4. Tái cơ cấu nhân sự Maritime Bank
• 2.4. Đánh giá hiệu quả quá trình tái cơ cấu Maritime Bank
• 2.4.1. Đánh giá chung
• 2.4.2. Hiệu quả của các đơn vị mạng lưới (kèm theo phụ lục 03)
• 3. CHƯƠNG 3: GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN QUÁ TRÌNH TÁI CƠ CẤU NGÂN HÀNG TMCP HÀNG HẢI VIỆT NAM
• 3.1. Mục tiêu phương hướng hoạt động của Maritime Bank trong thời gian tới
• 3.2. Các vấn đề về tổ chức nhân sự và hoạt động cần hoàn thiện
• 3.2.1. Tại hội sở chính
• 3.2.2. Tại chi nhánh và các đơn vị trực thuộc
• 3.3. Giải pháp hoàn thiện quá trình tái cơ cấu Maritime Bank
• 3.3.1. Với các đơn vị mạng lưới hoạt động có hiệu quả
• 3.3.2. Với các đơn vị mạng lưới hoạt động không hiệu quả
• 3.3.3. Giải pháp hoàn thiện khác
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tái cơ cấu ngân hàng TMCP Hàng Hải Việt Nam giai đoạn 2010 2013

Giai đoạn 2010-2013, tái cơ cấu ngân hàng TMCP Hàng Hải Việt Nam diễn ra trong bối cảnh nền kinh tế gặp nhiều khó khăn. Ngân hàng này đã phải đối mặt với nhiều thách thức như nợ xấu gia tăng, thanh khoản yếu và áp lực cạnh tranh từ các ngân hàng khác. Việc tái cơ cấu không chỉ là một yêu cầu cấp thiết mà còn là một cơ hội để nâng cao năng lực cạnh tranh và cải thiện hiệu quả hoạt động. Theo báo cáo, tái cơ cấu ngân hàng bao gồm các nội dung chính như tái cơ cấu tài chính, tái cơ cấu tổ chức và tái cơ cấu nhân sự. Những biện pháp này nhằm mục tiêu tối ưu hóa hoạt động và nâng cao chất lượng dịch vụ của ngân hàng.

1.1. Thực trạng hoạt động kinh doanh của Maritime Bank

Maritime Bank đã có những bước tiến đáng kể trong việc cải thiện hoạt động kinh doanh. Tuy nhiên, vẫn còn nhiều vấn đề cần giải quyết. Tình hình nợ xấu vẫn ở mức cao, ảnh hưởng đến khả năng sinh lời của ngân hàng. Theo số liệu, tỷ lệ nợ xấu của Maritime Bank vào cuối năm 2013 đạt khoảng 3,1%, cho thấy sự cần thiết phải có các giải pháp mạnh mẽ hơn trong cải cách ngân hàng. Bên cạnh đó, ngân hàng cũng đã thực hiện các biện pháp như tăng cường quản lý rủi ro và cải thiện quy trình cho vay để nâng cao chất lượng tài sản. Những nỗ lực này không chỉ giúp Maritime Bank duy trì hoạt động mà còn tạo nền tảng cho sự phát triển bền vững trong tương lai.

1.2. Đánh giá hiệu quả quá trình tái cơ cấu Maritime Bank

Quá trình tái cơ cấu tại Maritime Bank đã mang lại một số kết quả tích cực. Ngân hàng đã cải thiện được cơ cấu tài chính, với tỷ lệ vốn tự có tăng lên đáng kể. Điều này giúp ngân hàng có khả năng chống đỡ tốt hơn trước những biến động của thị trường. Tuy nhiên, vẫn còn nhiều thách thức cần phải vượt qua. Đánh giá tổng thể cho thấy, mặc dù có những tiến bộ, nhưng hiệu quả hoạt động của ngân hàng vẫn chưa đạt được như mong đợi. Cần có những giải pháp đồng bộ hơn để nâng cao năng lực cạnh tranh và cải thiện dịch vụ khách hàng. Việc quản lý ngân hàng cần được chú trọng hơn nữa để đảm bảo sự phát triển bền vững trong tương lai.

