Khóa luận về tác động của thuế quan và thuế nhập khẩu tại Việt Nam trong quá trình hội nhập AFTA

Khóa luận phân tích thuế quan và thuế nhập khẩu Việt Nam trong bối cảnh hội nhập AFTA, nêu rõ thách thức và cơ hội cho nền kinh tế.

• Người hướng dẫn: TS. Nguyễn Hữu Khải
• Trường học: Khoa Kinh Tế Ngoại Thương
• Đề tài: Tác Động Của Thuế Quan Đối Với Việt Nam Trong Hội Nhập AFTA
• Loại tài liệu: Luận Văn Tốt Nghiệp
• Năm xuất bản: 1995
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• 1. CHƯƠNG I: AFTA VÀ NHỮNG QUY ĐỊNH CHUNG VỀ CẢI CÁCH THUẾ QUAN TRONG KHUÔN KHỔ AFTA
• 1.1. Vài nét khái quát về khu vực mậu dịch Tự do ASEAN
• 1.1.1. Từ hiệp định ưu đãi thương mại ASEAN (PTA) đến CEPT - sự hình thành AFTA
• 2. CHƯƠNG II: THỰC TRẠNG GIA NHẬP AFTA CỦA VIỆT NAM
• 3. CHƯƠNG III: XU HƯỚNG CẢI CÁCH THUẾ QUAN CỦA VIỆT NAM
• LỜI NÓI ĐẦU
• PHỤ LỤC
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan về tác động của thuế quan đối với Việt Nam trong AFTA

Việt Nam đã chính thức gia nhập Hiệp hội các quốc gia Đông Nam Á (ASEAN) vào năm 1995 và cam kết thực hiện Hiệp định CEPT từ năm 1996. Sự tham gia này đã mở ra nhiều cơ hội cho Việt Nam trong việc hội nhập kinh tế khu vực. Tác động kinh tế từ việc giảm thuế quan trong khuôn khổ AFTA đã tạo ra một môi trường thương mại thuận lợi hơn cho các doanh nghiệp trong nước. Tuy nhiên, việc cắt giảm thuế quan cũng đặt ra nhiều thách thức cho nền kinh tế Việt Nam, đặc biệt là trong việc cạnh tranh với các nước trong khu vực.

1.1. AFTA và những quy định về thuế quan

AFTA được thành lập nhằm mục đích tạo ra một khu vực thương mại tự do giữa các nước ASEAN. Theo đó, các nước thành viên cam kết giảm thuế quan xuống còn 0-5% cho các mặt hàng thương mại. Điều này đã tạo ra một cơ hội lớn cho Việt Nam trong việc gia tăng xuất khẩu và thu hút đầu tư nước ngoài.

1.2. Tác động tích cực của AFTA đến nền kinh tế Việt Nam

Việc giảm thuế quan đã giúp Việt Nam tăng cường khả năng cạnh tranh trên thị trường quốc tế. Nhiều doanh nghiệp đã tận dụng cơ hội này để mở rộng sản xuất và xuất khẩu, từ đó góp phần vào sự phát triển kinh tế bền vững của đất nước.

II. Thách thức trong việc thực hiện chính sách thuế quan tại Việt Nam

Mặc dù AFTA mang lại nhiều lợi ích, nhưng việc thực hiện chính sách thuế quan cũng gặp không ít khó khăn. Các doanh nghiệp Việt Nam phải đối mặt với sự cạnh tranh khốc liệt từ các nước trong khu vực. Chính sách thuế không đồng nhất và sự thiếu hụt thông tin cũng là những vấn đề cần được giải quyết.

2.1. Cạnh tranh thương mại gia tăng

Sự gia tăng cạnh tranh từ các nước ASEAN đã khiến nhiều doanh nghiệp Việt Nam gặp khó khăn trong việc duy trì thị phần. Các sản phẩm nhập khẩu từ các nước trong khu vực thường có giá thành thấp hơn, gây áp lực lớn lên các doanh nghiệp trong nước.

2.2. Khó khăn trong việc điều chỉnh chính sách thuế

Việc điều chỉnh chính sách thuế quan để phù hợp với các quy định của AFTA là một thách thức lớn. Nhiều doanh nghiệp vẫn chưa nắm rõ các quy định mới, dẫn đến việc không tận dụng được các lợi ích từ hiệp định này.

III. Phương pháp cải cách thuế quan để hội nhập AFTA hiệu quả

Để tận dụng tối đa lợi ích từ AFTA, Việt Nam cần thực hiện các biện pháp cải cách thuế quan một cách đồng bộ và hiệu quả. Giải pháp cải cách bao gồm việc nâng cao năng lực cạnh tranh cho doanh nghiệp và cải thiện hệ thống quản lý thuế.

3.1. Nâng cao năng lực cạnh tranh cho doanh nghiệp

Các doanh nghiệp cần được hỗ trợ trong việc nâng cao chất lượng sản phẩm và cải thiện quy trình sản xuất. Việc đầu tư vào công nghệ mới và đào tạo nguồn nhân lực là rất cần thiết để tăng cường khả năng cạnh tranh.

3.2. Cải thiện hệ thống quản lý thuế

Cần có sự cải cách trong hệ thống quản lý thuế để đảm bảo tính minh bạch và công bằng. Việc áp dụng công nghệ thông tin trong quản lý thuế sẽ giúp giảm thiểu tình trạng tham nhũng và nâng cao hiệu quả thu thuế.

