Tái cấu trúc ngân hàng và hiệu quả ngân hàng - Nghiên cứu trường hợp Việt Nam

Hệ thống ngân hàng đóng vai trò quan trọng trong việc kiểm soát dòng vốn và thúc đẩy phát triển… 148 trang · University of Economics Ho Chi Minh City · 2019.

• Tác giả: Nguyen Huu Huan
• Người hướng dẫn: AsPro.Dr Tran Huy Hoang
• Trường học: University of Economics Ho Chi Minh City
• Chuyên ngành: Banking and Finance
• Đề tài: Tái Cấu Trúc Ngân Hàng Và Hiệu Quả Ngân Hàng Tại Việt Nam
• Loại tài liệu: Doctoral Thesis
• Năm xuất bản: 2019
• Địa điểm: Ho Chi Minh City

Mục lục chi tiết

• Lời cam đoan
• Danh mục bảng
• Danh mục hình vẽ
• Danh mục từ viết tắt
• Tóm tắt tiếng Anh
• Tóm tắt luận án
• 1. CHƯƠNG 1: ĐỘNG LỰC VÀ CÂU HỎI NGHIÊN CỨU
• 1.1. Phương pháp tái cấu trúc ngân hàng
• 1.2. Mối quan hệ giữa cấu trúc và hiệu quả hoạt động trong hệ thống ngân hàng
• 1.3. Mục tiêu nghiên cứu
• 1.4. Dữ liệu và phương pháp nghiên cứu
• 1.5. Kết cấu của luận án
• 2. CHƯƠNG 2: PHƯƠNG PHÁP TÁI CẤU TRÚC NGÂN HÀNG VÀ HIỆU QUẢ HOẠT ĐỘNG
• 2.1. Kiến thức nền tảng về tái cấu trúc
• 2.2. Các giả thuyết liên quan
• 2.3. Mối quan hệ giữa tái cấu trúc ngân hàng và hiệu quả
• 2.4. Các phương pháp tái cấu trúc ngân hàng và hiệu quả ngân hàng
• 2.5. Mối quan hệ giữa cấu trúc và hiệu quả hoạt động trong hệ thống ngân hàng
• 3. CHƯƠNG 3: TÁI CẤU TRÚC NGÂN HÀNG - TRƯỜNG HỢP VIỆT NAM
• 3.1. Giới thiệu hệ thống ngân hàng - Trường hợp Việt Nam
• 3.1.1. Giới thiệu về tái cấu trúc ngân hàng tại Việt Nam
• 3.1.2. Các hình thức tái cấu trúc ngân hàng tại Việt Nam
• 3.1.3. Sự thay đổi về sở hữu ngân hàng
• 3.2. Tái cấu trúc hệ thống ngân hàng Việt Nam
• 3.2.1. Phần M&A các ngân hàng trong nước
• 3.2.2. Thành lập Công ty Quản lý Tài sản
• 3.2.3. Nới giới hạn tỷ lệ sở hữu cho nhà đầu tư nước ngoài
• 4. CHƯƠNG 4: DỮ LIỆU VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 4.1. Dữ liệu và mẫu nghiên cứu
• 4.2. Phương pháp nghiên cứu cho RQ1, RQ2
• 4.2.1. Phương pháp phân tích bao dữ liệu (DEA)
• 4.2.2. Phương pháp phân tích bao dữ liệu ba giai đoạn
• 4.2.3. RQ1: Tác động của các phương pháp tái cấu trúc đến hiệu quả hoạt động ngân hàng
• 4.2.4. RQ2: Tác động của cải cách đến cấu trúc và hiệu quả hoạt động
• 4.3. Các biến số và thống kê mô tả
• 5. CHƯƠNG 5: KẾT QUẢ VÀ THẢO LUẬN KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU
• 5.1. Kết quả thực nghiệm cho RQ1
• 5.1.1. Giai đoạn 1: Kết quả ban đầu
• 5.1.2. Giai đoạn 3: Kết quả DEA trên dữ liệu đã điều chỉnh
• 5.2. Kết quả thực nghiệm cho RQ2
• 6. CHƯƠNG 6: ĐÁNH GIÁ LẠI CÁC CÂU HỎI NGHIÊN CỨU, GIẢ THUYẾT VÀ PHÁT HIỆN NGHIÊN CỨU
• 6.1. RQ1: Tác động của các biện pháp tái cấu trúc (can thiệp của chính phủ, M&A và cổ phần hóa NHTM nhà nước) đến hiệu quả hoạt động của các ngân hàng thương mại trong giai đoạn nghiên cứu
• 6.2. RQ2: Những tác động của cải cách đến cấu trúc và hiệu quả hoạt động của các ngân hàng thương mại Việt Nam
• 6.3. Hướng nghiên cứu trong tương lai
• Phụ lục A: Danh sách các ngân hàng trong nghiên cứu
• Phụ lục B: Mô hình kiểm định mối quan hệ giữa tái cấu trúc ngân hàng và hiệu quả
• Phụ lục C: Mô hình kiểm định về cấu trúc và hiệu quả

Tóm tắt

I. Tổng quan về Tái Cấu Trúc Ngân Hàng tại Việt Nam

Hệ thống ngân hàng đóng vai trò quan trọng trong việc kiểm soát dòng vốn và thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội. Sau hơn 60 năm xây dựng và phát triển, hệ thống ngân hàng Việt Nam đã dần hoàn thiện cấu trúc với sự tham gia của các ngân hàng thương mại nhà nước, ngân hàng cổ phần, liên doanh và 100% vốn nước ngoài. Việc gia nhập WTO năm 2006 đánh dấu bước ngoặt, đòi hỏi phải tái cấu trúc ngân hàng để phù hợp với tình hình kinh tế và nhu cầu hội nhập. Tuy nhiên, cuộc khủng hoảng tài chính toàn cầu đã đặt hệ thống ngân hàng trước nhiều rủi ro và thách thức, làm suy giảm hiệu quả hoạt động. Do đó, việc tái cấu trúc là cấp thiết để xây dựng một nền kinh tế lành mạnh và nâng cao hiệu quả của từng ngân hàng cũng như toàn hệ thống. Luận án này sẽ dựa trên các nghiên cứu trước đây về tái cấu trúc ngân hàng để đánh giá tình hình ở Việt Nam và đề xuất giải pháp.

1.1. Vai trò của hệ thống ngân hàng trong nền kinh tế

Hệ thống ngân hàng không chỉ đơn thuần là trung gian tài chính mà còn là huyết mạch của nền kinh tế, đảm bảo dòng vốn lưu thông hiệu quả. Ngân hàng cung cấp các dịch vụ tín dụng, thanh toán, và đầu tư, góp phần thúc đẩy tăng trưởng kinh tế, tạo việc làm, và nâng cao đời sống xã hội. Sự ổn định và hiệu quả của hệ thống ngân hàng là yếu tố then chốt để duy trì sự phát triển bền vững. Theo nhiều chuyên gia, một hệ thống ngân hàng yếu kém có thể gây ra khủng hoảng kinh tế, ảnh hưởng tiêu cực đến toàn bộ nền kinh tế.

1.2. Sự cần thiết tái cấu trúc trong bối cảnh hội nhập kinh tế

Việc hội nhập kinh tế quốc tế, đặc biệt là gia nhập WTO, đòi hỏi Việt Nam phải tái cấu trúc hệ thống ngân hàng để đáp ứng các tiêu chuẩn và thông lệ quốc tế. Điều này bao gồm việc nâng cao năng lực cạnh tranh, cải thiện quản trị rủi ro, và tăng cường minh bạch. Việc tái cấu trúc cũng giúp hệ thống ngân hàng đối phó tốt hơn với các cú sốc từ bên ngoài và tận dụng các cơ hội do hội nhập mang lại. Tuy nhiên, quá trình này cũng tiềm ẩn nhiều thách thức, đòi hỏi sự chủ động và quyết liệt từ các nhà quản lý và chính sách.

