Tác động của vi mô tín dụng đến phúc lợi của hộ gia đình nông thôn tại Việt Nam

Luận văn thạc sĩ nghiên cứu ueh microcredit and welfare of the rural households in vietnam, khảo sát thực trạng, phân tích nguyên nhân, đề xuất giải pháp cải thiện thực tiễn.

• Tác giả: Phạm Tiến Thanh
• Người hướng dẫn: PTS. Phạm Khánh Nam
• Trường học: Đại học Kinh Tế Thành phố Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Kinh Tế Phát Triển
• Đề tài: Tín Dụng Vi Mô Và Phúc Lợi Của Hộ Gia Đình Nông Thôn Tại Việt Nam
• Loại tài liệu: Luận án Tiến sĩ
• Năm xuất bản: 2018
• Địa điểm: Thành phố Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• COMMITMENTS
• ACKNOWLEDGEMENT
• TABLE OF CONTENTS
• 1. CHAPTER 1: INTRODUCTION
• 1.1. Accessibility to microcredit
• 1.2. Microcredit and adoption of improved rice varieties
• 1.3. Impact of microcredit on households’ welfare
• 1.4. Microcredit and health shock
• 1.5. Scopes of research
• 1.6. Contribution of the research
• 1.7. Organization of the research
• 2. CHAPTER 2: LITERATURE REVIEW
• 2.1. Overview of microcredit
• 2.2. Characteristics of microcredit
• 2.3. Overview of rural credit market
• 2.4. Theories on accessibility to credit
• 2.4.1. Theory of choice (Demand for credit)
• 2.4.2. Theory of credit rationing
• 2.5. Theoretical framework of outreach of microcredit
• 2.6. Farm household model under credit constraint
• 2.7. Farm household model with credit
• 2.8. Determinants of rural households’ accessibility to microcredit
• 2.9. Impact of microcredit on adoption of the improved rice varieties
• 2.10. Impact of microcredit on living standard
• 2.11. Empirical studies in the world
• 2.12. Empirical studies in Vietnam
• 2.13. Impact of health shocks and role of microcredit
• 2.13.1. Impacts of health shocks
• 2.13.2. Strategies to cope with health shocks and role of microcredit
• 2.14. Definitions of welfare
• 2.15. Logical framework of impact evaluation of microcredit on welfare
• 3. CHAPTER 3: OVERVIEW OF MICROCREDIT
• 3.1. Microcredit in the world
• 3.2. Microcredit in rural Vietnam
• 3.3. Credit activities and clients
• 3.4. Poverty reduction role of microcredit
• 4. CHAPTER 4: DETERMINANTS OF ACCESSIBILITY TO MICROCREDIT
• 4.1. Selection of variables
• 4.2. Results and discussions
• 5. CHAPTER 5: MICROCREDIT AND ADOPTION OF IMPROVED RICE VARIETIES
• 5.1. Selection of variables
• 5.2. Results and discussions
• 6. CHAPTER 6: IMPACT EVALUATION OF MICROCREDIT ON WELFARE
• 6.1. Propensity Score Matching (PSM)
• 6.2. Difference in Difference (DID)
• 6.3. Selection of variables
• 6.4. Variables for calculation of propensity score
• 6.5. Results and discussions
• 6.5.1. Propensity score and balancing test
• 6.5.2. Average impact of microcredit program
• 7. CHAPTER 7: ROLE OF MICROCREDIT IN MITIGATING THE EFFECTS OF HEALTH SHOCKS
• 7.1. Selection of variable
• 7.2. Health shocks variables
• 7.3. Other control (explanatory) variables
• 7.4. Results and discussions
• 7.4.1. Are health shocks unanticipated?
• 7.4.2. First stage results using instrumental variables
• 7.4.3. Illness/ Disease/ Injury of working-age members (HS1W)
• 7.4.4. Illness/ Disease/ Injury of any members (HS1A)
• 7.5. Objective 1: Determinants of accessibility to microcredit
• 7.6. Limitations and further studies
• 7.7. Objective 2: Microcredit and adoption of improved varieties
• 7.8. Limitations and further studies
• 7.9. Objective 3: Impact evaluation of microcredit on welfare
• 7.10. Limitations and further studies
• 7.11. Objective 4: Role of microcredit in mitigating the effects of health shocks
• 8. CHAPTER 8: LIMITATIONS AND FURTHER STUDIES
• REFERENCE IN THE WORLD
• REFERENCE IN VIETNAM
• ABBREVIATIONS
• LIST OF TABLES
• LIST OF FIGURES

Tóm tắt

I. Tổng quan về tác động của vi mô tín dụng đến phúc lợi hộ gia đình nông thôn

Vi mô tín dụng đã trở thành một công cụ quan trọng trong việc cải thiện phúc lợi của hộ gia đình nông thôn tại Việt Nam. Nghiên cứu cho thấy rằng việc tiếp cận vi mô tín dụng không chỉ giúp tăng thu nhập mà còn cải thiện chất lượng cuộc sống cho các hộ gia đình nghèo. Theo báo cáo của GSO (2016), tỷ lệ nghèo ở nông thôn vẫn còn cao, cho thấy sự cần thiết phải có các giải pháp tài chính hiệu quả.

1.1. Định nghĩa và vai trò của vi mô tín dụng trong nông thôn

Vi mô tín dụng được định nghĩa là các khoản vay nhỏ dành cho những người nghèo để họ có thể đầu tư vào sản xuất hoặc kinh doanh. Điều này giúp họ cải thiện thu nhập và nâng cao phúc lợi. Nghiên cứu của Morduch và Haley (2002) chỉ ra rằng vi mô tín dụng có thể giúp người nghèo trang trải chi phí sinh hoạt và đầu tư vào các hoạt động sinh kế.

1.2. Tình hình tiếp cận vi mô tín dụng tại Việt Nam

Mặc dù vi mô tín dụng đã được triển khai rộng rãi, nhưng nhiều hộ gia đình nông thôn vẫn gặp khó khăn trong việc tiếp cận. Theo nghiên cứu của Brau và Woller (2004), các hộ nghèo thường gặp khó khăn hơn trong việc tiếp cận nguồn vốn này so với các hộ không nghèo. Điều này cho thấy sự cần thiết phải cải thiện chính sách tín dụng để phục vụ tốt hơn cho người nghèo.

II. Vấn đề và thách thức trong việc tiếp cận vi mô tín dụng

Mặc dù vi mô tín dụng mang lại nhiều lợi ích, nhưng vẫn tồn tại nhiều thách thức trong việc tiếp cận. Các hộ gia đình nông thôn thường phải đối mặt với các rào cản như thiếu tài sản thế chấp, thông tin hạn chế và quy trình vay phức tạp. Những vấn đề này cần được giải quyết để nâng cao hiệu quả của vi mô tín dụng.

2.1. Rào cản tài chính trong việc tiếp cận vi mô tín dụng

Nhiều hộ gia đình nông thôn không có tài sản thế chấp để đảm bảo khoản vay, dẫn đến việc họ không thể tiếp cận vi mô tín dụng. Theo nghiên cứu của Ho và Đức (2015), việc thiếu tài sản thế chấp là một trong những nguyên nhân chính khiến người nghèo không thể vay vốn từ các tổ chức tài chính.

2.2. Thiếu thông tin và hiểu biết về vi mô tín dụng

Nhiều hộ gia đình nông thôn không hiểu rõ về các chương trình vi mô tín dụng và cách thức hoạt động của chúng. Điều này dẫn đến việc họ không tận dụng được các cơ hội vay vốn. Cần có các chương trình giáo dục tài chính để nâng cao nhận thức của người dân về vi mô tín dụng.

III. Phương pháp cải thiện tiếp cận vi mô tín dụng cho hộ gia đình nông thôn

Để nâng cao khả năng tiếp cận vi mô tín dụng, cần có các phương pháp và chính sách phù hợp. Các tổ chức tài chính cần cải thiện quy trình vay vốn, giảm bớt yêu cầu về tài sản thế chấp và cung cấp thông tin rõ ràng hơn cho người dân.

3.1. Cải thiện quy trình vay vốn và giảm yêu cầu thế chấp

Các tổ chức tài chính nên xem xét việc giảm bớt yêu cầu về tài sản thế chấp để tạo điều kiện cho người nghèo tiếp cận vi mô tín dụng. Điều này có thể giúp tăng số lượng hộ gia đình được vay vốn và cải thiện phúc lợi của họ.

3.2. Tăng cường giáo dục tài chính cho người dân

Cần có các chương trình giáo dục tài chính để nâng cao nhận thức của người dân về vi mô tín dụng. Việc này sẽ giúp họ hiểu rõ hơn về các sản phẩm tài chính và cách thức vay vốn, từ đó nâng cao khả năng tiếp cận.