IV. Ứng dụng thực tiễn và kết quả nghiên cứu về thuế quan trong AFTA

Nhiều nghiên cứu đã chỉ ra rằng việc giảm thuế quan trong khuôn khổ AFTA đã có tác động tích cực đến nền kinh tế Việt Nam. Kết quả nghiên cứu cho thấy rằng xuất khẩu của Việt Nam đã tăng đáng kể sau khi gia nhập AFTA, đặc biệt là trong các ngành hàng như dệt may và điện tử.

4.1. Tăng trưởng xuất khẩu sau khi gia nhập AFTA

Xuất khẩu của Việt Nam sang các nước ASEAN đã tăng trưởng mạnh mẽ, với nhiều mặt hàng chủ lực như dệt may, giày dép và điện tử. Điều này cho thấy rằng AFTA đã tạo ra một thị trường rộng lớn cho các sản phẩm Việt Nam.

4.2. Tác động đến đầu tư nước ngoài

Việc giảm thuế quan cũng đã thu hút nhiều nhà đầu tư nước ngoài vào Việt Nam. Các doanh nghiệp nước ngoài đã tìm kiếm cơ hội đầu tư vào các lĩnh vực có tiềm năng phát triển cao, từ đó góp phần vào sự phát triển kinh tế của đất nước.

V. Kết luận và tương lai của thuế quan trong hội nhập AFTA

Tương lai của thuế quan tại Việt Nam trong bối cảnh hội nhập AFTA sẽ phụ thuộc vào khả năng điều chỉnh và cải cách của chính phủ. Kết luận cho thấy rằng việc tiếp tục cải cách thuế quan là cần thiết để duy trì sự phát triển bền vững và nâng cao khả năng cạnh tranh của nền kinh tế.

5.1. Định hướng phát triển trong tương lai

Việt Nam cần tiếp tục cải cách chính sách thuế quan để phù hợp với các quy định quốc tế và nâng cao năng lực cạnh tranh. Điều này sẽ giúp Việt Nam tận dụng tối đa lợi ích từ AFTA và các hiệp định thương mại tự do khác.

5.2. Tăng cường hợp tác quốc tế

Việc tăng cường hợp tác với các nước trong khu vực và quốc tế sẽ giúp Việt Nam học hỏi kinh nghiệm và áp dụng các mô hình thành công trong cải cách thuế quan, từ đó nâng cao hiệu quả hội nhập kinh tế.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong giai đoạn 1991–2000, kim ngạch xuất khẩu của Việt Nam đã ghi nhận sự bứt phá ngoạn mục khi tăng gấp 6 lần, từ 2,4 tỷ USD lên mức 14,45 tỷ USD, đạt nhịp độ tăng trưởng bình quân 18,4%/năm (cao gấp 2,6 lần tốc độ tăng trưởng GDP). Tuy nhiên, nền kinh tế nước ta khi bước vào hội nhập vẫn đối mặt với thách thức lớn từ hệ thống thuế quan bảo hộ phức tạp gồm 36 khung mức thuế suất với biên độ chênh lệch từ 0% đến 200%. Vấn đề nghiên cứu cốt lõi được đặt ra là làm thế nào để thực hiện lộ trình cắt giảm thuế quan theo cam kết quốc tế mà vẫn bảo toàn nguồn thu ngân sách và bảo vệ hợp lý sản xuất nội địa.

Mục tiêu cụ thể của công trình tập trung vào việc hệ thống hóa cơ sở lý luận về tự do hóa thương mại, phân tích thực trạng chính sách thuế nhập khẩu và đánh giá việc thực thi Hiệp định Ưu đãi thuế quan có hiệu lực chung (CEPT) thuộc Khu vực Mậu dịch Tự do ASEAN (AFTA). Phạm vi nghiên cứu bao quát không gian kinh tế Việt Nam trong mối quan hệ đa phương với khối ASEAN-6 và các đối tác thương mại lớn giai đoạn 1992–2001, định hướng hoàn tất lộ trình vào năm 2006.

Ý nghĩa của nghiên cứu thể hiện rõ nét qua việc giải quyết bài toán chuyển dịch cơ cấu: khi thuế suất trung bình nội khối ASEAN giảm từ 12,76% năm 1993 xuống còn 3,5% năm 2002, Việt Nam cần tái cơ cấu nhập khẩu với 95% kim ngạch là tư liệu sản xuất (máy móc thiết bị chiếm 26-27%, nguyên phụ liệu chiếm 60%), thúc đẩy tỷ trọng hàng chế biến xuất khẩu từ 8% năm 1991 lên 40% năm 2000.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu được xây dựng dựa trên nền tảng của hai lý thuyết kinh tế quốc tế kinh điển: Lý thuyết Lợi thế so sánh của David Ricardo và Lý thuyết Liên minh thuế quan của Jacob Viner với hai tác động cốt lõi là tạo lập mậu dịch và chuyển hướng mậu dịch. Bên cạnh đó, tác giả vận dụng mô hình cải cách thuế quan "thấp và đồng nhất", hướng tới việc thu hẹp khoảng cách giữa mức thuế cao nhất và thấp nhất nhằm nâng cao hiệu quả phân bổ các nguồn lực khan hiếm trong nền kinh tế.

