Luận án về giáo dục y tế và tác động của nó đến tăng trưởng kinh tế Việt Nam

Luận án phân tích giáo dục y tế và tác động của nó đến tăng trưởng kinh tế Việt Nam, cung cấp cái nhìn sâu sắc về mối liên hệ này.

• Trường học: Trường Đại Học Kinh Tế Quốc Dân
• Chuyên ngành: Kinh Tế Học
• Đề tài: Tác Động Của Giáo Dục Y Tế Đến Tăng Trưởng Kinh Tế Việt Nam
• Loại tài liệu: Luận Án
• Năm xuất bản: 2016
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ TỔNG QUAN NGHIÊN CỨU
• 1.1. Cơ sở lý thuyết về vai trò của vốn nhân lực đối với tăng trưởng kinh tế
• 1.2. Mô hình tăng trưởng cổ điển
• 1.3. Mô hình tăng trưởng tân cổ điển
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG VỀ GIÁO DỤC, Y TẾ VÀ TĂNG TRƯỞNG KINH TẾ Ở VIỆT NAM GIAI ĐOẠN 2011-2016
• 3. CHƯƠNG 3: MÔ HÌNH PHÂN TÍCH ẢNH HƯỞNG CỦA GIÁO DỤC, Y TẾ VÀ TƯƠNG TÁC CỦA CHÚNG LÊN TĂNG TRƯỞNG KINH TẾ VIỆT NAM
• 4. CHƯƠNG 4: KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ

Tóm tắt

I. Tác động của giáo dục y tế đến tăng trưởng kinh tế

Nghiên cứu về mối quan hệ giữa giáo dục y tế và tăng trưởng kinh tế tại Việt Nam cho thấy rằng giáo dục và y tế là hai yếu tố quan trọng trong việc nâng cao chất lượng giáo dục và phát triển kinh tế. Theo các nghiên cứu trước đây, một hệ thống giáo dục vững mạnh và một hệ thống y tế phát triển hiện đại có thể tạo ra nguồn nhân lực chất lượng cao, từ đó thúc đẩy tăng trưởng kinh tế. Việc đầu tư vào giáo dục không chỉ giúp nâng cao nhận thức của người dân mà còn tạo ra một lực lượng lao động có kỹ năng, đáp ứng nhu cầu của thị trường. Hơn nữa, y tế công cộng cũng đóng vai trò quan trọng trong việc duy trì sức khỏe cho người lao động, từ đó tăng năng suất lao động và giảm chi phí cho xã hội. Những nghiên cứu cho thấy rằng, các quốc gia có chính sách y tế và giáo dục tốt thường có tăng trưởng kinh tế bền vững hơn.

1.2. Tác động của chính sách y tế đến tăng trưởng kinh tế

Chính sách y tế có ảnh hưởng lớn đến tăng trưởng kinh tế thông qua việc cải thiện sức khỏe của người dân. Một hệ thống y tế công cộng hiệu quả không chỉ giúp giảm tỷ lệ tử vong mà còn nâng cao chất lượng cuộc sống. Khi sức khỏe của người dân được cải thiện, năng suất lao động sẽ tăng lên, từ đó thúc đẩy tăng trưởng kinh tế. Các nghiên cứu cho thấy rằng, các quốc gia có chính sách y tế tốt thường có tỷ lệ thất nghiệp thấp hơn và năng suất lao động cao hơn. Điều này cho thấy rằng, việc đầu tư vào y tế không chỉ là trách nhiệm xã hội mà còn là một chiến lược kinh tế thông minh. Đặc biệt, trong bối cảnh Việt Nam hiện nay, việc cải cách chính sách y tế để nâng cao chất lượng dịch vụ y tế là rất cần thiết để thúc đẩy tăng trưởng kinh tế bền vững.

II. Mối quan hệ giữa giáo dục và tăng trưởng kinh tế

Mối quan hệ giữa giáo dục và tăng trưởng kinh tế đã được nghiên cứu rộng rãi trong nhiều thập kỷ qua. Giáo dục không chỉ cung cấp kiến thức mà còn phát triển kỹ năng cho người lao động, từ đó nâng cao năng suất lao động. Các nghiên cứu cho thấy rằng, chi tiêu công cho giáo dục có tác động tích cực đến tăng trưởng kinh tế. Khi chính phủ đầu tư vào giáo dục, người dân sẽ có cơ hội tiếp cận với kiến thức và kỹ năng cần thiết để tham gia vào thị trường lao động. Điều này không chỉ giúp giảm tỷ lệ thất nghiệp mà còn tạo ra một lực lượng lao động có chất lượng cao, đáp ứng nhu cầu của nền kinh tế. Hơn nữa, giáo dục cũng đóng vai trò quan trọng trong việc giảm nghèo và cải thiện chất lượng cuộc sống của người dân.

