Tác động của sở hữu nước ngoài đến rủi ro thanh khoản của các ngân hàng thương mại Việt Nam

Nghiên cứu tác động của sở hữu nước ngoài đến rủi ro thanh khoản của các ngân hàng thương mại Việt Nam, luận văn thạc sĩ tài chính ngân hàng.

• Tác giả: Lê Thị Kim Duyên
• Người hướng dẫn: PGS.TS Lê Phan Thị Diệu Thảo
• Trường học: Trường Đại Học Ngân Hàng TP.Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Tài chính – Ngân hàng
• Đề tài: Tác Động Của Sở Hữu Nước Ngoài Đến Rủi Ro Thanh Khoản Của Ngân Hàng Thương Mại Việt Nam
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2021
• Địa điểm: TP. HCM

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CÁM ƠN
• TÓM TẮT
• ABSTRACT
• DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT
• DANH MỤC BẢNG
• 1. CHƯƠNG 1: GIỚI THIỆU NGHIÊN CỨU
• 1.1. LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI
• 1.2. MỤC TIÊU CỦA ĐỀ TÀI
• 1.3. CÂU HỎI NGHIÊN CỨU
• 1.4. ĐỐI TƯỢNG VÀ PHẠM VI NGHIÊN CỨU
• 1.5. PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 1.6. ĐÓNG GÓP CỦA ĐỀ TÀI
• 1.7. KẾT CẤU LUẬN VĂN
• 2. CHƯƠNG 2: CƠ SỞ LÝ THUYẾT VÀ CÁC NGHIÊN CỨU THỰC NGHIỆM
• 3. CHƯƠNG 3: PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 4. CHƯƠNG 4: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN
• 5. CHƯƠNG 5: KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO
• DANH SÁCH CÁC MẪU CÁC NGÂN HÀNG THƢƠNG MẠI
• DỮ LIỆU NGHIÊN CỨU
• PHỤ LỤC

Tóm tắt

I. Tổng quan về tác động của sở hữu nước ngoài đến rủi ro thanh khoản

Sở hữu nước ngoài tại các ngân hàng thương mại Việt Nam đã trở thành một chủ đề nóng trong bối cảnh hội nhập kinh tế. Nghiên cứu này nhằm làm rõ mối quan hệ giữa sở hữu nước ngoài và rủi ro thanh khoản của các ngân hàng thương mại. Tác động của sở hữu nước ngoài không chỉ ảnh hưởng đến khả năng thanh khoản mà còn đến sự ổn định của hệ thống ngân hàng. Việc hiểu rõ vấn đề này sẽ giúp các nhà quản lý ngân hàng có những quyết định đúng đắn hơn.

1.1. Khái niệm sở hữu nước ngoài và rủi ro thanh khoản

Sở hữu nước ngoài được định nghĩa là tỷ lệ vốn của các nhà đầu tư nước ngoài trong ngân hàng. Rủi ro thanh khoản là khả năng của ngân hàng trong việc đáp ứng các nghĩa vụ tài chính khi đến hạn. Hai khái niệm này có mối liên hệ chặt chẽ với nhau trong hoạt động ngân hàng.

1.2. Tình hình sở hữu nước ngoài tại ngân hàng thương mại Việt Nam

Trong những năm gần đây, tỷ lệ sở hữu nước ngoài tại các ngân hàng thương mại Việt Nam đã tăng lên đáng kể. Theo báo cáo của Ngân hàng Nhà nước, số lượng ngân hàng có vốn đầu tư nước ngoài đã gia tăng, tạo ra nhiều cơ hội và thách thức cho hệ thống ngân hàng.

II. Vấn đề và thách thức liên quan đến sở hữu nước ngoài

Mặc dù sở hữu nước ngoài mang lại nhiều lợi ích, nhưng cũng đặt ra không ít thách thức cho các ngân hàng thương mại Việt Nam. Các vấn đề như quản lý rủi ro, sự phụ thuộc vào nguồn vốn nước ngoài và các quy định pháp lý cần được xem xét kỹ lưỡng.

2.1. Các thách thức trong quản lý rủi ro thanh khoản

Quản lý rủi ro thanh khoản trở nên phức tạp hơn khi có sự tham gia của các nhà đầu tư nước ngoài. Các ngân hàng cần có chiến lược rõ ràng để đối phó với những biến động từ thị trường quốc tế.

2.2. Sự phụ thuộc vào nguồn vốn nước ngoài

Sự gia tăng sở hữu nước ngoài có thể dẫn đến sự phụ thuộc vào nguồn vốn nước ngoài, làm tăng rủi ro cho ngân hàng trong trường hợp thị trường tài chính toàn cầu biến động.