IV. Ứng dụng thực tiễn và kết quả nghiên cứu về vi mô tín dụng

Nghiên cứu cho thấy rằng vi mô tín dụng có tác động tích cực đến phúc lợi của hộ gia đình nông thôn. Các hộ gia đình có tiếp cận vi mô tín dụng thường có thu nhập cao hơn và cải thiện chất lượng cuộc sống. Kết quả này cho thấy sự cần thiết phải mở rộng các chương trình vi mô tín dụng.

4.1. Tác động của vi mô tín dụng đến thu nhập hộ gia đình

Nghiên cứu của Li et al. cho thấy rằng các hộ gia đình tiếp cận vi mô tín dụng có thu nhập cao hơn so với những hộ không tiếp cận. Điều này chứng tỏ rằng vi mô tín dụng có thể giúp người nghèo cải thiện tình hình tài chính của họ.

4.2. Cải thiện chất lượng cuộc sống nhờ vi mô tín dụng

Việc tiếp cận vi mô tín dụng không chỉ giúp tăng thu nhập mà còn cải thiện chất lượng cuộc sống của hộ gia đình. Các hộ gia đình có thể đầu tư vào giáo dục, y tế và các nhu cầu thiết yếu khác, từ đó nâng cao phúc lợi tổng thể.

V. Kết luận và tương lai của vi mô tín dụng tại Việt Nam

Vi mô tín dụng đã chứng minh được vai trò quan trọng trong việc cải thiện phúc lợi của hộ gia đình nông thôn tại Việt Nam. Tuy nhiên, để phát huy tối đa hiệu quả, cần có các chính sách hỗ trợ và cải thiện quy trình tiếp cận. Tương lai của vi mô tín dụng sẽ phụ thuộc vào khả năng giải quyết các thách thức hiện tại.

5.1. Đề xuất chính sách cho vi mô tín dụng

Cần có các chính sách hỗ trợ để cải thiện khả năng tiếp cận vi mô tín dụng cho hộ gia đình nông thôn. Các tổ chức tài chính cần được khuyến khích để phát triển các sản phẩm tín dụng phù hợp với nhu cầu của người nghèo.

5.2. Tương lai của vi mô tín dụng trong phát triển nông thôn

Vi mô tín dụng có tiềm năng lớn trong việc hỗ trợ phát triển nông thôn tại Việt Nam. Nếu được triển khai hiệu quả, vi mô tín dụng có thể giúp giảm nghèo và nâng cao chất lượng cuộc sống cho hàng triệu hộ gia đình nông thôn.

Nội dung chính

Tổng quan luận án

Luận án tiến sĩ kinh tế của tác giả Phạm Tiến Thành, chuyên ngành Kinh tế phát triển (mã số 9310105), thực hiện năm 2018 tại Trường Đại học Kinh tế Thành phố Hồ Chí Minh dưới sự hướng dẫn khoa học của TS. Phạm Khánh Nam và PGS. Nguyễn Hữu Dũng, cùng sự cố vấn của PGS. Katsuhiro Saito (Đại học Tokyo), tập trung nghiên cứu đề tài: "Microcredit and Welfare of the Rural Households in Vietnam" (Tín dụng vi mô và phúc lợi của các hộ gia đình nông thôn tại Việt Nam).

Về tính cấp thiết, bối cảnh kinh tế - xã hội Việt Nam trong các thập niên qua ghi nhận mức giảm tỷ lệ nghèo chung từ 37,4% năm 1998 xuống mức thấp hơn, tuy nhiên tỷ lệ nghèo tại khu vực nông thôn năm 2016 vẫn ở mức 7,5%, cao gần gấp bốn lần so với khu vực thành thị (2%). Thu nhập bình quân đầu người một tháng ở khu vực nông thôn theo số liệu của Tổng cục Thống kê (GSO, 2016) đạt 2.437 nghìn đồng, trong đó nhóm 20% nghèo nhất chỉ đạt 676 nghìn đồng, nhóm cận nghèo đạt 1.246 nghìn đồng, còn nhóm 20% giàu nhất đạt 5.669 nghìn đồng (chênh lệch giữa nhóm giàu nhất và nghèo nhất lên tới 8,4 lần). Về tiêu dùng, theo GSO (2014), chi tiêu bình quân đầu người một tháng tại nông thôn là 1.609 nghìn đồng, với nhóm nghèo nhất đạt 834 nghìn đồng và nhóm giàu nhất đạt 2.576 nghìn đồng. Trong các giải pháp hướng tới các Mục tiêu Phát triển Bền vững (SDGs), tín dụng được xem là yếu tố trọng yếu thúc đẩy các hoạt động tạo thu nhập. Tuy nhiên, thị trường tín dụng nông thôn thường xuyên đối mặt với tình trạng cầu vượt cung, nông dân nghèo thiếu tài sản thế chấp nên khó tiếp cận nguồn vốn chính thức từ Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn (VBARD) hay Ngân hàng Chính sách Xã hội (VBSP), buộc phải tìm đến tín dụng phi chính thức với lãi suất cao. Chương trình tín dụng vi mô với đặc tính không cần tài sản thế chấp và hướng đến người nghèo được kỳ vọng là công cụ hỗ trợ hữu hiệu.

Khoảng trống nghiên cứu được tác giả xác định dựa trên thực tế: (1) Các nghiên cứu trước đây tại Việt Nam về tiếp cận tín dụng vi mô chủ yếu sử dụng dữ liệu cắt ngang (cross-sectional data), chưa phản ánh sự thay đổi qua thời gian và chưa phân tách rõ nét giữa mẫu hộ nghèo và không nghèo; (2) Chưa có nghiên cứu thực nghiệm nào tại Việt Nam phân tích tác động của tín dụng vi mô đến quyết định áp dụng giống lúa cải tiến qua hai giai đoạn riêng biệt (có áp dụng hay không và mức độ áp dụng diện tích là bao nhiêu); (3) Các đánh giá tác động của tín dụng vi mô lên phúc lợi còn phân tán, thiếu góc nhìn đa chiều trên nhiều chỉ báo đồng thời (thu nhập, sản lượng, chi tiêu lương thực, tích lũy tài sản và khai thác tài nguyên sở hữu chung); (4) Chưa có nghiên cứu nào tại Việt Nam kiểm tra vai trò của tín dụng vi mô trong việc giảm thiểu tác động tiêu cực của cú sốc sức khỏe gắn với sự dịch chuyển lao động nội bộ hộ gia đình (lao động trẻ em và người cao tuổi).

Mục tiêu chung của luận án là phân tích khả năng tiếp cận tín dụng vi mô và các tác động kinh tế của tín dụng vi mô lên phúc lợi của hộ gia đình nông thôn. Bốn mục tiêu cụ thể và bốn câu hỏi nghiên cứu tương ứng được đánh số như sau:

1. Xác định các yếu tố ảnh hưởng đến khả năng tiếp cận tín dụng vi mô của các hộ gia đình nông thôn; kiểm tra xem tín dụng vi mô có thực sự phục vụ người nghèo và phụ nữ hay không, đồng thời phân tích sự khác biệt giữa mẫu hộ nghèo và không nghèo. Câu hỏi nghiên cứu 1: Các yếu tố nào quyết định khả năng tiếp cận tín dụng vi mô của hộ nông thôn? Tình trạng nghèo và giới tính có vai trò như thế nào?
2. Kiểm tra vai trò của tín dụng vi mô trong việc thúc đẩy quyết định của nông dân về việc áp dụng giống lúa cải tiến ở cả hai giai đoạn: quyết định có áp dụng hay không và mức độ áp dụng là bao nhiêu, có phân tích riêng cho nhóm nghèo và không nghèo. Câu hỏi nghiên cứu 2: Tín dụng vi mô có nâng cao quyết định áp dụng giống lúa cải tiến của nông dân ở hai giai đoạn: có áp dụng và mức độ áp dụng hay không?
3. Đánh giá tác động của tín dụng vi mô lên phúc lợi của hộ gia đình nông thôn thông qua nhiều chỉ báo: thu nhập, tổng giá trị sản lượng, chi tiêu cho lương thực thực phẩm và tích lũy tài sản. Câu hỏi nghiên cứu 3: Tín dụng vi mô có cải thiện phúc lợi hộ gia đình nông thôn đo lường bằng thu nhập, giá trị sản lượng, chi tiêu lương thực và tích lũy tài sản hay không?
4. Đánh giá tác động của các cú sốc sức khỏe đến phúc lợi và kiểm tra vai trò của tín dụng vi mô trong việc giảm thiểu các tác động bất lợi này đối với thu nhập, tiêu dùng và sự dịch chuyển lao động nội bộ hộ gia đình (lao động trẻ em và người già). Câu hỏi nghiên cứu 4: Tín dụng vi mô có giảm thiểu các tác động bất lợi của cú sốc sức khỏe lên thu nhập, tiêu dùng và sự dịch chuyển lao động nội bộ hộ gia đình hay không?