Các khái niệm chuyên ngành then chốt được chuẩn hóa bao gồm:

1. Hiệp định Ưu đãi thuế quan có hiệu lực chung (CEPT) với mục tiêu hạ thuế quan nội khối xuống 0–5%.
2. Quy tắc xuất xứ hàng hóa (ROO) quy định hàm lượng giá trị nội địa ASEAN tối thiểu 40%.
3. Hệ thống danh mục hàng hóa theo CEPT: Danh mục cắt giảm ngay (IL), Danh mục loại trừ tạm thời (TEL), Danh mục loại trừ hoàn toàn (GEL) và Danh mục nông sản chưa chế biến nhạy cảm (SL).

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng nguồn dữ liệu thứ cấp toàn diện từ Biểu thuế xuất nhập khẩu của Tổng cục Hải quan, số liệu thống kê của Bộ Tài chính và Ban Thư ký ASEAN. Cỡ mẫu nghiên cứu bao gồm toàn bộ 5.983 dòng thuế nhập khẩu của Việt Nam tại thời điểm năm 2000 cùng 3.217 nhóm mặt hàng đăng ký tham gia hiệp định CEPT. Phương pháp chọn mẫu toàn thể theo hệ thống điều hòa mô tả và mã hóa hàng hóa (Hệ thống HS) từ chương 01 đến chương 97 được áp dụng để đảm bảo tính bao quát, không bỏ sót bất kỳ nhóm hàng kinh tế nào.

Tác giả kết hợp phương pháp duy vật biện chứng, thống kê mô tả, phân tích định lượng dòng thuế và phương pháp so sánh đối chiếu đa phương. Lý do lựa chọn phương pháp này là vì nó cho phép lượng hóa chính xác tỷ trọng phân bổ của từng mức thuế suất, làm rõ sự tương phản giữa cơ cấu thuế Việt Nam với các nền kinh tế đang phát triển, từ đó đưa ra kết luận khách quan về mức độ bảo hộ danh nghĩa và bảo hộ thực tế.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Thứ nhất, hệ thống thuế nhập khẩu của Việt Nam đã có bước chuyển đổi mạnh mẽ từ cơ chế bảo hộ thụ động sang thích ứng hội nhập. Khung thuế suất trần được kéo giảm từ 200% xuống 60% vào năm 1995, thu gọn từ 36 mức xuống còn 28 mức thuế suất vào năm 1996. Đến năm 2000, trong tổng số 5.983 dòng thuế, có tới 1.988 dòng thuế ở mức 0% (chiếm 33,22%) và hơn 40% tổng số dòng thuế duy trì mức dưới 5%, tập trung chủ yếu vào nhóm máy móc và nguyên vật liệu phục vụ sản xuất.

Thứ hai, tiến trình chuyển giao các dòng thuế vào khuôn khổ CEPT đạt tốc độ tăng trưởng vượt bậc. Năm 1995, Việt Nam đệ trình 3.013 nhóm mặt hàng (Danh mục IL chiếm 54,1%, TEL chiếm 39,9%, GEL chiếm 5,5%). Đến hết ngày 31/12/2000, nước ta đã đưa thành công 4.200 dòng thuế vào thực hiện CEPT/AFTA. Riêng năm 2001, có thêm 730 dòng thuế được cắt giảm ngay, trong đó 65% số dòng đạt thuế suất 0%, tạo tiền đề đưa 1.940 dòng thuế còn lại thuộc Danh mục TEL sang Danh mục IL trước năm 2003.

Thứ ba, chính sách thuế nội địa được cải cách đồng bộ để bù đắp thâm hụt thuế quan. Luật Thuế Giá trị gia tăng số 02/1997/QH9 và Luật Thuế Thu nhập doanh nghiệp (thuế suất chuẩn 32%) chính thức có hiệu lực từ ngày 01/01/1999 thay thế thuế doanh thu và thuế lợi tức. Đồng thời, Luật Thuế Tiêu thụ đặc biệt sửa đổi ngày 20/05/1998 đã tách hoàn toàn thuế tiêu thụ đặc biệt ra khỏi thuế nhập khẩu đối với mặt hàng ô tô, bia rượu và điều hòa nhiệt độ dưới 90.000 BTU, bảo đảm nguyên tắc Đãi ngộ quốc gia (NT).

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân của những thành tựu trên xuất phát từ sự chỉ đạo nhất quán trong đường lối đổi mới kinh tế đối ngoại của Nhà nước. Tuy nhiên, việc duy trì mức thuế cao trên 60% đối với gần 10% số dòng thuế tiêu dùng trong giai đoạn đầu đã gây ra hiện tượng méo mó thị trường và gia tăng áp lực buôn lậu thương mại.

Dữ liệu nghiên cứu phản ánh rõ nét sự bất hợp lý khi được trình bày qua biểu đồ so sánh cơ cấu: trong khi các nước đang phát triển tập trung 55% dòng thuế ở biên độ trung bình từ 15,1% đến 35%, thì Việt Nam lại phân cực với 32,5% dòng thuế ở mức 0% và 20,1% dòng thuế trên 35%. Bảng tổng hợp dòng thuế chuyển giao cũng chứng minh xu hướng giảm thiểu danh mục bảo hộ TEL từ 1.317 nhóm năm 1998 xuống mức tối thiểu vào năm 2003. So với khối ASEAN-6 (vốn đã hoàn thành mục tiêu đưa thuế suất về 0–5% cho hơn 90% giao dịch thương mại vào năm 2002), lộ trình kéo dài đến năm 2006 của Việt Nam là hoàn toàn phù hợp với thực trạng chuyển đổi kinh tế, giúp các ngành sản xuất trong nước có thời gian nâng cao năng lực cạnh tranh.