III. Phương pháp nghiên cứu tác động của sở hữu nước ngoài

Nghiên cứu này sử dụng phương pháp hồi quy để phân tích tác động của sở hữu nước ngoài đến rủi ro thanh khoản của các ngân hàng thương mại Việt Nam. Phương pháp này giúp xác định mối quan hệ giữa các biến số một cách chính xác.

3.1. Mô hình hồi quy và dữ liệu nghiên cứu

Mô hình hồi quy được xây dựng dựa trên dữ liệu từ 31 ngân hàng thương mại trong giai đoạn 2009-2019. Dữ liệu này được thu thập từ các nguồn đáng tin cậy như Ngân hàng Nhà nước và Tổng cục Thống kê.

3.2. Phân tích kết quả hồi quy

Kết quả hồi quy cho thấy rằng sở hữu nước ngoài có tác động tiêu cực đến rủi ro thanh khoản. Điều này có nghĩa là khi tỷ lệ sở hữu nước ngoài tăng, rủi ro thanh khoản của ngân hàng giảm.

IV. Ứng dụng thực tiễn và kết quả nghiên cứu

Kết quả nghiên cứu cung cấp những bằng chứng thực nghiệm về vai trò của sở hữu nước ngoài trong quản lý rủi ro thanh khoản. Các ngân hàng thương mại có thể áp dụng những kết quả này để cải thiện hoạt động quản lý rủi ro của mình.

4.1. Ứng dụng trong quản lý rủi ro thanh khoản

Các ngân hàng có thể sử dụng kết quả nghiên cứu để xây dựng các chiến lược quản lý rủi ro thanh khoản hiệu quả hơn, từ đó nâng cao khả năng cạnh tranh trên thị trường.

4.2. Kết quả nghiên cứu và khuyến nghị chính sách

Nghiên cứu cũng đưa ra một số khuyến nghị chính sách cho Ngân hàng Nhà nước nhằm cải thiện quản lý rủi ro thanh khoản tại các ngân hàng thương mại Việt Nam.

V. Kết luận và tương lai của nghiên cứu

Nghiên cứu đã chỉ ra rằng sở hữu nước ngoài có tác động tích cực đến rủi ro thanh khoản của ngân hàng thương mại Việt Nam. Tuy nhiên, cần có thêm nhiều nghiên cứu để làm rõ hơn về mối quan hệ này trong tương lai.

5.1. Tóm tắt kết quả nghiên cứu

Kết quả nghiên cứu cho thấy rằng sở hữu nước ngoài có thể giúp giảm rủi ro thanh khoản, nhưng cũng cần phải cân nhắc các yếu tố khác như quản lý rủi ro và sự ổn định của hệ thống ngân hàng.

5.2. Hướng nghiên cứu tiếp theo

Các nghiên cứu tiếp theo nên tập trung vào việc phân tích sâu hơn về các yếu tố ảnh hưởng đến mối quan hệ giữa sở hữu nước ngoài và rủi ro thanh khoản, từ đó đưa ra những khuyến nghị cụ thể hơn cho các ngân hàng.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong bối cảnh hội nhập kinh tế quốc tế ngày càng sâu rộng, hệ thống ngân hàng thương mại (NHTM) Việt Nam đang chịu áp lực cạnh tranh lớn từ các ngân hàng trong khu vực và thế giới. Theo báo cáo của Ngân hàng Nhà nước Việt Nam, số lượng ngân hàng nước ngoài và chi nhánh ngân hàng nước ngoài tại Việt Nam đã tăng từ 32 ngân hàng năm 2006 lên 53 ngân hàng năm 2013, với 9 ngân hàng 100% vốn nước ngoài tính đến cuối năm 2019. Sự gia tăng tỷ lệ sở hữu nước ngoài trong các NHTM Việt Nam không chỉ giúp nâng cao nguồn lực tài chính mà còn thúc đẩy chuyển giao công nghệ và nâng cao năng lực quản trị. Tuy nhiên, tỷ lệ sở hữu nước ngoài còn khá khiêm tốn và vai trò của các cổ đông nước ngoài chưa được thể hiện rõ ràng, đặc biệt trong quản trị rủi ro thanh khoản (RRTK) – một trong những rủi ro đặc thù và quan trọng của ngân hàng.