II. Thách Thức Rủi Ro trong Tái Cấu Trúc Ngân Hàng

Mặc dù tái cấu trúc ngân hàng mang lại nhiều lợi ích, nhưng quá trình này cũng tiềm ẩn nhiều thách thức và rủi ro. Khủng hoảng ngân hàng, nợ xấu gia tăng, và sự thay đổi của môi trường kinh doanh là những yếu tố có thể ảnh hưởng tiêu cực đến hiệu quả của quá trình tái cấu trúc. Việc quản lý rủi ro một cách hiệu quả và đảm bảo sự ổn định của hệ thống ngân hàng là vô cùng quan trọng trong giai đoạn này. Các nghiên cứu trước đây đã chỉ ra rằng, nếu không được thực hiện cẩn thận, tái cấu trúc ngân hàng có thể gây ra bất ổn kinh tế và xã hội.

2.1. Ảnh hưởng của khủng hoảng ngân hàng đến tái cấu trúc

Các cuộc khủng hoảng ngân hàng thường dẫn đến sự suy giảm niềm tin của công chúng, làm tăng nguy cơ rút tiền hàng loạt và gây khó khăn cho hoạt động của các ngân hàng. Trong bối cảnh đó, việc tái cấu trúc trở nên phức tạp hơn, đòi hỏi sự can thiệp mạnh mẽ từ phía nhà nước và các tổ chức tài chính quốc tế. Theo báo cáo của IMF, các quốc gia trải qua khủng hoảng ngân hàng thường mất nhiều thời gian và nguồn lực hơn để hoàn thành quá trình tái cấu trúc.

2.2. Vấn đề nợ xấu ngân hàng và giải pháp xử lý

Nợ xấu là một trong những vấn đề nan giải nhất của hệ thống ngân hàng Việt Nam. Tỷ lệ nợ xấu cao làm suy giảm khả năng cho vay, ảnh hưởng đến tăng trưởng kinh tế và làm giảm hiệu quả hoạt động ngân hàng. Việc xử lý nợ xấu đòi hỏi các giải pháp đồng bộ, bao gồm việc thành lập các công ty quản lý tài sản (VAMC), cải thiện khung pháp lý, và tăng cường giám sát. Số liệu thống kê cho thấy, việc xử lý nợ xấu thành công là yếu tố then chốt để đảm bảo sự thành công của quá trình tái cấu trúc.

III. Cách Tái Cấu Trúc Ngân Hàng Nâng Cao Hiệu Quả Hoạt Động

Có nhiều phương pháp tái cấu trúc ngân hàng khác nhau, mỗi phương pháp có ưu và nhược điểm riêng. Các phương pháp phổ biến bao gồm sáp nhập ngân hàng, quốc hữu hóa, tư nhân hóa, và thành lập các công ty quản lý tài sản. Việc lựa chọn phương pháp phù hợp phụ thuộc vào tình hình cụ thể của từng ngân hàng và mục tiêu của quá trình tái cấu trúc. Các nghiên cứu đã chỉ ra rằng, một phương pháp tái cấu trúc được thiết kế tốt có thể cải thiện đáng kể hiệu quả hoạt động ngân hàng.

3.1. Sáp nhập ngân hàng và tác động đến năng lực cạnh tranh

Sáp nhập ngân hàng là một phương pháp tái cấu trúc phổ biến, giúp các ngân hàng tăng quy mô, mở rộng mạng lưới, và đa dạng hóa sản phẩm dịch vụ. Tuy nhiên, việc sáp nhập cũng có thể dẫn đến các vấn đề về quản lý, xung đột văn hóa, và mất việc làm. Các nghiên cứu đã chỉ ra rằng, sáp nhập ngân hàng chỉ mang lại hiệu quả khi có sự tích hợp thành công về mặt hoạt động và chiến lược, tạo ra năng lực cạnh tranh vượt trội.

3.2. Vai trò của tái cấp vốn trong quá trình tái cấu trúc

Tái cấp vốn là một biện pháp quan trọng để giúp các ngân hàng tăng cường vốn chủ sở hữu, cải thiện khả năng thanh khoản, và đáp ứng các yêu cầu về vốn. Tái cấp vốn có thể được thực hiện thông qua việc phát hành cổ phiếu mới, bán tài sản, hoặc nhận hỗ trợ từ chính phủ. Việc tái cấp vốn kịp thời và hiệu quả là yếu tố then chốt để đảm bảo sự ổn định và khả năng phục hồi của các ngân hàng.

3.3. Quy trình tái cấu trúc và đánh giá hiệu quả sau tái cấu trúc

Quy trình tái cấu trúc cần được thực hiện bài bản, minh bạch và tuân thủ các quy định pháp luật. Sau khi tái cấu trúc, việc đánh giá hiệu quả là vô cùng quan trọng để xác định xem quá trình này có đạt được các mục tiêu đề ra hay không. Việc đánh giá hiệu quả cần dựa trên các tiêu chí khách quan, bao gồm hiệu quả hoạt động ngân hàng, khả năng sinh lời, và mức độ rủi ro.

IV. Hướng Dẫn Ứng Dụng Basel II III vào Tái Cấu Trúc Ngân Hàng

Việc áp dụng các tiêu chuẩn quốc tế như Basel II và Basel III đóng vai trò quan trọng trong việc nâng cao hiệu quả hoạt động ngân hàng và đảm bảo sự ổn định của hệ thống tài chính. Basel II tập trung vào việc cải thiện quản trị rủi ro, trong khi Basel III nhấn mạnh vào việc tăng cường vốn chủ sở hữu và khả năng thanh khoản. Việc áp dụng Basel II và Basel III đòi hỏi các ngân hàng phải thay đổi quy trình hoạt động, đầu tư vào công nghệ, và đào tạo nguồn nhân lực.

4.1. Cải thiện quản trị rủi ro theo tiêu chuẩn Basel II

Basel II yêu cầu các ngân hàng phải xây dựng một hệ thống quản trị rủi ro toàn diện, bao gồm việc xác định, đo lường, và kiểm soát các loại rủi ro khác nhau. Điều này đòi hỏi các ngân hàng phải đầu tư vào các công cụ và kỹ thuật quản trị rủi ro tiên tiến, đồng thời xây dựng một văn hóa quản trị rủi ro mạnh mẽ trong toàn tổ chức.

4.2. Tăng cường vốn chủ sở hữu và thanh khoản theo Basel III

Basel III yêu cầu các ngân hàng phải tăng cường vốn chủ sở hữu để hấp thụ các khoản lỗ tiềm ẩn và giảm nguy cơ phá sản. Ngoài ra, Basel III cũng yêu cầu các ngân hàng phải duy trì một lượng tài sản có tính thanh khoản cao để đáp ứng các nhu cầu thanh khoản trong trường hợp khẩn cấp. Việc tuân thủ các yêu cầu về vốn và thanh khoản của Basel III giúp các ngân hàng trở nên an toàn và ổn định hơn.

V. Nghiên Cứu Thực Tiễn về Tái Cấu Trúc và Hiệu Quả Ngân Hàng

Luận án này sử dụng dữ liệu từ 26 ngân hàng thương mại Việt Nam trong giai đoạn 1999-2015 để phân tích tác động của tái cấu trúc ngân hàng đến hiệu quả hoạt động. Các phương pháp phân tích dữ liệu bao gồm Data Envelopment Analysis (DEA) và Stochastic Frontier Analysis (SFA). Kết quả nghiên cứu cho thấy rằng các chính sách tái cấu trúc của chính phủ trong giai đoạn đầu chưa mang lại nhiều lợi ích cho các ngân hàng. Tư nhân hóa, can thiệp của nhà nước, và sáp nhập cũng không cải thiện đáng kể hiệu quả hoạt động.

5.1. Phương pháp DEA và SFA trong đánh giá hiệu quả ngân hàng

Data Envelopment Analysis (DEA) và Stochastic Frontier Analysis (SFA) là hai phương pháp phổ biến để đánh giá hiệu quả ngân hàng. DEA là một phương pháp phi tham số, trong khi SFA là một phương pháp tham số. Cả hai phương pháp đều có ưu và nhược điểm riêng, và việc lựa chọn phương pháp phù hợp phụ thuộc vào đặc điểm của dữ liệu và mục tiêu nghiên cứu.

