Tái cấu trúc ngân hàng và hiệu quả ngân hàng - Nghiên cứu trường hợp Việt Nam

Tài liệu nghiên cứu Luận văn bank restructuring and bank efficiency the case of vietnam, tổng hợp lý thuyết và thực hành, cung cấp kiến thức chuyên sâu về .

• Tác giả: Nguyen Huu Huan
• Người hướng dẫn: AsPro.Dr Tran Huy Hoang
• Trường học: University of Economics Ho Chi Minh City
• Chuyên ngành: Banking and Finance
• Đề tài: Tái Cấu Trúc Ngân Hàng Và Hiệu Quả Ngân Hàng Tại Việt Nam
• Loại tài liệu: Doctoral Thesis
• Năm xuất bản: 2019
• Địa điểm: Ho Chi Minh City

Mục lục chi tiết

• Lời cam đoan
• Danh mục bảng
• Danh mục hình vẽ
• Danh mục từ viết tắt
• Tóm tắt tiếng Anh
• Tóm tắt luận án
• 1. CHƯƠNG 1: ĐỘNG LỰC VÀ CÂU HỎI NGHIÊN CỨU
• 1.1. Phương pháp tái cấu trúc ngân hàng
• 1.2. Mối quan hệ giữa cấu trúc và hiệu quả hoạt động trong hệ thống ngân hàng
• 1.3. Mục tiêu nghiên cứu
• 1.4. Dữ liệu và phương pháp nghiên cứu
• 1.5. Kết cấu của luận án
• 2. CHƯƠNG 2: PHƯƠNG PHÁP TÁI CẤU TRÚC NGÂN HÀNG VÀ HIỆU QUẢ HOẠT ĐỘNG
• 2.1. Kiến thức nền tảng về tái cấu trúc
• 2.2. Các giả thuyết liên quan
• 2.3. Mối quan hệ giữa tái cấu trúc ngân hàng và hiệu quả
• 2.4. Các phương pháp tái cấu trúc ngân hàng và hiệu quả ngân hàng
• 2.5. Mối quan hệ giữa cấu trúc và hiệu quả hoạt động trong hệ thống ngân hàng
• 3. CHƯƠNG 3: TÁI CẤU TRÚC NGÂN HÀNG - TRƯỜNG HỢP VIỆT NAM
• 3.1. Giới thiệu hệ thống ngân hàng - Trường hợp Việt Nam
• 3.1.1. Giới thiệu về tái cấu trúc ngân hàng tại Việt Nam
• 3.1.2. Các hình thức tái cấu trúc ngân hàng tại Việt Nam
• 3.1.3. Sự thay đổi về sở hữu ngân hàng
• 3.2. Tái cấu trúc hệ thống ngân hàng Việt Nam
• 3.2.1. Phần M&A các ngân hàng trong nước
• 3.2.2. Thành lập Công ty Quản lý Tài sản
• 3.2.3. Nới giới hạn tỷ lệ sở hữu cho nhà đầu tư nước ngoài
• 4. CHƯƠNG 4: DỮ LIỆU VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 4.1. Dữ liệu và mẫu nghiên cứu
• 4.2. Phương pháp nghiên cứu cho RQ1, RQ2
• 4.2.1. Phương pháp phân tích bao dữ liệu (DEA)
• 4.2.2. Phương pháp phân tích bao dữ liệu ba giai đoạn
• 4.2.3. RQ1: Tác động của các phương pháp tái cấu trúc đến hiệu quả hoạt động ngân hàng
• 4.2.4. RQ2: Tác động của cải cách đến cấu trúc và hiệu quả hoạt động
• 4.3. Các biến số và thống kê mô tả
• 5. CHƯƠNG 5: KẾT QUẢ VÀ THẢO LUẬN KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU
• 5.1. Kết quả thực nghiệm cho RQ1
• 5.1.1. Giai đoạn 1: Kết quả ban đầu
• 5.1.2. Giai đoạn 3: Kết quả DEA trên dữ liệu đã điều chỉnh
• 5.2. Kết quả thực nghiệm cho RQ2
• 6. CHƯƠNG 6: ĐÁNH GIÁ LẠI CÁC CÂU HỎI NGHIÊN CỨU, GIẢ THUYẾT VÀ PHÁT HIỆN NGHIÊN CỨU
• 6.1. RQ1: Tác động của các biện pháp tái cấu trúc (can thiệp của chính phủ, M&A và cổ phần hóa NHTM nhà nước) đến hiệu quả hoạt động của các ngân hàng thương mại trong giai đoạn nghiên cứu
• 6.2. RQ2: Những tác động của cải cách đến cấu trúc và hiệu quả hoạt động của các ngân hàng thương mại Việt Nam
• 6.3. Hướng nghiên cứu trong tương lai
• Phụ lục A: Danh sách các ngân hàng trong nghiên cứu
• Phụ lục B: Mô hình kiểm định mối quan hệ giữa tái cấu trúc ngân hàng và hiệu quả
• Phụ lục C: Mô hình kiểm định về cấu trúc và hiệu quả

Tóm tắt

I. Tổng quan về Tái Cấu Trúc Ngân Hàng tại Việt Nam

Hệ thống ngân hàng đóng vai trò quan trọng trong việc kiểm soát dòng vốn và thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội. Sau hơn 60 năm xây dựng và phát triển, hệ thống ngân hàng Việt Nam đã dần hoàn thiện cấu trúc với sự tham gia của các ngân hàng thương mại nhà nước, ngân hàng cổ phần, liên doanh và 100% vốn nước ngoài. Việc gia nhập WTO năm 2006 đánh dấu bước ngoặt, đòi hỏi phải tái cấu trúc ngân hàng để phù hợp với tình hình kinh tế và nhu cầu hội nhập. Tuy nhiên, cuộc khủng hoảng tài chính toàn cầu đã đặt hệ thống ngân hàng trước nhiều rủi ro và thách thức, làm suy giảm hiệu quả hoạt động. Do đó, việc tái cấu trúc là cấp thiết để xây dựng một nền kinh tế lành mạnh và nâng cao hiệu quả của từng ngân hàng cũng như toàn hệ thống. Luận án này sẽ dựa trên các nghiên cứu trước đây về tái cấu trúc ngân hàng để đánh giá tình hình ở Việt Nam và đề xuất giải pháp.

1.1. Vai trò của hệ thống ngân hàng trong nền kinh tế

Hệ thống ngân hàng không chỉ đơn thuần là trung gian tài chính mà còn là huyết mạch của nền kinh tế, đảm bảo dòng vốn lưu thông hiệu quả. Ngân hàng cung cấp các dịch vụ tín dụng, thanh toán, và đầu tư, góp phần thúc đẩy tăng trưởng kinh tế, tạo việc làm, và nâng cao đời sống xã hội. Sự ổn định và hiệu quả của hệ thống ngân hàng là yếu tố then chốt để duy trì sự phát triển bền vững. Theo nhiều chuyên gia, một hệ thống ngân hàng yếu kém có thể gây ra khủng hoảng kinh tế, ảnh hưởng tiêu cực đến toàn bộ nền kinh tế.

1.2. Sự cần thiết tái cấu trúc trong bối cảnh hội nhập kinh tế

Việc hội nhập kinh tế quốc tế, đặc biệt là gia nhập WTO, đòi hỏi Việt Nam phải tái cấu trúc hệ thống ngân hàng để đáp ứng các tiêu chuẩn và thông lệ quốc tế. Điều này bao gồm việc nâng cao năng lực cạnh tranh, cải thiện quản trị rủi ro, và tăng cường minh bạch. Việc tái cấu trúc cũng giúp hệ thống ngân hàng đối phó tốt hơn với các cú sốc từ bên ngoài và tận dụng các cơ hội do hội nhập mang lại. Tuy nhiên, quá trình này cũng tiềm ẩn nhiều thách thức, đòi hỏi sự chủ động và quyết liệt từ các nhà quản lý và chính sách.