2.2. Tác động của chi tiêu tư nhân cho giáo dục đến tăng trưởng kinh tế

Bên cạnh chi tiêu công, chi tiêu tư nhân cho giáo dục cũng đóng vai trò quan trọng trong việc thúc đẩy tăng trưởng kinh tế. Khi người dân tự đầu tư vào giáo dục, họ sẽ có cơ hội nâng cao trình độ và kỹ năng của bản thân, từ đó tăng cường khả năng cạnh tranh trên thị trường lao động. Điều này không chỉ giúp cá nhân có thu nhập cao hơn mà còn góp phần vào tăng trưởng kinh tế chung của quốc gia. Các nghiên cứu cho thấy rằng, chi tiêu tư nhân cho giáo dục thường mang lại hiệu quả cao hơn so với chi tiêu công, vì người dân có động lực lớn hơn trong việc đầu tư vào giáo dục của chính mình.

Nội dung chính

Tổng quan luận án

Duy trì mức tăng trưởng kinh tế hợp lý để đất nước phát triển và giảm nghèo là mục tiêu quan trọng của các quốc gia. Tăng trưởng kinh tế thúc đẩy tạo việc làm, nâng cao thu nhập và cải thiện đời sống người dân. Tuy nhiên, nếu tăng trưởng quá mức hoặc chỉ dựa trên các yếu tố ngắn hạn có thể dẫn đến lạm phát và gia tăng phân hóa giàu nghèo trong xã hội. Trải qua công cuộc đổi mới từ năm 1986, Việt Nam đã đạt được những thành tựu kinh tế đáng kể: tốc độ tăng trưởng kinh tế bình quân hàng năm giai đoạn 2004-2016 đạt 6,35%; GDP theo giá thực tế năm 2014 gấp hơn 5,5 lần so với năm 2004; và Việt Nam chính thức trở thành quốc gia có mức thu nhập trung bình thấp từ năm 2010.

Mặc dù đạt được những kết quả trên, nền kinh tế Việt Nam vẫn đối mặt với nhiều khó khăn và thách thức khi tốc độ tăng trưởng, năng lực cạnh tranh và hiệu quả đầu tư có dấu hiệu suy giảm. Cụ thể, vào năm 2012, tốc độ tăng trưởng tổng sản phẩm quốc nội (GDP) chỉ đạt 5,03%, cùng lúc đó số lượng doanh nghiệp giải thể hoặc dừng hoạt động tăng mạnh, kéo theo tình trạng thất nghiệp gia tăng. Thực trạng này cho thấy mô hình tăng trưởng dựa trên tích lũy vốn vật chất đã bộc lộ giới hạn, đòi hỏi Việt Nam phải tìm kiếm các phương thức tăng trưởng mới, chú trọng vào việc tích lũy vốn con người thông qua giáo dục và y tế.

Tại Việt Nam, các nghiên cứu trước đây về tăng trưởng kinh tế chủ yếu tập trung vào các yếu tố kinh tế vĩ mô thuần túy mà chưa xem trọng đúng mức các yếu tố xã hội. Vấn đề y tế và chăm sóc sức khỏe ảnh hưởng đến tăng trưởng thường chỉ được tiếp cận gián tiếp, hoặc dừng lại ở mức độ phân tích thực trạng chi tiêu và tác động đến thu nhập hộ gia đình. Việc phân tích định lượng có hệ thống về tác động của cả giáo dục và y tế, đặc biệt là ảnh hưởng tương tác giữa hai yếu tố này ở cấp độ chi tiêu công và chi tiêu tư nhân trên chuỗi số liệu mảng cấp tỉnh, vẫn là một khoảng trống nghiên cứu cần được giải quyết.

Mục tiêu nghiên cứu

Mục tiêu chính của luận án là nghiên cứu ảnh hưởng của hai yếu tố cấu thành vốn con người là giáo dục và y tế, cùng với ảnh hưởng tương tác của chúng lên tăng trưởng kinh tế của Việt Nam; từ đó đề xuất các khuyến nghị chính sách về giáo dục và y tế nhằm thúc đẩy tăng trưởng kinh tế bền vững.

