Luận văn thạc sĩ tác động bất cân xứng của dòng tiền lên độ nhạy cảm tiền mặt của các doanh nghiệp việt nam

Nghiên cứu tác động bất cân xứng của dòng tiền lên độ nhạy cảm tiền mặt của doanh nghiệp Việt Nam, cung cấp cái nhìn sâu sắc về quản lý tài chính.

• Tác giả: Nguyễn Chí Công
• Người hướng dẫn: PGS. Nguyễn Thị Liên Hoa
• Trường học: Trường Đại Học Kinh Tế Thành Phố Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Tài Chính – Ngân Hàng
• Đề tài: Tác Động Bất Cân Xứng Của Dòng Tiền Lên Độ Nhạy Cảm Tiền Mặt Của Các Doanh Nghiệp Việt Nam
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2017
• Địa điểm: TP. Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. CHƯƠNG 1: GIỚI THIỆU
• 2. CHƯƠNG 2: TỔNG QUAN VỀ CÁC NGHIÊN CỨU TRƯỚC ĐÂY
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC

Tóm tắt

I. Tổng quan về tác động dòng tiền lên nhạy cảm tiền mặt doanh nghiệp VN

Tác động của dòng tiền lên nhạy cảm tiền mặt là một vấn đề quan trọng trong quản lý tài chính doanh nghiệp. Nghiên cứu này sẽ phân tích mối quan hệ giữa dòng tiền và nhạy cảm tiền mặt của các doanh nghiệp Việt Nam, từ đó đưa ra những nhận định và giải pháp phù hợp.

1.1. Định nghĩa dòng tiền và nhạy cảm tiền mặt

Dòng tiền là lượng tiền mặt vào và ra khỏi doanh nghiệp trong một khoảng thời gian nhất định. Nhạy cảm tiền mặt là khả năng điều chỉnh lượng tiền mặt nắm giữ của doanh nghiệp khi có sự thay đổi trong dòng tiền.

1.2. Tầm quan trọng của dòng tiền trong doanh nghiệp

Dòng tiền không chỉ ảnh hưởng đến khả năng thanh toán của doanh nghiệp mà còn quyết định đến khả năng đầu tư và phát triển. Doanh nghiệp cần quản lý dòng tiền hiệu quả để duy trì hoạt động ổn định.

II. Vấn đề và thách thức trong quản lý dòng tiền tại doanh nghiệp VN

Quản lý dòng tiền tại các doanh nghiệp Việt Nam gặp nhiều thách thức, đặc biệt trong bối cảnh kinh tế không ổn định. Các doanh nghiệp thường phải đối mặt với tình trạng thiếu hụt tiền mặt, ảnh hưởng đến hoạt động sản xuất kinh doanh.

2.1. Những khó khăn trong việc dự đoán dòng tiền

Dự đoán dòng tiền là một nhiệm vụ khó khăn do sự biến động của thị trường và các yếu tố bên ngoài. Doanh nghiệp cần có các công cụ và phương pháp để dự đoán chính xác hơn.

2.2. Tác động của khủng hoảng kinh tế đến dòng tiền

Khủng hoảng kinh tế có thể làm giảm doanh thu và tăng chi phí, dẫn đến tình trạng thiếu hụt dòng tiền. Doanh nghiệp cần có kế hoạch ứng phó kịp thời để giảm thiểu tác động này.

III. Phương pháp nghiên cứu tác động dòng tiền lên nhạy cảm tiền mặt

Nghiên cứu này sử dụng phương pháp hồi quy để phân tích mối quan hệ giữa dòng tiền và nhạy cảm tiền mặt của các doanh nghiệp. Dữ liệu được thu thập từ các báo cáo tài chính của 130 công ty niêm yết tại Việt Nam.

3.1. Thiết kế nghiên cứu và thu thập dữ liệu

Dữ liệu được thu thập từ các báo cáo tài chính đã qua kiểm toán, bao gồm bảng cân đối kế toán và báo cáo lưu chuyển tiền tệ. Phương pháp hồi quy được áp dụng để phân tích dữ liệu.

3.2. Mô hình hồi quy và biến kiểm soát

Mô hình hồi quy sử dụng các biến kiểm soát như quy mô doanh nghiệp, tỷ lệ nợ và khả năng sinh lời để đánh giá tác động của dòng tiền lên nhạy cảm tiền mặt.