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu:

• Đối tượng nghiên cứu: Các hộ gia đình tại khu vực nông thôn Việt Nam có và không tiếp cận nguồn tín dụng vi mô. Tín dụng vi mô được định lượng là các khoản vay có quy mô nhỏ (dưới 100 triệu đồng), không cần tài sản thế chấp, được cung cấp bởi các tổ chức tín dụng chính thức, sử dụng cho mục đích sản xuất, kinh doanh (riêng phân tích cú sốc sức khỏe mở rộng thêm mục đích tiêu dùng).
• Phạm vi không gian: Khu vực nông thôn Việt Nam trên phạm vi mẫu điều tra quốc gia, kết hợp khảo sát thực địa định tính tại hai tỉnh Trà Vinh và Long An.
• Phạm vi thời gian: Sử dụng nguồn dữ liệu thứ cấp gồm Điều tra Tiếp cận Nguồn lực Hộ gia đình Nông thôn Việt Nam (VARHS) các năm 2012, 2014 (cho ba mục tiêu đầu) và Điều tra Mức sống Hộ gia đình Việt Nam (VHLSS) các năm 2010, 2012 (cho mục tiêu thứ tư).

Tổng quan tài liệu và vị trí của luận án

Tổng quan tài liệu của luận án hệ thống hóa các hướng nghiên cứu thực nghiệm trong nước và quốc tế theo bốn trục nội dung:

Hướng nghiên cứu về các yếu tố quyết định khả năng tiếp cận tín dụng vi mô:

• Trình độ học vấn của chủ hộ: Quach & Mullineux (2007), Barslund & Tarp (2008), Li và cộng sự (2011a), Revindo & Gan (2017) ghi nhận học vấn cao làm tăng khả năng tiếp cận tín dụng vi mô nhờ kỹ năng và kiến thức quản lý rủi ro. Ngược lại, Khandker (2001, 2005) và Nguyen (2007) lập luận rằng chủ hộ học vấn cao thường khá giả hơn nên nhu cầu vay vốn vi mô giảm sút.
• Độ tuổi chủ hộ: Anjugam & Ramasamy (2007) cho thấy chủ hộ lớn tuổi ít có khả năng tiếp cận do tâm lý ngại rủi ro; Doan (2010) nhận định tuổi tác có tác động dương; trong khi Barslund & Tarp (2008) không tìm thấy tác động rõ rệt.
• Giới tính và hôn nhân: Người đã kết hôn có khả năng tiếp cận cao hơn người độc thân (Doan, 2010; Khoi và cộng sự, 2013). Banerjee và cộng sự (2010), Khoi và cộng sự (2013) nhận thấy tỷ lệ người vay là nam giới chiếm đa số tại một số vùng do vai trò đại diện hộ gia đình. Ngược lại, Salgado & Aire (2018) và Barslund & Tarp (2008) tại Việt Nam cho thấy phụ nữ có khả năng tiếp cận cao hơn nhờ các chính sách nhắm mục tiêu trao quyền cho phụ nữ.
• Quy mô hộ và tỷ lệ phụ thuộc: Schreiner & Nagarajan (1998), Ho (2004), Doan (2010), Nguyen (2007) ghi nhận quy mô hộ làm tăng tiếp cận tín dụng nhờ lực lượng lao động dồi dào. Ngược lại, Li và cộng sự (2011a), Revindo & Gan (2017) chứng minh số nhân khẩu đông làm giảm khả năng tiếp cận. Husain (1998) cho rằng tỷ lệ phụ thuộc cao làm giảm khả năng vay vì năng lực hoàn trả kém, trong khi Li và cộng sự (2011a) cùng Duong & Izumida (2002) tại Việt Nam lại thấy tỷ lệ phụ thuộc làm tăng cơ hội vay vốn vì thuộc diện ưu tiên hỗ trợ.
• Thành phần dân tộc: Becker (1971), Yinger (1998), Fafchamps (2000) nêu việc nhóm đa số dễ tiếp cận tín dụng hơn. Tuy vậy, Khoi và cộng sự (2013) tại Việt Nam chỉ ra rằng các nhóm dân tộc thiểu số phi Kinh có khả năng tiếp cận tín dụng vi mô cao hơn do là đối tượng thụ hưởng trọng tâm của các chương trình chính sách.
• Quy mô đất đai và tài sản: Quach & Mullineux (2007), Nguyen (2007), Duong & Izumida (2002) khẳng định sở hữu nhiều đất giúp tăng khả năng tiếp cận; nhưng Khandker (2001, 2005) nhận thấy chủ đất lớn ít vay tín dụng vi mô hơn. Khoi và cộng sự (2013), Quach & Mullineux (2007), Fenwick & Lyne (1998) ghi nhận tiết kiệm có tác động âm tới nhu cầu vay.
• Vị trí địa lý, khoảng cách và cơ sở hạ tầng: Sharma & Zeller (1999), Duong & Izumida (2002), Vaessen (2000), Duflo và cộng sự (2008), Li và cộng sự (2011a) nhấn mạnh khoảng cách xa ngân hàng làm phát sinh chi phí giao dịch và giám sát, làm giảm cơ hội vay. Khandker (1998) chỉ ra hạ tầng xã (đường giao thông, trạm truyền thanh, bưu điện) thúc đẩy khả năng tiếp cận thông tin và dịch vụ tín dụng.
• Tương tác giữa tín dụng chính thức và phi chính thức: Kochar (1997), Guirkinger (2008), Li và cộng sự (2011a), Khoi và cộng sự (2013), Revindo & Gan (2017) đưa ra các kết quả trái chiều về tính chất thay thế hoặc bổ sung giữa hai khu vực tín dụng.

Hướng nghiên cứu về tác động đến việc áp dụng công nghệ và giống lúa mới:

• Các nghiên cứu của Sall và cộng sự (2000), Karanja và cộng sự (2003) phân tích lợi thế về năng suất, thời gian sinh trưởng ngắn và tính chống chịu thời tiết của giống lúa cải tiến. Eswaran & Kotwal (1990), Zeller và cộng sự (1997), Diagne và cộng sự (2000) chỉ ra hai kênh tác động của tín dụng: giải tỏa ràng buộc thanh khoản mua vật tư đầu vào và đóng vai trò như phương thức ứng phó rủi ro. Chi (2008), Dung & Thanh (2017) ghi nhận chi phí hạt giống và phân bón ban đầu cao cản trở việc tiếp nhận công nghệ của hộ thiếu vốn.

Hướng nghiên cứu về tác động của tín dụng vi mô đến phúc lợi:

• Khandker (1998), Yunus (2003), Li và cộng sự (2011b), Pitt và cộng sự (2003) chứng minh tín dụng vi mô cải thiện thu nhập, chi tiêu và sức khỏe trẻ em. Trái lại, Coleman (2006) không tìm thấy tác động cải thiện mức sống của hộ nghèo tại Thái Lan; Khandker & Koolwal (2013) chỉ thấy lợi ích ở nhóm sở hữu ít đất; Takahashi và cộng sự (2010) kết luận tín dụng vi mô không mang lại tác động giảm nghèo tức thì. Tại Việt Nam, Nguyen (2008), Quach (2017), Lensink & Pham (2011), Ho & Duc (2015) ghi nhận tác động tích cực đến thu nhập và chi tiêu, song Phan và cộng sự (2014) cho thấy tín dụng chỉ làm tăng tiêu dùng mà không làm tăng thu nhập.

Hướng nghiên cứu về cú sốc sức khỏe và vai trò của tín dụng vi mô:

• Banerjee & Duflo (2012), Alam & Mahal (2014) khái quát hóa gánh nặng y tế làm giảm khả năng tạo thu nhập. Gertler và cộng sự (2009), Islam & Maitra (2012) nhận thấy tài chính vi mô hỗ trợ hộ duy trì mức tiêu dùng ổn định. Tại Việt Nam, Wagstaff & van Doorslaer (2003), Wagstaff (2007), Mitra và cộng sự (2015), Okonogi và cộng sự (2018) đo lường tổn thất kinh tế từ các biến cố y tế nhưng chưa kết nối với vai trò bù đắp của tín dụng vi mô và sự phản ứng của lao động trẻ em, người già.