II. Thách Thức Rủi Ro trong Tái Cấu Trúc Ngân Hàng

Mặc dù tái cấu trúc ngân hàng mang lại nhiều lợi ích, nhưng quá trình này cũng tiềm ẩn nhiều thách thức và rủi ro. Khủng hoảng ngân hàng, nợ xấu gia tăng, và sự thay đổi của môi trường kinh doanh là những yếu tố có thể ảnh hưởng tiêu cực đến hiệu quả của quá trình tái cấu trúc. Việc quản lý rủi ro một cách hiệu quả và đảm bảo sự ổn định của hệ thống ngân hàng là vô cùng quan trọng trong giai đoạn này. Các nghiên cứu trước đây đã chỉ ra rằng, nếu không được thực hiện cẩn thận, tái cấu trúc ngân hàng có thể gây ra bất ổn kinh tế và xã hội.

2.1. Ảnh hưởng của khủng hoảng ngân hàng đến tái cấu trúc

Các cuộc khủng hoảng ngân hàng thường dẫn đến sự suy giảm niềm tin của công chúng, làm tăng nguy cơ rút tiền hàng loạt và gây khó khăn cho hoạt động của các ngân hàng. Trong bối cảnh đó, việc tái cấu trúc trở nên phức tạp hơn, đòi hỏi sự can thiệp mạnh mẽ từ phía nhà nước và các tổ chức tài chính quốc tế. Theo báo cáo của IMF, các quốc gia trải qua khủng hoảng ngân hàng thường mất nhiều thời gian và nguồn lực hơn để hoàn thành quá trình tái cấu trúc.

2.2. Vấn đề nợ xấu ngân hàng và giải pháp xử lý

Nợ xấu là một trong những vấn đề nan giải nhất của hệ thống ngân hàng Việt Nam. Tỷ lệ nợ xấu cao làm suy giảm khả năng cho vay, ảnh hưởng đến tăng trưởng kinh tế và làm giảm hiệu quả hoạt động ngân hàng. Việc xử lý nợ xấu đòi hỏi các giải pháp đồng bộ, bao gồm việc thành lập các công ty quản lý tài sản (VAMC), cải thiện khung pháp lý, và tăng cường giám sát. Số liệu thống kê cho thấy, việc xử lý nợ xấu thành công là yếu tố then chốt để đảm bảo sự thành công của quá trình tái cấu trúc.

III. Cách Tái Cấu Trúc Ngân Hàng Nâng Cao Hiệu Quả Hoạt Động

Có nhiều phương pháp tái cấu trúc ngân hàng khác nhau, mỗi phương pháp có ưu và nhược điểm riêng. Các phương pháp phổ biến bao gồm sáp nhập ngân hàng, quốc hữu hóa, tư nhân hóa, và thành lập các công ty quản lý tài sản. Việc lựa chọn phương pháp phù hợp phụ thuộc vào tình hình cụ thể của từng ngân hàng và mục tiêu của quá trình tái cấu trúc. Các nghiên cứu đã chỉ ra rằng, một phương pháp tái cấu trúc được thiết kế tốt có thể cải thiện đáng kể hiệu quả hoạt động ngân hàng.

3.1. Sáp nhập ngân hàng và tác động đến năng lực cạnh tranh

Sáp nhập ngân hàng là một phương pháp tái cấu trúc phổ biến, giúp các ngân hàng tăng quy mô, mở rộng mạng lưới, và đa dạng hóa sản phẩm dịch vụ. Tuy nhiên, việc sáp nhập cũng có thể dẫn đến các vấn đề về quản lý, xung đột văn hóa, và mất việc làm. Các nghiên cứu đã chỉ ra rằng, sáp nhập ngân hàng chỉ mang lại hiệu quả khi có sự tích hợp thành công về mặt hoạt động và chiến lược, tạo ra năng lực cạnh tranh vượt trội.

3.2. Vai trò của tái cấp vốn trong quá trình tái cấu trúc

Tái cấp vốn là một biện pháp quan trọng để giúp các ngân hàng tăng cường vốn chủ sở hữu, cải thiện khả năng thanh khoản, và đáp ứng các yêu cầu về vốn. Tái cấp vốn có thể được thực hiện thông qua việc phát hành cổ phiếu mới, bán tài sản, hoặc nhận hỗ trợ từ chính phủ. Việc tái cấp vốn kịp thời và hiệu quả là yếu tố then chốt để đảm bảo sự ổn định và khả năng phục hồi của các ngân hàng.

3.3. Quy trình tái cấu trúc và đánh giá hiệu quả sau tái cấu trúc

Quy trình tái cấu trúc cần được thực hiện bài bản, minh bạch và tuân thủ các quy định pháp luật. Sau khi tái cấu trúc, việc đánh giá hiệu quả là vô cùng quan trọng để xác định xem quá trình này có đạt được các mục tiêu đề ra hay không. Việc đánh giá hiệu quả cần dựa trên các tiêu chí khách quan, bao gồm hiệu quả hoạt động ngân hàng, khả năng sinh lời, và mức độ rủi ro.

IV. Hướng Dẫn Ứng Dụng Basel II III vào Tái Cấu Trúc Ngân Hàng

Việc áp dụng các tiêu chuẩn quốc tế như Basel II và Basel III đóng vai trò quan trọng trong việc nâng cao hiệu quả hoạt động ngân hàng và đảm bảo sự ổn định của hệ thống tài chính. Basel II tập trung vào việc cải thiện quản trị rủi ro, trong khi Basel III nhấn mạnh vào việc tăng cường vốn chủ sở hữu và khả năng thanh khoản. Việc áp dụng Basel II và Basel III đòi hỏi các ngân hàng phải thay đổi quy trình hoạt động, đầu tư vào công nghệ, và đào tạo nguồn nhân lực.

4.1. Cải thiện quản trị rủi ro theo tiêu chuẩn Basel II

Basel II yêu cầu các ngân hàng phải xây dựng một hệ thống quản trị rủi ro toàn diện, bao gồm việc xác định, đo lường, và kiểm soát các loại rủi ro khác nhau. Điều này đòi hỏi các ngân hàng phải đầu tư vào các công cụ và kỹ thuật quản trị rủi ro tiên tiến, đồng thời xây dựng một văn hóa quản trị rủi ro mạnh mẽ trong toàn tổ chức.

4.2. Tăng cường vốn chủ sở hữu và thanh khoản theo Basel III

Basel III yêu cầu các ngân hàng phải tăng cường vốn chủ sở hữu để hấp thụ các khoản lỗ tiềm ẩn và giảm nguy cơ phá sản. Ngoài ra, Basel III cũng yêu cầu các ngân hàng phải duy trì một lượng tài sản có tính thanh khoản cao để đáp ứng các nhu cầu thanh khoản trong trường hợp khẩn cấp. Việc tuân thủ các yêu cầu về vốn và thanh khoản của Basel III giúp các ngân hàng trở nên an toàn và ổn định hơn.

V. Nghiên Cứu Thực Tiễn về Tái Cấu Trúc và Hiệu Quả Ngân Hàng

Luận án này sử dụng dữ liệu từ 26 ngân hàng thương mại Việt Nam trong giai đoạn 1999-2015 để phân tích tác động của tái cấu trúc ngân hàng đến hiệu quả hoạt động. Các phương pháp phân tích dữ liệu bao gồm Data Envelopment Analysis (DEA) và Stochastic Frontier Analysis (SFA). Kết quả nghiên cứu cho thấy rằng các chính sách tái cấu trúc của chính phủ trong giai đoạn đầu chưa mang lại nhiều lợi ích cho các ngân hàng. Tư nhân hóa, can thiệp của nhà nước, và sáp nhập cũng không cải thiện đáng kể hiệu quả hoạt động.