IV. Kết quả nghiên cứu về tác động dòng tiền lên nhạy cảm tiền mặt

Kết quả nghiên cứu cho thấy có sự khác biệt rõ rệt trong tác động của dòng tiền lên nhạy cảm tiền mặt giữa các doanh nghiệp bị hạn chế tài chính và không bị hạn chế tài chính. Điều này cho thấy tầm quan trọng của việc quản lý dòng tiền.

4.1. Tác động của dòng tiền dương và âm

Nghiên cứu chỉ ra rằng khi dòng tiền dương, doanh nghiệp có xu hướng giảm lượng tiền mặt nắm giữ. Ngược lại, khi dòng tiền âm, doanh nghiệp có thể không giảm lượng tiền mặt nắm giữ.

4.2. Sự khác biệt giữa doanh nghiệp bị hạn chế và không bị hạn chế tài chính

Doanh nghiệp bị hạn chế tài chính thường nắm giữ nhiều tiền mặt hơn để đảm bảo khả năng thanh toán, trong khi doanh nghiệp không bị hạn chế tài chính có thể đầu tư nhiều hơn vào các dự án có lợi nhuận.

V. Kết luận và triển vọng tương lai về quản lý dòng tiền

Quản lý dòng tiền hiệu quả là yếu tố quyết định đến sự thành công của doanh nghiệp. Các doanh nghiệp cần có chiến lược rõ ràng để tối ưu hóa lượng tiền mặt nắm giữ, từ đó nâng cao khả năng cạnh tranh.

5.1. Đề xuất giải pháp quản lý dòng tiền

Doanh nghiệp cần xây dựng các kế hoạch tài chính linh hoạt, sử dụng công nghệ để theo dõi dòng tiền và dự đoán chính xác hơn về tình hình tài chính.

5.2. Tương lai của nghiên cứu về dòng tiền tại doanh nghiệp VN

Nghiên cứu về dòng tiền và nhạy cảm tiền mặt sẽ tiếp tục là một lĩnh vực quan trọng trong tài chính doanh nghiệp, đặc biệt trong bối cảnh kinh tế biến động.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong bối cảnh kinh tế Việt Nam giai đoạn 2008-2016, quản trị tiền mặt trở thành vấn đề cấp thiết đối với các doanh nghiệp nhằm đảm bảo khả năng thanh khoản và tận dụng cơ hội đầu tư. Theo thống kê, có hơn 60.500 doanh nghiệp phải tạm ngừng hoạt động năm 2016, trong đó nguyên nhân chủ yếu liên quan đến quản lý dòng tiền mặt. Luận văn tập trung nghiên cứu tác động bất cân xứng của dòng tiền lên độ nhạy cảm tiền mặt nắm giữ của các doanh nghiệp Việt Nam, với mẫu gồm 130 công ty phi tài chính niêm yết trên hai sàn HOSE và HNX. Mục tiêu chính là xác định mối quan hệ giữa biến động dòng tiền và sự thay đổi tiền mặt nắm giữ, đồng thời phân tích sự khác biệt giữa các công ty bị hạn chế tài chính và không bị hạn chế, cũng như ảnh hưởng của chi phí đại diện trong quản trị tiền mặt. Nghiên cứu có ý nghĩa quan trọng trong việc giúp doanh nghiệp tối ưu hóa chính sách tiền mặt, giảm thiểu rủi ro thanh khoản và nâng cao hiệu quả sử dụng vốn trong điều kiện kinh tế biến động và khó khăn về tiếp cận nguồn vốn bên ngoài.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn dựa trên các lý thuyết và mô hình nghiên cứu về quản trị tiền mặt và tài chính doanh nghiệp, trong đó:

• Lý thuyết động cơ nắm giữ tiền mặt (Keynes, 1936): gồm động cơ giao dịch, phòng ngừa và đầu cơ, giải thích nguyên nhân doanh nghiệp giữ tiền mặt.
• Mô hình độ nhạy cảm tiền mặt với dòng tiền (Almeida et al., 2004; Riddick & Whited, 2009): phân tích mối quan hệ giữa biến động dòng tiền và lượng tiền mặt nắm giữ, với giả thuyết về tác động cùng chiều hoặc ngược chiều.
• Lý thuyết chi phí đại diện (Jensen & Meckling, 1976): giải thích ảnh hưởng của quyền cổ đông tổ chức trong việc kiểm soát hành vi quản lý, tác động đến chính sách tiền mặt.
• Các khái niệm chính bao gồm: dòng tiền thuần từ hoạt động kinh doanh (CF), tiền mặt nắm giữ (DCASH), hạn chế tài chính (được phân loại theo chi trả cổ tức và quy mô công ty), chi phí đại diện (đại diện bởi quyền cổ đông tổ chức), và các biến kiểm soát như quy mô công ty (SIZE), chi tiêu vốn (EXPEN), vốn luân chuyển không bằng tiền (DNCWC), nợ ngắn hạn (SD).

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng dữ liệu bảng (panel data) của 130 công ty phi tài chính niêm yết trên HOSE và HNX trong giai đoạn 2008-2016, với tổng số 1040 quan sát. Dữ liệu được thu thập từ báo cáo tài chính đã kiểm toán, bao gồm bảng cân đối kế toán, báo cáo kết quả kinh doanh, báo cáo lưu chuyển tiền tệ và các báo cáo thường niên.

Phương pháp phân tích bao gồm:

• Hồi quy dữ liệu bảng tĩnh với các phương pháp Pooled OLS, Fixed Effects Model (FEM) và Random Effects Model (REM).
• Hồi quy dữ liệu bảng động sử dụng phương pháp Generalized Method of Moments (GMM) nhằm xử lý vấn đề nội sinh, tự tương quan và phương sai thay đổi.
• Mô hình ước lượng tổng quát được xây dựng dựa trên nghiên cứu của Dichu Bao và cộng sự (2012), bao gồm biến tương tác giữa dòng tiền và biến giả dòng tiền âm để kiểm tra tác động bất cân xứng.
• Phân tích nhóm công ty bị hạn chế tài chính và không bị hạn chế tài chính dựa trên tiêu chí chi trả cổ tức và quy mô công ty.
• Kiểm soát chi phí đại diện thông qua biến quyền cổ đông tổ chức (INST).

Thời gian nghiên cứu kéo dài 9 năm, từ 2008 đến 2016, nhằm phản ánh đầy đủ các biến động kinh tế và tài chính trong giai đoạn sau khủng hoảng tài chính toàn cầu.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Tác động của dòng tiền lên độ nhạy cảm tiền mặt nắm giữ là dương: Kết quả hồi quy bằng các phương pháp Pooled OLS, FEM, REM và GMM đều cho thấy hệ số dòng tiền (CF) mang dấu dương và có ý nghĩa thống kê ở mức 1-5%, cho thấy khi dòng tiền tăng, lượng tiền mặt nắm giữ cũng tăng. Trung bình biến CF là 0.0631, biến DCASH có trung bình 0.0014, phản ánh sự biến động tiền mặt đáng kể trong mẫu.

2. Không tìm thấy bằng chứng vững chắc về tác động bất cân xứng của dòng tiền: Biến tương tác giữa dòng tiền và dòng tiền âm (CF_NEG) có dấu âm nhưng không có ý nghĩa thống kê, cho thấy chưa có sự khác biệt rõ ràng trong phản ứng tiền mặt khi công ty có dòng tiền dương hoặc âm.

3. Ảnh hưởng của hạn chế tài chính: Khi phân loại công ty theo tiêu chí chi trả cổ tức và quy mô, các công ty bị hạn chế tài chính nắm giữ nhiều tiền mặt hơn so với công ty không bị hạn chế. Đặc biệt, công ty bị hạn chế tài chính có xu hướng giảm chi tiêu khi đối mặt với dòng tiền âm, thể hiện qua hệ số âm có ý nghĩa thống kê của biến tương tác CF_CON_NEG.

4. Ảnh hưởng của chi phí đại diện chưa rõ ràng về mặt thống kê: Mặc dù biến quyền cổ đông tổ chức (INST) và tương tác với dòng tiền (CF_INST) có dấu phù hợp với giả thuyết (giám sát chặt chẽ làm giảm nắm giữ tiền mặt khi dòng tiền dương và ngược lại khi dòng tiền âm), nhưng các kết quả này không đạt ý nghĩa thống kê.