Khoảng trống luận án giải quyết: Luận án định vị nghiên cứu vào việc lấp đầy các khoảng trống thực nghiệm tại Việt Nam thông qua việc: (1) Sử dụng dữ liệu bảng với các mô hình kinh tế lượng kiểm soát biến động theo thời gian để làm rõ các yếu tố quyết định tiếp cận tín dụng vi mô; (2) Phân tích quyết định hai giai đoạn (áp dụng và mức độ áp dụng giống lúa cải tiến) dưới tác động của tín dụng vi mô có xử lý nội sinh; (3) Đánh giá tác động đa chiều của tín dụng vi mô lên các khía cạnh phúc lợi bằng phương pháp ghép cặp điểm xu hướng kết hợp sai biệt kép (PSM-DID); (4) Đo lường vai trò giảm sốc sức khỏe của tín dụng vi mô trên góc độ điều tiết tiêu dùng và dịch chuyển lao động nội bộ hộ gia đình.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Luận án xây dựng cơ sở lập luận dựa trên năm lý thuyết và khung phân tích nền tảng:

1. Lý thuyết thông tin bất đối xứng (Theory of Asymmetric Information): Khởi xướng bởi Akerlof (1970), phát triển bởi Spence (1978) và Stiglitz (1975). Trong thị trường tín dụng nông thôn, thông tin bất đối xứng giữa người cho vay và người đi vay dẫn đến hiện tượng lựa chọn nghịch (adverse selection - xảy ra trong quá trình sàng lọc trước khi ký hợp đồng) và nguy cơ đạo đức (moral hazard - phát sinh sau khi giải ngân liên quan đến nỗ lực sử dụng vốn và nghĩa vụ hoàn trả) (Pham & Lensink, 2007).
2. Lý thuyết phân phối hạn ngạch tín dụng (Theory of Credit Rationing): Stiglitz & Weiss (1981) giải thích cơ chế bên cho vay không thể tăng lãi suất để cân bằng cung cầu vì lãi suất cao sẽ thu hút những người vay có độ rủi ro cao (lựa chọn nghịch) và thúc đẩy người vay chọn dự án rủi ro hơn (nguy cơ đạo đức). Do đó, bên cho vay lựa chọn phân phối hạn ngạch tín dụng dựa trên tín nhiệm và tài sản thế chấp. Theo Jappelli (1990), Feder (1990), Baydas và cộng sự (1994), Zeller (1994), Ali và cộng sự (2014), người có nhu cầu vay vốn được phân loại thành nhóm bị ràng buộc tín dụng (credit-constrained: bị từ chối hoàn toàn, cấp vốn không đủ nhu cầu, hoặc không nộp đơn do e ngại bị từ chối) và nhóm không bị ràng buộc (unconstrained). Cơ chế cho vay nhóm (group-lending scheme) hoạt động như một dạng "thế chấp xã hội" (social collateral), dựa trên trách nhiệm liên đới và áp lực đồng đẳng để giảm thiểu chi phí thông tin, giám sát và thực thi hợp đồng (Besley & Coate, 1995; Anderson & Nina, 2000).
3. Lý thuyết lựa chọn / Nhu cầu tín dụng (Theory of Choice / Demand for Credit): Dựa trên nguyên lý tối đa hóa hữu dụng kỳ vọng (Ben-Akiva & Lerman, 1985; Cramer, 1991; Train, 2009; Zeller, 1994). Hộ gia đình chỉ đưa ra quyết định vay vốn hoặc áp dụng công nghệ mới khi mức hữu dụng mang lại từ hành vi đó lớn hơn mức hữu dụng khi không thực hiện.
4. Khung lý thuyết về độ phủ của tài chính vi mô (Outreach Framework): Xây dựng từ nghiên cứu của Yaron (1994), Meyer (2002), Navajas và cộng sự (2000), đánh giá giá trị xã hội của dịch vụ vi mô qua sáu khía cạnh: độ sâu (depth - phục vụ người nghèo và phụ nữ), giá trị đối với người dùng (worth to users), chi phí đối với người dùng (cost to users), độ rộng (breadth - số lượng khách hàng), độ dài (length - tính bền vững theo thời gian), và phạm vi (scope - sự đa dạng của các loại hợp đồng).
5. Mô hình hộ nông dân khi có ràng buộc và khi có tín dụng (Farm Household Model): Singh và cộng sự (1986), Sadoulet & de Janvry (1995), Duong & Izumida (2002). Mô hình tích hợp ba bài toán: tối đa hóa lợi nhuận của người sản xuất, tối đa hóa hàm hữu dụng của người tiêu dùng và tối ưu hóa thời gian lao động - nghỉ ngơi của người lao động. Khi thị trường vốn thất bại, tính tách rời (separability) giữa sản xuất và tiêu dùng bị phá vỡ. Khi có sự tham gia của khoản tín dụng vi mô (ký hiệu K), ràng buộc ngân sách thu nhập đầy đủ được nới lỏng thành: $p_m c_m + p_a c_a + w c_l = \pi + wE + K$, cho phép hộ tối ưu hóa nguồn lực sản xuất và tiêu dùng.

Phương pháp nghiên cứu thực tế:

• Phương pháp định lượng:
  • Đối với mục tiêu 1: Mô hình Probit dữ liệu bảng, ước lượng theo các phương pháp Tác động Ngẫu nhiên (Random Effects - RE), Tác động Cố định (Fixed Effects - FE) và Pooled Probit để kiểm tra tính vững.
  • Đối với mục tiêu 2: Mô hình hai giai đoạn Double-Hurdle (DH), mô hình Heckman và mô hình Tobit. Kỹ thuật Biến công cụ (Instrumental Variables - IV 2SLS) sử dụng bộ 1 biến công cụ và 3 biến công cụ để xử lý vấn đề nội sinh của biến tín dụng vi mô.
  • Đối với mục tiêu 3: Kỹ thuật Đánh giá tác động Sai biệt kép (Difference-in-Differences - DID), Ghép cặp điểm xu hướng (Propensity Score Matching - PSM) và phương pháp kết hợp PSM-DID trên dữ liệu bảng nhằm xử lý thiên lệch chọn mẫu do các đặc tính quan sát được và không quan sát được không đổi theo thời gian.
  • Đối với mục tiêu 4: Hồi quy dữ liệu bảng kiểm soát Hiệu ứng Cố định cấp Thôn/Bản (Village Fixed Effects - VFE), kết hợp IV 2SLS nhằm kiểm soát tính nội sinh và các đặc điểm không quan sát được tại địa phương.
• Phương pháp định tính: Thực hiện phỏng vấn sâu (in-depth interview) và thảo luận nhóm tập trung (focus group) tại vùng nông thôn tỉnh Trà Vinh và Long An. Đối tượng tham gia gồm: người vay vốn từ chương trình tín dụng VBSP, cán bộ chính quyền thôn/ấp, cán bộ Hội Liên hiệp Phụ nữ, cán bộ Hội Nông dân cấp xã và các chuyên gia tài chính nông thôn.
• Nguồn dữ liệu:
  • Dữ liệu thứ cấp: Bộ số liệu Điều tra Tiếp cận Nguồn lực Hộ gia đình Nông thôn Việt Nam (VARHS) năm 2012 và 2014; Bộ số liệu Điều tra Mức sống Hộ gia đình Việt Nam (VHLSS) năm 2010 và 2012.
  • Dữ liệu sơ cấp: Biên bản phỏng vấn sâu và thảo luận nhóm thu thập tại Trà Vinh và Long An.

Nội dung chính theo từng chương

Chương	Tên chương	Nội dung cốt lõi
Chương 1	Giới thiệu (Introduction)	Trình bày bối cảnh kinh tế - xã hội, đặt vấn đề nghèo đói nông thôn, xác định bốn mục tiêu nghiên cứu, câu hỏi nghiên cứu, phạm vi và đóng góp của luận án.
Chương 2	Tổng quan tài liệu (Literature Review)	Hệ thống hóa các khái niệm, đặc điểm tín dụng vi mô, thị trường tín dụng nông thôn, các lý thuyết nền tảng và tổng quan các nghiên cứu thực nghiệm liên quan.
Chương 3	Tổng quan về tín dụng vi mô (Overview of Microcredit)	Phân tích thực trạng hoạt động tín dụng vi mô trên thế giới và tại nông thôn Việt Nam, cơ cấu nhà cung cấp và vai trò giảm nghèo.
Chương 4	Các yếu tố quyết định khả năng tiếp cận tín dụng vi mô (Determinants of Accessibility to Microcredit)	Ứng dụng mô hình Probit dữ liệu bảng phân tích các yếu tố ảnh hưởng đến xác suất vay vốn trên toàn bộ mẫu, mẫu hộ nghèo và hộ không nghèo.
Chương 5	Tín dụng vi mô và việc áp dụng giống lúa cải tiến (Microcredit and Adoption of Improved Rice Varieties)	Phân tích tác động của tín dụng vi mô đến hai giai đoạn quyết định áp dụng giống lúa bằng mô hình Double-Hurdle, Heckman, Tobit và IV 2SLS.
Chương 6	Đánh giá tác động của tín dụng vi mô đến phúc lợi (Impact Evaluation of Microcredit on Welfare)	Đo lường tác động can thiệp của tín dụng vi mô lên thu nhập, giá trị sản lượng, chi tiêu lương thực và tài sản bền vững bằng PSM-DID.
Chương 7	Vai trò của tín dụng vi mô trong việc giảm thiểu tác động của các cú sốc sức khỏe (Role of Microcredit in Mitigating the Effects of Health Shocks)	Đánh giá tổn thất từ cú sốc sức khỏe và vai trò bù đắp tiêu dùng, ổn định thu nhập cùng sự dịch chuyển lao động nội bộ hộ bằng mô hình VFE và IV 2SLS.
Chương 8	Kết luận và hàm ý chính sách (Conclusions and Policy Implications)	Tổng kết kết quả nghiên cứu theo bốn mục tiêu, đề xuất hàm ý chính sách, nêu rõ các hạn chế và định hướng nghiên cứu tiếp theo.