Đề xuất và khuyến nghị

Thứ nhất, Bộ Tài chính và Tổng cục Hải quan cần đẩy nhanh tiến độ phân loại, hoàn tất chuyển đổi 1.940 dòng thuế còn lại từ Danh mục loại trừ tạm thời (TEL) sang Danh mục cắt giảm ngay (IL) trong giai đoạn 2001–2003. Mục tiêu cụ thể là bảo đảm 100% dòng thuế thuộc CEPT đạt mức thuế suất từ 0% đến 5% trước ngày 01/01/2006 theo đúng cam kết khu vực.

Thứ hai, Bộ Công Thương chủ trì phối hợp cùng các hiệp hội doanh nghiệp thiết lập hệ thống kiểm soát và cấp chứng nhận quy tắc xuất xứ (C/O Mẫu D). Mục tiêu là nâng tỷ lệ đáp ứng hàm lượng nội địa ASEAN tối thiểu 40% cho các sản phẩm xuất khẩu chủ lực, hỗ trợ gia tăng tỷ trọng nhóm hàng chế biến sâu từ mức 40% hiện tại lên trên 60% vào năm 2006.

Thứ ba, Tổng cục Thuế cần mở rộng cơ sở thu thuế nội địa thông qua việc hoàn thiện cơ chế khấu trừ thuế Giá trị gia tăng và áp dụng nhất quán thuế Thu nhập doanh nghiệp 32%. Giải pháp này nhằm bù đắp mức suy giảm nguồn thu từ thuế nhập khẩu, phấn đấu giảm tỷ lệ thất thu thuế và gian lận thương mại tại các cửa khẩu biên giới tối thiểu 25% trong giai đoạn 2001–2005.

Thứ tư, Chính phủ cần ban hành khung pháp lý xóa bỏ triệt để các rào cản phi thuế quan, hạn ngạch số lượng và các quy định hành chính chồng chéo đối với nhóm hàng công nghiệp chế tạo. Lộ trình thực hiện cần hoàn thành trước năm 2005 nhằm tạo lập môi trường kinh doanh minh bạch, thu hút dòng vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) từ các tập đoàn đa quốc gia vào Việt Nam.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Thứ nhất, cán bộ hoạch định chính sách tại Bộ Tài chính, Bộ Công Thương và cơ quan Hải quan: Tài liệu cung cấp căn cứ thực tiễn và số liệu phân tích 5.983 dòng thuế, hỗ trợ đắc lực cho việc xây dựng phương án đàm phán gia nhập WTO và thực thi các cam kết trong khuôn khổ APEC.

Thứ hai, lãnh đạo và chuyên viên xuất nhập khẩu tại các doanh nghiệp sản xuất: Luận văn là cẩm nang hữu ích giúp doanh nghiệp nắm vững quy tắc xuất xứ nội địa 40%, khai thác ưu đãi thuế quan CEPT 0–5% và tối ưu hóa chi phí nhập khẩu nguyên phụ liệu (vốn chiếm 60% tổng kim ngạch nhập khẩu).

Thứ ba, giảng viên, nghiên cứu sinh và sinh viên chuyên ngành Kinh tế đối ngoại, Thương mại quốc tế: Công trình là nguồn tài liệu học thuật chuẩn mực về lý thuyết liên minh thuế quan, cung cấp phương pháp phân tích định lượng biểu thuế và bức tranh toàn cảnh về kinh tế Việt Nam thời kỳ chuyển đổi 1995–2006.

Thứ tư, chuyên gia tư vấn tài chính, thuế và đầu tư quốc tế: Cung cấp góc nhìn toàn diện về sự thay đổi giữa các sắc thuế GTGT, TNDN và TTĐB, giúp các nhà đầu tư xây dựng mô hình tài chính và dự báo chi phí chuỗi cung ứng chính xác tại thị trường Việt Nam.

Câu hỏi thường gặp

Điều kiện cốt lõi để hàng hóa xuất khẩu của Việt Nam được hưởng ưu đãi thuế suất 0-5% theo CEPT là gì?

Hàng hóa phải đáp ứng đồng thời ba điều kiện: có hàm lượng xuất xứ nội khối ASEAN tối thiểu 40%, nằm trong Danh mục cắt giảm của cả nước xuất khẩu lẫn nhập khẩu với thuế suất hiện hành dưới 20%, và có chương trình giảm thuế được Hội đồng AFTA thông qua. Ví dụ, nhóm hàng dệt may hoặc linh kiện điện tử đáp ứng tỷ lệ nội địa 40% sẽ được áp mức thuế ưu đãi dưới 5%.

Việc cắt giảm thuế quan CEPT tác động như thế nào đến nguồn thu của ngân sách nhà nước?