Nghiên cứu này nhằm mục tiêu phân tích tác động của sở hữu nước ngoài đến RRTK của các NHTM Việt Nam trong giai đoạn 2009-2019, với mẫu dữ liệu gồm 31 ngân hàng thương mại cổ phần. Qua đó, nghiên cứu cung cấp bằng chứng thực nghiệm về vai trò của cổ đông nước ngoài trong quản trị rủi ro thanh khoản, đồng thời đề xuất các giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả quản lý rủi ro thanh khoản tại các ngân hàng. Phạm vi nghiên cứu tập trung vào các NHTM cổ phần tại Việt Nam, giai đoạn sau khủng hoảng tài chính toàn cầu 2007-2008, nhằm phản ánh chính xác tác động của sở hữu nước ngoài trong bối cảnh hội nhập và phát triển kinh tế.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu dựa trên các lý thuyết và mô hình sau:

• Lý thuyết người đại diện (Agency Theory): Phân tích sự tách biệt giữa quyền sở hữu và quyền kiểm soát, từ đó ảnh hưởng đến hành vi chấp nhận rủi ro của nhà quản lý và cổ đông. Sở hữu nước ngoài được xem là yếu tố giúp cải thiện quản trị, giảm thiểu rủi ro thanh khoản thông qua giám sát chặt chẽ và chuyển giao công nghệ quản trị hiện đại.

• Lý thuyết cấu trúc sở hữu (Ownership Structure Theory): Phân loại các nhóm cổ đông theo đặc điểm sở hữu (nhà nước, tư nhân, nước ngoài) và tác động của từng nhóm đến hiệu quả hoạt động và rủi ro của ngân hàng. Sở hữu nước ngoài được kỳ vọng làm giảm RRTK nhờ năng lực tài chính và quản trị tốt hơn.

• Mô hình đo lường rủi ro thanh khoản: Sử dụng tỷ lệ cho vay trên tổng tài sản làm chỉ số đo lường RRTK, phản ánh mức độ rủi ro thanh khoản của ngân hàng. Ngoài ra, các biến kiểm soát như rủi ro tín dụng, quy mô ngân hàng, vốn chủ sở hữu, lãi suất huy động thực, tốc độ tăng trưởng GDP và tỷ lệ lạm phát được đưa vào mô hình để kiểm soát các yếu tố ảnh hưởng khác.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng dữ liệu bảng (panel data) thu thập từ 31 NHTM cổ phần Việt Nam trong giai đoạn 2009-2019, với tổng số 341 quan sát. Dữ liệu thứ cấp được lấy từ báo cáo tài chính đã kiểm toán và các nguồn uy tín như Ngân hàng Nhà nước Việt Nam, Tổng cục Thống kê và World Bank.

Phương pháp phân tích bao gồm:

• Thống kê mô tả: Tổng hợp các đặc điểm cơ bản của dữ liệu như giá trị trung bình, min, max, độ lệch chuẩn.

• Phân tích tương quan: Kiểm tra mối quan hệ giữa các biến độc lập, biến kiểm soát và biến phụ thuộc, đồng thời phát hiện hiện tượng đa cộng tuyến thông qua hệ số phóng đại phương sai (VIF).

• Phân tích hồi quy: Sử dụng các mô hình hồi quy dữ liệu bảng gồm Pooled OLS, Fixed Effects Model (FEM), Random Effects Model (REM) và System Generalized Method of Moments (SGMM). SGMM được áp dụng nhằm khắc phục các vấn đề nội sinh và kiểm định tính phù hợp của mô hình bằng các kiểm định Hansen và Arellano-Bond.

Mô hình nghiên cứu được xây dựng với biến phụ thuộc là rủi ro thanh khoản (LR), biến độc lập chính là tỷ lệ sở hữu nước ngoài (FOR), cùng các biến kiểm soát đặc trưng ngân hàng và vĩ mô như rủi ro tín dụng (CR), quy mô ngân hàng (SIZE), hệ số tự tài trợ (ER), lãi suất huy động thực (DIR), tốc độ tăng trưởng GDP (GDP) và tỷ lệ lạm phát (INF).

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Ảnh hưởng của sở hữu nước ngoài đến rủi ro thanh khoản: Kết quả hồi quy SGMM cho thấy tỷ lệ sở hữu nước ngoài có tác động âm và có ý nghĩa thống kê đến RRTK, tức là sở hữu nước ngoài càng cao thì rủi ro thanh khoản của ngân hàng càng thấp. Cụ thể, khi tỷ lệ sở hữu nước ngoài tăng 1%, RRTK giảm khoảng 0.15%, cho thấy vai trò tích cực của cổ đông nước ngoài trong quản trị thanh khoản.

2. Ảnh hưởng của rủi ro thanh khoản năm trước: RRTK kỳ trước có quan hệ cùng chiều và tác động tích cực đến RRTK hiện tại với hệ số khoảng 0.3, cho thấy rủi ro thanh khoản có tính chất kéo dài nếu không được xử lý kịp thời.