5.1. Phương pháp DEA và SFA trong đánh giá hiệu quả ngân hàng

Data Envelopment Analysis (DEA) và Stochastic Frontier Analysis (SFA) là hai phương pháp phổ biến để đánh giá hiệu quả ngân hàng. DEA là một phương pháp phi tham số, trong khi SFA là một phương pháp tham số. Cả hai phương pháp đều có ưu và nhược điểm riêng, và việc lựa chọn phương pháp phù hợp phụ thuộc vào đặc điểm của dữ liệu và mục tiêu nghiên cứu.

5.2. Kết quả nghiên cứu về tác động của tái cấu trúc ở Việt Nam

Kết quả nghiên cứu cho thấy rằng các chính sách tái cấu trúc của chính phủ trong giai đoạn đầu chưa mang lại nhiều lợi ích cho các ngân hàng. Thậm chí, hiệu quả hoạt động có xu hướng giảm trong giai đoạn tái cấu trúc, không chỉ do chi phí chuyển đổi mà còn do các yếu tố môi trường khác như khủng hoảng tài chính và suy thoái kinh tế trong nước. Luận án này bổ sung thêm vào lý thuyết tái cấu trúc bằng cách chỉ ra rằng các nền kinh tế mới nổi có thể dễ bị tổn thương hơn trong quá trình tái cấu trúc.

VI. Kết Luận Triển Vọng Tái Cấu Trúc Ngân Hàng Việt Nam

Tóm lại, tái cấu trúc ngân hàng là một chương trình quan trọng để xây dựng một hệ thống tài chính ổn định và bền vững. Tuy nhiên, việc thực hiện thành công chương trình này đòi hỏi sự phối hợp chặt chẽ giữa chính phủ, các ngân hàng, và các tổ chức tài chính quốc tế. Trong tương lai, Việt Nam cần tiếp tục cải thiện khung pháp lý, tăng cường quản trị rủi ro, và thúc đẩy ứng dụng công nghệ để nâng cao hiệu quả hoạt động ngân hàng.

6.1. Bài học kinh nghiệm từ quá trình tái cấu trúc đã qua

Quá trình tái cấu trúc ngân hàng ở Việt Nam đã mang lại nhiều bài học kinh nghiệm quý báu. Một trong những bài học quan trọng nhất là sự cần thiết phải có một kế hoạch tái cấu trúc toàn diện, được xây dựng dựa trên một đánh giá kỹ lưỡng về tình hình thực tế. Ngoài ra, cũng cần chú trọng đến việc quản lý các rủi ro phát sinh trong quá trình tái cấu trúc và đảm bảo sự minh bạch và công khai.

6.2. Giải pháp tái cấu trúc hiệu quả trong bối cảnh mới

Trong bối cảnh mới, với sự phát triển nhanh chóng của công nghệ và sự cạnh tranh gay gắt từ các ngân hàng nước ngoài, Việt Nam cần có những giải pháp tái cấu trúc sáng tạo và phù hợp. Điều này bao gồm việc thúc đẩy chuyển đổi số, phát triển các sản phẩm dịch vụ mới, và tăng cường hợp tác quốc tế. Việc tập trung vào việc nâng cao năng lực cạnh tranh và đáp ứng nhu cầu của khách hàng là yếu tố then chốt để đảm bảo sự thành công của quá trình tái cấu trúc.

Nội dung chính

Tổng quan về luận án

Bối cảnh tự do hóa tài chính, hội nhập kinh tế quốc tế sau khi Việt Nam gia nhập Tổ chức Thương mại Thế giới (WTO, 2006) và tác động dây chuyền từ cuộc khủng hoảng tài chính toàn cầu năm 2008 đã bộc lộ những tổn thương cố hữu trong cấu trúc hệ thống ngân hàng thương mại (NHTM) Việt Nam. Sự gia tăng đột biến của tỷ lệ nợ xấu (NPL), tình trạng sở hữu chéo phức tạp, vốn tự có mỏng và sự suy giảm biên lợi nhuận đặt ra yêu cầu cấp thiết phải thực thi chương trình tái cơ cấu toàn diện. Luận án tiến sĩ kinh tế "Bank Restructuring and Bank Efficiency - The Case of Vietnam" (Mã ngành: 93.201) của tác giả Nguyễn Hữu Huân (2019), dưới sự hướng dẫn khoa học của PGS.TS. Trần Huy Hoàng và PGS.TS. Võ Xuân Vinh tại Trường Đại học Kinh tế TP. Hồ Chí Minh (UEH), là công trình tiên phong đánh giá định lượng tác động đa chiều của các biện pháp tái cấu trúc lên hiệu quả hoạt động và sự tương tác giữa cấu trúc thị trường với hiệu quả ngân hàng tại một nền kinh tế chuyển đổi mở quy mô nhỏ.

Khoảng trống nghiên cứu (research gap) cốt lõi mà luận án giải quyết xuất phát từ việc các nghiên cứu trước đây tại Việt Nam (như Trần và cộng sự, 2015) và trên thế giới thường gộp chung hiệu quả kỹ thuật với các yếu tố ngoại cảnh, chưa tách biệt được tác động thuần túy của tái cấu trúc khỏi các cú sốc môi trường vĩ mô và nhiễu ngẫu nhiên. Luận án thiết lập hai câu hỏi nghiên cứu (Research Questions - RQ) và hệ thống giả thuyết tương ứng:

• Câu hỏi nghiên cứu 1 (RQ1): Các biện pháp tái cấu trúc cụ thể (can thiệp của chính phủ, mua bán - sáp nhập M&A, và cổ phần hóa ngân hàng thương mại nhà nước - SOCBs) tác động như thế nào đến hiệu quả hoạt động của các NHTM Việt Nam?
  • H1.1: Can thiệp của chính phủ làm tăng hiệu quả hoạt động của NHTM.
  • H1.2: Hoạt động mua bán và sáp nhập (M&A) làm tăng hiệu quả hoạt động của NHTM.
  • H1.3: Cổ phần hóa các ngân hàng thương mại nhà nước làm tăng hiệu quả hoạt động của NHTM.
• Câu hỏi nghiên cứu 2 (RQ2): Cải cách hệ thống ngân hàng tác động như thế nào đến mối quan hệ giữa cấu trúc thị trường và hiệu quả/kết quả hoạt động của NHTM Việt Nam?
  • H2.1 (Giả thuyết SCP): Mức độ tập trung thị trường cao thúc đẩy hành vi cấu kết, ấn định giá để tạo ra lợi nhuận vượt trội (mối quan hệ đồng biến giữa mức độ tập trung và hiệu quả lợi nhuận).
  • H2.2 (Giả thuyết RMP): Các ngân hàng sở hữu thị phần lớn và sản phẩm khác biệt hóa nắm giữ sức mạnh thị trường chi phối giá để thu siêu lợi nhuận.
  • H2.3 (Giả thuyết Cấu trúc hiệu quả - ES): Chi phí sản xuất thấp từ hiệu quả quản lý (X-efficiency - ESX) hoặc quy mô tối ưu (Scale-efficiency - ESS) giúp ngân hàng chiếm lĩnh thị phần và gia tăng lợi nhuận.
  • H2.4 (Giả thuyết Quiet-Life - QLH): Sức mạnh thị trường làm suy giảm nỗ lực tối ưu hóa chi phí của nhà quản trị (mối quan hệ nghịch biến giữa sức mạnh thị trường và hiệu quả hoạt động).

Phạm vi nghiên cứu bao quát bộ dữ liệu bảng gồm 26 NHTM Việt Nam trong giai đoạn 1999–2015 (chia tách giai đoạn tiền tái cấu trúc 2001–2006 và giai đoạn tái cấu trúc trọng tâm 2007–2015), thu thập từ hệ thống Orbis Bank Focus, Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF) và Ngân hàng Nhà nước Việt Nam (SBV). Luận án mang lại đóng góp mang tính đột phá khi chỉ ra rằng việc giảm kiểm soát hành chính giúp gia tăng áp lực cạnh tranh nhưng đồng thời khiến hệ thống dễ bị tổn thương nếu các biện pháp tái cấu trúc chỉ dừng lại ở tính hình thức và thiếu triệt để.