Câu hỏi nghiên cứu

Để thực hiện mục tiêu trên, luận án giải quyết ba câu hỏi nghiên cứu:

1. Giáo dục ảnh hưởng thế nào đến tăng trưởng kinh tế, sự khác biệt giữa ảnh hưởng chi tiêu công cho giáo dục lên tăng trưởng kinh tế và ảnh hưởng chi tiêu tư nhân cho giáo dục lên tăng trưởng kinh tế?
2. Y tế ảnh hưởng thế nào đến tăng trưởng kinh tế, sự khác biệt giữa ảnh hưởng chi tiêu công cho y tế lên tăng trưởng kinh tế và ảnh hưởng chi tiêu tư nhân cho y tế lên tăng trưởng kinh tế?
3. Ảnh hưởng tương tác của giáo dục - y tế lên tăng trưởng kinh tế như thế nào?

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

• Đối tượng nghiên cứu: Ảnh hưởng của giáo dục, y tế và tương tác của chúng đến tăng trưởng kinh tế.
• Phạm vi không gian: 63 tỉnh và thành phố trực thuộc trung ương của Việt Nam.
• Phạm vi thời gian: Giai đoạn từ năm 2011 đến năm 2016.

---

Tổng quan tài liệu và vị trí của luận án

Luận án đã hệ thống hóa các công trình nghiên cứu trong và ngoài nước theo các nhóm nội dung chính liên quan đến vai trò của giáo dục, y tế và tác động tương tác của hai nhân tố này đối với tăng trưởng kinh tế:

Nghiên cứu về vai trò của giáo dục đối với tăng trưởng kinh tế

Vai trò của giáo dục trong việc tích lũy vốn con người và nâng cao năng suất lao động đã được khẳng định qua nhiều nghiên cứu kinh điển:

• Schultz (1961) và Denison (1962) tiên phong lượng hóa sự đóng góp của giáo dục vào tăng trưởng kinh tế.
• Becker (1964) và Mincer (1974) phân tích tác động của giáo dục đến thu nhập cá nhân và tỷ suất sinh lợi từ đào tạo.
• Psacharopoulos (1984) khảo sát tại 29 quốc gia đang phát triển và chỉ ra sự đóng góp của giáo dục vào tăng trưởng kinh tế dao động từ dưới 1% (Mexico) đến 23% (Ghana).
• Stevens và Weale (2003) phân tích vai trò của giáo dục trong việc tạo thuận lợi cho việc ứng dụng công nghệ, với tỷ suất sinh lợi vi mô ước tính khoảng 6-12%/năm.
• Hanushek và Wößmann (2007) nhấn mạnh chất lượng giáo dục và kỹ năng thực tế hơn là số lượng năm học thuần túy trong việc thúc đẩy tăng trưởng và cải thiện phân phối thu nhập.
• Các nghiên cứu khu vực và quốc gia: Permani (2008, 2009) khảo sát khu vực Đông Á và kết luận giáo dục là điều kiện cần nhưng chưa đủ để thu hẹp khoảng cách công nghệ; Duflo (2001) tại Indonesia chỉ ra tăng 1 trẻ em đi học tiểu học/1.000 trẻ giúp tăng 0,12-0,19 năm học và tăng 1,5-2,7% mức lương; Maurer-Fazio và Dinh (2004) tại Trung Quốc; Milanovic (2006) tại Malaysia; Huff (1999) tại Singapore; Lin và Orazem (2004) tại Đài Loan; Kichiku (2007) nghiên cứu trên dữ liệu khảo sát mức sống hộ gia đình năm 1998 tại Việt Nam; Wong Kar-Yiu (2008), Plummer và Taylor (2004), Chen và Wu (2005).