II. Giải pháp hoàn thiện quá trình tái cơ cấu ngân hàng TMCP Hàng Hải Việt Nam

Để hoàn thiện quá trình tái cơ cấu ngân hàng, Maritime Bank cần xác định rõ mục tiêu và phương hướng hoạt động trong thời gian tới. Các giải pháp cần tập trung vào việc nâng cao chất lượng dịch vụ, cải thiện quy trình cho vay và tăng cường quản lý rủi ro. Đặc biệt, việc đổi mới ngân hàng là rất cần thiết để đáp ứng nhu cầu ngày càng cao của khách hàng. Ngân hàng cũng cần chú trọng đến việc đào tạo nhân sự, nâng cao trình độ chuyên môn và kỹ năng làm việc của đội ngũ nhân viên. Điều này không chỉ giúp cải thiện hiệu quả hoạt động mà còn tạo ra một môi trường làm việc tích cực, khuyến khích sự sáng tạo và đổi mới.

2.1. Mục tiêu phương hướng hoạt động của Maritime Bank

Mục tiêu chính của Maritime Bank trong giai đoạn tới là trở thành một trong bốn ngân hàng thương mại lớn nhất Việt Nam. Để đạt được điều này, ngân hàng cần tập trung vào việc mở rộng mạng lưới chi nhánh, cải thiện chất lượng dịch vụ và tăng cường khả năng cạnh tranh. Việc áp dụng công nghệ hiện đại trong quản lý và cung cấp dịch vụ cũng là một yếu tố quan trọng. Ngân hàng cần xây dựng một chiến lược phát triển bền vững, đảm bảo sự ổn định và tăng trưởng trong dài hạn.

2.2. Giải pháp hoàn thiện khác

Ngoài các giải pháp đã nêu, Maritime Bank cần xem xét việc hợp tác với các tổ chức tài chính khác để mở rộng khả năng cung cấp dịch vụ. Việc này không chỉ giúp ngân hàng tăng cường nguồn lực mà còn tạo ra cơ hội học hỏi từ các đối tác. Đồng thời, ngân hàng cũng cần chú trọng đến việc xây dựng thương hiệu và nâng cao hình ảnh trong mắt khách hàng. Một thương hiệu mạnh sẽ giúp ngân hàng thu hút được nhiều khách hàng hơn và tạo ra lợi thế cạnh tranh trong thị trường.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong bối cảnh nền kinh tế Việt Nam giai đoạn 2010-2013, hệ thống Ngân hàng Thương mại (NHTM) đối mặt với nhiều thách thức nghiêm trọng như nợ xấu gia tăng, thanh khoản yếu và cạnh tranh khốc liệt. Theo Ngân hàng Nhà nước, tính đến ngày 30/6/2011, tỷ lệ nợ xấu và nợ dưới chuẩn của các ngân hàng Việt Nam đạt khoảng 3,1% tổng dư nợ, tương đương 4 tỷ USD, với xu hướng có thể tiếp tục tăng do các khoản đầu tư rủi ro trong bất động sản và chứng khoán. Trước thực trạng này, tái cơ cấu hệ thống ngân hàng trở thành nhiệm vụ cấp thiết nhằm nâng cao năng lực tài chính, cải thiện hiệu quả hoạt động và tăng sức cạnh tranh trong bối cảnh hội nhập kinh tế quốc tế.

Luận văn tập trung nghiên cứu quá trình tái cơ cấu Ngân hàng TMCP Hàng Hải Việt Nam (Maritime Bank) trong giai đoạn 2010-2013, nhằm phân tích thực trạng, đánh giá hiệu quả và đề xuất giải pháp hoàn thiện quá trình tái cơ cấu. Phạm vi nghiên cứu bao gồm cơ cấu lại tài chính, tổ chức, hoạt động và nhân lực của Maritime Bank trong khoảng thời gian từ 01/10/2010 đến 31/12/2013. Mục tiêu nghiên cứu là nâng cao năng lực cạnh tranh của Maritime Bank, hướng tới trở thành một trong bốn ngân hàng thương mại lớn nhất Việt Nam.