Literature Review và Positioning

Các công trình nghiên cứu kinh tế lượng về tái cấu trúc và hiệu quả ngân hàng trên thế giới chia thành hai luồng quan điểm đối lập sâu sắc:

   Luồng 1: Tác động tích cực (Deregulatory Gain)   Luồng 2: Phi hiệu quả / Chi phí chuyển đổi (Transition Costs)
   - Tối ưu hóa chi phí & kỹ thuật                  - Chi phí tái cấp vốn & xử lý nợ xấu đắt đỏ
   - Cổ phần hóa nâng cao năng lực quản trị        - Tái cấu trúc mang tính cơ học, duy trì "đời sống yên bình"
   - Cắt giảm chi phí vận hành qua M&A              - Dễ tổn thương trước cú sốc vĩ mô bên ngoài
   (Zaim 1995; Bonin et al. 2005; Brissimis 2008)   (Elyasiani & Mehdian 1995; Fu & Heffernan 2009; Fethi 2012)

1. Luồng quan điểm ủng hộ tái cấu trúc và cải cách tài chính: Nhóm nghiên cứu này lập luận rằng tự do hóa, tư nhân hóa và M&A tạo động lực cắt giảm chi phí và nâng cao hiệu quả kỹ thuật. Zaim (1995) chỉ ra rằng hiệu quả hoạt động của ngân hàng tại Thổ Nhĩ Kỳ cải thiện vượt bậc sau cải cách; Kumbhakar và Sarkar (2003) chứng minh chính sách bãi bỏ kiểm soát quy chế tại Ấn Độ giai đoạn 1985–1996 thúc đẩy năng suất khu vực ngân hàng tư nhân. Nghiên cứu của Bonin, Hasan và Wachtel (2005) tại 6 quốc gia Đông Âu chuyển đổi khẳng định sự tham gia của cổ đông chiến lược nước ngoài thông qua tư nhân hóa làm tăng rõ rệt hiệu quả chi phí và lợi nhuận. Athanasoglou và Brissimis (2004) cũng tìm thấy bằng chứng M&A nâng cao hiệu quả kinh tế nhờ quy mô tại châu Âu.
2. Luồng quan điểm hoài nghi và cảnh báo chi phí chuyển đổi (Transition Costs): Ngược lại, Elyasiani và Mehdian (1995) tại Mỹ phát hiện quá trình bãi bỏ kiểm soát không làm tăng hiệu quả hoạt động mà còn làm phức tạp hóa cấu trúc vận hành. Fukuyama và Weber (2002) tại Nhật Bản (1992–1996) cùng Park và Weber (2006) tại Hàn Quốc (1992–2002) chứng minh hiệu quả kỹ thuật suy giảm sau khủng hoảng do chi phí xử lý tài sản độc hại phát sinh quá lớn. Fethi, Shaban và Weyman-Jones (2012) nhấn mạnh các nỗ lực tái cấp vốn tại các thị trường mới nổi thường áp đặt gánh nặng tài chính khổng lồ lên hệ thống.

Về mối quan hệ giữa cấu trúc thị trường và hiệu quả hoạt động, cuộc tranh luận xoay quanh mô hình SCP (Bain, 1951) và giả thuyết Cấu trúc hiệu quả (Demsetz, 1973; Peltzman, 1977). Molyneux và Forbes (1995) tìm thấy bằng chứng ủng hộ SCP tại thị trường ngân hàng châu Âu, trong khi Goldberg và Rai (1996) chỉ ra giả thuyết X-efficiency chiếm ưu thế tại các quốc gia có mức độ tập trung vốn thấp. Fu và Heffernan (2009) khảo sát hệ thống ngân hàng Trung Quốc giai đoạn 1985–2002 và xác nhận sự tồn tại của giả thuyết Quiet-Life (QLH - Hicks, 1935), nơi các ngân hàng thương mại nhà nước lớn tận dụng sức mạnh độc quyền để duy trì sự trì trệ trong quản lý chi phí thay vì tối ưu hóa hiệu quả.

Vị vị trí học thuật (positioning) của luận án: Nghiên cứu định vị tại điểm giao thoa giữa lý thuyết tái cấu trúc tài chính (Waxman, 1998; Alexander, 1997; Dziobek & Pazarbasioglu, 1997) và lý thuyết tổ chức ngành trong ngân hàng tại các nền kinh tế chuyển đổi. Luận án lấp đầy khoảng trống nghiên cứu bằng cách kết hợp khung phân tích Three-Stage DEA với mô hình hồi quy kinh tế lượng vi mô, bóc tách hoàn toàn tác động của biến môi trường kinh tế vĩ mô và sai số ngẫu nhiên khỏi hiệu quả hoạt động thuần túy của ngân hàng Việt Nam.

Đóng góp lý thuyết và khung phân tích

Đóng góp cho lý thuyết

Luận án bổ sung và mở rộng hệ thống lý thuyết kinh tế tài chính trong bối cảnh các quốc gia đang phát triển:

• Thách thức lý thuyết Tái cấu trúc Ngân hàng (Bank Restructuring Theory): Phản biện quan điểm truyền thống của Waxman (1998) và Daniel (1997) khi chỉ ra rằng việc can thiệp hành chính, mua lại bắt buộc hoặc thành lập các công ty quản lý tài sản (như VAMC) mà không giải quyết tận gốc tính bất đối xứng thông tin và vấn đề rủi ro đạo đức (moral hazard) sẽ tạo ra chi phí chuyển đổi (transition costs) kéo dài, làm suy giảm hiệu quả kỹ thuật trong giai đoạn đầu.
• Mở rộng giả thuyết Cấu trúc - Hành vi - Hiệu quả (SCP) và Sức mạnh thị trường tương đối (RMP): Cung cấp bằng chứng thực nghiệm từ một thị trường tài chính định hướng ngân hàng (bank-based system), làm rõ sự tương tác giữa sức mạnh thị trường và chi phí X-inefficiency theo khung lý thuyết của Leibenstein (1966) và Berger & Mester (1997).
• Phát triển lý thuyết "Đời sống yên bình" (Quiet Life Hypothesis - Hicks, 1935): Luận án chứng minh rằng trong một hệ thống ngân hàng có mức độ tập trung cao và được bảo hộ bởi sở hữu nhà nước, các tổ chức tín dụng lớn thiếu động lực tinh gọn bộ máy và cắt giảm chi phí đầu vào, từ đó xác thực quy luật đánh đổi giữa sức mạnh độc quyền và nỗ lực tối đa hóa hiệu quả hoạt động.

Khung phân tích độc đáo

Khung phân tích của luận án tích hợp chặt chẽ 3 trụ cột lý thuyết: (1) Lý thuyết Tái cấu trúc và An toàn hệ thống tài chính (Alexander, 1997), (2) Lý thuyết Biên hiệu quả sản xuất (Farrell, 1957; Charnes, Cooper & Rhodes - CCR, 1978; Banker, Charnes & Cooper - BCC, 1984), và (3) Lý thuyết Tổ chức ngành hiện đại (Industrial Organization Paradigm).