Chương 1: Giới thiệu (Introduction)

Chương 1 thiết lập tính cấp thiết của đề tài xuất phát từ chênh lệch thu nhập và chi tiêu sâu sắc tại nông thôn Việt Nam. Nông nghiệp vẫn chiếm 17% GDP (khoảng 33 tỷ USD năm 2015) và sử dụng 46,8% lực lượng lao động cả nước năm 2013 (World Bank, 2016). Diện tích trồng lúa đạt khoảng 7.790 nghìn hecta với sản lượng 43.609 nghìn tấn năm 2016 (GSO, 2016), đứng đầu về sản lượng xuất khẩu (4.835 nghìn tấn) và đứng thứ hai về giá trị xuất khẩu. Nông dân đối mặt với ràng buộc tài chính nghiêm ngặt trong bối cảnh quỹ đất canh tác thu hẹp do đô thị hóa. Luận án xác định cấu trúc 8 chương, 4 mục tiêu nghiên cứu cụ thể, các câu hỏi nghiên cứu định hướng và phạm vi phân tích tập trung vào các khoản vay nhỏ chính thức dưới 100 triệu đồng không tài sản thế chấp.

Chương 2: Tổng quan tài liệu (Literature Review)

Chương 2 phân tích các khái niệm tín dụng vi mô theo Hội nghị Thượng đỉnh Tín dụng Vi mô (Microcredit Summit, 1997), ADB (2000), Dasgupta & Rao (2003), Morduch (1999). Chương này làm rõ 6 đặc tính cốt lõi của tín dụng vi mô: quy mô khoản vay nhỏ, đối tượng hướng đến người nghèo, không yêu cầu tài sản thế chấp truyền thống, phục vụ mục đích đầu tư sản xuất kinh doanh, lãi suất đủ bù đắp chi phí, và cơ chế cho vay nhóm liên đới. Chương 2 xây dựng khung lý thuyết liên kết giữa thị trường tín dụng nông thôn, thông tin bất đối xứng, lý thuyết lựa chọn rời rạc, lý thuyết hạn ngạch tín dụng, khung độ phủ và mô hình kinh tế hộ nông dân khi có tín dụng.

Chương 3: Tổng quan về tín dụng vi mô (Overview of Microcredit)

Chương 3 trình bày bức tranh tổng thể về phong trào tín dụng vi mô trên thế giới khởi xướng từ Ngân hàng Grameen của Giáo sư Muhammad Yunus. Tại Việt Nam, hệ thống cung cấp tín dụng chính thức và bán chính thức ở nông thôn bao gồm: Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn (VBARD), Ngân hàng Chính sách Xã hội (VBSP), Quỹ Tín dụng Nhân dân (PCFs), Công ty Tiết kiệm Bưu điện (VPSC), cùng các tổ chức tài chính vi mô và các chương trình phi chính phủ (NGOs). VBSP đóng vai trò chủ đạo trong việc cung cấp tín dụng chính sách không tài sản thế chấp thông qua mạng lưới ủy thác của các tổ chức hội đoàn (Hội Phụ nữ, Hội Nông dân, Hội Cựu chiến binh, Đoàn Thanh niên). Chương này tổng hợp dữ liệu về xu hướng tín dụng vi mô toàn cầu, top 10 nhà cung cấp quốc tế, và cơ cấu các tổ chức tại Việt Nam.

Chương 4: Các yếu tố quyết định khả năng tiếp cận tín dụng vi mô (Determinants of Accessibility to Microcredit)

Chương 4 kiểm định thực nghiệm các yếu tố tác động đến xác suất tiếp cận tín dụng vi mô của hộ gia đình từ dữ liệu bảng VARHS. Dựa trên bảng tổng hợp các biến số nghiên cứu, tác giả phân tích các biến: đặc điểm chủ hộ (tuổi, giới tính, học vấn, tình trạng hôn nhân, dân tộc), đặc điểm hộ (số nhân khẩu, tỷ lệ phụ thuộc, diện tích đất canh tác, tài sản, vốn xã hội), đặc điểm địa phương (khoảng cách tới ngân hàng, hạ tầng giao thông liên thôn), và sự hiện diện của tín dụng phi chính thức. Kết quả ước lượng Probit bảng (RE, FE và Pooled) được so sánh giữa ba bộ mẫu: mẫu toàn bộ (Table 4.4), mẫu hộ không nghèo (Table 4.5) và mẫu hộ nghèo (Table 4.6). Kết quả chỉ ra sự phân hóa rõ nét về tác động của các yếu tố nguồn lực và vốn xã hội giữa hai nhóm hộ nghèo và không nghèo.

Chương 5: Tín dụng vi mô và việc áp dụng giống lúa cải tiến (Microcredit and Adoption of Improved Rice Varieties)

Chương 5 đi sâu vào phân tích hành vi kỹ thuật trong sản xuất nông nghiệp. Luận án phân tách quá trình ra quyết định thành hai giai đoạn: (1) Quyết định có áp dụng giống lúa cải tiến hay không, và (2) Quyết định tỷ lệ diện tích đất dành cho giống lúa cải tiến (mức độ áp dụng). Tác giả áp dụng mô hình Double-Hurdle, Heckman và Tobit (Table 5.6). Để giải quyết nội sinh của biến tín dụng vi mô, phương pháp biến công cụ IV-2SLS được thực hiện với 3 biến công cụ (Table 5.4) và 1 biến công cụ (Table 5.5). Mẫu nghiên cứu cũng được tách thành nhóm nghèo và không nghèo (Table 5.7). Kết quả cho thấy việc giải tỏa ràng buộc vốn thông qua tín dụng vi mô có tác động thúc đẩy mạnh mẽ quyết định áp dụng công nghệ giống, đồng thời ghi nhận tác động lan tỏa tích cực đến các hoạt động đầu tư nông nghiệp khác (Table 5.8).

Chương 6: Đánh giá tác động của tín dụng vi mô đến phúc lợi (Impact Evaluation of Microcredit on Welfare)

Chương 6 lượng hóa tác động can thiệp của tín dụng vi mô lên mức sống hộ gia đình nông thôn bằng phương pháp PSM kết hợp DID trên dữ liệu bảng VARHS 2012-2014. Tác giả thực hiện hồi quy Probit để tính toán điểm xu hướng (Table 6.2) và thực hiện các kiểm định cân bằng (balancing tests - Table 6.3). Tác động trung bình của chương trình tín dụng vi mô được phân tích chi tiết trên các chỉ báo phúc lợi:

• Thu nhập hộ gia đình và tổng giá trị sản lượng (Table 6.4);
• Chi tiêu cho lương thực, thực phẩm (Table 6.5);
• Tích lũy tài sản bền vững của hộ gia đình (Table 6.6). Kết quả khẳng định các hộ gia đình tham gia vay vốn vi mô có sự gia tăng đáng kể về thu nhập và giá trị sản lượng nông nghiệp, cải thiện mức chi tiêu lương thực và gia tăng tích lũy tài sản vật chất so với nhóm đối chứng không vay vốn.