Nghiên cứu có ý nghĩa quan trọng trong việc cung cấp bài học kinh nghiệm thực tiễn cho các ngân hàng khác trong quá trình tái cơ cấu, đồng thời góp phần hoàn thiện chính sách và chiến lược phát triển hệ thống ngân hàng Việt Nam trong giai đoạn hội nhập và phát triển kinh tế bền vững.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn dựa trên các lý thuyết và mô hình quản trị kinh doanh, tài chính ngân hàng, trong đó nổi bật là lý thuyết CAMELS – một chuẩn mực quốc tế đánh giá chất lượng ngân hàng qua các yếu tố: Vốn chủ sở hữu (Capital), Chất lượng tài sản (Asset quality), Quản lý (Management), Thu nhập (Earnings), Thanh khoản (Liquidity) và Tỷ lệ vốn (Sensitivity to market risk). Lý thuyết này giúp xác định các chỉ tiêu quan trọng trong cơ cấu tài chính và hoạt động của ngân hàng nhằm đảm bảo an toàn và hiệu quả.

Ngoài ra, luận văn áp dụng mô hình cơ cấu tổ chức ngân hàng hiện đại, phân tích các khái niệm chính như cơ cấu tài chính, cơ cấu hoạt động, cơ cấu tổ chức và cơ cấu nhân lực. Các khái niệm này được nghiên cứu dựa trên chuẩn mực quốc tế và kinh nghiệm tái cơ cấu ngân hàng tại các quốc gia như Trung Quốc, Thái Lan và Malaysia.

Phương pháp nghiên cứu

Nguồn dữ liệu chính được thu thập từ báo cáo tài chính, tài liệu nội bộ và các số liệu thống kê của Maritime Bank trong giai đoạn 2010-2013. Phương pháp chọn mẫu là phương pháp phi xác suất, tập trung vào các bộ phận và cá nhân liên quan trực tiếp đến quá trình tái cơ cấu tại ngân hàng.

Phương pháp phân tích bao gồm phân tích định lượng các chỉ số tài chính như ROA, ROE, tỷ lệ nợ xấu, vốn tự có, cùng với phân tích định tính qua phỏng vấn chuyên gia, khảo sát ý kiến cán bộ nhân viên và so sánh với các nghiên cứu tương tự trong ngành ngân hàng Việt Nam và quốc tế.

Timeline nghiên cứu được thực hiện theo các giai đoạn: thu thập dữ liệu (tháng 1-3/2014), phân tích và đánh giá thực trạng (tháng 4-6/2014), đề xuất giải pháp (tháng 7-8/2014) và hoàn thiện luận văn (tháng 9/2014).

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Tình hình tài chính và xử lý nợ xấu: Tỷ lệ nợ xấu của Maritime Bank trong giai đoạn 2010-2013 có xu hướng giảm từ mức khoảng 5% xuống còn dưới 3,5%, nhờ các biện pháp cơ cấu lại nợ và tăng cường quản lý rủi ro. Vốn tự có của ngân hàng tăng từ khoảng 1.200 tỷ đồng năm 2010 lên hơn 2.000 tỷ đồng năm 2013, nâng cao hệ số an toàn vốn (CAR) lên trên 9%, vượt chuẩn mực quốc tế 8%.

2. Cơ cấu tổ chức và hoạt động: Maritime Bank đã tái cấu trúc tổ chức theo mô hình hiện đại, phân chia rõ ràng các phòng ban chức năng và tăng cường quản lý rủi ro. Mạng lưới chi nhánh được sắp xếp lại, tập trung vào các khu vực trọng điểm, giúp tăng hiệu quả hoạt động và giảm chi phí vận hành khoảng 15% so với trước tái cơ cấu.

3. Cơ cấu nhân lực: Đội ngũ nhân sự được đào tạo nâng cao trình độ chuyên môn, tỷ lệ cán bộ có trình độ đại học trở lên đạt trên 85%. Chính sách tuyển dụng và đào tạo được cải tiến, tạo động lực làm việc và giảm tỷ lệ nghỉ việc xuống dưới 5%/năm.

4. Hiệu quả kinh doanh: ROA của Maritime Bank tăng từ 0,8% năm 2010 lên 1,3% năm 2013, ROE cũng cải thiện từ 10% lên 15%, cho thấy hiệu quả sử dụng tài sản và vốn chủ sở hữu được nâng cao rõ rệt.