Nghiên cứu về vai trò của y tế đối với tăng trưởng kinh tế

Y tế được tiếp cận theo hai hướng đo lường trực tiếp và gián tiếp:

• Đo lường trực tiếp: Grossman (1972), Bloom và Canning (2003) xem sức khỏe là một dạng vốn con người trực tiếp gia tăng năng lực sản xuất; Barro (2013) mở rộng mô hình tân cổ điển để tích hợp vốn sức khỏe hai chiều với tăng trưởng kinh tế.
• Đo lường gián tiếp (chi tiêu y tế): Piabuo và Tieguhong (2017) nghiên cứu khối CEMAC và các nước đạt tuyên bố Abuja bằng phương pháp OLS, FMOLS, DOLS; Eugene Kouassi và cộng sự (2018) nghiên cứu 14 quốc gia SADC (1995-2012); Elmi và Sadeghi (2012) dùng mô hình VECM trên nhóm nước đang phát triển (1990-2009); Marta (2011) nghiên cứu 48 quốc gia châu Phi và OECD bằng phương pháp PMG; Ozturk và Topçu (2014) tại các nước G8 (1995-2012); Atılgan và cộng sự (2017) tại Thổ Nhĩ Kỳ bằng mô hình ARDL và bộ lọc Kalman (chi y tế tăng 1% làm GDP bình quân đầu người tăng 0,434%); Halıcı-Tülüce và cộng sự (2016) trên dữ liệu bảng động; Mehrara và cộng sự (2012) tại các quốc gia MENA; Dincer và Yüksel (2018) tại khối E7; Mehrara và Musai (2011) tại 11 nước xuất khẩu dầu mỏ; Cetin và Ecevit (2010) tại 15 nước OECD.
• Tại Việt Nam: Vũ Trịnh Thế Quân (2015) dùng OLS phân tích chi tiêu y tế hộ vùng Bắc Trung Bộ và Duyên hải miền Trung từ VHLSS 2010 ($HExpc = f(Xh, Xc, \mu_i)$); Nguyễn Quang Trung và Trần Phạm Khánh Toàn (2014) hồi quy dữ liệu bảng các nước Đông Nam Á giai đoạn 1995-2012; Nguyễn Thị Thu Hương (2009) dùng phân tích thống kê trên dữ liệu VHLSS 2004 và 2006; Đàm Viết Cương (2006) khảo sát 800 hộ tại Hải Dương và Bắc Giang; Mai Thị Thanh Xuân phân tích số liệu BHYT người nghèo tại Hà Nội (2005-2010).

Nghiên cứu về ảnh hưởng tương tác giữa giáo dục và y tế

• Li và Liang (2010) tích hợp cả hai yếu tố trong mô hình tân cổ điển tại Đông Á; Beraldo (2003) phân định chi tiêu công và tư cho giáo dục và y tế; Azam và Ahmed (2010) tại Pakistan (1960-2009); Tang và Lai (2011) tại Malaysia (1970-2007); Bloom và cộng sự (2001) chỉ ra tuổi thọ tăng 1 năm làm tăng 4% sản lượng; Jude Eggoh và cộng sự (2015) nghiên cứu 49 nước châu Phi bằng OLS và GMM; Frank và Neil (2017) nghiên cứu 179 quốc gia (1970-2014) bằng GLS có biến tương tác ($edu \times health$); Awaworyi và cộng sự (2015) phân tích tổng hợp meta-analysis từ 31 nghiên cứu; Şen và cộng sự (2015) kiểm định nhân quả trên 8 nước đang phát triển; Pasali (2019) trên 48 nước châu Phi; Wang (2011) dùng mô hình BGP tại Mỹ; Bleakley (2010); Churchill và cộng sự (2015); Fanti và Gori (2010).

Nhóm nghiên cứu	Tác giả tiêu biểu	Phương pháp / Dữ liệu	Phát hiện chính
Giáo dục & Tăng trưởng	Schultz (1961), Denison (1962), Psacharopoulos (1984), Permani (2008)	Hàm sản xuất, phân tích định lượng vi mô & vĩ mô	Giáo dục nâng cao vốn con người và năng suất lao động; mức độ đóng góp thay đổi tùy thể chế và quốc gia.
Y tế & Tăng trưởng	Barro (2013), Piabuo & Tieguhong (2017), Atılgan và cs (2017)	Mô hình tân cổ điển, OLS, FMOLS, DOLS, ARDL	Sức khỏe làm giảm khấu hao nguồn nhân lực; chi tiêu y tế có tác động dài hạn lên GDP bình quân đầu người.
Tương tác Giáo dục - Y tế	Jude Eggoh và cs (2015), Frank & Neil (2017), Pasali (2019)	Số liệu mảng, GMM, GLS với biến tương tác	Y tế và giáo dục có tính chất bổ sung cho nhau; việc gia tăng đồng thời cả hai yếu tố tạo hiệu ứng cộng hưởng lên tăng trưởng.
Thực nghiệm tại Việt Nam	Vũ Trịnh Thế Quân (2015), Nguyễn Quang Trung & Trần Phạm Khánh Toàn (2014)	OLS, hồi quy dữ liệu bảng, VHLSS	Phân tích chi tiêu y tế hộ gia đình và chi tiêu công, nhưng chưa xem xét tương tác định lượng giáo dục - y tế cấp tỉnh.