5.2. Kết quả nghiên cứu về tác động của tái cấu trúc ở Việt Nam

Kết quả nghiên cứu cho thấy rằng các chính sách tái cấu trúc của chính phủ trong giai đoạn đầu chưa mang lại nhiều lợi ích cho các ngân hàng. Thậm chí, hiệu quả hoạt động có xu hướng giảm trong giai đoạn tái cấu trúc, không chỉ do chi phí chuyển đổi mà còn do các yếu tố môi trường khác như khủng hoảng tài chính và suy thoái kinh tế trong nước. Luận án này bổ sung thêm vào lý thuyết tái cấu trúc bằng cách chỉ ra rằng các nền kinh tế mới nổi có thể dễ bị tổn thương hơn trong quá trình tái cấu trúc.

VI. Kết Luận Triển Vọng Tái Cấu Trúc Ngân Hàng Việt Nam

Tóm lại, tái cấu trúc ngân hàng là một chương trình quan trọng để xây dựng một hệ thống tài chính ổn định và bền vững. Tuy nhiên, việc thực hiện thành công chương trình này đòi hỏi sự phối hợp chặt chẽ giữa chính phủ, các ngân hàng, và các tổ chức tài chính quốc tế. Trong tương lai, Việt Nam cần tiếp tục cải thiện khung pháp lý, tăng cường quản trị rủi ro, và thúc đẩy ứng dụng công nghệ để nâng cao hiệu quả hoạt động ngân hàng.

6.1. Bài học kinh nghiệm từ quá trình tái cấu trúc đã qua

Quá trình tái cấu trúc ngân hàng ở Việt Nam đã mang lại nhiều bài học kinh nghiệm quý báu. Một trong những bài học quan trọng nhất là sự cần thiết phải có một kế hoạch tái cấu trúc toàn diện, được xây dựng dựa trên một đánh giá kỹ lưỡng về tình hình thực tế. Ngoài ra, cũng cần chú trọng đến việc quản lý các rủi ro phát sinh trong quá trình tái cấu trúc và đảm bảo sự minh bạch và công khai.

6.2. Giải pháp tái cấu trúc hiệu quả trong bối cảnh mới

Trong bối cảnh mới, với sự phát triển nhanh chóng của công nghệ và sự cạnh tranh gay gắt từ các ngân hàng nước ngoài, Việt Nam cần có những giải pháp tái cấu trúc sáng tạo và phù hợp. Điều này bao gồm việc thúc đẩy chuyển đổi số, phát triển các sản phẩm dịch vụ mới, và tăng cường hợp tác quốc tế. Việc tập trung vào việc nâng cao năng lực cạnh tranh và đáp ứng nhu cầu của khách hàng là yếu tố then chốt để đảm bảo sự thành công của quá trình tái cấu trúc.

Nội dung chính

Tổng quan luận án

Tính cấp thiết và khoảng trống nghiên cứu

Hệ thống ngân hàng đóng vai trò huyết mạch trong việc kiểm soát các dòng vốn và thúc đẩy sự phát triển kinh tế - xã hội của một quốc gia. Tại Việt Nam, sau khi gia nhập Tổ chức Thương mại Thế giới (WTO) vào năm 2006 và mở cửa nền kinh tế thị trường, hệ thống ngân hàng thương mại (NHTM) đã từng bước hoàn thiện cấu trúc với sự tham gia của các ngân hàng thương mại nhà nước, ngân hàng thương mại cổ phần, ngân hàng liên doanh và ngân hàng 100% vốn nước ngoài. Tuy nhiên, dưới tác động của cuộc khủng hoảng tài chính toàn cầu năm 2008 cùng những yếu kém nội tại, hệ thống ngân hàng Việt Nam đối mặt với nhiều rủi ro và suy giảm hiệu quả hoạt động biểu hiện qua lợi nhuận sụt giảm, tăng trưởng tín dụng chậm và nợ xấu gia tăng.

Trước bối cảnh đó, Ngân hàng Nhà nước Việt Nam (SBV) cùng các NHTM đã triển khai chương trình tái cấu trúc nhằm ổn định hệ thống. Mặc dù mối quan hệ giữa tái cấu trúc ngân hàng và hiệu quả hoạt động đã được nghiên cứu ở nhiều quốc gia, các nghiên cứu thực nghiệm tại các nền kinh tế chuyển đổi mở, quy mô nhỏ như Việt Nam vẫn còn hạn chế. Đặc biệt, các công trình nghiên cứu trước đây (như Tran et al., 2015) chưa bóc tách riêng biệt giữa tác động thực sự của các biện pháp tái cấu trúc và ảnh hưởng của các yếu tố môi trường vĩ mô (khủng hoảng tài chính, suy giảm tăng trưởng kinh tế) đối với hiệu quả ngân hàng. Đồng thời, tác động của cải cách giai đoạn đầu lên cấu trúc thị trường và mối quan hệ giữa cấu trúc - kết quả hoạt động ngân hàng vẫn chưa được kiểm định đầy đủ bằng các giả thuyết học thuật chuyên sâu. Luận án được thực hiện nhằm giải quyết các khoảng trống nghiên cứu này.

Mục tiêu nghiên cứu, câu hỏi và giả thuyết nghiên cứu

Luận án hướng đến việc xác định tác động của các biện pháp tái cấu trúc lên hiệu quả hoạt động của các NHTM Việt Nam, đồng thời khám phá ảnh hưởng của cải cách đến cấu trúc thị trường và mối quan hệ cấu trúc - kết quả hoạt động của hệ thống ngân hàng.

Các câu hỏi nghiên cứu (RQ) và hệ thống giả thuyết (H) được xây dựng cụ thể như sau:

• Câu hỏi nghiên cứu 1 (RQ1): Các biện pháp tái cấu trúc (sự can thiệp của chính phủ, mua bán và sáp nhập, cổ phần hóa ngân hàng thương mại nhà nước) ảnh hưởng như thế nào đến hiệu quả hoạt động của các ngân hàng thương mại trong giai đoạn nghiên cứu?
  • Giả thuyết H1.1: Sự can thiệp của chính phủ làm tăng hiệu quả hoạt động của các ngân hàng thương mại (The government intervention increases the effectiveness of the commercial banks' performance).
  • Giả thuyết H1.2: Mua bán và sáp nhập (M&A) làm tăng hiệu quả hoạt động của các ngân hàng thương mại (Merger and acquisition increases the effectiveness of the commercial banks' performance).
  • Giả thuyết H1.3: Cổ phần hóa các ngân hàng thương mại nhà nước làm tăng hiệu quả hoạt động của các ngân hàng thương mại (The privatization of state-owned commercial banks increases the effectiveness of the commercial banks' performance).
• Câu hỏi nghiên cứu 2 (RQ2): Những tác động của cải cách đối với cấu trúc và hiệu quả hoạt động của hệ thống ngân hàng thương mại Việt Nam là gì?
  • Giả thuyết H2.1 (Giả thuyết Cấu trúc - Hành vi - Hiệu quả / Structure-Conduct-Performance - SCP): Hành vi thông đồng của các ngân hàng thống lĩnh ngành ảnh hưởng đến quá trình định giá trên thị trường, cho phép các ngân hàng này đạt được lợi nhuận vượt trội; mối quan hệ giữa mức độ tập trung thị trường và kết quả hoạt động ngân hàng là mối quan hệ đồng biến (dương).
  • Giả thuyết H2.2 (Giả thuyết Sức mạnh thị trường tương đối / Relative Market Power - RMP): Các ngân hàng có thị phần tương đối lớn hơn và dòng sản phẩm khác biệt hóa sở hữu sức mạnh thị trường vượt trội để ấn định giá và thu được lợi nhuận cao hơn mức trung bình ngành; mối quan hệ giữa thị phần và kết quả hoạt động ngân hàng là dương.
  • Giả thuyết H2.3 (Giả thuyết Cấu trúc hiệu quả / Efficient Structure - ES): Chi phí sản xuất thấp của các ngân hàng hoạt động hiệu quả cho phép họ cạnh tranh mạnh mẽ hơn, chiếm lĩnh thị phần lớn hơn và thu được lợi nhuận cao hơn (bao gồm hiệu quả X - ESX và hiệu quả quy mô - ESS).
  • Giả thuyết H2.4 (Giả thuyết Cuộc sống an nhàn / Quiet-Life Hypothesis - QLH): Các ngân hàng có sức mạnh thị trường hoặc thị phần cao hơn sẽ có mức hiệu quả hoạt động thấp hơn do nhà quản trị ít nỗ lực tối đa hóa hiệu quả chi phí.