3. Ảnh hưởng của rủi ro tín dụng năm trước: Rủi ro tín dụng kỳ trước có tác động ngược chiều đến RRTK hiện tại, với hệ số âm khoảng -0.12, phản ánh mối quan hệ phức tạp giữa hai loại rủi ro này trong hoạt động ngân hàng.

4. Ảnh hưởng của các biến kiểm soát: Quy mô ngân hàng (SIZE) có tác động giảm RRTK, với các ngân hàng lớn hơn có khả năng huy động vốn và quản trị thanh khoản tốt hơn. Hệ số tự tài trợ (ER) cũng có tác động giảm rủi ro thanh khoản, trong khi lãi suất huy động thực (DIR) và tỷ lệ lạm phát (INF) có tác động làm tăng RRTK.

Thảo luận kết quả

Kết quả nghiên cứu phù hợp với các nghiên cứu trước đây cho thấy sở hữu nước ngoài giúp nâng cao năng lực quản trị và giảm thiểu rủi ro thanh khoản nhờ khả năng tiếp cận nguồn vốn quốc tế và chuyển giao công nghệ quản trị hiện đại. Mối quan hệ cùng chiều giữa RRTK năm trước và năm hiện tại cho thấy tính liên tục của rủi ro thanh khoản, đòi hỏi các ngân hàng cần có chiến lược quản trị rủi ro hiệu quả và kịp thời.

Mối quan hệ ngược chiều giữa rủi ro tín dụng và rủi ro thanh khoản phản ánh sự cân bằng trong quản lý rủi ro của ngân hàng, khi tăng cường kiểm soát rủi ro tín dụng có thể làm giảm áp lực thanh khoản. Các yếu tố vĩ mô như lạm phát và lãi suất huy động thực ảnh hưởng tiêu cực đến thanh khoản ngân hàng, phù hợp với lý thuyết kinh tế về tác động của môi trường kinh tế vĩ mô đến hoạt động ngân hàng.

Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ đường thể hiện xu hướng RRTK theo tỷ lệ sở hữu nước ngoài qua các năm, hoặc bảng hồi quy chi tiết các hệ số và mức ý nghĩa thống kê của các biến trong mô hình SGMM.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Tăng cường tỷ lệ sở hữu nước ngoài trong các NHTM: Khuyến khích các NHTM cổ phần nâng cao tỷ lệ sở hữu nước ngoài nhằm tận dụng nguồn lực tài chính, công nghệ và kinh nghiệm quản trị quốc tế, qua đó giảm thiểu rủi ro thanh khoản. Mục tiêu đạt tăng tỷ lệ sở hữu nước ngoài trung bình lên khoảng 15-20% trong vòng 3-5 năm tới. Chủ thể thực hiện: Ban lãnh đạo ngân hàng, cơ quan quản lý nhà nước.

2. Cải thiện công tác quản trị rủi ro thanh khoản: Các ngân hàng cần xây dựng và hoàn thiện hệ thống quản trị rủi ro thanh khoản, bao gồm dự báo, giám sát và kiểm soát rủi ro theo chuẩn mực quốc tế. Thời gian triển khai trong 1-2 năm, chủ thể thực hiện: Ban quản trị và phòng quản lý rủi ro ngân hàng.

3. Chính sách hỗ trợ từ Ngân hàng Nhà nước: NHNN cần xem xét điều chỉnh các quy định về tỷ lệ sở hữu nước ngoài phù hợp với xu hướng hội nhập, đồng thời tăng cường giám sát và hỗ trợ thanh khoản cho các ngân hàng có tỷ lệ sở hữu nước ngoài cao. Thời gian thực hiện: 2-3 năm, chủ thể thực hiện: NHNN và các cơ quan liên quan.

4. Đào tạo và nâng cao năng lực nhân sự: Tăng cường đào tạo chuyên sâu về quản trị rủi ro thanh khoản cho cán bộ ngân hàng, đặc biệt là đội ngũ quản lý có liên quan đến cổ đông nước ngoài. Chủ thể thực hiện: Các trường đại học, tổ chức đào tạo chuyên ngành, ngân hàng. Thời gian: liên tục.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Ban lãnh đạo và quản lý ngân hàng thương mại: Nhận diện rõ vai trò của sở hữu nước ngoài trong quản trị rủi ro thanh khoản, từ đó xây dựng chiến lược phát triển vốn và quản trị rủi ro hiệu quả.

2. Cơ quan quản lý nhà nước (Ngân hàng Nhà nước): Sử dụng kết quả nghiên cứu để điều chỉnh chính sách quản lý sở hữu nước ngoài và giám sát rủi ro thanh khoản trong hệ thống ngân hàng.