Thảo luận kết quả

Các kết quả trên cho thấy quá trình tái cơ cấu tại Maritime Bank đã đạt được những bước tiến quan trọng trong việc cải thiện chất lượng tài sản, tăng cường vốn và nâng cao hiệu quả hoạt động. Việc giảm tỷ lệ nợ xấu là minh chứng cho sự thành công trong quản lý rủi ro và xử lý tài sản kém hiệu quả. So sánh với các ngân hàng thương mại khác trong nước, Maritime Bank có mức tăng trưởng ROE và ROA vượt trung bình ngành, phản ánh chiến lược tái cơ cấu phù hợp và hiệu quả.

Việc áp dụng mô hình tổ chức hiện đại và tập trung vào phát triển nguồn nhân lực đã giúp ngân hàng thích nghi tốt hơn với môi trường cạnh tranh ngày càng khốc liệt và yêu cầu hội nhập quốc tế. Các biện pháp này cũng phù hợp với kinh nghiệm tái cơ cấu ngân hàng tại các quốc gia Đông Á như Trung Quốc và Thái Lan, nơi mà việc nâng cao năng lực quản trị và hiện đại hóa công nghệ được xem là yếu tố then chốt.

Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ thể hiện xu hướng giảm nợ xấu, tăng vốn tự có và cải thiện các chỉ số ROA, ROE qua các năm, cùng bảng so sánh chi phí vận hành trước và sau tái cơ cấu để minh họa hiệu quả tiết giảm chi phí.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Tăng cường xử lý nợ xấu: Áp dụng các biện pháp cơ cấu nợ linh hoạt, phối hợp với công ty quản lý nợ để xử lý triệt để các khoản nợ khó đòi, nhằm duy trì tỷ lệ nợ xấu dưới 3%. Thời gian thực hiện trong 1-2 năm tới, do Ban Quản lý rủi ro và Phòng Tín dụng chủ trì.

2. Nâng cao năng lực tài chính: Tiếp tục tăng vốn tự có thông qua phát hành cổ phiếu ưu đãi và thu hút nhà đầu tư chiến lược, hướng tới mục tiêu vốn điều lệ đạt trên 3.000 tỷ đồng trong vòng 3 năm. Phòng Tài chính và Ban Lãnh đạo ngân hàng chịu trách nhiệm triển khai.

3. Hiện đại hóa công nghệ ngân hàng: Đầu tư nâng cấp hệ thống công nghệ thông tin, phát triển dịch vụ ngân hàng điện tử và thẻ thanh toán đa năng nhằm tăng trải nghiệm khách hàng và giảm chi phí vận hành. Kế hoạch thực hiện trong 2 năm, do Khối Công nghệ thông tin phối hợp với các phòng ban liên quan.

4. Phát triển nguồn nhân lực: Xây dựng chương trình đào tạo dài hạn, tập trung vào kỹ năng quản lý rủi ro, nghiệp vụ ngân hàng hiện đại và ngoại ngữ, nhằm nâng cao trình độ chuyên môn và năng lực cạnh tranh của cán bộ nhân viên. Thời gian triển khai liên tục, do Phòng Nhân sự và Trung tâm Đào tạo đảm nhiệm.

5. Cải tiến mô hình tổ chức: Tiếp tục hoàn thiện cơ cấu tổ chức theo hướng tinh gọn, tăng cường phân quyền và trách nhiệm, đồng thời nâng cao hiệu quả quản lý mạng lưới chi nhánh. Thực hiện trong 1 năm, do Ban Điều hành và Phòng Tổ chức Hành chính phối hợp thực hiện.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Ban lãnh đạo các ngân hàng thương mại: Luận văn cung cấp phân tích thực trạng và giải pháp tái cơ cấu chi tiết, giúp các nhà quản trị ngân hàng xây dựng chiến lược phát triển phù hợp với bối cảnh thị trường và yêu cầu hội nhập.

2. Cơ quan quản lý nhà nước về ngân hàng: Nghiên cứu này hỗ trợ trong việc hoàn thiện chính sách, quy định và giám sát hoạt động tái cơ cấu ngân hàng, góp phần nâng cao tính minh bạch và an toàn hệ thống tài chính.

3. Chuyên gia tài chính và tư vấn ngân hàng: Luận văn cung cấp dữ liệu thực tiễn và kinh nghiệm tái cơ cấu tại một ngân hàng thương mại Việt Nam, làm cơ sở tham khảo cho các dự án tư vấn và nghiên cứu chuyên sâu.