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

• Đối tượng nghiên cứu: Các biện pháp tái cấu trúc ngân hàng (can thiệp nhà nước, M&A, cổ phần hóa), cấu trúc thị trường và hiệu quả hoạt động (hiệu quả kỹ thuật, hiệu quả phân bổ, hiệu quả chi phí, lợi nhuận) của các NHTM.
• Phạm vi không gian: Hệ thống ngân hàng thương mại tại Việt Nam, với mẫu dữ liệu gồm 26 NHTM đại diện.
• Phạm vi thời gian: Giai đoạn thu thập và phân tích dữ liệu từ năm 1999 đến năm 2015, bao gồm so sánh giữa giai đoạn trước tái cấu trúc (2001–2006) và giai đoạn trong quá trình tái cấu trúc (2007–2015).

---

Tổng quan tài liệu và vị trí của luận án

Các hướng nghiên cứu trên thế giới và tại Việt Nam

Luận án tổng thuật có hệ thống các công trình nghiên cứu thực nghiệm quốc tế và trong nước xoay quanh hai mảng lý thuyết trọng tâm:

Hướng nghiên cứu / Chủ đề	Tác giả và năm công bố	Phát hiện chính trong tài liệu
Cải cách tài chính và hiệu quả ngân hàng	Berg et al. (1992); Zaim (1995); Kumbhakar & Sarkar (2003); Das & Ghosh (2006); Brissimis et al. (2008); Koutsomanoli-Filippaki et al. (2009); Chortareas, Girardone & Ventouri (2013); Pinprayong & Siengtai (2012)	Cải cách tài chính, tự do hóa và tái cấu trúc giúp cải thiện đáng kể hiệu quả hoạt động, hiệu quả chi phí và năng suất của hệ thống ngân hàng (nghiên cứu tại Na Uy, Thổ Nhĩ Kỳ, Ấn Độ, Thái Lan và các nước EU).
Cải cách không làm tăng hoặc làm giảm hiệu quả	Elyasiani & Mehdian (1995); Fukuyama & Weber (2002); Park & Weber (2006); Fu & Heffernan (2009); Rajiv (2010); Fethi, Shaban & Weyman-Jones (2012); Havidz & Setiawan (2015)	Cải cách quản lý hoặc tái cấp vốn không tác động hoặc làm sụt giảm hiệu quả kỹ thuật/hiệu quả X do chi phí tái cấu trúc trong khủng hoảng (nghiên cứu tại Mỹ, Nhật Bản, Hàn Quốc, Trung Quốc, Indonesia).
Cổ phần hóa ngân hàng	Eckel & Singal (1997); Patti & Hardy (2005); Berger et al. (2005); Nakane & Weintraub (2005); Williams & Nguyen (2005); Berger, Hasan & Zhou (2009); Bonin, Hasan & Wachtel; Fischer & Guedhami (2005); Kraft & Tırtıroğlu (1998)	Chuyển đổi sở hữu nhà nước sang tư nhân thường nâng cao hiệu quả lợi nhuận và doanh thu; tuy nhiên phương pháp và thời điểm cổ phần hóa có vai trò quyết định, các ngân hàng cổ phần hóa muộn thường kém hiệu quả hơn cổ phần hóa sớm.
Mua bán và sáp nhập (M&A)	Hawkin & Turner (1999); Berger et al. (1999); Athanasoglou & Brissimis (2004); Krishnasamy et al. (2004); Peng & Wang (2004); Staub, Souza & Tabak (2010); Angelini & Cetorelli (2003); Berger, De Young & Udell (2001)	M&A là biện pháp ít tốn kém để tái cấu trúc và đa dạng hóa rủi ro, cải thiện hiệu quả quy mô; song áp lực cạnh tranh và thay đổi môi trường có thể triệt tiêu lợi thế hiệu quả.
Can thiệp của chính phủ	Daniel (1997); Borish et al. (1995); Fane & McLeod (2002); Hasan & Marton (2003); Ariff & Can (2009); Thoraneenitiyan & Necmi (2009); Baer & Nazmi (2000); Wruck (1990)	Tái cấp vốn và xử lý nợ xấu bởi chính phủ có thể giúp phục hồi khả năng thanh toán, nhưng tỷ lệ sở hữu nhà nước quá cao có thể dẫn đến hệ quả kinh tế không thuận lợi.
Cấu trúc thị trường và hiệu quả (SCP, RMP, ES, QLH)	Hicks (1935); Molyneux & Forbes (1995); Goldberg & Rai (1996); Berger & Hannan (1997); Chen, Skully & Brown (2005); Fu & Heffernan (2009); Ye, Xu & Fang (2012); Tan (2013); Koetter & Vins (2008); Koetter et al. (2012)	Kiểm định các giả thuyết cạnh tranh: SCP giải thích lợi nhuận qua mức độ tập trung; RMP giải thích qua thị phần; ES giải thích qua hiệu quả chi phí/quy mô; QLH chỉ ra sức mạnh thị trường làm giảm nỗ lực tối đa hóa hiệu quả chi phí.
Tái cấu trúc ngân hàng tại Việt Nam	Ho & Baxter (2011); Tran et al. (2015)	Khái quát tiến trình cải cách và biến động hiệu quả của NHTM Việt Nam, nhưng chưa tách bạch tác động của môi trường vĩ mô và chi phí chuyển đổi đối với điểm số hiệu quả.

Khoảng trống luận án giải quyết

1. Khoảng trống phương pháp: Các công trình trước đây đánh giá hiệu quả tái cấu trúc thường chỉ so sánh điểm số hiệu quả trước và sau cải cách mà không tách rời tác động của các biến môi trường (như khủng hoảng tài chính toàn cầu 2008, suy thoái kinh tế trong nước) và sai số ngẫu nhiên ra khỏi năng lực quản trị nội tại của ngân hàng. Luận án khắc phục bằng mô hình Phân tích bao dữ liệu ba giai đoạn (Three-Stage DEA) kết hợp Phân tích biên ngẫu nhiên (SFA).
2. Khoảng trống bối cảnh thực nghiệm: Bổ sung bằng chứng thực nghiệm về tái cấu trúc và cấu trúc thị trường tại Việt Nam — một nền kinh tế chuyển đổi quy mô nhỏ, có hệ thống tài chính đang trong quá trình mở cửa và hội nhập.