Việc giảm thuế nhập khẩu làm giảm nguồn thu trực tiếp tại biên giới. Tuy nhiên, Việt Nam đã chủ động bù đắp bằng cách áp dụng thuế GTGT thay thuế doanh thu từ ngày 01/01/1999 thu trên toàn bộ chuỗi cung ứng, đồng thời điều chỉnh thuế TNDN 32% và thuế TTĐB, giúp tổng quy mô thu ngân sách quốc gia duy trì tăng trưởng ổn định.

Tại sao Việt Nam lựa chọn lộ trình giảm thuế dần dần thay vì thực hiện cắt giảm ngay toàn bộ danh mục?

Lộ trình kéo dài 10 năm (1996–2006) tạo khoảng đệm cần thiết để các doanh nghiệp trong nước chuyển đổi công nghệ và nâng cao sức cạnh tranh. Phương án này bảo vệ các ngành sản xuất trọng yếu như xi măng, phân bón, giấy thuộc Danh mục TEL trước khi chuyển dần 1.940 dòng thuế sang Danh mục IL.

Những bất cập lớn nhất của biểu thuế nhập khẩu Việt Nam trước thời kỳ cải cách hội nhập là gì?

Biểu thuế trước đây có tới 36 mức thuế suất với biên độ chênh lệch quá rộng từ 0% đến 200%, gây phức tạp cho công tác quản lý. Bên cạnh đó, hơn 40% dòng thuế có mức dưới 5% trong khi thuế bảo hộ cao lại tập trung cục bộ, dẫn đến phân bổ sai lệch nguồn lực và gia tăng nạn buôn lậu.

Quy tắc xuất xứ 40% trong AFTA mang lại lợi ích kinh tế gì cho nền sản xuất trong nước?

Quy tắc xuất xứ 40% thúc đẩy việc sử dụng nguyên liệu nội khối, hạn chế tình trạng biến Việt Nam thành điểm trung chuyển đơn thuần. Điều này khuyến khích các tập đoàn quốc tế đầu tư vào công nghiệp phụ trợ, gia tăng giá trị chế biến xuất khẩu từ 8% năm 1991 lên 40% năm 2000.

Kết luận

• Luận văn đã phân tích sâu sắc quá trình chuyển dịch biểu thuế nhập khẩu từ 36 mức phức tạp về hệ thống 28 mức thuế suất tinh gọn và minh bạch hơn.
• Đánh giá toàn diện kết quả đưa 4.200 dòng thuế vào thực hiện CEPT/AFTA tính đến hết năm 2000 và xác định lộ trình xử lý 1.940 dòng thuế còn lại.
• Làm rõ tác động tương hỗ giữa việc giảm thuế xuất nhập khẩu với công cuộc cải cách thuế nội địa thông qua việc ban hành thuế GTGT, thuế TNDN 32% và thuế TTĐB năm 1999.
• Chứng minh thành tựu tăng trưởng xuất khẩu vượt bậc đạt 18,4%/năm, nâng tỷ trọng hàng chế biến lên 40% và nhập khẩu tư liệu sản xuất đạt 95%.
• Đề ra hệ thống giải pháp hành động cụ thể cho Bộ Tài chính, Bộ Công Thương và cộng đồng doanh nghiệp trong giai đoạn quyết định 2001–2006.

Đóng góp lớn nhất của công trình là cung cấp luận cứ khoa học vững chắc và giải pháp đồng bộ cho chính sách thuế quan Việt Nam trong tiến trình tự do hóa thương mại. Các nhà quản lý, nhà nghiên cứu và doanh nghiệp hãy khai thác ngay những phát hiện từ luận văn để tối ưu hóa chiến lược hội nhập và nâng cao năng lực cạnh tranh quốc tế.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Viết thuê đề tài giá rẻ trọn gói - KB Zalo/Tele : 0973.149 Lêi më ®Çu Trong ®iÒu kiÖn ngµy nay, toµn cÇu ho¸ vµ héi nhËp quèc tÕ ®· trë thµnh mét xu thÕ kh¸ch quan trong tiÕn tr×nh ph¸t triÓn kinh tÕ thÕ giíi vµ ®ang cuèn hót toµn thÓ nh©n lo¹i hoµ vµo dßng ch¶y cña nã. Qu¸ tr×nh toµn cÇu ho¸ vµ héi nhËp kinh tÕ quèc tÕ ®· t¹o ra nh÷ng thêi c¬ thuËn lîi cho c¸c quèc gia ®ang ph¸t triÓn, nhng còng ®Æt mçi níc ph¶i ®èi mÆt víi kh«ng Ýt khã kh¨n, trong ®ã vÊn ®Ò xo¸ bá hµng rµo thuÕ quan nh»m thùc hiÖn tù do ho¸ th¬ng m¹i toµn cÇu ®ang lµ mét th¸ch thøc to lín. ViÖc c¾t gi¶m thuÕ quan kh«ng chØ ¶nh hëng ®Õn tÝnh hÖ thèng cña chÝnh s¸ch thuÕ nãi chung mµ ®iÒu quan träng h¬n, t¸c ®éng ®Õn chuyÓn dÞch c¬ cÊu kinh tÕ vµ sù thay ®æi cña chÝnh s¸ch kinh tÕ x· héi cña ®Êt níc. Ngµy 28/7/1995 ViÖt Nam trë thµnh thµnh viªn chÝnh thøc cña HiÖp héi c¸c §«ng Nam ¸ (ASEAN) vµ cam kÕt b¾t ®Çu thùc hiÖn HiÖp ®Þnh u ®·i thuÕ quan cã hiÖu lùc (CEPT) do khèi Khu vùc Th¬ng m¹i Tù do ASEAN (AFTA) tõ 1/1/1996, hoµn thµnh vµo n¨m 2006.