Chương 7: Vai trò của tín dụng vi mô trong việc giảm thiểu tác động của các cú sốc sức khỏe (Role of Microcredit in Mitigating the Effects of Health Shocks)

Chương 7 sử dụng dữ liệu VHLSS 2010-2012 để phân tích các biến cố sức khỏe bất lợi. Tác giả phân loại hai dạng cú sốc sức khỏe chính: cú sốc bệnh tật/chấn thương của thành viên trong độ tuổi lao động (HS1W) và của bất kỳ thành viên nào trong gia đình (HS1A). Luận án thực hiện kiểm định tính bất ngờ không thể dự đoán trước của các cú sốc sức khỏe (Table 7.4). Ước lượng giai đoạn một với biến công cụ được trình bày tại Table 7.5 (cho HS1W) và Table 7.6 (cho HS1A). Tác giả áp dụng hồi quy dữ liệu bảng kiểm soát Hiệu ứng Cố định cấp Thôn (VFE) để đánh giá:

• Tác động của cú sốc sức khỏe lên thu nhập, cung lao động và vai trò đệm đỡ của tín dụng vi mô (Table 7.7);
• Tác động của cú sốc sức khỏe lên tiêu dùng và vai trò bù đắp của tín dụng vi mô (Table 7.8). Đặc biệt, chương này phát hiện cơ chế điều chỉnh lao động nội bộ: khi biến cố sức khỏe xảy ra với lao động chính, sự thiếu hụt tài chính buộc các thành viên ngoài độ tuổi lao động (trẻ em và người cao tuổi) phải tham gia thị trường lao động; sự hiện diện của tín dụng vi mô giúp giảm thiểu đáng kể áp lực huy động lao động trẻ em và người già này.

Chương 8: Kết luận và hàm ý chính sách (Conclusions and Policy Implications)

Chương 8 tổng hợp các phát hiện chính tương ứng với bốn mục tiêu nghiên cứu. Trên cơ sở đó, tác giả đưa ra các khuyến nghị chính sách đối với các tổ chức tín dụng vi mô, VBSP và các cơ quan quản lý nhà nước nhằm nâng cao hiệu quả phân bổ vốn. Chương này cũng phân tích cụ thể các hạn chế về mặt số liệu, mô hình và đề xuất các hướng nghiên cứu mở rộng trong tương lai.

Kết quả và những đóng góp mới

Đóng góp về mặt lý luận:

• Luận án đã hoàn thiện khung phân tích tích hợp giải thích cơ chế dẫn truyền của tín dụng vi mô: từ khâu tiếp cận vốn, giải tỏa ràng buộc thanh khoản để thúc đẩy ứng dụng tiến bộ kỹ thuật (giống lúa mới), chuyển hóa thành cải thiện phúc lợi đa chiều (thu nhập, chi tiêu, tài sản), cho đến vai trò như một cơ chế bảo hiểm tự thân giúp hộ gia đình chống chịu trước các cú sốc sức khỏe bất lợi.
• Bổ sung vào lý thuyết kinh tế hộ nông dân khi có tín dụng bằng việc chứng minh tín dụng vi mô không chỉ tác động đến bài toán sản xuất thuần túy mà còn can thiệp sâu sắc vào các quyết định phân bổ thời gian lao động và tiêu dùng khi thị trường bảo hiểm và an sinh xã hội chưa hoàn thiện.
• Đóng góp vào y văn thực nghiệm về phân phối hạn ngạch tín dụng thông qua việc chứng minh tính không đồng nhất về phản ứng giữa nhóm hộ nghèo và nhóm hộ không nghèo trong cùng một thị trường tín dụng nông thôn.

Đóng góp về mặt thực tiễn và phương pháp:

• Luận án là một trong những công trình tiên phong tại Việt Nam sử dụng dữ liệu bảng đại diện để phân tích các quyết định tiếp cận tín dụng vi mô bằng các mô hình Probit bảng đa dạng (RE, FE, Pooled), kiểm soát tốt hơn các yếu tố không quan sát được thay vì chỉ dùng dữ liệu cắt ngang như các nghiên cứu trước.
• Đưa ra bằng chứng định lượng vững chắc về tác động hai giai đoạn của tín dụng vi mô đối với việc áp dụng giống lúa cải tiến thông qua mô hình Double-Hurdle kết hợp kỹ thuật IV 2SLS, giải quyết triệt để mối lo ngại về tính nội sinh của biến tín dụng.
• Đánh giá toàn diện phúc lợi hộ bằng kỹ thuật PSM-DID, chỉ ra tác động thực chất của tín dụng vi mô lên cả thu nhập, giá trị sản lượng, chi tiêu lương thực và tích lũy tài sản vật chất lâu bền.
• Phát hiện mối liên hệ giữa tín dụng vi mô và việc giảm thiểu sự dịch chuyển lao động nội bộ hộ gia đình (hạn chế việc trẻ em và người già phải tham gia lao động kiếm sống khi hộ gặp cú sốc y tế), đóng góp cơ sở dữ liệu thực nghiệm quan trọng cho chính sách bảo trợ xã hội.

Kiến nghị và giải pháp đề xuất từ luận án:

• Mở rộng độ sâu tiếp cận (depth of outreach) của các chương trình tín dụng vi mô chính sách, đặc biệt là mạng lưới tín dụng của Ngân hàng Chính sách Xã hội (VBSP), tập trung ưu tiên hơn nữa cho nhóm hộ nghèo thực chất và phụ nữ nông thôn nhằm khắc phục tình trạng phân phối vốn thiên lệch sang nhóm hộ khá giả hơn.
• Thiết kế các sản phẩm tín dụng gắn liền với chuyển giao tiến bộ kỹ thuật nông nghiệp: cần gắn kết các gói vay ưu đãi nhỏ với các chương trình khuyến nông và cung ứng giống lúa xác nhận, giúp nông dân nghèo vượt qua rào cản chi phí đầu vào ban đầu.
• Nâng hạn mức vay tín dụng vi mô một cách linh hoạt: quy mô khoản vay cần được điều chỉnh phù hợp với chi phí sản xuất nông nghiệp ngày càng tăng và nhu cầu tích lũy tài sản sản xuất của hộ.
• Kết hợp chính sách tín dụng vi mô với mạng lưới bảo trợ xã hội và bảo hiểm y tế nông thôn: khuyến khích các tổ chức tín dụng vi mô lồng ghép các gói bảo hiểm vi mô hoặc cho phép tái cấu trúc nợ khi hộ gặp rủi ro sức khỏe nhằm bảo vệ nguồn nhân lực và ngăn ngừa lao động trẻ em.

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

Dựa trên các nội dung được tác giả trình bày tại Chương 8, luận án chỉ ra các hạn chế cụ thể và gợi mở các hướng nghiên cứu tiếp theo:

• Giới hạn về khung thời gian của bộ dữ liệu: Nghiên cứu sử dụng dữ liệu bảng VARHS hai đợt (2012 và 2014) và VHLSS hai đợt (2010 và 2012). Mặc dù dữ liệu bảng giúp kiểm soát các yếu tố bất biến theo thời gian, độ dài thời gian hai kỳ khảo sát còn tương đối ngắn, chưa cho phép đo lường đầy đủ các tác động phúc lợi dài hạn mang tính tích lũy qua nhiều năm của các chu kỳ tín dụng.
• Phạm vi định nghĩa khoản vay: Tín dụng vi mô trong nghiên cứu được giới hạn ở các khoản vay dưới 100 triệu đồng từ các nguồn chính thức phục vụ sản xuất. Nghiên cứu chưa bao quát hết toàn bộ các giao dịch tín dụng vi mô từ khu vực bán chính thức phi chính phủ và các hội nhóm tín dụng xoay vòng (ROSCAs).
• Khả năng kiểm soát các yếu tố không quan sát được: Mặc dù đã sử dụng các biến công cụ (IV) và mô hình hiệu ứng cố định cấp thôn (VFE), việc loại bỏ hoàn toàn các cú sốc đặc thù ở cấp hộ gia đình hoặc các đặc tính tâm lý cá nhân (như mức độ chấp nhận rủi ro, năng lực quản lý của chủ hộ) vẫn là thách thức kinh tế lượng lớn. Các nghiên cứu tiếp theo có thể tìm kiếm thêm các biến công cụ ngoại sinh mạnh hơn hoặc áp dụng thiết kế thử nghiệm ngẫu nhiên có đối chứng (RCT).
• Đo lường cú sốc sức khỏe: Việc thu thập dữ liệu về cú sốc bệnh tật, thương tật trong VHLSS phụ thuộc vào trí nhớ và sự tự khai báo của hộ gia đình (self-reported), có thể phát sinh sai số đo lường. Các nghiên cứu tương lai có thể kết hợp dữ liệu hồ sơ bệnh án hoặc các chỉ số sức khỏe sinh học khách quan hơn.