4. Sinh viên và nhà nghiên cứu ngành quản trị kinh doanh, tài chính ngân hàng: Tài liệu là nguồn tham khảo quý giá về lý thuyết, phương pháp nghiên cứu và ứng dụng thực tiễn trong lĩnh vực tái cơ cấu ngân hàng, giúp nâng cao hiểu biết và kỹ năng nghiên cứu.

Câu hỏi thường gặp

1. Tái cơ cấu ngân hàng là gì và tại sao cần thiết?
   Tái cơ cấu ngân hàng là quá trình thay đổi, sắp xếp lại các yếu tố tài chính, tổ chức, hoạt động và nhân lực nhằm nâng cao hiệu quả và sức cạnh tranh. Đây là việc cần thiết để xử lý nợ xấu, tăng vốn, cải thiện quản lý và thích ứng với môi trường kinh tế biến động.

2. Quá trình tái cơ cấu Maritime Bank diễn ra trong bao lâu?
   Quá trình tái cơ cấu Maritime Bank được nghiên cứu trong giai đoạn từ 01/10/2010 đến 31/12/2013, với các bước từ đánh giá thực trạng, xây dựng kế hoạch đến triển khai và đánh giá hiệu quả.

3. Các chỉ số tài chính nào được sử dụng để đánh giá hiệu quả tái cơ cấu?
   Các chỉ số chính bao gồm tỷ lệ nợ xấu, vốn tự có, hệ số an toàn vốn (CAR), lợi nhuận trên tổng tài sản (ROA) và lợi nhuận trên vốn chủ sở hữu (ROE), giúp đánh giá khả năng sinh lời, an toàn và hiệu quả hoạt động của ngân hàng.

4. Những khó khăn chính trong quá trình tái cơ cấu ngân hàng là gì?
   Khó khăn bao gồm xử lý nợ xấu phức tạp, tăng vốn trong bối cảnh thị trường tài chính hạn chế, thay đổi cơ cấu tổ chức và nhân lực, cũng như áp lực cạnh tranh và yêu cầu hội nhập quốc tế.

5. Làm thế nào để các ngân hàng khác áp dụng bài học từ Maritime Bank?
   Các ngân hàng có thể tham khảo quy trình đánh giá thực trạng, xây dựng kế hoạch tái cơ cấu phù hợp, tập trung xử lý nợ xấu, nâng cao năng lực tài chính và hiện đại hóa công nghệ, đồng thời phát triển nguồn nhân lực theo hướng chuyên nghiệp và linh hoạt.

Kết luận

• Luận văn đã hệ thống hóa cơ sở lý luận và chính sách về tái cơ cấu ngân hàng, đồng thời phân tích thực trạng và hiệu quả tái cơ cấu tại Maritime Bank giai đoạn 2010-2013.
• Quá trình tái cơ cấu đã giúp giảm tỷ lệ nợ xấu từ khoảng 5% xuống dưới 3,5%, tăng vốn tự có lên trên 2.000 tỷ đồng và cải thiện các chỉ số ROA, ROE đáng kể.
• Đề xuất các giải pháp trọng tâm gồm xử lý nợ xấu, tăng vốn, hiện đại hóa công nghệ, phát triển nhân lực và cải tiến mô hình tổ chức nhằm nâng cao năng lực cạnh tranh.
• Nghiên cứu có giá trị thực tiễn cao, cung cấp bài học kinh nghiệm cho các ngân hàng thương mại khác và hỗ trợ cơ quan quản lý hoàn thiện chính sách.
• Các bước tiếp theo là triển khai các giải pháp đề xuất, giám sát chặt chẽ tiến độ và đánh giá hiệu quả định kỳ để đảm bảo mục tiêu phát triển bền vững của Maritime Bank.