Tham gia AFTA vµ ho¹t ®éng trong ASEAN, ViÖt Nam ®ång thêi lµ thµnh viªn s¸ng lËp DiÔn ®µn Hîp t¸c ¸ - ¢u (ASEM), ®· gia nhËp diÔn dµn kinh tÕ Ch©u ¸ - Th¸i B×nh D¬ng (APEC), ký kÕt HiÖp ®Þnh Th¬ng m¹i Hoa kú t¹i Washington cã hiÖu lùc kÓ tõ ngµy 13/7/2000 vµ ®ang ®µm ph¸n gia nhËp Tæ chøc th¬ng m¹i thÕ giíi (WTO) ViÖt Nam héi nhËp c¸c tæ chøc kinh tÕ quèc tÕ trong mét bèi c¶nh míi, tríc nh÷ng th¸ch thøc míi.ViÖt Nam lµ mét níc ®ang ph¸t triÓn, nÒn kinh tÕ ph¸t triÓn cßn ë møc thÊp, ®ang trong qu¸ tr×nh chuyÓn ®æi.com – Cần Kham Thảo - Kết bạn Zalo/Tele : 0973.149 Viết thuê đề tài giá rẻ trọn gói - KB Zalo/Tele : 0973.149 Héi nhËp mang l¹i sù t¨ng trëng, ph¸t triÓn, nhng ph¶i ®èi ®Çu víi nh÷ng vÊn ®Ò ph¸t sinh do héi nhËp, c¹nh tranh, thËm chÝ do khñng ho¶ng kinh tÕ - tµi chÝnh g©y ra ®èi víi nÒn kinh tÕ cña ®Êt níc. ¶nh h- ëng cña sù héi nhËp kinh tÕ khu vùc vµ quèc tÕ lµ quan träng, nhng nãi chung th× nã kh«ng th©u tãm ®îc nh÷ng ¶nh hëng ®èi víi tõng ngµnh, ®Æc biÖt ®èi víi ngo¹i th¬ng. Toµn cÇu ho¸ víi quy m« lín h¬n, tèc ®é nhanh h¬n, kh«ng ngõng. Nã kh«ng ®¬n thuÇn lµ xu híng, mµ lµ xu híng hèi thóc c¸c níc héi nhËp m¹nh h¬n c¶ vÒ kinh tÕ, s¶n xuÊt, bu«n b¸n, c«ng nghÖ, b¶o vÖ m«i trêng… C¸c lùc lîng kinh tÕ, chÝnh trÞ vµ c«ng nghÖ m¹nh n¾m ch¾c hÇu hÕt c¸c nÒn kinh tÕ quan träng cña thÕ giíi ®ang gia t¨ng thóc giôc sù héi nhËp toµn cÇu cña c¸c nÒn kinh tÕ.

Mét nÒn kinh tÕ toµn cÇu, còng ®ßi hái trËt tù chÝnh trÞ thÕ giíi øng víi nã. Kinh tÕ toµn cÇu vÒ mÆt l« gÝc biÖn chøng sÏ lµm cho nhiÒu quyÕt ®Þnh quèc gia vÒ chÝnh s¸ch s¶n xuÊt, tµi chÝnh, th¬ng m¹i, ®Çu t, viÖn trî Nhµ níc vv. ®îc ®Æt trong sù tho¶ thuËn quèc tÕ, trong khu«n khæ c¸c tæ chøc quèc tÕ. Quèc tÕ cßn bµn vµ quyÕt ®Þnh c¶ nh÷ng vÊn ®Ò vÒ trèn thuÕ, chiÕm ®o¹t b¶n quyÒn, téi ph¹m xuyªn biªn giíi, röa tiÒn, tham nhòng.

WTO khëi xíng mét vßng ®µm ph¸n toµn cÇu míi, vßng ®µm ph¸n thiªn niªn kû b¾t ®Çu víi Héi nhËp Bé trëng cña c¸c níc thµnh viªn WTO häp vµo th¸ng 11/1999. Môc ®Ých ®µm ph¸n lµ më réng thÞ trêng mét c¸ch ®¸ng kÓ trong lÜnh vùc c«ng nghiÖp, dÞch vô, hµng n«ng nghiÖp, 2 Luanvanmaster.com – Cần Kham Thảo - Kết bạn Zalo/Tele : 0973.149 Viết thuê đề tài giá rẻ trọn gói - KB Zalo/Tele : 0973.149 minh b¹ch trong mua s¾m cña chÝnh phñ, ®Èy nhanh tù do ho¸ thuÕ quan. Ngay c¶ trong APEC, nhiÒu vÊn ®Ò vÒ kinh tÕ - th¬ng m¹i quèc tÕ nh c¸c vÊn ®Ò vÒ n«ng nghiÖp, dÞch vô, thuÕ quan hµng c«ng nghiÖp, th¬ng m¹i ®iÖn tö, thuËn lîi ho¸ th¬ng m¹i, ®· ®îc Héi nghÞ CÊp cao ë Newzealand ®Èy nhanh h¬n vÒ tù do ho¸ vµ chuyÓn sang ®Ó ®µm ph¸n trong khu«n khæ WTO. Khi vßng ®µn ph¸n thiªn niªn kû míi b¾t ®Çu, kh¶ n¨ng gia nhËp WTO cña mét níc sÏ khã kh¨n h¬n; c¸c quy ®Þnh cña WTO vÒ kinh tÕ - th¬ng m¹i quèc tÕ sÏ cµng chÆt chÏ h¬n, luËt ch¬i míi cho th¬ng m¹i thÕ giíi trong thÕ kû 21 sÏ cµng nghiªm kh¾c h¬n.