Giá trị tham khảo

Luận án mang lại giá trị học thuật và ứng dụng thực tiễn cho nhiều nhóm đối tượng:

• Đối với nghiên cứu sinh và học viên cao học: Công trình là tài liệu tham khảo chi tiết về phương pháp kinh tế lượng ứng dụng (Applied Econometrics) trên dữ liệu bảng vi mô. Các phần đáng tham khảo bao gồm quy trình thực hiện mô hình quyết định hai giai đoạn Double-Hurdle, kỹ thuật kiểm định và hồi quy biến công cụ hai bước (IV 2SLS), phương pháp kết hợp ghép cặp điểm xu hướng với sai biệt kép (PSM-DID), và kỹ thuật kiểm soát hiệu ứng cố định cấp thôn (VFE).
• Đối với giảng viên và nhà nghiên cứu kinh tế phát triển: Cung cấp khung phân tích logic hoàn chỉnh kết nối từ thị trường tín dụng nông thôn, rào cản thông tin bất đối xứng đến hành vi sản xuất nông nghiệp và phúc lợi hộ gia đình. Các bảng tổng hợp chỉ báo và biến số kinh tế - xã hội tại Chương 4, 5, 6, 7 là tài liệu tham khảo có giá trị để thiết kế các nghiên cứu vi mô tương tự.
• Đối với các cơ quan quản lý và hoạch định chính sách: Ngân hàng Nhà nước Việt Nam, Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội, Ngân hàng Chính sách Xã hội (VBSP), và các tổ chức tài chính vi mô có thể khai thác các kết quả thực nghiệm để đánh giá lại mức độ nhắm mục tiêu (targeting) của các gói tín dụng chính sách, từ đó hoàn thiện cơ chế phân bổ vốn tín dụng không tài sản thế chấp và xây dựng các sản phẩm tài chính - an sinh xã hội tích hợp cho khu vực nông thôn.

Câu hỏi thường gặp

1. Tín dụng vi mô được định nghĩa và phân loại như thế nào trong phân tích thực nghiệm của luận án? Trong luận án, tín dụng vi mô được định nghĩa là các khoản vay có quy mô nhỏ (dưới 100 triệu đồng Việt Nam), được cấp bởi các tổ chức tín dụng chính thức và không yêu cầu tài sản thế chấp. Đối với ba mục tiêu nghiên cứu đầu tiên, vốn vay vi mô được giới hạn ở mục đích sử dụng cho sản xuất nông nghiệp hoặc kinh doanh hộ gia đình; riêng đối với mục tiêu nghiên cứu thứ tư về cú sốc sức khỏe, phạm vi mục đích vay được mở rộng sang cả tiêu dùng.

2. Tín dụng vi mô thúc đẩy việc áp dụng giống lúa cải tiến thông qua những cơ chế nào? Dựa trên cơ sở lý thuyết kinh tế hộ, tín dụng vi mô thúc đẩy việc áp dụng giống lúa cải tiến qua hai cơ chế chính: (1) Nới lỏng ràng buộc tài chính và thanh khoản, giúp người nông dân có đủ nguồn vốn trang trải chi phí ban đầu cao cho hạt giống xác nhận, phân bón hiện đại và quy trình canh tác phức tạp; (2) Đóng vai trò như một cơ chế dự phòng giúp hộ nông dân tự tin chấp nhận các rủi ro kỹ thuật và rủi ro mùa vụ liên quan đến công nghệ mới.

3. Phương pháp kinh tế lượng nào được luận án sử dụng để đánh giá tác động của tín dụng vi mô lên phúc lợi hộ gia đình? Luận án kết hợp phương pháp Ghép cặp Điểm Xu hướng với Sai biệt Kép (PSM-DID) trên dữ liệu bảng VARHS giai đoạn 2012-2014. Mô hình Probit được sử dụng ở bước đầu để ước lượng điểm xu hướng tiếp cận tín dụng của hộ, sau đó tiến hành ghép cặp giữa nhóm được can thiệp (hộ có vay tín dụng vi mô) và nhóm đối chứng (hộ không vay). Phương pháp DID sau đó được áp dụng trên mẫu đã ghép cặp nhằm loại bỏ các yếu tố nhiễu không quan sát được bất biến theo thời gian.

4. Cú sốc sức khỏe được phân chia thành những loại nào và mô hình nào được sử dụng để kiểm tra vai trò giảm sốc của tín dụng vi mô? Luận án phân loại cú sốc sức khỏe thành hai nhóm biến số cụ thể: HS1W (bệnh tật, đau ốm hoặc chấn thương xảy ra đối với các thành viên trong độ tuổi lao động) và HS1A (bệnh tật, đau ốm hoặc chấn thương xảy ra đối với bất kỳ thành viên nào trong hộ gia đình). Luận án sử dụng mô hình hồi quy dữ liệu bảng có kiểm soát Hiệu ứng Cố định cấp Thôn (Village Fixed Effects - VFE), kết hợp phương pháp biến công cụ (IV 2SLS) để xử lý tính nội sinh của tín dụng vi mô.

5. Vì sao luận án phân tách mẫu nghiên cứu thành hai nhóm hộ nghèo và không nghèo trong các phân tích thực nghiệm? Việc phân tách mẫu xuất phát từ lý thuyết phân phối hạn ngạch tín dụng: hộ nghèo thường đối mặt với tình trạng ràng buộc tín dụng gay gắt hơn do thiếu tài sản và nguồn tích lũy, do đó phản ứng hành vi và mức độ nhạy cảm của họ đối với các biến số kinh tế - xã hội, quyết định áp dụng công nghệ cũng như mức độ cải thiện phúc lợi khi nhận được vốn vay vi mô có sự khác biệt bản chất so với nhóm hộ không nghèo.

Kết luận

Luận án tiến sĩ của tác giả Phạm Tiến Thành đã giải quyết một cách có hệ thống bài toán thực nghiệm về khả năng tiếp cận và tác động đa chiều của tín dụng vi mô đối với phúc lợi hộ gia đình nông thôn Việt Nam. Thông qua việc khai thác các bộ dữ liệu bảng quy mô lớn (VARHS và VHLSS) kết hợp phương pháp định tính thực địa, nghiên cứu đã chứng minh vai trò thực chất của tín dụng vi mô trong việc thúc đẩy ứng dụng giống lúa cải tiến, nâng cao thu nhập, giá trị sản lượng, chi tiêu lương thực và hỗ trợ các hộ gia đình duy trì ổn định mức sống trước các cú sốc sức khỏe. Các phát hiện thực nghiệm và hàm ý chính sách từ công trình cung cấp cơ sở khoa học tin cậy cho việc hoàn thiện chính sách tài chính nông thôn, hướng tới mục tiêu giảm nghèo bền vững và phát triển bao trùm tại Việt Nam.

Trích đoạn nội dung tài liệu

MINISTRY OF EDUCATION AND TRAINING UNIVERSITY OF ECONOMICS HO CHI MINH CITY ***** Pham Tien Thanh MICROCREDIT AND WELFARE OF THE RURAL HOUSEHOLDS IN VIETNAM PHD DISSERTATION IN ECONOMICS HO CHI MINH CITY, 2018 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] MINISTRY OF EDUCATION AND TRAINING UNIVERSITY OF ECONOMICS HO CHI MINH CITY ***** Pham Tien Thanh MICROCREDIT AND WELFARE OF THE RURAL HOUSEHOLDS IN VIETNAM Major: Development Economics Code: 9310105 PHD DISSERTATION IN ECONOMICS ACADEMIC ADVISORS 1. PHAM KHANH NAM 2. NGUYEN HUU DUNG HO CHI MINH CITY, 2018 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] i COMMITMENTS I hereby declare that this dissertation is my own work and it has not been previously submitted for a degree elsewhere. While my work contains information from works done by other authors, all these references have been explicitly cited.

To the best of my knowledge, I would like to certify that the above statements are true. The dissertation has been done under the supervision of Dr. Pham Khanh Nam and Assoc. Nguyen Huu Dung, the University of Economics, Hochiminh City.

This work was also done under the advice of Assoc. Katsuhiro Saito, the University of Tokyo during my fellowship period granted by the World Bank Robert S. McNamara at the University of Tokyo, Japan. Pham Tien Thanh LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] ii ACKNOWLEDGEMENT I am deeply indebted to my academic supervisors Dr.

Pham Khanh Nam and Assoc. Nguyen Huu Dung at the University of Economics. Nam and Assoc. Dung have supported me a lot during my study.

They have also provided me with useful academic advice, valuable feedbacks, and encouragement. I am also grateful to my academic advisor Assoc. Katsuhiro Saito, who instructs me in applied econometrics, during my fellowship granted by the World Bank Robert S. McNamara at the University of Tokyo.

I would also like to thank the academic committee at the University of Economics and the two independent external reviewers who gave me a lot of useful and precious comments, which thereby help me improve my dissertation. I am also thankful to my lecturers who give me knowledge and advice on my dissertation. I am particularly grateful to Assoc. Pham Bao Duong, my academic supervisor of master thesis, who encourage as well as support me with data and comments on my Ph.