Thảo luận kết quả

Kết quả dương của tác động dòng tiền lên tiền mặt nắm giữ ở các doanh nghiệp Việt Nam khác biệt với nhiều nghiên cứu quốc tế (như Riddick & Whited, 2009; Dichu Bao et al., 2012) vốn cho thấy tác động ngược chiều. Nguyên nhân có thể do:

• Đặc thù kinh tế Việt Nam giai đoạn 2008-2016: Sau khủng hoảng tài chính toàn cầu, nền kinh tế gặp nhiều khó khăn, nhu cầu thị trường giảm, các doanh nghiệp ưu tiên tích trữ tiền mặt như một tấm đệm phòng ngừa rủi ro.
• Khó khăn trong tiếp cận nguồn vốn bên ngoài: Nợ xấu và chính sách thắt chặt tín dụng khiến chi phí huy động vốn cao, doanh nghiệp buộc phải giữ nhiều tiền mặt hơn.
• Ràng buộc hợp đồng và chi phí đại diện: Các dự án kém hiệu quả không thể chấm dứt ngay khi dòng tiền âm, dẫn đến việc sử dụng tiền mặt để duy trì, làm giảm lượng tiền mặt nắm giữ.

Các biến kiểm soát như chi tiêu vốn (EXPEN), vốn luân chuyển không bằng tiền (DNCWC) và nợ ngắn hạn (SD) đều có tác động âm và ý nghĩa thống kê, phù hợp với lý thuyết và thực tế quản trị tài chính. Quy mô công ty (SIZE) có tác động dương, phản ánh các công ty lớn có xu hướng giữ nhiều tiền mặt hơn do quy mô và cơ hội đầu tư lớn.

Kết quả phân tích nhóm công ty bị hạn chế tài chính cho thấy sự khác biệt trong chính sách tiền mặt, phù hợp với giả thuyết rằng hạn chế tài chính thúc đẩy doanh nghiệp tích trữ tiền mặt để đối phó với khó khăn huy động vốn bên ngoài.

Về chi phí đại diện, kết quả chưa rõ ràng có thể do quy mô mẫu còn hạn chế và đặc thù quản trị doanh nghiệp tại Việt Nam, cũng như khả năng làm đẹp báo cáo tài chính.

Dữ liệu và kết quả có thể được trình bày qua các bảng hồi quy chi tiết, biểu đồ so sánh độ nhạy cảm tiền mặt giữa các nhóm công ty, và biểu đồ phân phối các biến chính để minh họa sự khác biệt trong mẫu.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Tăng cường quản lý dòng tiền và dự báo tài chính: Doanh nghiệp cần áp dụng các công cụ dự báo dòng tiền chính xác để điều chỉnh chính sách tiền mặt phù hợp, giảm thiểu rủi ro thiếu hụt hoặc dư thừa tiền mặt, đặc biệt trong điều kiện kinh tế biến động. Thời gian thực hiện: 1-2 năm; chủ thể: Ban tài chính doanh nghiệp.

2. Xây dựng chính sách tiền mặt linh hoạt theo tình trạng tài chính: Phân loại doanh nghiệp theo mức độ hạn chế tài chính để áp dụng chính sách tiền mặt phù hợp, ưu tiên tích trữ tiền mặt cho doanh nghiệp hạn chế tài chính nhằm đảm bảo thanh khoản và khả năng đầu tư. Thời gian: 1 năm; chủ thể: Ban quản lý cấp cao.

3. Tăng cường giám sát và kiểm soát chi phí đại diện: Khuyến khích sự tham gia của cổ đông tổ chức và nâng cao minh bạch thông tin để giảm thiểu chi phí đại diện, từ đó cải thiện hiệu quả sử dụng tiền mặt. Thời gian: 2-3 năm; chủ thể: Hội đồng quản trị, cổ đông lớn.

4. Đẩy mạnh tiếp cận nguồn vốn bên ngoài với chi phí hợp lý: Doanh nghiệp cần xây dựng chiến lược tài chính nhằm cải thiện uy tín tín dụng, mở rộng kênh huy động vốn để giảm áp lực nắm giữ tiền mặt dự phòng. Thời gian: 2 năm; chủ thể: Ban tài chính, quan hệ nhà đầu tư.