Toµn cÇu ho¸ dÉn ®Õn siªu c¹nh tranh trong th¬ng m¹i. ViÖc h¹ thÊp c¸c hµng rµo b¶o hé ®Èy c¸c nÒn kinh tÕ vµo c¹nh tranh toµn cÇu. Trong bèi c¶nh nµy, viÖc c¶i c¸ch thuÕ quan ë ViÖt Nam theo nh÷ng quy ®Þnh chÆt chÏ vµ cô thÓ cña HiÖp ®Þnh CEPT ®ßi hái ph¶i c©n nh¾c tÝnh to¸n kü lìng ®Ó thùc hiÖn AFTA mét c¸ch cã lîi vµ phï hîp nhÊt. Do vËy, nghiªn cøu ®Ò tµi “ThuÕ quan(ThuÕ NK) ViÖt nam trong qu¸ tr×nh héi nhËp AFTA” nh»m kh¸i qu¸t ho¸ nh÷ng thay ®æi vÒ thuÕ néi ®Þa vµ tiÕn hµnh thùc hiÖn gi¶m thuÕ nhËp khÈu theo ch¬ng tr×nh u ®·i thuÕ quan cã hiÖu lùc chung lµ mét yªu cÇu cÊp thiÕt, cã ý nghÜa c¶ vÒ mÆt lý luËn lÉn thùc tiÔn kh«ng chØ ®èi víi viÖc ViÖt Nam tham gia ASEAN, mµ ®èi víi viÖc níc ta tham gia APEC, gia nhËp WTO.

C¸c ph¬ng ph¸p nghiªn cøu ®îc vËn dông trong kho¸ luËn nµy gåm duy vËt biÖn chøng, so s¸nh, tæng hîp vµ ph©n tÝch, kÕt luËn nh÷ng 3 Luanvanmaster.com – Cần Kham Thảo - Kết bạn Zalo/Tele : 0973.149 Viết thuê đề tài giá rẻ trọn gói - KB Zalo/Tele : 0973.149 kÕt qu¶ thèng kª víi sù vËn dông lý luËn. Kho¸ luËn tèt nghiÖp còng vËn dông c¸c quan ®iÓm, ®êng lèi ph¸t triÓn chÝnh s¸ch kinh tÕ cña §¶ng vµ Nhµ níc ®Ó kh¸i qu¸t, hÖ thèng vµ kh¼ng ®Þnh c¸c kÕt qu¶ nghiªn cøu. Bè côc kho¸ luËn tèt nghiÖp Néi dung chÝnh cña kho¸ luËn tèt nghiÖp ®îc chia lµm 3 ch¬ng: - Ch¬ng I: AFTA vµ nh÷ng quy ®Þnh chung vÒ c¶i c¸ch thuÕ quan trong khu«n khæ AFTA - Ch¬ng II. Thùc tr¹ng gia nhËp AFTA cña ViÖt nam - Ch¬ng III.

Xu híng c¶i c¸ch thuÕ quan cña ViÖt nam Ngoµi ra, cßn cã Lêi nãi ®Çu vµ kÕt luËn. Qua ®©y, em xin bµy tá lßng biÕt ¬n ch©n thµnh ®Õn thÇy gi¸o TS. NguyÔn H÷u Kh¶i, ngêi ®· trùc tiÕp híng dÉn khoa häc, tËn t×nh gióp ®ì em. Em còng xin c¶m ¬n c¸c thÇy c« gi¸o trong Khoa kinh tÕ ngo¹i th¬ng vµ nh÷ng ngêi ®· ñng hé, nhiÖt t×nh gãp ý kiÕn ®Ó em hoµn thµnh luËn v¨n nµy.com – Cần Kham Thảo - Kết bạn Zalo/Tele : 0973.149 Viết thuê đề tài giá rẻ trọn gói - KB Zalo/Tele : 0973.149 Ch¬ng I AFTA vµ nh÷ng quy ®Þnh chung vÒ c¶i c¸ch thuÕ quan trong khu«n khæ AFTA I.

Vµi nÐt kh¸i qu¸t vÒ khu vùc mËu dÞch Tù do ASEAN 1. Tõ hiÖp ®Þnh u ®·i th¬ng m¹i ASEAN (PTA) ®Õn CEPT - sù h×nh thµnh AFTA. Ngay tõ thêi kú ®Çu, c¸c níc ASEAN ®· thÊy ®îc tÇm quan träng to lín, v× thÕ ®· chó träng x©y dùng, t¨ng cêng liªn kÕt kinh tÕ nãi chung, th¬ng m¹i nãi riªng gi÷a c¸c níc trong khèi. HiÖp ®Þnh u ®·i th¬ng m¹i lµ v¨n kiÖn quan träng ®Çu tiªn cña ASEAN nh»m tiÕn tíi tù do ho¸ bu«n b¸n khu vùc.