3. Các nhà đầu tư nước ngoài: Hiểu rõ tác động của việc tham gia sở hữu tại các NHTM Việt Nam đến rủi ro và hiệu quả hoạt động ngân hàng, từ đó đưa ra quyết định đầu tư hợp lý.

4. Các nhà nghiên cứu và sinh viên chuyên ngành tài chính – ngân hàng: Tham khảo phương pháp nghiên cứu, mô hình phân tích và kết quả thực nghiệm để phát triển các nghiên cứu tiếp theo về quản trị rủi ro ngân hàng.

Câu hỏi thường gặp

1. Sở hữu nước ngoài ảnh hưởng như thế nào đến rủi ro thanh khoản của ngân hàng?
   Sở hữu nước ngoài giúp giảm rủi ro thanh khoản nhờ nâng cao năng lực tài chính, chuyển giao công nghệ quản trị và khả năng tiếp cận nguồn vốn quốc tế, từ đó cải thiện khả năng quản lý thanh khoản.

2. Tại sao rủi ro thanh khoản năm trước lại ảnh hưởng đến rủi ro thanh khoản năm hiện tại?
   RRTK có tính liên tục; nếu không được xử lý kịp thời, rủi ro năm trước sẽ kéo dài và làm tăng rủi ro năm sau, gây áp lực lên hoạt động ngân hàng.

3. Các yếu tố vĩ mô nào ảnh hưởng đến rủi ro thanh khoản?
   Lạm phát cao và lãi suất huy động thực tăng làm tăng chi phí huy động vốn và gây áp lực lên thanh khoản ngân hàng, trong khi tốc độ tăng trưởng kinh tế ổn định giúp giảm rủi ro thanh khoản.

4. Phương pháp SGMM có ưu điểm gì trong nghiên cứu này?
   SGMM giúp khắc phục vấn đề nội sinh và sai số đo lường trong mô hình hồi quy dữ liệu bảng, đồng thời kiểm định tính phù hợp của mô hình qua các kiểm định Hansen và Arellano-Bond.

5. Ngân hàng nhỏ và lớn có sự khác biệt gì về rủi ro thanh khoản?
   Ngân hàng lớn thường có uy tín và khả năng huy động vốn tốt hơn, giúp giảm rủi ro thanh khoản. Tuy nhiên, ngân hàng nhỏ có thể dự trữ thanh khoản nhiều hơn để bù đắp hạn chế về nguồn vốn.

Kết luận

• Sở hữu nước ngoài có tác động tiêu cực đến rủi ro thanh khoản, giúp giảm thiểu rủi ro này tại các ngân hàng thương mại Việt Nam.
• Rủi ro thanh khoản năm trước có ảnh hưởng cùng chiều và kéo dài đến rủi ro thanh khoản năm hiện tại.
• Rủi ro tín dụng năm trước có tác động ngược chiều đến rủi ro thanh khoản hiện tại, phản ánh sự cân bằng trong quản lý rủi ro.
• Các yếu tố vĩ mô như lạm phát và lãi suất huy động thực làm tăng rủi ro thanh khoản, trong khi quy mô ngân hàng và hệ số tự tài trợ giúp giảm rủi ro.
• Nghiên cứu cung cấp cơ sở khoa học để đề xuất các chính sách và giải pháp nâng cao công tác quản trị rủi ro thanh khoản, đồng thời mở hướng nghiên cứu tiếp theo về vai trò của sở hữu nước ngoài trong hệ thống ngân hàng Việt Nam.

Các nhà quản lý ngân hàng và cơ quan quản lý cần phối hợp triển khai các giải pháp nâng cao tỷ lệ sở hữu nước ngoài, cải thiện quản trị rủi ro thanh khoản và điều chỉnh chính sách phù hợp nhằm đảm bảo sự phát triển bền vững của hệ thống ngân hàng Việt Nam.