I would also like to say thank to Mr. Nguyen Khanh Duy at the University of Economics for many of his advice on research methodology and encouragement. Last but not least, I would like to express my deepest gratitude to my family, colleagues, and friends for their encouragement and support during the time I conduct my Ph. Pham Tien Thanh LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] iii TABLE OF CONTENTS COMMITMENTS .ii TABLE OF CONTENTS.

viii LIST OF TABLES .ix LIST OF FIGURES.xi CHAPTER 1 - INTRODUCTION. Accessibility to microcredit. Microcredit and adoption of improved rice varieties. Impact of microcredit on households’ welfare.

Microcredit and health shock. Scopes of research. Contribution of the research. Organization of the research.

14 CHAPTER 2 – LITERATURE REVIEW. Overview of microcredit. Characteristics of microcredit. 17 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.

Overview of rural credit market. Theories on accessibility to credit. Theory of choice (Demand for credit). Theory of credit rationing.

Theoretical framework of outreach of microcredit. Farm household model under credit constraint. Farm household model with credit .1 Determinants of rural households’ accessibility to microcredit. Impact of microcredit on adoption of the improved rice varieties.

Impact of microcredit on living standard. Empirical studies in the world. Empirical studies in Vietnam. Impact of health shocks and role of microcredit.

Impacts of health shocks. Strategies to cope with health shocks and role of microcredit. Definitions of welfare. Logical framework of impact evaluation of microcredit on welfare.

49 CHAPTER 3 – OVERVIEW OF MICROCREDIT. Microcredit in the world. Microcredit in rural Vietnam. Credit activities and clients.

Poverty reduction role of microcredit. 61 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] v CHAPTER 4 – DETERMINANTS OF ACCESSIBILITY TO MICROCREDIT. Selection of variables. Results and discussions.

74 CHAPTER 5 – MICROCREDIT AND ADOPTION OF IMPROVED RICE VARIETIES. Selection of variables. Results and discussions. 91 CHAPTER 6 – IMPACT EVALUATION OF MICROCREDIT ON WELFARE 103 6.

Propensity Score Matching (PSM) .103 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. Difference in Difference (DID). Selection of variables. Variables for calculation of propensity score.

Results and discussions. Propensity score and balancing test. Average impact of microcredit program. 113 CHAPTER 7 – ROLE OF MICROCREDIT IN MITIGATING THE EFFECTS OF HEALTH SHOCKS.

Selection of variable. Health shocks variables. Other control (explanatory) variables. Results and discussions.

129 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. Are health shocks unanticipated?. First stage results using instrumental variables. Illness/ Disease/ Injury of working-age members (HS1W).

Illness/ Disease/ Injury of any members (HS1A). Objective 1: Determinants of accessibility to microcredit. Limitations and further studies. Objective 2: Microcredit and adoption of improved varieties.

Limitations and further studies. Objective 3: Impact evaluation of microcredit on welfare. Limitations and further studies. Objective 4: Role of microcredit in mitigating the effects of health shocks 148 8.

Limitations and further studies. 150 Reference in the world. 150 Reference in Vietnam. 172 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] viii ABBREVIATIONS Abbr Meanings MF Microfinance MFIs Microfinance Institutions PCFs People’s Credit Funds ROSCAs Rotating Savings Credit Associations VBSP Vietnam Bank for Social Policies VBARD Vietnam Bank for Agriculture and Rural Development VPSC Postal Savings Company LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] ix LIST OF TABLES Table 2.1 - Microcredit trend in the world .2 - Top 10 microcredit providers in the world .3 - Microcredit providers in Vietnam .4 - Living standards of clients before and after borrowing.1 - Variables for analysis of determinants of accessibility to microcredit.2 – Description of loans obtained .3 - Characteristics of variables for analysis of determinants of accessibility to microcredit .4 - Estimated results of determinants of accessibility to microcredit - Whole sample.5 - Estimated results of determinants of accessibility to microcredit - Non- poor sample .6 - Estimated results of determinants of accessibility to microcredit - Poor sample.1 - Variables used for analyzing impact of microcredit on adoption.2 - Characteristics of adoption variables .3 - Characteristics of variables that affect adopting decision .4 - Microcredit and adoption of improved rice varieties - IV 2SLS using 3 IVs .5 - Microcredit and adoption of improved rice varieties - IV 2SLS using 1 IV .6 - Microcredit and adoption of improved rice varieties .7 - Microcredit and adoption of improved rice varieties – Poor and non- poor sample .8 - Impact of microcredit on other investment activities .1 - Definition of welfare variables .2 - Probit estimations for calculation of propensity score .112 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.4 - Impact of microcredit on income and total output value .5 - Impact of microcredit on food expenditure .6 - Impact of microcredit on accumulation of durable assets .1 - Types of health shock .2 - Microcredit borrowed by households .3 - Descriptive statistics of variables for used analysis of health shocks .4 - Unanticipation of health shocks .5 – First stage results using IV for HS1W .6 – First stage results using IV for HS1A .7 - Impact of health shocks on income and labor and the role of microcredit using VFE.8 - Impact of health shocks on consumption and the role of microcredit using VFE.132 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] xi LIST OF FIGURES Figure 2.1 – Credit constraint and unconstraint .2 - Analytical framework of impact of microcredit on welfare.3 - Conceptual framework of impacts of health shock .4 - Logical framework on impact evaluation of credit on welfare .5 – Analytical framework on accessibility to microcredit and its impact on welfare .1 – Microfinance providers in Vietnam .54 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 1 CHAPTER 1 - INTRODUCTION This chapter includes eight sections.1 presents the background on socio-economic situation in Vietnam, particularly in the rural areas, and thereby explains the significance and necessity of this research.3 present the research problems and objectives.6 discuss the research scope, data and methods used for qualitative and quantitative analysis.7 presents the contribution of the research in terms of theory and practice.

The final section presents the organization of the research. Backgrounds Poverty reduction, access to education, clean water, sanitary, health care, etc. are the top concerned among 17 Sustainable Development Goals - SDGs) which formerly was Millennium Development Goals (MGDs). They are the important issues and attract the attention of every country, especially the developing countries like Vietnam.

During the past decades, Vietnam has obtained remarkable achievements in the socio-economic development and poverty reduction. Statistics show that the poverty rate has declined from 37.4 percent in 1998 to 5. The report also shows that the poverty rate in 2016 in rural areas (7.5%) is nearly four times higher than that in urban areas (2%)1. The statistics indicate that a large number of rural households still live in poverty under poor living standards and suffer from the lack of socio-economic opportunities.

Household income in rural area is rather low. In particular, a report by GSO (2016) shows that per capita income per month of the rural households is, on average, 2,437 thousand VND. In the rural, per capita income per month of the bottom quintile (the poorest) is 676 thousand VND, the second bottom (the near-poor) 1,246 thousand VND and the top quintile (the 1 New poverty line (Measured by income per capita per month) in 2016 is 630 and 780 thousand VND in rural and urban areas, respectively. LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 2 richest) 5,669 thousand VND.

Therefore, it indicates that income of the poorest is around 8.4 times lower than that of the richest, which is a great gap. Consumption of the rural households is quite low. In particular, a report by GSO (2014) shows that per capita expenditure per month of the rural households is, on average, 1,609 thousand VND. More specifically, per capita expenditure per month of the bottom quintile (the poorest) is 834 thousand VND, the second bottom (the near-poor) 1,154 thousand VND and the top quintile (the richest) 2,576 thousand VND, which indicates a big gap between the poorest and the richest in terms of expenditure.

Poverty reduction, income improvement and good health, especially in the rural area, are the most concerned issues among the 17 SDGs. In the world and in Vietnam, many programs and activities have been implemented to achieve these goals, for instance, training, agricultural extension, agricultural technology, finance, job creation, etc. Among them, credit is considered as the most important factor in income-generating activities since the rural households, especially the poor, normally face financial constraint. Without accessibility to formal credit support, poor farmers are unable to expand their production and improve their living conditions (Duong & Izumida, 2002; Li et al.

As above-mentioned, a large number of rural households in Vietnam are still living in poverty. The poor have high demand for credit; however, credit market in rural Vietnam normally faces the problem of demand excessing supply. As a result, the poor have difficulty in accessing formal credit due to the lack of collateral. In rural Vietnam, formal credit is mainly provided by the Vietnam Bank for Agriculture and Rural Development and Vietnam Bank for Social Policies (Ho & Duc, 2015), and recently by microfinance institutions.

Inability to obtain formal credit has inhibited farmers from investment and then improving their living conditions.