  [Trụ cột 1: Tái cấu trúc]    [Trụ cột 2: Đo lường DEA]      [Trụ cột 3: Cấu trúc thị trường]
  - Can thiệp Nhà nước          - Stage 1: Initial DEA         - SCP Paradigm (Tập trung)
  - Hoạt động M&A               - Stage 2: SFA bóc tách slacks - RMP Paradigm (Thị phần)
  - Cổ phần hóa SOCBs           - Stage 3: Adjusted DEA        - Efficient Structure (ESX/ESS)
  - Thành lập VAMC & NPLs       (Loại bỏ vĩ mô & nhiễu)        - Quiet Life Hypothesis (QLH)

Mô hình đo lường X-efficiency được chuẩn hóa thông qua hàm khoảng cách chi phí:

$$\text{X-EFF}i = \frac{\hat{C}{\min}}{\hat{C}i} = \frac{\hat{u}{\min}}{\hat{u}_i}$$

Trong đó $\hat{C}_{\min}$ là chi phí tối thiểu kỳ vọng của ngân hàng thực hành tốt nhất (best-practice frontier), và $\hat{C}_i = C(y, w, u, v)$ đại diện cho hàm chi phí thực tế phụ thuộc vào vector sản lượng đầu ra ($y$), giá yếu tố đầu vào ($w$), mức độ phi hiệu quả quản lý ($u$), và biến ngẫu nhiên ($v$).

Chỉ số hiệu quả quy mô (Scale Efficiency - SEFF) được xác lập dựa trên độ co giãn chi phí theo sản lượng (Goldberg & Rai, 1996):

$$P = \text{scale} = \frac{\partial \ln C}{\partial \ln Y_p}$$

$$\text{S-EFF} = \begin{cases} P - 1 & \text{khi } P > 1 \ 1 - P & \text{khi } P < 1 \ 0 & \text{khi } P = 1 \text{ (quy mô tối ưu)} \end{cases}$$

Điều kiện biên (boundary conditions) của khung phân tích được xác lập rõ: áp dụng cho hệ thống tài chính dựa vào ngân hàng, trong bối cảnh khung pháp lý tái cơ cấu đang trong giai đoạn hoàn thiện, và chịu ràng buộc bởi trần sở hữu của nhà đầu tư nước ngoài theo quy định của Ngân hàng Nhà nước.

Phương pháp nghiên cứu tiên tiến

Thiết kế nghiên cứu

Luận án tuân thủ triết lý nghiên cứu thực chứng (positivism), sử dụng phương pháp định lượng nghiêm ngặt kết hợp giữa mô hình phân tích màng bao dữ liệu phi tham số (non-parametric Data Envelopment Analysis - DEA) và mô hình phân tích biên ngẫu nhiên tham số (parametric Stochastic Frontier Analysis - SFA). Thiết kế nghiên cứu đa tầng (multi-level design) được triển khai:

• Cấp độ 1 (Micro-level): Phân tích các biến nội tại của từng ngân hàng (tổng tài sản, dư nợ cho vay, tiền gửi, chi phí hoạt động, vốn chủ sở hữu, dự phòng rủi ro tín dụng).
• Cấp độ 2 (Macro/Environmental level): Kiểm soát các yếu tố đặc thù quốc gia bao gồm tốc độ tăng trưởng GDP, tỷ lệ lạm phát, khủng hoảng tài chính toàn cầu 2008, và các thay đổi trong chính sách tiền tệ.

Mẫu nghiên cứu gồm 26 NHTM Việt Nam (bao gồm các NHTM Nhà nước lớn như Agribank, Vietcombank, VietinBank, BIDV và các NHTM Cổ phần đô thị, nông thôn), chiếm trên 85% tổng tài sản và thị phần tín dụng của toàn hệ thống trong giai đoạn 1999–2015.

Quy trình nghiên cứu rigorous

Quy trình nghiên cứu triển khai theo mô hình Three-Stage DEA tiên tiến (Fried et al., 2002) nhằm triệt tiêu các tác động thiên lệch:

Data và phân tích

• Tiếp cận lựa chọn biến trong DEA: Luận án áp dụng phương pháp trung gian tài chính (Intermediation approach) của Sealey và Lindley (1977). Biến đầu vào (Inputs) gồm: Chi phí vốn/Lao động ($X_1$), Tiền gửi khách hàng ($X_2$), Tổng chi phí hoạt động ($X_3$). Biến đầu ra (Outputs) gồm: Tổng dư nợ cho vay ($Y_1$), Đầu tư chứng khoán/Tài sản sinh lời khác ($Y_2$).
• Mô hình định lượng cho RQ2: Kiểm định tương tác giữa cấu trúc thị trường và lợi nhuận ngân hàng:

$$\Pi_{it} = \alpha_0 + \alpha_1 \text{CONC}t + \alpha_2 \text{MS}{it} + \alpha_3 \text{ESX}{it} + \alpha_4 \text{ESS}{it} + \sum \beta_k \text{Control}{it}^k + \varepsilon{it}$$

Trong đó $\Pi_{it}$ đo lường qua ROA, ROE; $\text{CONC}$ là chỉ số tập trung thị trường ($CR_3, CR_5$ hoặc HHI); $\text{MS}$ là thị phần của ngân hàng; $\text{ESX}$ và $\text{ESS}$ lần lượt là điểm hiệu quả kỹ thuật và hiệu quả quy mô trích xuất từ DEA; $\text{Control}$ là các biến kiểm soát (quy mô tài sản, tỷ lệ vốn chủ sở hữu trên tổng tài sản, tỷ lệ nợ xấu NPL).

• Kiểm định độ vững (Robustness checks): Sử dụng kiểm định Hausman để lựa chọn giữa mô hình Tác động cố định (Fixed Effects) và Tác động ngẫu nhiên (Random Effects). Xử lý hiện tượng tự tương quan và phương sai sai số thay đổi bằng ước lượng bình phương bé nhất tổng quát (GLS). Hiện tượng đa cộng tuyến được kiểm soát chặt chẽ thông qua chỉ số Condition Numbers, và vấn đề nội sinh tiềm tàng giữa thị phần và hiệu quả được giải quyết bằng phương pháp biến công cụ ước lượng bình phương bé nhất hai giai đoạn (2SLS).

Phát hiện đột phá và implications

Những phát hiện then chốt

Kết quả thực nghiệm từ luận án đem lại các phát hiện có giá trị học thuật và thực tiễn cao:

1. Hiệu quả ngân hàng sụt giảm trong giai đoạn tái cấu trúc ban đầu: Điểm số hiệu quả kỹ thuật thuần túy (Pure Technical Efficiency) và hiệu quả phân bổ (Allocative Efficiency) của các NHTM Việt Nam trong giai đoạn tái cấu trúc 2007–2015 thấp hơn đáng kể so với giai đoạn tiền tái cấu trúc 2001–2006. Luận án ghi nhận: "các biện pháp và quá trình tái cấu trúc NHTM ở Việt Nam chưa thực sự mang lại hiệu quả, vì còn mang tính hình thức và các biện pháp vẫn chưa quyết liệt".
2. Chi phí chuyển đổi và tác động của biến ngoại cảnh lấn át lợi ích tái cơ cấu: Bằng việc so sánh kết quả DEA giai đoạn 1 và giai đoạn 3, luận án chứng minh sự suy giảm hiệu quả không đơn thuần do năng lực nội tại của ngân hàng mà phần lớn do gánh nặng nợ xấu tồn đọng, chi phí xử lý tài sản độc hại qua VAMC và tác động tiêu cực của cuộc suy thoái kinh tế sau khủng hoảng tài chính 2008.
3. Các biện pháp tái cấu trúc cụ thể chưa đạt kỳ vọng (Bác bỏ H1.1, H1.2, H1.3):
   • Can thiệp của chính phủ: Không tạo ra sự bứt phá về hiệu quả chi phí do can thiệp hành chính làm méo mó kỷ luật thị trường.
   • Mua bán và sáp nhập (M&A): Các thương vụ hợp nhất bắt buộc giữa ngân hàng lành mạnh và ngân hàng yếu kém trong giai đoạn này chủ yếu mang tính giải cứu cơ học, khiến ngân hàng nhận sáp nhập gánh thêm nợ xấu và chi phí tích hợp công nghệ, nhân sự.
   • Cổ phần hóa SOCBs: Tỷ lệ sở hữu của Nhà nước sau cổ phần hóa vẫn duy trì ở mức chi phối tuyệt đối (>65%–77%), khiến cấu trúc quản trị công ty chưa có sự thay đổi căn bản để nâng cao X-efficiency.
4. Bằng chứng thực nghiệm ủng hộ Giả thuyết Quiet-Life (QLH) và bác bỏ SCP truyền thống: Kết quả ước lượng mô hình RQ2 cho thấy mối quan hệ đồng biến giữa mức độ tập trung thị trường và lợi nhuận không có ý nghĩa thống kê bền vững. Thay vào đó, tồn tại mối quan hệ nghịch biến có ý nghĩa thống kê giữa thị phần/sức mạnh thị trường và hiệu quả chi phí, khẳng định các ngân hàng có vị thế thống lĩnh thị trường tại Việt Nam có xu hướng thỏa hiệp với sự kém hiệu quả trong vận hành để tận dụng lợi thế độc quyền nhóm.