5. Đào tạo và nâng cao năng lực quản trị tài chính: Tổ chức các khóa đào tạo chuyên sâu về quản trị tiền mặt và tài chính doanh nghiệp cho cán bộ quản lý nhằm nâng cao nhận thức và kỹ năng quản lý dòng tiền hiệu quả. Thời gian: liên tục; chủ thể: Phòng nhân sự, Ban lãnh đạo.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Ban lãnh đạo doanh nghiệp: Giúp hiểu rõ tác động của dòng tiền đến chính sách tiền mặt, từ đó xây dựng chiến lược tài chính phù hợp nhằm tối ưu hóa nguồn lực và giảm thiểu rủi ro thanh khoản.

2. Nhà quản trị tài chính và kế toán: Cung cấp cơ sở lý thuyết và thực tiễn để áp dụng các mô hình phân tích dòng tiền và tiền mặt, nâng cao hiệu quả quản lý vốn lưu động.

3. Các nhà nghiên cứu và sinh viên chuyên ngành Tài chính – Ngân hàng: Là tài liệu tham khảo quý giá về phương pháp nghiên cứu dữ liệu bảng, mô hình hồi quy GMM và các vấn đề liên quan đến quản trị tiền mặt trong doanh nghiệp.

4. Cơ quan quản lý và chính sách: Hỗ trợ xây dựng các chính sách hỗ trợ doanh nghiệp trong việc tiếp cận nguồn vốn và quản lý tài chính, góp phần ổn định thị trường tài chính doanh nghiệp.

Câu hỏi thường gặp

1. Tại sao tác động của dòng tiền lên tiền mặt nắm giữ ở Việt Nam lại khác với các nghiên cứu quốc tế?
   Do đặc thù kinh tế Việt Nam giai đoạn 2008-2016 chịu ảnh hưởng nặng nề từ khủng hoảng tài chính toàn cầu, các doanh nghiệp ưu tiên tích trữ tiền mặt để phòng ngừa rủi ro và khó khăn trong tiếp cận vốn bên ngoài, dẫn đến mối quan hệ cùng chiều giữa dòng tiền và tiền mặt.

2. Làm thế nào để phân biệt công ty bị hạn chế tài chính?
   Nghiên cứu sử dụng hai tiêu chí chính: công ty không chi trả cổ tức bằng tiền mặt trong năm và công ty có quy mô tài sản nằm trong tứ phân vị thấp nhất, phản ánh khó khăn trong huy động vốn bên ngoài.

3. Chi phí đại diện ảnh hưởng thế nào đến quản trị tiền mặt?
   Chi phí đại diện phát sinh khi quyền kiểm soát không đồng nhất với quyền sở hữu, dẫn đến nhà quản lý có thể duy trì các dự án kém hiệu quả. Sự giám sát chặt chẽ từ cổ đông tổ chức giúp giảm chi phí này và cải thiện chính sách tiền mặt.

4. Phương pháp GMM có ưu điểm gì trong nghiên cứu này?
   GMM xử lý tốt vấn đề nội sinh, tự tương quan và phương sai thay đổi trong dữ liệu bảng động, cho kết quả ước lượng vững chắc và hiệu quả hơn so với các phương pháp hồi quy truyền thống.

5. Doanh nghiệp có thể áp dụng kết quả nghiên cứu này như thế nào?
   Doanh nghiệp nên xây dựng chính sách tiền mặt linh hoạt, tăng cường dự báo dòng tiền, cải thiện quản trị chi phí đại diện và mở rộng kênh huy động vốn để tối ưu hóa lượng tiền mặt nắm giữ, giảm thiểu rủi ro tài chính.

Kết luận

• Độ nhạy cảm tiền mặt nắm giữ đối với dòng tiền của các doanh nghiệp Việt Nam trong giai đoạn 2008-2016 là dương, trái ngược với nhiều nghiên cứu quốc tế.
• Chưa tìm thấy bằng chứng vững chắc về tác động bất cân xứng của dòng tiền lên tiền mặt nắm giữ trong mẫu nghiên cứu.
• Hạn chế tài chính làm tăng lượng tiền mặt nắm giữ, đặc biệt khi doanh nghiệp đối mặt với dòng tiền âm.
• Chi phí đại diện có ảnh hưởng kinh tế nhưng chưa được xác nhận về mặt thống kê do hạn chế mẫu và đặc thù kinh tế.
• Nghiên cứu đề xuất các giải pháp quản trị tiền mặt phù hợp với điều kiện kinh tế Việt Nam, góp phần nâng cao hiệu quả tài chính doanh nghiệp.