Quý độc giả và các nhà quản lý ngân hàng được khuyến khích áp dụng các kết quả và giải pháp nghiên cứu nhằm thúc đẩy quá trình tái cơ cấu hiệu quả, góp phần xây dựng hệ thống ngân hàng Việt Nam vững mạnh, hiện đại và hội nhập quốc tế.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1: Tái cơ cấu hệ thống Ngân hàng thương mại:cơ sở lý luận và thực tiễn Chương 2 : Thực trạng tái cơ cấu của Ngân hàng TMCP Hàng Hải Việt Nam Chương 3: Giải pháp hoàn thiện quá trình tái cơ cấuNgân hàng TMCP Hàng Hải Viê ̣t Nam 6 z CHƢƠNG 1 TÁI CƠ CẤU HỆ THỐNG NGÂN HÀNG THƢƠNG MẠI: CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN 1. Cơ sở lý luận về tái cơ cấu 1. Khái niệm, vai trò của tái cơ cấu 1. Khái niệm cơ cấu Cơ cấu Ngân hàng là mối tương quan tỷ lệ giữa các yếu tố cấu thành theo các tiêu chí khác nhau của một Ngân hàng.

Bao gồm: (i) Cơ cấu tài chính; (ii) Cơ cấu hoạt động; (iii) Cơ cấu tổ chức; (iv) Cơ cấu nhân lực. Mỗi ngân hàng có những đặc thù riêng sẽ có những cơ cấu riêng phù hợp với ngân hàng mình. Tuy nhiên, không phải mọi mối tƣơng quan tỷ lệ đều nói lên cơ cấu (dù cơ cấu là tỷ lệ). Chỉ có những tỷ lệ quan trọng, quyết định đến sự an toàn và sinh lợi của ngân hàng mới tạo nên cơ cấu.

Khi nghiên cứu cơ cấu của các Ngân hàng thƣơng mại, chúng ta thƣờng chú trọng đến thực tế cơ cấu hiện tại của các ngân hàng có phù hợp với yêu cầu của nền kinh tế hay không. Cơ cấu chỉ một trạng thái thông qua các tỷ lệ. Do đó nó có thể tồn tại một cách khách quan nhƣng cũng có thể có sự thay đổi nếu các ngân hàng cần thay đổi nó.2 Cơ cấu Ngân hàng thương mại Khi nghiên cứu nội dung cơ cấu của NHTM, tác giả dựa trên tiêu chí của lý thuyết CAMELS để nhằm đƣa ra chuẩn mực về cơ cấu của các NHTM. Trong đó những tỷ lệ quan trọng về vốn, tài sản, năng lực quản lý tạo nên an toàn và sinh lợi cho ngân hàng.

Lý thuyết CAMELS cho rằng nếu quản lý tốt các yếu tố đó sẽ giảm thiểu rủi ro, đảm bảo an toàn cho hệ thống ngân hàng. Điều đó cũng phản ánh phần nào cơ cấu hợp lý của mỗi NHTM. - Cơ cấu tài chính Cơ cấu tài chính của một NHTM đƣợc coi là hợp lý nhằm hoạt động có hiệu quả thì phải đáp ứng đƣợc các chỉ tiêu theo thông lệ quốc tế về chuẩn mực là phải có đủ vốn, chất lƣợng tài sản cao và có khả năng cạnh tranh trong nền kinh tế. Một NHTM đƣợc xem là đủ vốn khi vốn chủ sở hữu thoả mãn: 7 z - Đảm bảo khả năng bù đắp rủi ro, chống rơi vào tình trạng vỡ nợ cho chủ sở hữu ngân hàng.

- Đảm bảo an toàn cho việc chi trả cho ngƣời gửi tiền khi có tình huống xấu xảy ra. - Đảm bảo đáp ứng đủ cho nhu cầu hoạt động của một ngân hàng nhƣ mở rộng mạng lƣới chi nhánh, trang bị thiết bị công nghệ ngân hàng… - Thoả mãn nhu cầu sử dụng đòn bẩy tài chính để nâng cao suất sinh lời của vốn chủ sở hữu. - Đảm bảo các yêu cầu mang tính luật định liên quan đến vốn chủ sở hữu nhƣ: các quy định về tỷ lệ sử dụng vốn chủ sở hữu để mua sắm tài sản cố định, quy mô cho vay, bảo lãnh tối đa đối với một khách hàng… Trong hoạt động kinh doanh của NHTM thì vốn chủ sở hữu là vô cùng quan trọng mặc dù nó chỉ chiếm tỷ lệ rất nhỏ trong tổng nguồn vốn của ngân hàng (khoảng <10%), nhƣng nó có vai trò quan trọng quyết định đến quy mô và phạm vi kinh doanh của ngân hàng. Nó là cơ sở để quyết định huy động vốn trên thị trƣờng và đƣợc sử dụng nó vào những mục đích gì.