Implications đa chiều

• Về mặt lý thuyết: Mở rộng lý thuyết tái cấu trúc ngân hàng tại các nền kinh tế đang phát triển có độ mở lớn. Thời điểm thực thi (timing), mức độ quyết liệt và tỷ lệ thoái vốn nhà nước là những biến số quyết định sự thành bại của chương trình cải cách tài chính.
• Về mặt phương pháp luận: Khẳng định tính ưu việt của mô hình Three-Stage DEA kết hợp SFA trong việc tách biệt các yếu tố ngoại cảnh khỏi hiệu quả quản trị, thiết lập tiêu chuẩn thực nghiệm chuẩn xác cho các nghiên cứu đo lường hiệu quả ngân hàng tại thị trường mới nổi.
• Về mặt ứng dụng thực tiễn: Các ngân hàng thương mại cần chuyển dịch trọng tâm từ mở rộng quy mô tài sản đơn thuần sang quản trị rủi ro tín dụng hiện đại, tái thiết cấu trúc chi phí vận hành thông qua chuyển đổi số và nâng cao chất lượng nguồn nhân lực quản lý.
• Về mặt chính sách vĩ mô:
  • Ngân hàng Nhà nước cần chuyển từ cơ chế can thiệp hành chính sang điều hành dựa trên nguyên tắc thị trường và chuẩn mực an toàn vốn Basel II/Basel III.
  • Xử lý dứt điểm nợ xấu thông qua việc hoàn thiện khung pháp lý cho thị trường mua bán nợ thứ cấp, thay vì chỉ gom nợ xấu về VAMC bằng trái phiếu đặc biệt.
  • Đẩy mạnh thoái vốn nhà nước tại các SOCBs xuống mức thực chất hơn, đồng thời nới trần sở hữu của nhà đầu tư chiến lược nước ngoài (foreign ownership limit) để tiếp thu công nghệ quản trị rủi ro tiên tiến toàn cầu.

Limitations và Future Research

Luận án chỉ ra 4 giới hạn nghiên cứu cụ thể:

1. Giới hạn mẫu dữ liệu: Mẫu nghiên cứu gồm 26 NHTM trong nước nhưng chưa bao gồm khối ngân hàng 100% vốn nước ngoài và chi nhánh ngân hàng ngoại do hạn chế về tính đồng nhất và khả năng tiếp cận dữ liệu báo cáo tài chính chi tiết.
2. Ràng buộc biến phi tài chính: Chưa định lượng hóa đầy đủ các yếu tố quản trị vô hình như cấu trúc Hội đồng quản trị, năng lực quản trị rủi ro công nghệ thông tin (IT governance) và đạo đức kinh doanh.
3. Độ trễ thời gian của chính sách (Policy Time-lag): Giai đoạn nghiên cứu kết thúc ở năm 2015, thời điểm đề án tái cơ cấu giai đoạn 1 (Quyết định 254/QĐ-TTg) vừa khép lại, do đó chưa đo lường hết tác động trễ của các đợt sáp nhập quy mô lớn trong dài hạn.

Định hướng nghiên cứu tương lai:

• Mở rộng khung phân tích đánh giá tác động của Đề án tái cơ cấu hệ thống tổ chức tín dụng giai đoạn 2016–2020 và 2021–2025.
• Ứng dụng mô hình Dynamic Network DEA để bóc tách hiệu quả của từng quy trình nội bộ (huy động vốn, xử lý tín dụng, đầu tư phi tín dụng).
• Khảo sát vai trò của công nghệ tài chính (Fintech) và ngân hàng số như một biến điều tiết (moderating variable) trong mối quan hệ giữa cấu trúc thị trường và hiệu quả ngân hàng.
• So sánh đối sánh thực nghiệm liên quốc gia (cross-country comparative study) giữa Việt Nam và các nền kinh tế chuyển đổi trong khối ASEAN (như Indonesia, Thái Lan, Malaysia).

Tác động và ảnh hưởng

• Ảnh hưởng học thuật: Cung cấp tài liệu tham khảo nền tảng cho các nghiên cứu sinh, nhà kinh tế lượng tài chính trong việc áp dụng mô hình Three-Stage DEA và kiểm định các giả thuyết tổ chức ngành tại các thị trường cận biên.
• Chuyển đổi ngành ngân hàng: Cung cấp cơ sở định lượng để các nhà quản trị ngân hàng nhận diện các điểm trượt đầu vào (input slacks), từ đó tái phân bổ tài sản sinh lời và tối ưu hóa chi phí hoạt động.
• Đóng góp xây dựng chính sách: Là tài liệu tham vấn quan trọng cho Ngân hàng Nhà nước, Ủy ban Giám sát Tài chính Quốc gia và Bộ Tài chính trong việc xây dựng lộ trình cổ phần hóa, xử lý tổ chức tín dụng yếu kém và nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia.

Đối tượng hưởng lợi

• Nghiên cứu sinh và Giảng viên đại học: Tiếp cận khung phân tích kinh tế lượng chuẩn mực, phương pháp xử lý dữ liệu bảng đa tầng và phương pháp bóc tách hiệu quả phi tham số tiên tiến.
• Cơ quan quản lý nhà nước (SBV, Bộ Tài chính): Nhận diện rõ những nút thắt thể chế, từ đó ban hành các chính sách tái cơ cấu mang tính chiều sâu và thực chất.
• Lãnh đạo cấp cao tại các NHTM: Có căn cứ khoa học để điều chỉnh chiến lược kinh doanh, tinh gọn bộ máy và nâng cao chỉ số X-efficiency trong bối cảnh cạnh tranh mở rộng.

Câu hỏi chuyên sâu

1. Đóng góp lý thuyết độc đáo nhất của luận án là gì?

Luận án đã mở rộng lý thuyết Tái cấu trúc Ngân hàng (Waxman, 1998) và lý thuyết "Đời sống yên bình" (Quiet Life Hypothesis - Hicks, 1935) tại thị trường kinh tế chuyển đổi mở quy mô nhỏ. Luận án chứng minh rằng việc tái cấu trúc mang tính cơ học, chậm thoái vốn nhà nước sẽ kích hoạt chi phí chuyển đổi (transition costs) kéo dài và tạo ra sự ỳ trệ trong quản lý chi phí do sức mạnh độc quyền nhóm.

2. Điểm đột phá về phương pháp nghiên cứu so với các công trình trước đây là gì?

So với các nghiên cứu của Tran et al. (2015) hoặc Chortareas et al. (2013) vốn chỉ dùng DEA 1 giai đoạn hoặc SFA đơn lẻ, luận án ứng dụng quy trình Three-Stage DEA (Fried et al., 2002). Mô hình sử dụng hồi quy SFA ở giai đoạn 2 để bóc tách triệt để ảnh hưởng của các cú sốc vĩ mô (lạm phát, tăng trưởng kinh tế, khủng hoảng toàn cầu) và nhiễu thống kê ra khỏi độ trượt đầu vào, đem lại thước đo hiệu quả kỹ thuật thuần túy có độ tin cậy vượt trội.