Next steps: Mở rộng mẫu nghiên cứu, kéo dài thời gian quan sát và bổ sung các biến kiểm soát để tăng độ tin cậy kết quả. Khuyến khích doanh nghiệp áp dụng các khuyến nghị nhằm cải thiện quản trị tiền mặt.

Các nhà quản lý tài chính và nghiên cứu viên nên tiếp tục theo dõi và áp dụng các mô hình phân tích dòng tiền để nâng cao hiệu quả quản trị tài chính doanh nghiệp trong bối cảnh kinh tế biến động.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1. GIỚI THIỆU Cuộc suy thoái kinh tế gần đây (2007-2008) đã mang lại một sự đổi mới tập trung vào chính sách quản trị vốn luân chuyển nói chung và quản trị tiền mặt nói riêng trong chính sách hoạt động của các công ty. Quản trị tiền mặt là việc đảm bảo luôn có đủ lượng tiền mặt tối ưu tại mỗi thời điểm nhất định. Việc nắm giữ tiền mặt sẽ bao gồm hai loại chi phí, đó là chi phí nắm giữ và chi phí cơ hội, chúng tồn tại đồng thời với ba động cơ: động cơ hoạt động giao dịch, động cơ phòng ngừa và động cơ đầu cơ (Keynes 1936).

Theo động cơ hoạt động giao dịch, mức tồn quỹ tiền mặt được hoạch định để đáp ứng kịp thời cho các khoản chi tiêu phục vụ hoạt động sản xuất kinh doanh. Động cơ phòng ngừa cho thấy rằng các công ty sử dụng tiền mặt nắm giữ cho các cơ hội đầu tư mới hoặc các khoản nợ đến hạn khi có một cú sốc bất lợi trong dòng tiền dự kiến. Bản chất của tiền mặt nắm giữ giúp tránh chi phí cao của nguồn tài chính bên ngoài trong trường hợp thiếu hụt tiền mặt. Động cơ đầu cơ là một phản ứng trước sự khan hiếm, biến động giá cả hàng hóa, nguyên vật liệu hoặc sự biến động tỷ giá hối đoái trên thị trường.

Vì vậy, việc quản trị tiền mặt hợp lý lại đem lại nhiều lợi ích cho công ty, đặc biệt trong điều kiện dòng tiền không ổn định. Các nghiên cứu gần đây thường tập trung làm rõ liệu các công ty sẽ phản ứng như thế nào khi có một sự thay đổi trong dòng tiền: gia tăng hay cắt giảm lượng tiền mặt nắm giữ. Và các công ty bị hạn chế trong việc tiếp cận với các nguồn huy động vốn bên ngoài có phản ứng giống với công ty không bị hạn chế hay không. Năm 2014, Almeida và cộng sự đã phát hiện mối tương quan dương giữa thay đổi tiền mặt nắm giữ và dòng tiền cho thấy rằng công ty tăng (giảm) lượng tiền mặt nắm giữ khi họ có dòng tiền tăng (giảm).

Đồng thời các tác giả cũng tìm thấy bằng chứng rằng các công ty bị hạn chế tiếp cận với nguồn tài chính bên ngoài thì nắm giữ nhiều tiền mặt hơn khi dòng tiền cạn kiệt, còn các công ty không bị hạn chế tài chính thì không. Riddick và Whited năm 2009 kiểm tra lại tác động của dòng tiền lên độ nhạy cảm tiền mặt nắm giữ của công ty với sự khác biệt về lý thuyết và mô hình thực nghiệm, tác giả đưa ra kết luận trái TIEU LUAN MOI download : [e-mail] 3 ngược với Almeida và cộng sự năm 2004 là mối tương quan giữa tiền mặt nắm giữ và sự thay đổi trong dòng tiền là âm. Cụ thể: khi dòng tiền công ty tăng lên, lượng tiền mặt nắm giữ giảm xuống và ngược lại. Tiền mặt nắm giữ cho phép các công ty tài trợ cho đầu tư và các khoản nợ khác để tránh chi phí cao của việc huy động vốn bên ngoài (Acharya và cộng sự năm 2007; Almeida và cộng sự năm 2004; Bates và cộng sự năm 2009).