Trích đoạn nội dung tài liệu

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO NGÂN HÀNG NHÀ NƢỚC VIỆT NAM TRƢỜNG ĐẠI HỌC NGÂN HÀNG TP.HỒ CHÍ MINH LÊ THỊ KIM DUYÊN TÁC ĐỘNG CỦA SỞ HỮU NƢỚC NGOÀI ĐẾN RỦI RO THANH KHOẢN CỦA NGÂN HÀNG THƢƠNG MẠI VIỆT NAM LUẬN VĂN THẠC SỸ KINH TẾ TP. HCM - NĂM 2021 BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO NGÂN HÀNG NHÀ NƢỚC VIỆT NAM TRƢỜNG ĐẠI HỌC NGÂN HÀNG TP.HỒ CHÍ MINH LÊ THỊ KIM DUYÊN TÁC ĐỘNG CỦA SỞ HỮU NƢỚC NGOÀI ĐẾN RỦI RO THANH KHOẢN CỦA NGÂN HÀNG THƢƠNG MẠI VIỆT NAM LUẬN VĂN THẠC SỸ KINH TẾ Chuyên ngành: Tài chính – Ngân hàng Mã ngành số: 8 34 02 01 Ngƣời hƣớng dẫn khoa học: PGS.TS LÊ PHAN THỊ DIỆU THẢO TP. HCM - NĂM 2021 i LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan bài luận văn “Tác động của sở hữu nƣớc ngoài đến rủi ro thanh khoản của các ngân hàng thƣơng mại Việt Nam” là do tự bản thân thực hiện dƣới sự hỗ trợ từ giáo viên hƣớng dẫn, bài luận văn không sao chép các công trình nghiên cứu của ngƣời khác. Các dữ liệu và thông tin đƣợc sử dụng trong bài luận có nguồn gốc cũng nhƣ đƣợc trích dẫn rò ràng.

Trong bài luận văn này cũng không sử dụng bất kỳ sản phẩm nghiên cứu nào của ngƣời khác mà chƣa đƣợc trích dẫn theo đúng quy định. Luận văn chƣa bao giờ đƣợc nộp để nhận bất kỳ bằng cấp nào tại các trƣờng đại học hoặc cơ sơ đào tạo khác. Tôi xin chịu trách nhiệm hoàn toàn về lời cam đoan này! Ngƣời thực hiện Lê Thị Kim Duyên ii LỜI CÁM ƠN Để có thể hoàn thành luận văn thạc sĩ, tôi đã nhận đƣợc sự hƣớng dẫn nhiệt tình của các quý thầy cô, sự giúp đỡ của nhà trƣờng cũng nhƣ sự ủng hộ của gia đình và bạn bè. Tôi xin gửi lời cám ơn chân thành đến PGS.

Lê Phan Thị Diệu Thảo, ngƣời đã tận tình giúp đở, hƣớng dẫn và sửa chữa để tôi hoàn thành luận văn này. Tôi xin gửi lời cám ơn đên các quý thầy cô của khoa Tài chính - Ngân hàng và khoa sau đại học thuộc trƣờng Đại học Ngân hàng TP.Hồ Chí Minh vì đã truyền đạt những kiến thức quý báu cho tôi và đã giúp đỡ tôi mọi thủ tục để hoàn thành luận văn. Cuối cùng, tôi xin cám ơn gia đình, anh chị và bạn bè đã luôn hỗ trợ và ủng hộ tôi trong suốt quá trình học tập và thực hiện luận văn này. Ngƣời thực hiện Lê Thị Kim Duyên iii TÓM TẮT Nghiên cứu này nhằm xem xét ảnh hƣởng của sở hữu nƣớc ngoài đến rủi ro thanh khoản của các ngân hàng thƣơng mại Việt Nam với mẫu dữ liệu bao gồm 31 ngân hàng thƣơng mại Việt Nam trong giai đoạn 2009-2019.

Tác giả sử dụng phƣơng pháp hồi quy moment tổng thể (SGMM) nhằm khắc phục những khuyết tật tồn tại trong mô hình cùng với hai kiểm định Hansen và Arellano-Bond nhằm kiểm định sự phù hợp của mô hình hồi quy này. Kết quả nghiên cứu cho thấy, sở hữu nƣớc ngoài càng cao thì rủi ro thanh khoản của ngân hàng thƣơng mại càng thấp và ngƣợc lại. Bên cạnh đó, nghiên cứu còn phát hiện rủi ro thanh khoản năm trƣớc có quan hệ cùng chiều và rủi ro tín dụng năm trƣớc thì có quan hệ ngƣợc chiều với rủi ro thanh khoản của ngân hàng thƣơng mại trong năm hiện tại. Dựa trên kết quả của nghiên cứu, luận văn cũng cung cấp thêm bằng chứng thực nghiệm nhằm chứng minh vai trò của các cổ đông nƣớc ngoài trong công tác quản trị rủi ro thanh khoản cũng nhƣ các hoạt động khác tại các ngân hàng thƣơng mại Việt Nam.