3. Phát hiện thực nghiệm nào gây bất ngờ nhất và bằng chứng dữ liệu đi kèm?

Phát hiện gây bất ngờ nhất là các biện pháp tái cấu trúc (can thiệp nhà nước, M&A, cổ phần hóa) trong giai đoạn đầu 2007–2015 không làm tăng mà còn làm suy giảm điểm hiệu quả hoạt động bình quân của hệ thống ngân hàng thương mại Việt Nam. Bằng chứng thực nghiệm từ mô hình Stage 3 DEA cho thấy điểm hiệu quả kỹ thuật và hiệu quả phân bổ sau điều chỉnh biến môi trường vẫn sụt giảm so với giai đoạn 2001–2006 do gánh nặng chi phí xử lý nợ xấu tồn đọng và quản trị sở hữu chéo chưa được xử lý dứt điểm.

4. Luận án có cung cấp quy trình tái lập nghiên cứu (replication protocol) không?

Có. Toàn bộ định nghĩa biến số đầu vào/đầu ra, danh mục 26 ngân hàng nghiên cứu (Phụ lục A), thông số mô hình kiểm định quan hệ tái cấu trúc - hiệu quả (Phụ lục B), và mô hình kiểm định cấu trúc - hiệu quả (Phụ lục C) cùng các chỉ số kiểm tra đa cộng tuyến (Condition Numbers), kiểm định Hausman đều được công khai chi tiết và minh bạch.

5. Chương trình nghị sự nghiên cứu 10 năm được phác thảo như thế nào?

Tập trung vào 3 trụ cột: (1) Đánh giá tác động dài hạn của các chuẩn mực Basel II/Basel III đến khả năng chống chịu rủi ro hệ thống; (2) Tác động của việc xử lý nợ xấu thực chất theo Nghị quyết 42/2017/QH14; và (3) Tác động của công nghệ tài chính (Fintech) và tự động hóa quy trình nghiệp vụ ngân hàng lên hiệu quả X-efficiency.

Kết luận

Luận án tiến sĩ của tác giả Nguyễn Hữu Huân xác lập 5 đóng góp học thuật cốt lõi:

1. Hoàn thiện khung lý thuyết: Bổ sung cơ sở lý luận về tác động của tái cấu trúc ngân hàng và sự tương tác cấu trúc thị trường - hiệu quả hoạt động trong bối cảnh nền kinh tế chuyển đổi mở quy mô nhỏ.
2. Tiên phong phương pháp luận: Ứng dụng thành công kỹ thuật Three-Stage DEA kết hợp SFA và các mô hình hồi quy dữ liệu bảng nâng cao (GLS, 2SLS) để kiểm soát biến môi trường và tính nội sinh.
3. Đánh giá thực nghiệm khách quan: Cung cấp bằng chứng khoa học khẳng định giai đoạn tái cấu trúc 2007–2015 tại Việt Nam chưa đem lại hiệu quả vượt bậc do chi phí chuyển đổi cao và các biện pháp còn mang tính hình thức.
4. Xác thực giả thuyết Quiet-Life: Bác bỏ mô hình SCP truyền thống và chứng minh các ngân hàng có thị phần chi phối tại Việt Nam tồn tại xu hướng thỏa hiệp với sự kém hiệu quả chi phí.
5. Định hình lộ trình chính sách: Đề xuất hệ thống giải pháp toàn diện về hoàn thiện thể chế xử lý nợ xấu, đẩy mạnh thoái vốn nhà nước thực chất, mở rộng giới hạn sở hữu nước ngoài và áp dụng các chuẩn mực an toàn vốn quốc tế nhằm xây dựng một hệ thống ngân hàng Việt Nam ổn định, minh bạch và phát triển bền vững.

Trích đoạn nội dung tài liệu

MINISTRY OF EDUCATION AND TRAINING UNIVERSITY OF ECONOMICS HO CHI MINH CITY NGUYEN HUU HUAN BANK RESTRUCTURING AND BANK EFFICIENCY - THE CASE OF VIETNAM DOCTORAL THESIS IN ECONOMICS Ho Chi Minh City – 2019 MINISTRY OF EDUCATION AND TRAINING UNIVERSITY OF ECONOMICS HO CHI MINH CITY NGUYEN HUU HUAN BANK RESTRUCTURING AND BANK EFFICIENCY - THE CASE OF VIETNAM Industry: Banking and Finance Industry ID: 93.201 DOCTORAL THESIS IN ECONOMICS Instructor: AsPro.Dr Tran Huy Hoang AsPro.Dr Vo Xuan Vinh Ho Chi Minh City – 2019 i STATEMENT OF AUTHORSHIP I’m hereby declare that this submission is my own work and except where due reference is made; this thesis contains no material previously published or written by another person(s). This thesis does not contain material extracted in the whole or in part from thesis or report presented for another degree of diploma in University of Economics Ho Chi Minh city or in any other education institution. Nguyen Huu Huan July 2019 ii TABLE OF CONTENT STATEMENT OF AUTHORSHIP. i LIST OF TABLES.

vi LIST OF FIGURES. ix TÓM TẮT LUẬN ÁN .2 MOTIVATIONS AND RESEARCH QUESTIONS .1 The method of bank restructuring .2 The structure and performance relationship in the banking system .4 DATA AND METHODOLOGY .5 STRUCTURE OF THE THESIS. Background knowledge about restructuring. The related hypothesis.

METHOD OF BANK RESTRUCTURING AND EFFICIENCY. The relationship between bank restructuring and efficiency. Bank restructuring methods and bank efficiency. THE STRUCTURE AND PERFORMANCE RELATIONSHIP IN BANKING SYSTEM.

BANK RESTRUCTURING - THE CASE OF VIETNAM. INTRODUCTION OF THE BANKING SYSTEM- THE CASE OF VIETNAM. Introduction of the Bank Restructuring in Vietnam. Types of bank restructuring in Vietnam.

The change of bank ownership. Vietnam’s bank restructuring. M&A Domestic banks sections. Establishment of Asset Management Company.

Loosen room for foreign investors. DATA AND METHODOLOGY. DATA AND SAMPLE. METHODOLOGY FOR RQ1, RQ2.

Data Envelopment Analysis. The Three-Stage Data Envelopment Analysis. RQ1: The effect of restructuring methods on banking performance. RQ2: The effects of reform to structure and performance.

Variables and descriptive statistics. RESULTS AND DISCUSSION OF THE RESULTS. EMPIRICAL RESULTS FOR RQ1. Stage 1: Initial results.

Stage 3: DEA results on adjusted data. EMPIRICAL RESULTS FOR RQ2. REVIEW OF RESEARCH QUESTIONS, HYPOTHESES AND FINDINGS. RQ1: How restructuring measures, which were introduced as the government intervention, merger and acquisition of the commercial banks and privatization of the state-owned commercial banks, affect the performance of the commercial banks in the studied period?.

RQ2: What are the effects of reform on Vietnam's commercial bank structure and performance?. FUTURE RESEARCH DIRECTIONS .125 APENDIX A - List of banks in the study .125 APPENDIX B - Model for testing the relationship of bank restructuring and efficiency .126 APPENDIX C - Model for testing on structure and performance.129 vi LIST OF TABLES Table 2.1: Summary of the two research questions and their hypotheses .1: Types of bank in 2003-2007 .2: Joint stock commercial bank after 2007 .3: The operational status of state bank before and after privatization .4: Banks self-restructured successfully .5: Result after banking restructuring.6: M&A of Vietnamese banks .7: Result after banking after the merger of the authorized capital.8: Banking bond and bad debt statement in 2013 and 2014 .1: Restructuring measures of Vietnamese banks .2: The control variables include six country specific factors and bank characteristic.3: Variables and definition in using model of testing structure and performance of banking system. Descriptive statistics of step 1 and step 3 DEA’s variables .5: Variables used to estimate the structure-performance interaction.1: SFA regression step 2 .2: Condition numbers - testing for multicollinearity .3: Hausman test results .4: Market-power vs.5: Necessary condition estimation for ES hypothesis in stage 1 .6: The quiet life hypothesis-estimation .103 vii LIST OF FIGURES Figure 3. Result after the merger of the authorized capital………………………55 Figure 3.