Mặt khác vốn chủ sở hữu đóng vai trò nhƣ tấm đệm nhằm chống đỡ những rủi ro phá sản ngân hàng, tạo niềm tin cho công chúng về năng lực tài chính của NHTM. Các chỉ tiêu phản ánh cơ cấu tài chính của NHTM: - Tỷ lệ đầu tƣ cổ phần hoặc liên doanh so với vốn chủ sở hữu Tuỳ theo quy định cụ thể của từng nƣớc đối với NHTM của mình về tỷ lệ này nhằm đảm bảo an toàn trong hoạt động cho các NHTM. Ở Việt Nam tỷ lệ này không đƣợc vƣợt quá 50% vốn chủ sở hữu. - Tỷ lệ cho vay các đối tƣợng ƣu đãi so với vốn chủ sở hữu Các NHTM hoạt động chủ yếu là huy động và cho vay.Phần lợi nhuận mà ngân hàng có đƣợc là chênh lệch lãi suất đầu vào và đầu ra.

Tuy nhiên khi có những món vay cho các đối tƣợng ƣu đãi (nghĩa là các NHTM phải ƣu đãi về khối lƣợng cho vay, lãi suất…). Do vậy cần phải có những mức khống chế hoặc quy định tỷ lệ nhằm đảm bảo hiệu quả hoạt động cho các NHTM. 8 z Ở Việt Nam thì cho vay đối tƣợng ƣu đãi không vƣợt quá 5% vốn chủ sở hữu và cho vay đối với một khách hàng không vƣợt quá 15%.Sở dĩ nhƣ vậy nhằm tránh tình trạng “bỏ trứng vào một rổ” khi ngân hàng gặp rủi ro sẽ rất khó khắc phục. - Mức huy động tiền gửi so với vốn chủ sở hữu Về nguyên tắc, vốn chủ sở hữu chỉ đƣợc sử dụng một cách có giới hạn trong việc mua sắm tài sản bù đắp tổn thất khi không còn nguồn nào khác và là căn cứ để giới hạn các hoạt động kinh doanh tiền tệ.

Theo quy định ở Việt Nam, tổng mức huy động vốn của một NHTM không vƣợt quá 20 lần vốn chủ sở hữu của NHTM đó. Hệ số an toàn vốn tối thiểu = Vốn tự có/Tổng tài sản có rủi ro quy đổi Trong đó: Tài sản rủi ro nội bảng x hệ số rủi ro Tổng tài sản có rủi ro = -------------------------------------------- quy đổi Tài sản rủi ro ngoại bảng x hệ số rủi ro Hệ số an toàn này đƣợc gọi là hệ số Cooke - Hệ số Cooke là thƣớc đo độ bền của mỗi ngân hàng. Theo chuẩn mực quốc tế thì hệ số này phải đạt tối thiểu là 8% thì mới đƣợc coi là an toàn Nhƣ vậy cơ cấu tài chính của một NHTM đƣợc coi là hợp lý nhằm hoạt động có hiệu quả thì phải đáp ứng đƣợc các chỉ tiêu theo thông lệ quốc tế về chuẩn mực là phải có đủ vốn, chất lƣợng tài sản cao và có khả năng cạnh tranh trong nền kinh tế. - Cơ cấu hoạt động Hoạt động chủ yếu của NHTM gồm cho vay, đầu tƣ và các hoạt động khác.Để nghiên cứu cơ cấu hoạt động của một NHTM, trƣớc hết chúng ta xem xét cơ cấu tài sản có và tài sản nợ của NH.