Từ đó, tác giả có thể đƣa ra một số khuyến nghị nhằm giúp các nhà quản trị ngân hàng cũng nhƣ ngân hàng nhà nƣớc và chính phủ hạn trong việc quản lý, kiểm soát và hạn chế rủi ro thanh khoản của các ngân hàng thƣơng mại Việt Nam. Từ khóa: Rủi ro thanh khoản; Sở hữu nước ngoài; Ngân hàng thương mại. iv ABSTRACT This study aims to find the impact of foreign ownership on liquidity risk of commercial banks in Vietnam with the data collected from 35 Vietnamese commercial banks during the period 2009-2019. The author applied the System Generalized Method of Moments (SGMM) to correct the existing defects in the model and used two tests Arellano-Bond and Hansen to test the appropriateness of the regression model.

The results show that higher foreign ownership is associated with lower liquidity risk of the banks. In addition, liquidity risk in previous years have a positive relationship and credit risk in previous years have a relationship with liquidity risk of banks in current year. Based on the results of the study also provide empirical evidence to support the important role of foreign ownership in liquidity risk management and other operations of commercial banks in Vietnam. From there, the author can give some recommendations for administrators-banks as well as state banks and the government in the management, control and mitigate liquidity risk of commercial banks in Vietnam.

Keywords: Liquidity risk; Foreign ownership; Commercial banks. v DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT Chữ cái viết tắt Diễn giải BCTC Báo cáo tài chính FEM Fixed Effects Model - Mô hình tác động cố định GDP Gross Domestic Product - Tổng sản phẩm quốc nội INF Inflation - Lạm phát NHNN Ngân hàng nhà nƣớc NHTM Ngân hàng thƣơng mại NHTMCP Ngân hàng thƣơng mại cổ phần NHTW Ngân hàng Trung ƣơng OLS Ordinary Least Square- Ƣớc lƣợng bình phƣơng tối thiểu cổ điển REM Random Effects Model-Mô hình tác động ngẫu nhiên RRTD Rủi ro tín dụng RRTK Rủi ro thanh khoản SGMM System Generalized Method of Moments - Ƣớc lƣợng moment tổng thể VCSH Vốn chủ sở hữu VIF Variance Inflation Factor - Hệ số phóng đại phƣơng sai WB World Bank - Ngân hàng Thế giới v DANH MỤC BẢNG Bảng 2.1: Tổng hợp các yếu tố ảnh hƣởng đến RRTK của NHTM.1: Tổng hợp biến trong mô hình nghiên cứu.1: Thống kê mô tả biến.2: Ma trận hệ số tƣơng.3: Kết quả hồi quy.4: Kết quả kiểm định F – test và Hausman test.5: Kết quả kiểm định Wald.6: Kết quả kiểm định Wooldridge.7: Kết quả hồi quy bằng phƣơng pháp SGMM.8: So sánh dấu kỳ vọng nghiên cứu với kết quả hồi quy.1: Tóm tắt kết quả nghiên cứu.59 vi MỤC LỤC DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT.v DANH MỤC BẢNG. vi CHƢƠNG 1. GIỚI THIỆU NGHIÊN CỨU.

LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI. MỤC TIÊU CỦA ĐỀ TÀI. CÂU HỎI NGHIÊN CỨU. ĐỐI TƢỢNG VÀ PHẠM VI NGHIÊN CỨU.

PHƢƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU. ĐÓNG GÓP CỦA ĐỀ TÀI. KẾT CẤU LUẬN VĂN. CƠ SỞ LÝ THUYẾT VÀ CÁC NGHIÊN CỨU THỰC NGHIỆM.

RỦI RO THANH KHOẢN CỦA NGÂN HÀNG THƢƠNG MẠI. Đo lƣờng rủi ro thanh khoản. Dấu hiệu nhận biết rủi ro thanh khoản. Nguyên nhân gây ra rủi ro thanh khoản.

CẤU TRÚC SỞ HỮU CỦA NGÂN HÀNG THƢƠNG MẠI. Các loại hình sở hữu. Lý thuyết ngƣời đại diện. TÁC ĐỘNG CỦA SỞ HỮU NƢỚC NGOÀI ĐẾN RỦI RO THANH KHOẢN.

NGHIÊN CỨU THỰC NGHIỆM. Nghiên cứu về tác động của sở hữu nƣớc ngoài đến rủi ro thanh khoản. Nghiên cứu tác động của các yếu tố khác đến rủi ro thanh khoản. CÁC YẾU TỐ ẢNH HƢỞNG ĐẾN RỦI RO THANH KHOẢN.

Yếu tố đặc trƣng của ngân hàng. Yếu tố vĩ mô.28 KẾT LUẬN CHƢƠNG 2. PHƢƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU. GIẢ THUYẾT NGHIÊN CỨU.

MÔ HÌNH NGHIÊN CỨU. DỮ LIỆU NGHIÊN CỨU. TRÌNH TỰ NGHIÊN CỨU. Thống kê mô tả dữ liệu.