---

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Cơ sở lý thuyết và các khung phân tích

Luận án xây dựng khung phân tích dựa trên các nền tảng lý thuyết:

• Lý thuyết tái cấu trúc tài chính ngân hàng: Dựa trên các nghiên cứu của Waxman (1998), Pazarbasioglu và Dziobek (1997), Alexander (1997), Landier và Kenichi (2009). Tái cấu trúc là một tiến trình can thiệp tổng thể về tài chính, hoạt động và giám sát an toàn nhằm khôi phục khả năng thanh toán, xử lý nợ xấu, nâng cao tính minh bạch và giảm thiểu gánh nặng chi phí đối với người nộp thuế.
• Lý thuyết hiệu quả (Efficiency Theory):
  • Hiệu quả chi phí (Cost Efficiency): Đo lường khả năng tối thiểu hóa chi phí hoạt động trên một đơn vị tài sản hoặc sản lượng (Maudos et al., 2002).
  • Hiệu quả X (X-Efficiency - XEFF): Khởi xướng bởi Leibenstein (1966) và chuẩn hóa bởi Berger và Mester (1997), phản ánh khả năng của ngân hàng trong việc kiểm soát chi phí sản xuất tối thiểu thông qua năng lực quản trị và ứng dụng công nghệ: $$\text{X-EFF}i = \frac{\hat{C}{\min}}{\hat{C}i} = \frac{\hat{u}{\min}}{\hat{u}i}$$ Trong đó $\hat{C}{\min}$ là chi phí tối thiểu ước tính của ngân hàng hiệu quả nhất và $\hat{C}_i$ là chi phí thực tế ước tính của ngân hàng $i$. Chỉ số nhận giá trị trong đoạn $[0, 1]$.
  • Hiệu quả quy mô (Scale Efficiency - SEFF): Đo lường mức độ tối ưu hóa quy mô sản xuất (Goldberg & Rai, 1996; Berger et al., 1994): $$P = \text{scale} = \frac{\partial \ln C}{\partial \ln Y_p}$$ Trong đó $\text{S-EFF} = P - 1$ (nếu $P > 1$) hoặc $\text{S-EFF} = 1 - P$ (nếu $P < 1$), đạt hiệu quả quy mô tối ưu khi $P = 1$ ($\text{S-EFF} = 0$).
• Khung lý thuyết kiểm định cấu trúc và kết quả hoạt động: Kết hợp đồng thời 4 giả thuyết: SCP (Structure-Conduct-Performance), RMP (Relative Market Power), ES (Efficient Structure gồm ESX và ESS), và QLH (Quiet Life Hypothesis).

Phương pháp nghiên cứu định lượng

Luận án kết hợp các mô hình kinh tế lượng và kỹ thuật phi tham số:

[Giai đoạn 1: Đo lường DEA truyền thống]
[Giai đoạn 2: Hồi quy SFA bóc tách biến môi trường & sai số]
[Giai đoạn 3: Đo lường lại DEA trên dữ liệu đầu vào đã điều chỉnh]
[Ước lượng dữ liệu bảng: OLS, FE, RE, GLS, 2SLS & Kiểm định Hausman]

1. Mô hình Three-Stage DEA (cho RQ1):
   • Giai đoạn 1 (Stage 1): Sử dụng phương pháp DEA truyền thống để ước lượng điểm hiệu quả kỹ thuật ban đầu của 26 NHTM.
   • Giai đoạn 2 (Stage 2): Sử dụng mô hình hồi quy Phân tích biên ngẫu nhiên (SFA) trên các biến độ chệch đầu vào (input slacks) nhằm bóc tách ba thành phần: ảnh hưởng của các biến môi trường vĩ mô (khủng hoảng tài chính, tăng trưởng kinh tế), sai số ngẫu nhiên thống kê và yếu tố phi hiệu quả quản trị.
   • Giai đoạn 3 (Stage 3): Điều chỉnh lại dữ liệu đầu vào của các ngân hàng sau khi triệt tiêu tác động môi trường và sai số ngẫu nhiên, sau đó chạy lại mô hình DEA để thu được điểm hiệu quả thực chất.
2. Kỹ thuật ước lượng dữ liệu bảng (cho RQ2):
   • Sử dụng phương pháp bình phương bé nhất thông thường (OLS), mô hình tác động cố định (Fixed Effects - FE), mô hình tác động ngẫu nhiên (Random Effects - RE), bình phương bé nhất tổng quát (GLS) và hồi quy hai giai đoạn (2SLS) để ước lượng các phương trình tương tác giữa cấu trúc thị trường, thị phần và hiệu quả hoạt động (ROA, ROE).
   • Sử dụng kiểm định Hausman để lựa chọn mô hình tối ưu giữa Fixed Effects và Random Effects.
   • Sử dụng kiểm định Condition numbers để kiểm tra hiện tượng đa cộng tuyến.

Nguồn dữ liệu nghiên cứu

• Dữ liệu tài chính của 26 ngân hàng thương mại Việt Nam được trích xuất từ cơ sở dữ liệu quốc tế Orbis Bank Focus.
• Dữ liệu kinh tế vĩ mô và tài chính quốc gia thu thập từ Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF) và Ngân hàng Nhà nước Việt Nam (SBV).
• Toàn bộ dữ liệu được mã hóa, chuẩn hóa và xử lý qua các bảng thống kê mô tả.

---

Nội dung chính theo từng chương

Chapter 1: Introduction (Giới thiệu)

Chương 1 thiết lập khung tổng thể của luận án, trình bày lý do lựa chọn đề tài, bối cảnh kinh tế Việt Nam sau khi gia nhập WTO và tác động từ khủng hoảng tài chính toàn cầu 2008. Tác giả xác định hai câu hỏi nghiên cứu (RQ1, RQ2), giới thiệu tóm lược phương pháp nghiên cứu (Three-Stage DEA, SFA, Panel data models) cùng cấu trúc tổng thể 6 chương của luận án.

Chapter 2: Literature Review and Theoretical Framework (Tổng quan tài liệu và cơ sở lý thuyết)

Chương 2 tổng thuật toàn diện cơ sở lý thuyết và các nghiên cứu thực nghiệm tiền bối:

• Định nghĩa và đặc điểm của tái cấu trúc hệ thống ngân hàng thương mại; tính chất quyết liệt và yêu cầu phối hợp liên ngành trong tái cấu trúc.
• Cơ chế xử lý nợ xấu, chuyển đổi nợ thành vốn cổ phần, phát hành chứng khoán lai và các điều kiện thành công của chương trình tái cấu trúc theo Alexander (1997) và Landier & Kenichi (2009).
• Chi tiết hóa lý thuyết hiệu quả (hiệu quả chi phí, hiệu quả X, hiệu quả quy mô).
• Phát triển các giả thuyết nghiên cứu (H1.1, H1.2, H1.3 cho RQ1; H2.1, H2.2, H2.3, H2.4 cho RQ2) được tổng hợp tại Bảng 2.1 của luận án.

Chapter 3: Bank Restructuring - The Case of Vietnam (Thực trạng tái cấu trúc hệ thống ngân hàng Việt Nam)

Chương 3 phân tích thực trạng hệ thống NHTM Việt Nam qua các mốc thời gian:

• Phân loại các loại hình ngân hàng giai đoạn 2003–2007 (Bảng 3.1) và sự phát triển của các NHTM cổ phần sau năm 2007 (Bảng 3.2).
• Tình trạng hoạt động của các ngân hàng thương mại nhà nước trước và sau cổ phần hóa (Bảng 3.3).
• Phân tích các ngân hàng tự tái cấu trúc thành công (Bảng 3.4) và kết quả tổng thể sau tái cấu trúc hệ thống ngân hàng (Bảng 3.5).
• Bối cảnh hoạt động M&A giữa các NHTM trong nước (Bảng 3.6), sự thay đổi quy mô vốn điều lệ sau sáp nhập (Bảng 3.7, Hình 3.1, Hình 3.2).
• Quá trình thành lập Công ty Quản lý Tài sản của các tổ chức tín dụng Việt Nam (VAMC), thực trạng phát hành trái phiếu đặc biệt và xử lý nợ xấu giai đoạn 2013–2014 (Bảng 3.8).
• Chính sách nới lỏng giới hạn sở hữu (room) cho nhà đầu tư nước ngoài và những rào cản quy định pháp lý còn tồn tại.

Chapter 4: Data and Methodology (Dữ liệu và phương pháp nghiên cứu)

Chương 4 chi tiết hóa mô hình định lượng và quy trình xử lý dữ liệu:

• Trình bày danh mục các biện pháp tái cấu trúc của các NHTM Việt Nam (Bảng 4.1).
• Xác định hệ thống biến kiểm soát gồm 6 yếu tố đặc thù quốc gia và các đặc trưng riêng của ngân hàng (Bảng 4.2).
• Định nghĩa các biến số sử dụng trong mô hình kiểm định cấu trúc và hiệu quả hoạt động (Bảng 4.3 và Bảng 4.5).
• Thống kê mô tả các biến đầu vào và đầu ra trong mô hình DEA giai đoạn 1 và giai đoạn 3 (Bảng 4.4).
• Trình bày chi tiết công thức toán học của mô hình Three-Stage DEA/SFA và các phương trình hồi quy dữ liệu bảng (OLS, GLS, 2SLS).