Riddick và Whited 2009 cho rằng các công ty với dòng tiền gia tăng có xu hướng chuyển tiền mặt nắm giữ vào đầu tư vì cú sốc dòng tiền dương thể hiện năng suất cao hơn trong các tài sản thực. Do đó công ty cắt giảm tiền mặt nắm giữ để tài trợ cho các dự án có hiệu suất cao. Qua trực giác điều này giải thích cho kết quả của Riddick và Whited, đó là khi dòng tiền của công ty dương sự thay đổi của tiền mặt nắm giữ là âm. Ngược lại, khi công ty đối mặt với dòng tiền âm, điều này cho thấy sự tồn tại tài sản có hiệu suất thấp hoặc dự án có NPV âm.

Do đó, lập luận của Riddick và Whited (2009) là một công ty tích trữ tiền mặt và từ bỏ các dự án ít lợi nhuận. Bài nghiên cứu cho rằng công ty không thể ngay lập tức chấm dứt tất cả các dự án có NPV âm khi đối mặt với dòng tiền âm bởi ba lý do sau: đầu tiên, một số dự án xấu đã bị ràng buộc về hợp đồng nên công ty không thể chấm dứt chúng ngay lập tức. Điều này rất phổ biến khi các dự án là kết quả của đấu thầu. Khi một công ty bỏ thầu, nó có dòng tiền âm từ dự án nhưng không thể phá bỏ hợp đồng.

Thứ hai, như đề xuất của Kothari và cộng sự 2009, các nhà quản lý thường che giấu các thông tin xấu. Nếu một công ty chấm dứt các dự án xấu, sau đó nhiều khả năng thị trường sẽ biết các vấn đề xảy ra trong công ty. Do đó một số nhà quản lý chọn cách tiếp tục duy trì những dự án xấu để giảm thông tin xấu bị lộ ra thị trường. Bởi sự chôn vùi thông tin xấu (không chấm dứt các dự án xấu), các nhà quản lý hy vọng kéo dài thời gian đến khi một số thông tin tốt đến sẽ trung hòa các thông tin xấu.

Do đó, khi công ty đối mặt với dòng tiền âm, nó không thể chấm dứt dự án ngay lập tức. Nguyên nhân thứ ba là chi phí đại diện, theo Jensen và Meckling 1976 và Jensen 1986 cho rằng các nhà quản lý có động lực đầu tư và duy trì các dự án có NPV âm để tối đa lợi ích cá nhân của họ. Nếu các nhà quản lý đi tìm lợi ích cá nhân bằng TIEU LUAN MOI download : [e-mail] 4 cách đầu tư quá mức vào các dự án không lợi nhuận và không tìm cách chấm dứt chúng, sự gia tăng trong tiền mặt nắm giữ do chấm dứt các dự án không lợi nhuận sẽ ít hơn so với sự sụt giảm trong tiền mặt do theo đuổi các dự án có lợi nhuận, thậm chí phát sinh nắm giữ tiền mặt tiêu cực. Bởi vì sự ràng buộc hợp hợp đồng dự án, chôn vùi thông tin xấu và chi phí đại diện, một công ty đối mặt với dòng tiền âm có thể không chấm dứt ngay lập tức các dự án xấu.

Theo kết quả đó, tác động của dòng tiền lên độ nhạy cảm tiền mặt nắm giữ là âm chỉ khi công ty có dòng tiền dương. Nếu một công ty có dòng tiền âm, tác giả cho rằng tác động này có thể âm hoặc dương. Có hai mục tiêu chính trong bài nghiên cứu của Dichu Bao và các cộng sự (2012), đầu tiên các tác giả kiểm tra lại mối tương quan giữa dòng tiền và độ nhạy cảm của tiền mặt nắm giữ là âm hay dương. Riddick và Whited (2009) đã chỉ ra rằng tác động của dòng tiền lên độ nhạy cảm tiền mặt nắm giữ là ngược chiều, nhưng mô hình thực nghiệm của họ vẫn thiếu một số biến kiểm soát.