HiÖp ®Þnh nµy kh«ng ®Æt ra nh÷ng môc tiªu ®Æc biÖt nh c¸c hiÖp ®Þnh u ®·i bu«n b¸n kh¸c cña c¸c níc ®ang ph¸t triÓn, mµ cè g¾ng thiÕt lËp mét c¬ chÕ gióp ho¹t ®éng th¬ng m¹i trong ph¹m vi ASEAN ®îc tù do ho¸ tõng bíc, phï hîp víi kh¶ n¨ng cña thµnh viªn. Ban ®Çu, c¸c níc thùc hiÖn u ®·i víi tõng s¶n phÈm ®îc lùa chän theo ph¬ng ph¸p lËp b¶ng ma trËn vµ ph¬ng ph¸p tù nguyÖn. Theo HiÖp ®Þnh, tæng sè 71 mÆt hµng ®îc u ®·i, trong ®ã 21 mÆt hµng ®îc hëng quy chÕ cña PTA theo ph¬ng ph¸p ma trËn vµ 50 mÆt hµng theo ph¬ng ph¸p tù nguyÖn. Sau n¨m 1980 c¸c níc ASEAN híng vµo tù do ho¸ th¬ng m¹i h¬n n÷a, chuyÓn tõ ph¬ng ph¸p tù nguyÖn vµ lùa chän tõng s¶n phÈm sang u ®·i toµn bé víi mäi thµnh viªn, hiÖu qu¶ h¬n.

Møc gi¶m 20% thuÕ cho tÊt c¶ c¸c thµnh viªn ®îc th«ng qua ®èi víi 6000 s¶n phÈm víi gi¸ trÞ díi 5 Luanvanmaster.com – Cần Kham Thảo - Kết bạn Zalo/Tele : 0973.149 Viết thuê đề tài giá rẻ trọn gói - KB Zalo/Tele : 0973. Møc giíi h¹n nµy t¨ng dÇn tõ 500.000USD lªn 1 triÖu, sau ®ã lµ díi 10 triÖu. N¨m 1984 ngêi ta chÊp nhËn gi¶m 20 - 25% thuÕ ®èi víi tÊt c¶ c¸c s¶n phÈm cã gi¸ trÞ bu«n b¸n vît 10 triÖu USD. Tíi th¸ng 6 -1986, cã tÊt c¶ 12647 s¶n phÈm cña níc ASEAN ®îc hëng u ®·i theo PTA.

Mét nöa sè níc nµy gi¶m thuÕ 20 - 25% c¸c hµng kh¸c nhau. Giíi h¹n u ®·i thuÕ trung b×nh ®èi víi tõng quèc gia kh¸c nhau. VÝ dô: Singapore cã chÕ ®é tù do ho¸ th¬ng m¹i réng r·i nªn ngay tõ tríc khi thùc hiÖn PTA, nhiÒu mÆt hµng nhËp khÈu ®· kh«ng bÞ ®¸nh thuÕ. HÇu nh 95% mÆt hµng n»m trong Danh môc u ®·i cña Singapore ®· cã thuÕ suÊt ë møc 0%, khiÕn cho tû lÖ miÔn gi¶m trung b×nh lµ 2,3% MÆc dï vËy, cho tíi tríc Héi nghÞ CÊp cao Manila, qu¸ tr×nh thùc hiÖn PTA tiÕn triÓn hÕt søc chËm ch¹p.

VÉn cßn rÊt nhiÒu mÆt hµng n»m ngoµi danh s¸ch PTA. Nguyªn nh©n ®Çu tiªn lµ th¸i ®é thiÕu tin cËy lÉn nhau gi÷a c¸c níc trong qu¸ tr×nh thùc hiÖn PTA. Sau khi cam kÕt c¾t gi¶m thuÕ, c¸c níc ASEAN t×m c¸ch khai th¸c nh÷ng biÖn ph¸p kh¸c t¹o ra hµng rµo phi thuÕ quan n»m b¶o vÖ nh÷ng quyÒn biÖn ph¸p kh¸o t¹o ra hµng rµo phi thuÕ quan n»m b¶o vÖ nh÷ng quyÒn lîi cña m×nh, c¶n trë quan hÖ bu«n b¸n gi÷a c¸c níc thµnh viªn. Do vËy, tû träng c¸c mÆt hµng ®îc hëng quy chÕ PTA rÊt thÊp.

N¨m 1987, trong sè 1278 mÆt hµng ®a vµo danh s¸ch PTA chØ cã 322 mÆt hµng hµng (2,6%) thùc sù ®îc b¶o ®¶m b»ng u ®·i vÒ thuÕ. T¬ng øng víi sè lîng mÆt hµng nµy lµ 19% tæng gi¸ trÞ bu«n b¸n néi bé ASEAN. H¬n n÷a, nh÷ng mÆt hµng cã gi¸ trÞ bu«n b¸n néi bé ASEAN. H¬n n÷a, nh÷ng mÆt hµng cã gi¸ trÞ bu«n b¸n lín 6 Luanvanmaster.com – Cần Kham Thảo - Kết bạn Zalo/Tele : 0973.149 Viết thuê đề tài giá rẻ trọn gói - KB Zalo/Tele : 0973.