Result after banking consolidation and merger in 2015………………. Average banking efficiency scores in step 1 and step 3 DEA. The comparing of performances between non-restructured banks and restructured banks). 92 viii ABBREVIATION 2SLS: Two-stage least squares CBs: Commercial banks DEA: Data Envelopment Analysis DMU: Decision unit ESS: Scale-efficiency hypothesis ESX: X-efficiency hypothesis GLS: Generalized least squares IMF: International monetary fund NPL: Non performing loan OLS: Ordinary Least Square QLH: Quiet-life hypothesis RMP: Relative market power ROA: Return on asset ROE: Return on Equity RQ1: Research question 1 RQ2: Research question 2 SBV: State Bank of Vietnam SCP: Structure, Conduct and Performance paradigm SEFF: Scale-efficient hypothesis SFA: Stochastic Frontier Analysis VAMC: Vietnam Asset Management Company XEFF: X-Efficiency ix ABSTRACT The relationship between bank restructuring and bank efficiency is an attractive area that attracts a lot of attention from both academic and industry practitioners.

Vietnam offers an interesting case to analyse this link, however, this problem remains unexplored. This thesis investigates the association between bank restructuring and bank efficiency in Vietnamese banking system. The thesis uses the Data Envelope Approach and the Stochastic Frontier approach. Our sample of data includes 26 commercial banks for the period 1999-2015.

The finding indicates that the government's restructuring policies in the first phase the government's restructuring policy did not benefit the banks implementing the restructuring methods. As for the effect of different restructuring methods, the privatization of state-owned commercial banks, state intervention and mergers and acquisitions (M&As) do not substantially improve efficiency. Moreover, it appears that bank efficiency is declining during the restructuring period not only because of transition costs, but also because of changes in other environmental variables, such as financial crisis or the slowdown in the domestic economy. The thesis contributes to the banking literature by examining the allocative and technical efficiency of Vietnamese banking system in the recent period (2001- 2015).

This shows that reducing government control over the banking system makes the system more competitive. On the other hand, it makes domestic banks more vulnerable to competitive factors and effects of the global crisis. Due to the thesis, the results of the advantage indicated are the keys to finding better solutions for the restructuring of the banking system. Furthermore, it is necessary to consider the privatization rate to create the restructuring theory from the privatization of state- owned commercial banks.

The thesis has significant political implications. Bank restructuring is an important program for emerging countries to build a prudential financial system. Evaluating the relationship between restructuring program and bank efficiency is important in order to successfully implement government policy. x TÓM TẮT LUẬN ÁN Mối quan hệ giữa tái cấu trúc ngân hàng và hiệu quả hoạt động của ngân hàng luôn là mối quan tâm lớn của cả các nhà khoa học lẫn các doanh nghiệp và các nhà làm chính sách.

Chính vì thế, việc đánh giá mối quan hệ này và đo lường tính hiệu quả của quá trình tái cấu trúc hệ thống Ngân hàng thương mại Việt Nam trong thời gian qua là một yê cầu bức thiết. Luận án nghiên cứu về mối quan hệ giữa các biện pháp tái cấu trúc hệ thống NHTM và quá trình tái cấu trúc ngân hàng thương mại tác động đến hiệu quả hoạt động của các ngân hàng cũng như toàn bộ hệ thống NHTM ở Việt Nam, một nền kinh tế mở nhỏ và đang trong quá trình chuyển đổi để hội nhập. Luận án sử dụng các phương pháp DEA, SFA, Random effect, Fixed effect, 2SLS để nghiên cứu 26 NHTM Việt Nam trong khaong3 thời gian từ năm 1999 đến năm 2015. Kết quả nghiên cứu cho thấy, các biện pháp và quá trình tái cấu trúc NHTM ở Việt Nam chưa thực sự mang lại hiệu quả, vì còn mang tính hình thức và các biện pháp vẫn chưa quyết liệt.

Luận án đã bổ sung thêm vào lý thuyết tái cấu trúc NHTM ở các quốc gia có nền kinh tế mở nhỏ, trong đó chỉ ra rằng các quốc gia có nền kinh tế mở, nhỏ sẽ dễ bị tổn thương hơn trong quá trình tái cấu trúc, đồng thời việc lựa chọn thời điểm tái cấu trúc để hội nhập cũng là một vấn đề cần phải được xem xét thận trọng, vì nó có tác động lớn đến hiệu quả của việc tái cấu trúc. Tái cấu trúc ngân hàng là một chương trình quan trọng để các nước mới nổi xây dựng một hệ thống tài chính ổn định và bền vững. Do đó việc đánh giá sự liên kết giữa chương trình tái cấu trúc và hiệu quả ngân hàng là rất quan trọng để đạt được việc thực hiện thành công chính sách của chính phủ.1 OVERVIEW Banking system is a crucial factor that controls capital flows in the economy and contributes to promote economic and social development of the nation. In more than sixty years of construction and development of four state-commercial banks, thirty joint-stock commercial banks, joint-venture banks and banks with 100% foreign capital, the banking system in Vietnam is gradually developing a perfect structure.

In 2006, Vietnam joined WTO and started to open the market economy. Restructuring the banking system is a necessity in this time, stemming from the economic situation and the demands of the people. However, under the impact of the global financial crisis, Vietnam banking system soon faced with a number of risks and challenges to the daily evaluation of bank performance, which has deteriorated over the years as a consequence of profit slump, low credit growth, and rising bad debts. Therefore, together with restructuring banking system to build a healthy economy, the central bank and commercial banks have been implementing measures to restructure the banking system to overcome these difficulties and improve the operational efficiency of the entire system and individual banks because of the impacts of 2008 global financial crisis.

With the aim of assessing the situation to restructure the banking system in Vietnam in recent years, the subject is based on previous studies on the restructuring the banking system of other countries. The content of the specific research topic includes references of the previous studies on restructuring to build, to choose the model and the proposed research methodology; analyse the situation of Vietnam’s restructuring banking system through quantitative research models from which to propose recommendations and solutions to improve efficiency in the process of restructuring the banking system on a sustainable and effective basis. 2 There is a close relationship between bank restructuring and efficiency. It is proved through a number of researches in many economies in the world.

With different restructuring measures, the results of the linkage between bank restructuring and efficiency may be positive or negative. The result depends on which kind of economy that country has, the status of that economy and what problems that economy suffered. A number of researches have proved that the association between bank restructuring and efficiency is positive; For example, after the banking restructuring, the bank efficiency in Turkey was significant improved (Zaim, 1995). Accordingly, privatization is a good measure to increase banking efficiency; mergers and acquisitions also has positive effect on cost and profit efficiency.

However, some other researchers said that the banking restructuring did not have any impact on the operating efficiency, it was suggested to even contribute to its fall; For example, Elyasiani and Mehdian (1995) indicated that the performance efficiency of the United States’ banks was unaffected after the banking restructuring. Therefore, this thesis needs to research the linkage between bank restructuring and efficiency to investigate whether this relationship in an emerging economy like Vietnam’s is positive or negative. This thesis focuses on studying the restructuring process of the Vietnamese banking system from 2007 to 2015, and assessing different financial structure of the system before and during the implementation stage of the restructuring process.