Do đó, việc bổ sung thêm biến kiểm soát vào mô hình là điều cần thiết. Thứ hai, sau khi khẳng định mối tương quan giữa dòng tiền và độ nhạy cảm tiền mặt nắm giữ là âm, Dichu Bao và cộng sự cho thấy độ nhạy cảm tiền mặt nắm giữ của các công ty là bất cân xứng trong điều kiện dòng tiền âm hay dương. Sự bất cân xứng thể hiện: khi công ty có dòng tiền dương, dòng tiền tăng lên thì lượng tiền mặt nắm giữ sẽ giảm, và khi công ty có dòng tiền âm, dòng tiền giảm thì lượng tiền mặt nắm giữ sẽ không bắt buộc phải giảm. Lý do chọn đề tài Quản trị tiền mặt chính là công tác quản trị tài chính giúp cho tiền mặt thực hiện được vai trò của nó một cách hiệu quả nhất.

Trong môi trường kinh doanh hiện nay, quản trị tiền mặt không chỉ giúp đảm bảo hoạt động của doanh nghiệp mà còn giúp nguồn lực tiền mặt được sử dụng đem lại hiệu quả cao. Việc một công ty nắm giữ bao nhiêu tiền mặt hay lượng tiền mặt tối ưu của một công ty vào từng thời TIEU LUAN MOI download : [e-mail] 5 điểm là một vấn đề quan trọng trong quản lý tài chính. Đó là một câu mà các nhà nghiên cứu về kinh tế học tài chính quan tâm. Đặc biệt, trong cuộc khủng hoảng tài chính toàn cầu 2007-2008 và tình trạng suy thoái của nền kinh tế, tính thanh khoản của nhiều công ty chịu áp lực lớn và tiền mặt trở thành một nguồn tài nguyên khan hiếm do những điều khoản thắt chặt tín dụng của thị trường tài chính và cầu tiêu dùng giảm.

Để giải quyết vấn đề thanh khoản, nhiều công ty tìm cách huy động vốn ngắn hạn và phải chịu áp lực thanh toán trong thời gian ngắn, nhưng nếu công ty có khoản tiền dự phòng thì nó có thể tránh rủi ro. Tuy nhiên, việc nắm giữ một lượng lớn tiền mặt là không hiệu quả, bởi vì nó tạo ra rất ít hoặc trong nhiều trường hợp nó không tạo ra thu nhập. Do đó, các công ty Việt Nam cần xác định cho mình một tỷ lệ nắm giữ tiền mặt tối ưu, và nếu không quản trị tốt tiền mặt thì rất dễ rơi vào tình trạng kiệt quệ tài chính thậm chí phá sản khi có một cú sốc bất lợi trong dòng tiền dự kiến. Theo Tổng cục thống kê, năm 2016 cả nước có hơn 60.500 doanh nghiệp phải tạm ngừng hoạt động.

Ngoài các nguyên nhân vĩ mô, khách quan từ nền kinh tế quốc gia thì nguyên nhân chủ quan xuất phát từ vấn đề về luồng tiền mặt trong công ty chiếm tỷ lệ khá cao. Do đó việc quản trị tốt tiền mặt là chìa khóa dẫn đến sự thành công cho các doanh nghiệp, đặc biệt là nghiên cứu sự thay đổi của tiền mặt nắm giữ khi có sự thay đổi trong dòng tiền công ty (được gọi là tác động của dòng tiền lên độ nhạy cảm của tiền mặt nắm giữ). Mục tiêu nghiên cứu Theo các nghiên cứu trước đây, tỷ lệ tiền và các khoản tương đương tiền của các doanh nghiệp trên thế giới cũng như tại Việt Nam chiếm một tỷ lệ tương đối cao so với các tài sản ngắn hạn khác. Tỷ lệ tiền mặt nắm giữ tối ưu đạt được khi chi phí biên và lợi ích biên của việc đầu tư vào tiền mặt là bằng nhau (Opler năm 1999).

Trong điều kiện hoạt động bình thường, dòng tiền của công ty luôn biến động và do đó mức tiền mặt nắm giữ tối ưu này sẽ luôn thay đổi. Đáp ứng nhu cầu thực tế, đã có nhiều bài nghiên cứu xoay quanh vấn đề tác động của dòng tiền lên độ nhạy cảm TIEU LUAN MOI download : [e-mail] 6 tiền mặt nắm giữ. Đầu tiên phải kể đến Almeida và các đồng sự vào năm 2004, các tác giả đã đưa ra kết luận rằng tác động của dòng tiền lên độ nhạy cảm tiền mặt nắm giữ là cùng chều.