Chapter 5: Empirical Results and Discussion (Kết quả thực nghiệm và thảo luận)

Chương 5 báo cáo chi tiết các kết quả định lượng:

• Báo cáo kết quả hồi quy SFA ở giai đoạn 2 (Bảng 5.1), xác định rõ ảnh hưởng của các biến môi trường vĩ mô lên độ chệch chi phí đầu vào.
• So sánh điểm số hiệu quả ngân hàng trung bình giữa giai đoạn 1 (chưa điều chỉnh) và giai đoạn 3 (đã điều chỉnh môi trường qua DEA) (Hình 5.1).
• So sánh hiệu quả hoạt động giữa nhóm ngân hàng tái cấu trúc và nhóm ngân hàng không tái cấu trúc (Hình 5.2).
• Kiểm định đa cộng tuyến qua chỉ số Condition numbers (Bảng 5.2) và kiểm định lựa chọn mô hình qua Hausman test (Bảng 5.3).
• Kết quả kiểm định các giả thuyết cạnh tranh: Sức mạnh thị trường so với Cấu trúc hiệu quả (Bảng 5.4), điều kiện cần cho giả thuyết ES ở giai đoạn 1 (Bảng 5.5) và ước lượng kiểm định giả thuyết Quiet-life (Bảng 5.6).
• Đối chiếu, thảo luận chi tiết kết quả thực nghiệm với các câu hỏi nghiên cứu RQ1 và RQ2.

Chapter 6: Conclusions and Policy Implications (Kết luận và hàm ý chính sách)

Chương 6 tổng kết các phát hiện chính của luận án, nêu bật các hàm ý chính sách đối với cơ quan quản lý và các ngân hàng thương mại, đồng thời chỉ rõ các hạn chế nghiên cứu và định hướng các nghiên cứu tiếp theo (Future Research Directions).

---

Kết quả và những đóng góp mới

Các phát hiện và kết quả thực nghiệm chính

1. Kết quả đối với RQ1 (Tác động của các biện pháp tái cấu trúc):
   • Chính sách tái cấu trúc của chính phủ trong giai đoạn đầu chưa mang lại lợi ích rõ rệt cho các ngân hàng thực hiện các biện pháp tái cấu trúc.
   • Các biện pháp cụ thể gồm cổ phần hóa NHTM nhà nước, can thiệp của chính phủ và hoạt động mua bán sáp nhập (M&A) chưa cải thiện đáng kể hiệu quả hoạt động của các NHTM Việt Nam trong giai đoạn nghiên cứu; nguyên nhân do quá trình triển khai còn mang tính hình thức và các giải pháp chưa đủ tính quyết liệt.
   • Hiệu quả hoạt động của hệ thống ngân hàng suy giảm trong giai đoạn tái cấu trúc không chỉ xuất phát từ chi phí chuyển đổi (transition costs), mà còn do tác động tiêu cực của các biến số môi trường bên ngoài như khủng hoảng tài chính toàn cầu năm 2008 và sự giảm tốc của nền kinh tế nội địa.
2. Kết quả đối với RQ2 (Cấu trúc thị trường và hiệu quả hoạt động):
   • Việc giảm bớt sự kiểm soát trực tiếp của chính phủ đối với hệ thống ngân hàng đã thúc đẩy tính cạnh tranh trong ngành. Tuy nhiên, điều này đồng thời làm cho các NHTM trong nước trở nên dễ bị tổn thương hơn trước các yếu tố cạnh tranh quốc tế và các cú sốc khủng hoảng toàn cầu.
   • Kết quả phân tích dữ liệu bảng làm rõ mức độ tương thích của hệ thống ngân hàng Việt Nam đối với các giả thuyết SCP, RMP, ES và QLH trong hai giai đoạn trước (2001–2006) và trong tái cấu trúc (2007–2015).

Đóng góp mới về mặt lý luận và thực tiễn

• Về mặt lý luận: Luận án bổ sung vào hệ thống lý thuyết về tái cấu trúc hệ thống ngân hàng thương mại tại các quốc gia có nền kinh tế mở quy mô nhỏ đang trong quá trình chuyển đổi. Nghiên cứu chỉ ra rằng các nền kinh tế này có mức độ tổn thương cao hơn trong tiến trình tái cấu trúc; đồng thời khẳng định việc lựa chọn thời điểm tái cấu trúc để hội nhập kinh tế là yếu tố có tác động quyết định đến hiệu quả của toàn bộ chương trình.
• Về mặt phương pháp luận: Ứng dụng thành công phương pháp Three-Stage DEA kết hợp SFA để loại bỏ nhiễu từ môi trường vĩ mô và sai số thống kê, mang lại thước đo phản ánh thực chất năng lực quản trị kỹ thuật của các NHTM.
• Về mặt thực tiễn và chính sách: Cung cấp cơ sở khoa học để các nhà hoạch định chính sách đánh giá đúng thực trạng tái cấu trúc hệ thống ngân hàng tại các quốc gia mới nổi. Kết quả nghiên cứu gợi mở yêu cầu phải xem xét thận trọng tỷ lệ cổ phần hóa, mức độ can thiệp của nhà nước và thiết lập lộ trình M&A thực chất nhằm xây dựng hệ thống tài chính an toàn, bền vững.

---

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

Hạn chế của luận án

• Do hạn chế về nguồn thông tin và dữ liệu công khai, phạm vi nghiên cứu thực nghiệm chỉ tập trung vào khối các ngân hàng thương mại trong nước (26 NHTM), chưa đi sâu phân tích toàn diện nhóm các chi nhánh và ngân hàng 100% vốn nước ngoài hoạt động tại Việt Nam.
• Do các quy định của Ngân hàng Nhà nước vẫn giới hạn tỷ lệ sở hữu của nhà đầu tư nước ngoài tại các NHTM nội địa, biện pháp mở rộng cho phép khối ngoại tham gia mua cổ phần chưa được đưa vào mô hình thực nghiệm như một biến số độc lập riêng biệt.
• Mẫu nghiên cứu dừng lại ở mốc thời gian năm 2015, phản ánh giai đoạn đầu của chương trình tái cấu trúc hệ thống ngân hàng.

Hướng nghiên cứu tiếp theo

• Mở rộng khung phân tích để xem xét tỷ lệ cổ phần hóa tối ưu và xây dựng lý thuyết tái cấu trúc chuyên biệt từ tiến trình cổ phần hóa các NHTM nhà nước.
• Nghiên cứu tác động của việc nới lỏng tỷ lệ sở hữu nhà đầu tư nước ngoài khi chính sách quản lý có sự thay đổi trong tương lai.
• Cập nhật và mở rộng chuỗi dữ liệu sau năm 2015 để đánh giá hiệu quả dài hạn của các giai đoạn tái cấu trúc tiếp theo.

---

Giá trị tham khảo

Luận án mang lại giá trị tham khảo học thuật và ứng dụng thực tiễn cho nhiều nhóm đối tượng:

• Đối với các cơ quan quản lý nhà nước và nhà hoạch định chính sách (Chính phủ, Ngân hàng Nhà nước): Cung cấp bằng chứng thực nghiệm về tác động của các công cụ can thiệp hành chính, thành lập VAMC, quy mô sáp nhập và tiến trình cổ phần hóa; hỗ trợ việc thiết kế các chính sách tái cấu trúc hệ thống tài chính có lộ trình phù hợp, giảm thiểu chi phí cho người nộp thuế.
• Đối với các nhà nghiên cứu, giảng viên và nghiên cứu sinh chuyên ngành Tài chính - Ngân hàng, Kinh tế học: Là tài liệu tham khảo giá trị về kỹ thuật kết hợp mô hình phi tham số Three-Stage DEA với mô hình tham số SFA để bóc tách yếu tố môi trường; đồng thời cung cấp khung phương pháp kiểm định đồng thời các giả thuyết cấu trúc thị trường (SCP, RMP, ESX, ESS, QLH) trên dữ liệu bảng.
• Đối với ban điều hành các ngân hàng thương mại: Cung cấp góc nhìn về hiệu quả quy mô, hiệu quả quản trị chi phí và các yếu tố rủi ro vĩ mô cần lưu ý khi thực hiện M&A hoặc chuyển đổi mô hình sở hữu.