Từ đó phân tích, đánh giá các nhóm tài sản có cho vay từng loại dịch vụ theo một chuẩn mực nhất định, sau đó tổng hợp các chỉ tiêu này để đƣa ra đánh giá về chất lƣợng tài sản có của NHTM. Tài sản có của NHTM là kết quả của việc sử dụng vốn của NH đó, nó bao gồm tất cả các khoản mục bên phải của bảng cân đối tài sản của NHTM, đó là: Tài sản ngân quỹ, tài sản cho vay, tài sản đầu tƣ và tài sản cố định. Chất lƣợng tài sản có là chỉ tiêu tổng hợp nói lên khả năng bền vững về mặt tài chính, khả năng sinh 9 z lời, năng lực quản lý và phần lớn rủi ro trong hoạt động kinh doanh tiền tệ. Trong tài sản có có thể chia thành hai nhóm: Một là nhóm tài sản có khả năng sinh lời.

Hai là nhóm tài sản có không có khả năng sinh lời.Trong đó tài sản có sinh lời có vai trò quan trọng quyết định hiệu quả kinh doanh của một NHTM.Vì vậy chất lƣợng tài sản có là một trong những chỉ tiêu rất quan trọng để đánh giá một NH. Thông thƣờng phân tích chất lƣợng tài sản có trƣớc hết phải xem xét tính hợp lý trong cơ cấu của nó nhằm đáp ứng tốt nhất yêu cầu nâng cao mức doanh lợi, đồng thời đảm bảo khả năng thanh toán đối với khách hàng. Để đánh giá tính hợp lý trong cơ cấu tài sản có của một NHTM có thể sử dụng 2 chỉ số sau: Thứ nhất, chỉ số cơ cấu tỷ lệ của 4 nhóm tài sản có: Ngân quỹ, cho vay, đầu tƣ và tài sản cố định. Qua chỉ số này ngƣời ta có thể nhận định tính hợp lý của việc sử dụng vốn của một NHTM.

Ngân hàng nào có tỷ trọng tài sản cho vay và tài sản đầu tƣ càng lớn với điều kiện đảm bảo những tỷ lệ thích đáng cho tài sản ngân quỹ và tài sản cố định thì cơ cấu tài sản có của NH đó càng hợp lý. Thứ hai, chỉ số cơ cấu tỷ lệ của 2 nhóm tài sản có sinh lời và tài sản có không sinh lời.Chỉ số này cho phép nhận định mức độ tận dụng các nguồn vốn của một NH để đạt mục tiêu kinh doanh của NH đó là tối đa hoá lợi nhuận.Tài sản có không sinh lời nhƣ tiền mặt tại quỹ, tiền gửi dự trữ bắt buộc tại NHTW, tài sản cố định là quan trọng không thể thiếu nhằm đảm bảo khả năng thanh toán, phòng tránh rủi ro cho NHTM. Nhƣng chỉ có tài sản có có khả năng sinh lời mới mang lại thu nhập đảm bảo sự tồn tại và phát triển của một NH. Do vậy nhóm tài sản có sinh lời phải chiếm tỷ trọng áp đảo so với nhóm tài sản có không sinh lời.

Mặt khác, chất lƣợng tài sản có còn thể hiện ở chỉ tiêu chất lƣợng tín dụng và tác động của nó đối với tình hình tài chính của NHTM. Chỉ tiêu cơ bản để đánh giá chất lƣợng tín dụng là chỉ số tài sản có đọng: Tổng giá trị tài sản có đọng trong kỳ Chỉ số tài sản có đọng = -------------------------------------------- Tổng giá trị tài sản có trong kỳ Với chỉ tiêu này, ngƣời ta có thể nhận xét mức độ của tài sản có đọng nói chung trong một thời kỳ nhất định của một NH. Khi tổng hợp các khoản nợ của một 10 z thời kỳ nào đó nếu nó bằng hoặc lớn hơn 50% vốn của NH thì có thể khẳng định khả năng thanh toán và khả năng sinh lời của NH này đang bị suy yếu, nếu không có giải pháp thích hợp có thể dẫn tới sự phá sản của NH đó. Phân tích chất lƣợng tài sản có còn đƣợc đánh giá trên góc độ tài sản đảm bảo của khoản vay.Vì tài sản đảm bảo góp phần làm nhẹ mức độ nghiêm trọng của tài sản đọng.

Và tình trạng ngoại hối thể hiện giá trị tài sản có đánh giá bằng ngoại tệ ở trạng thái trƣờng thế hay đoản thế, để biết đƣợc nguy cơ rủi ro có thể gặp trong kinh doanh ngoại hối của NH.