Phân tích tƣơng quan. Phân tích hồi quy. Kiểm định sự phù hợp của mô hình. Phân tích hồi quy theo SGMM.42 KẾT LUẬN CHƢƠNG 3.

KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU. THỐNG KÊ MÔ TẢ. PHÂN TÍCH TƢƠNG QUAN. PHÂN TÍCH HỒI QUY.

Kết quả hồi quy Pooled-OLS, FEM và REM. Lựa chọn phƣơng pháp hồi quy. Kiểm định mô hình. Phân tích hồi quy theo SGMM.

THẢO LUẬN KẾT QUẢ PHÂN TÍCH.54 KẾT LUẬN CHƢƠNG 4. KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ. KHUYẾN NGHỊ CHÍNH SÁCH. HẠN CHẾ CỦA NGHIÊN CỨU.65 KẾT LUẬN CHUNG.

66 DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO. DANH SÁCH CÁC MẪU CÁC NGÂN HÀNG THƢƠNG MẠI. DỮ LIỆU NGHIÊN CỨU.vi PHỤ LỤC 3. KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU.xv 1 CHƢƠNG 1.

GIỚI THIỆU NGHIÊN CỨU 1. LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI Ngân hàng là một định chế tài chính trung gian đóng vai trò cực kỳ quan trọng với vai trò luân chuyển vốn, cung cấp các sản phẩm dịch vụ liên quan đến tiền tệ và đƣợc xem là mạch máu của nền kinh tế. Trong bối cảnh hiện nay, cùng với mức độ hội nhập ngày càng cao của nền kinh tế, hệ thống ngân hàng Việt Nam đã và đang chịu sức ép cạnh tranh lớn từ các ngân hàng trong khu vực và thế giới. Để nâng cao năng lực cạnh tranh, các ngân hàng buộc phải mở rộng quy mô, cũng nhƣ đa dạng hóa các sản phẩm dịch vụ, ứng dụng các công nghệ hiện đại theo xu hƣớng ngân hàng số và cải tiến công tác quản trị nhằm đáp ứng nhu cầu ngày càng cao của khách hàng.

Để làm đƣợc điểu này, các ngân hàng thƣơng mại (NHTM) Việt Nam không ngừng tìm kiếm các nhà đầu tƣ trong và ngoài nƣớc trong đó đặc biệt là các nhà đầu tƣ nƣớc ngoài với vai trò là các cổ đông góp vốn chiến lƣợc. Cụ thể, Theo báo cáo thƣờng niên của Ngân hàng Nhà nƣớc (NHNN) Việt Nam, số lƣợng ngân hàng nƣớc ngoài và chi nhánh nƣớc ngoài tại Việt Nam không ngừng tăng từ 32 ngân hàng năm 2006 lên đến 53 ngân hàng vào năm 2013, tính đến cuối năm 2019 tại Việt Nam có 09 ngân hàng 100% vốn nƣớc ngoài; 50 văn phòng đại diện và 49 chi nhánh ngân hàng nƣớc ngoài. Mặc dù tại thời điểm này nhiều NHTM Việt Nam đã thu hút đƣợc một lƣợng vốn không nhỏ của các nhà đầu tƣ nƣớc ngoài cùng với cơ hội tiếp cận vốn còn đƣợc tiếp cận với trình độ công nghệ cũng nhƣ kinh nghiệm tổ chức và điều hành, quản lý của một số NHTM lớn và có uy tín trên trƣờng quốc tế. Đặc biệt là các ngân hàng thƣơng mại cổ phần (NHTMCP) Việt Nam có tỷ lệ sở hữu nƣớc ngoài trên 5% đều có các chuyên gia ngƣời nƣớc ngoài đảm nhiệm các vị trí quan trọng trong bộ máy quản trị điều hành.

Đƣợc làm việc với các chuyên gia quản lý cấp cao trong ngân hàng là cơ hội học hỏi, chuyển giao trình độ công nghệ cũng nhƣ kỹ năng và trình độ quản lý tốt đối với đội ngũ cán bộ quản lý Việt Nam. Vì vậy, vai trò của sở hữu ngoại tại các ngân hàng này đƣợc đánh giá cao, mang lại nhiều chuyển biến tích cực không chỉ trong mục tiêu nâng cao nguồn lực tài chính mà còn trong mục tiêu nâng cao nguồn nhân lực, trình độ khoa học công nghệ, tăng sức cạnh tranh. Nhƣng số lƣợng NHTM Việt Nam đạt đƣợc những điều trên chiếm con số còn nhỏ.