---

Câu hỏi thường gặp

1. Luận án sử dụng phương pháp định lượng nào để bóc tách ảnh hưởng của các yếu tố môi trường vĩ mô ra khỏi hiệu quả ngân hàng?

Luận án sử dụng phương pháp Phân tích bao dữ liệu ba giai đoạn (Three-Stage Data Envelopment Analysis - Three-Stage DEA) kết hợp Phân tích biên ngẫu nhiên (Stochastic Frontier Analysis - SFA). Ở giai đoạn 2, mô hình SFA được ước lượng trên các biến độ chệch đầu vào (input slacks) để phân tách tác động của các biến môi trường vĩ mô (như khủng hoảng tài chính và suy giảm kinh tế) cùng sai số ngẫu nhiên ra khỏi phần phi hiệu quả kỹ thuật thực chất của ngân hàng.

2. Mẫu nghiên cứu của luận án bao gồm bao nhiêu ngân hàng và trong giai đoạn nào?

Mẫu nghiên cứu thực nghiệm bao gồm 26 ngân hàng thương mại Việt Nam với dữ liệu chuỗi thời gian từ năm 1999 đến năm 2015, thu thập từ các nguồn dữ liệu Orbis Bank Focus và Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF).

3. Kết quả kiểm định cho thấy các biện pháp tái cấu trúc (can thiệp nhà nước, M&A, cổ phần hóa) tác động như thế nào đến hiệu quả ngân hàng tại Việt Nam?

Kết quả nghiên cứu thực nghiệm chỉ ra rằng trong giai đoạn nghiên cứu, các biện pháp tái cấu trúc như can thiệp của chính phủ, mua bán sáp nhập (M&A) và cổ phần hóa NHTM nhà nước chưa mang lại sự cải thiện đáng kể về hiệu quả hoạt động của các ngân hàng. Nguyên nhân được xác định là do quá trình tái cấu trúc ở giai đoạn đầu còn mang tính hình thức, các biện pháp triển khai chưa đủ quyết liệt và hệ thống phải gánh chịu chi phí chuyển đổi cùng các cú sốc bất lợi từ môi trường kinh tế vĩ mô.

4. Những giả thuyết nào về cấu trúc thị trường và hiệu quả hoạt động đã được kiểm định trong luận án?

Luận án đã kiểm định 4 giả thuyết kinh tế học công nghiệp chính:

• Giả thuyết Cấu trúc - Hành vi - Hiệu quả (Structure-Conduct-Performance - SCP).
• Giả thuyết Sức mạnh thị trường tương đối (Relative Market Power - RMP).
• Giả thuyết Cấu trúc hiệu quả (Efficient Structure - ES, bao gồm hiệu quả X - ESX và hiệu quả quy mô - ESS).
• Giả thuyết Cuộc sống an nhàn (Quiet-Life Hypothesis - QLH).

---

Kết luận

Luận án tiến sĩ kinh tế của tác giả Nguyễn Hữu Huân đã thực hiện đánh giá toàn diện mối quan hệ giữa các biện pháp tái cấu trúc và hiệu quả hoạt động của hệ thống ngân hàng thương mại Việt Nam giai đoạn 1999–2015. Bằng việc ứng dụng phương pháp Three-Stage DEA kết hợp SFA và các mô hình hồi quy dữ liệu bảng, nghiên cứu đã chứng minh rằng các chính sách tái cấu trúc giai đoạn đầu chưa mang lại hiệu quả rõ rệt do tính chất can thiệp chưa đủ quyết liệt và chịu tác động bất lợi từ suy thoái kinh tế cũng như khủng hoảng tài chính toàn cầu. Công trình đóng góp cơ sở lý luận quan trọng về tái cấu trúc ngân hàng tại các nền kinh tế chuyển đổi mở quy mô nhỏ, đồng thời cung cấp các hàm ý chính sách thực tiễn giá trị cho công tác quản lý và cải cách hệ thống tài chính ngân hàng Việt Nam.

Trích đoạn nội dung tài liệu

MINISTRY OF EDUCATION AND TRAINING UNIVERSITY OF ECONOMICS HO CHI MINH CITY NGUYEN HUU HUAN BANK RESTRUCTURING AND BANK EFFICIENCY - THE CASE OF VIETNAM DOCTORAL THESIS IN ECONOMICS Ho Chi Minh City – 2019 MINISTRY OF EDUCATION AND TRAINING UNIVERSITY OF ECONOMICS HO CHI MINH CITY NGUYEN HUU HUAN BANK RESTRUCTURING AND BANK EFFICIENCY - THE CASE OF VIETNAM Industry: Banking and Finance Industry ID: 93.201 DOCTORAL THESIS IN ECONOMICS Instructor: AsPro.Dr Tran Huy Hoang AsPro.Dr Vo Xuan Vinh Ho Chi Minh City – 2019 i STATEMENT OF AUTHORSHIP I’m hereby declare that this submission is my own work and except where due reference is made; this thesis contains no material previously published or written by another person(s). This thesis does not contain material extracted in the whole or in part from thesis or report presented for another degree of diploma in University of Economics Ho Chi Minh city or in any other education institution. Nguyen Huu Huan July 2019 ii TABLE OF CONTENT STATEMENT OF AUTHORSHIP. i LIST OF TABLES.

vi LIST OF FIGURES. ix TÓM TẮT LUẬN ÁN .2 MOTIVATIONS AND RESEARCH QUESTIONS .1 The method of bank restructuring .2 The structure and performance relationship in the banking system .4 DATA AND METHODOLOGY .5 STRUCTURE OF THE THESIS. Background knowledge about restructuring. The related hypothesis.

METHOD OF BANK RESTRUCTURING AND EFFICIENCY. The relationship between bank restructuring and efficiency. Bank restructuring methods and bank efficiency. THE STRUCTURE AND PERFORMANCE RELATIONSHIP IN BANKING SYSTEM.

BANK RESTRUCTURING - THE CASE OF VIETNAM. INTRODUCTION OF THE BANKING SYSTEM- THE CASE OF VIETNAM. Introduction of the Bank Restructuring in Vietnam. Types of bank restructuring in Vietnam.

The change of bank ownership. Vietnam’s bank restructuring. M&A Domestic banks sections. Establishment of Asset Management Company.

Loosen room for foreign investors. DATA AND METHODOLOGY. DATA AND SAMPLE. METHODOLOGY FOR RQ1, RQ2.

Data Envelopment Analysis. The Three-Stage Data Envelopment Analysis. RQ1: The effect of restructuring methods on banking performance. RQ2: The effects of reform to structure and performance.

Variables and descriptive statistics. RESULTS AND DISCUSSION OF THE RESULTS. EMPIRICAL RESULTS FOR RQ1. Stage 1: Initial results.

Stage 3: DEA results on adjusted data. EMPIRICAL RESULTS FOR RQ2. REVIEW OF RESEARCH QUESTIONS, HYPOTHESES AND FINDINGS. RQ1: How restructuring measures, which were introduced as the government intervention, merger and acquisition of the commercial banks and privatization of the state-owned commercial banks, affect the performance of the commercial banks in the studied period?.

RQ2: What are the effects of reform on Vietnam's commercial bank structure and performance?. FUTURE RESEARCH DIRECTIONS .125 APENDIX A - List of banks in the study .125 APPENDIX B - Model for testing the relationship of bank restructuring and efficiency .126 APPENDIX C - Model for testing on structure and performance.129 vi LIST OF TABLES Table 2.1: Summary of the two research questions and their hypotheses .1: Types of bank in 2003-2007 .2: Joint stock commercial bank after 2007 .3: The operational status of state bank before and after privatization .4: Banks self-restructured successfully .5: Result after banking restructuring.6: M&A of Vietnamese banks .7: Result after banking after the merger of the authorized capital.8: Banking bond and bad debt statement in 2013 and 2014 .1: Restructuring measures of Vietnamese banks .2: The control variables include six country specific factors and bank characteristic.3: Variables and definition in using model of testing structure and performance of banking system. Descriptive statistics of step 1 and step 3 DEA’s variables .5: Variables used to estimate the structure-performance interaction.1: SFA regression step 2 .2: Condition numbers - testing for multicollinearity .3: Hausman test results .4: Market-power vs.5: Necessary condition estimation for ES hypothesis in stage 1 .6: The quiet life hypothesis-estimation .103 vii LIST OF FIGURES Figure 3. Result after the merger of the authorized capital………………………55 Figure 3.

Result after banking consolidation and merger in 2015………………. Average banking efficiency scores in step 1 and step 3 DEA. The comparing of performances between non-restructured banks and restructured banks). 92 viii ABBREVIATION 2SLS: Two-stage least squares CBs: Commercial banks DEA: Data Envelopment Analysis DMU: Decision unit ESS: Scale-efficiency hypothesis ESX: X-efficiency hypothesis GLS: Generalized least squares IMF: International monetary fund NPL: Non performing loan OLS: Ordinary Least Square QLH: Quiet-life hypothesis RMP: Relative market power ROA: Return on asset ROE: Return on Equity RQ1: Research question 1 RQ2: Research question 2 SBV: State Bank of Vietnam SCP: Structure, Conduct and Performance paradigm SEFF: Scale-efficient hypothesis SFA: Stochastic Frontier Analysis VAMC: Vietnam Asset Management Company XEFF: X-Efficiency ix ABSTRACT The relationship between bank restructuring and bank efficiency is an attractive area that attracts a lot of attention from both academic and industry practitioners.

Vietnam offers an interesting case to analyse this link, however, this problem remains unexplored. This thesis investigates the association between bank restructuring and bank efficiency in Vietnamese banking system. The thesis uses the Data Envelope Approach and the Stochastic Frontier approach. Our sample of data includes 26 commercial banks for the period 1999-2015.

The finding indicates that the government's restructuring policies in the first phase the government's restructuring policy did not benefit the banks implementing the restructuring methods. As for the effect of different restructuring methods, the privatization of state-owned commercial banks, state intervention and mergers and acquisitions (M&As) do not substantially improve efficiency. Moreover, it appears that bank efficiency is declining during the restructuring period not only because of transition costs, but also because of changes in other environmental variables, such as financial crisis or the slowdown in the domestic economy. The thesis contributes to the banking literature by examining the allocative and technical efficiency of Vietnamese banking system in the recent period (2001- 2015).

This shows that reducing government control over the banking system makes the system more competitive. On the other hand, it makes domestic banks more vulnerable to competitive factors and effects of the global crisis. Due to the thesis, the results of the advantage indicated are the keys to finding better solutions for the restructuring of the banking system. Furthermore, it is necessary to consider the privatization rate to create the restructuring theory from the privatization of state- owned commercial banks.

The thesis has significant political implications. Bank restructuring is an important program for emerging countries to build a prudential financial system. Evaluating the relationship between restructuring program and bank efficiency is important in order to successfully implement government policy. x TÓM TẮT LUẬN ÁN Mối quan hệ giữa tái cấu trúc ngân hàng và hiệu quả hoạt động của ngân hàng luôn là mối quan tâm lớn của cả các nhà khoa học lẫn các doanh nghiệp và các nhà làm chính sách.

Chính vì thế, việc đánh giá mối quan hệ này và đo lường tính hiệu quả của quá trình tái cấu trúc hệ thống Ngân hàng thương mại Việt Nam trong thời gian qua là một yê cầu bức thiết. Luận án nghiên cứu về mối quan hệ giữa các biện pháp tái cấu trúc hệ thống NHTM và quá trình tái cấu trúc ngân hàng thương mại tác động đến hiệu quả hoạt động của các ngân hàng cũng như toàn bộ hệ thống NHTM ở Việt Nam, một nền kinh tế mở nhỏ và đang trong quá trình chuyển đổi để hội nhập. Luận án sử dụng các phương pháp DEA, SFA, Random effect, Fixed effect, 2SLS để nghiên cứu 26 NHTM Việt Nam trong khaong3 thời gian từ năm 1999 đến năm 2015. Kết quả nghiên cứu cho thấy, các biện pháp và quá trình tái cấu trúc NHTM ở Việt Nam chưa thực sự mang lại hiệu quả, vì còn mang tính hình thức và các biện pháp vẫn chưa quyết liệt.

Luận án đã bổ sung thêm vào lý thuyết tái cấu trúc NHTM ở các quốc gia có nền kinh tế mở nhỏ, trong đó chỉ ra rằng các quốc gia có nền kinh tế mở, nhỏ sẽ dễ bị tổn thương hơn trong quá trình tái cấu trúc, đồng thời việc lựa chọn thời điểm tái cấu trúc để hội nhập cũng là một vấn đề cần phải được xem xét thận trọng, vì nó có tác động lớn đến hiệu quả của việc tái cấu trúc. Tái cấu trúc ngân hàng là một chương trình quan trọng để các nước mới nổi xây dựng một hệ thống tài chính ổn định và bền vững. Do đó việc đánh giá sự liên kết giữa chương trình tái cấu trúc và hiệu quả ngân hàng là rất quan trọng để đạt được việc thực hiện thành công chính sách của chính phủ.1 OVERVIEW Banking system is a crucial factor that controls capital flows in the economy and contributes to promote economic and social development of the nation. In more than sixty years of construction and development of four state-commercial banks, thirty joint-stock commercial banks, joint-venture banks and banks with 100% foreign capital, the banking system in Vietnam is gradually developing a perfect structure.

In 2006, Vietnam joined WTO and started to open the market economy. Restructuring the banking system is a necessity in this time, stemming from the economic situation and the demands of the people. However, under the impact of the global financial crisis, Vietnam banking system soon faced with a number of risks and challenges to the daily evaluation of bank performance, which has deteriorated over the years as a consequence of profit slump, low credit growth, and rising bad debts. Therefore, together with restructuring banking system to build a healthy economy, the central bank and commercial banks have been implementing measures to restructure the banking system to overcome these difficulties and improve the operational efficiency of the entire system and individual banks because of the impacts of 2008 global financial crisis.

With the aim of assessing the situation to restructure the banking system in Vietnam in recent years, the subject is based on previous studies on the restructuring the banking system of other countries. The content of the specific research topic includes references of the previous studies on restructuring to build, to choose the model and the proposed research methodology; analyse the situation of Vietnam’s restructuring banking system through quantitative research models from which to propose recommendations and solutions to improve efficiency in the process of restructuring the banking system on a sustainable and effective basis. 2 There is a close relationship between bank restructuring and efficiency. It is proved through a number of researches in many economies in the world.

With different restructuring measures, the results of the linkage between bank restructuring and efficiency may be positive or negative. The result depends on which kind of economy that country has, the status of that economy and what problems that economy suffered. A number of researches have proved that the association between bank restructuring and efficiency is positive; For example, after the banking restructuring, the bank efficiency in Turkey was significant improved (Zaim, 1995). Accordingly, privatization is a good measure to increase banking efficiency; mergers and acquisitions also has positive effect on cost and profit efficiency.

However, some other researchers said that the banking restructuring did not have any impact on the operating efficiency, it was suggested to even contribute to its fall; For example, Elyasiani and Mehdian (1995) indicated that the performance efficiency of the United States’ banks was unaffected after the banking restructuring. Therefore, this thesis needs to research the linkage between bank restructuring and efficiency to investigate whether this relationship in an emerging economy like Vietnam’s is positive or negative. This thesis focuses on studying the restructuring process of the Vietnamese banking system from 2007 to 2015, and assessing different financial structure of the system before and during the implementation stage of the restructuring process.