Khoảng trống nghiên cứu luận án lựa chọn giải quyết

Luận án giải quyết khoảng trống về việc thiếu vắng các công trình phân tích định lượng toàn diện về tác động đồng thời của giáo dục và y tế lên tăng trưởng kinh tế tại Việt Nam. Cụ thể, luận án đi sâu so sánh sự khác biệt giữa hiệu quả của chi tiêu công và chi tiêu tư nhân (hộ gia đình), đồng thời kiểm định mức độ tác động của biến tương tác giữa giáo dục và y tế trên dữ liệu mảng của 63 tỉnh/thành phố giai đoạn 2011-2016.

---

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Cơ sở lý thuyết và khung phân tích

Luận án dựa trên nền tảng các lý thuyết tăng trưởng kinh tế hiện đại, tập trung vào vai trò của vốn nhân lực:

1. Lý thuyết tăng trưởng cổ điển: Bắt nguồn từ Adam Smith và David Ricardo, đặt trọng tâm vào hàm sản xuất kết hợp các yếu tố đầu vào hữu hình. Hàm sản xuất Cobb-Douglas có dạng: $$Q = A K^{\alpha} L^{\beta}$$ Trong đó: $A$ là hệ số phản ánh trình độ khoa học - kỹ thuật và quản lý; $K$ là vốn; $L$ là lao động; $\alpha, \beta$ là hệ số co giãn của sản lượng theo vốn và lao động ($\alpha + \beta = 1$: hiệu suất không đổi theo quy mô; $\alpha + \beta > 1$: hiệu suất tăng theo quy mô; $\alpha + \beta < 1$: hiệu suất giảm theo quy mô).
2. Lý thuyết tăng trưởng tân cổ điển: Mô hình Solow (1956) - Swan (1956), Ramsey (1928), Cass (1965) xem tiến bộ công nghệ là yếu tố ngoại sinh thúc đẩy tăng trưởng dài hạn và có tính hội tụ. Schultz (1961), Nelson và Phelps (1966), Blaug (1976), Bowle và Gintis (1975) đã mở rộng mô hình bằng việc đưa vào khái niệm lao động hiệu quả và vốn nhân lực.
3. Lý thuyết tăng trưởng nội sinh: Khắc phục hạn chế của mô hình tân cổ điển bằng cách nội sinh hóa tiến bộ công nghệ và vốn con người:
   • Mô hình Lucas (1988): Hàm sản xuất có dạng $Q = A K^a (LH)^{1-a}$ (với $0 < a < 1$, $H$ là vốn con người, tích $LH$ là hiệu quả lao động).
   • Mô hình Romer (1986, 1990): Đưa đầu tư nghiên cứu và phát triển (R&D) cùng sự tích lũy kiến thức, công nghệ vào hàm sản xuất ($Y = A K^{\alpha} L^{1-\alpha}$ hoặc $Y = K^{\alpha} H^{1-\alpha}$).
   • Các mô hình mở rộng khác của Becker (1993), Grossman (1972), Bloom và Canning (2003), Barro (2013).

Khái niệm và phương pháp đo lường các biến số

1. Giáo dục:
   • Đo lường trực tiếp: Tỷ lệ nhập học, số năm đi học bình quân, tỷ lệ nhập học các cấp, tỷ lệ sinh viên tốt nghiệp đại học, tỷ lệ đào tạo nghề.
   • Đo lường gián tiếp: Chi tiêu cho giáo dục, bao gồm chi tiêu công (ngân sách nhà nước) và chi tiêu tư nhân (chi tiêu của hộ gia đình/học sinh).
2. Y tế:
   • Đo lường trực tiếp: Tỷ lệ sinh, tỷ lệ chết, tuổi thọ bình quân, chất lượng chăm sóc sức khỏe.
   • Đo lường gián tiếp: Tổng chi y tế quốc gia = Chi tiêu công cho y tế + Chi tư cho y tế.
     • Chi tiêu công cho y tế: Chi NSNN cho y tế (không tính chi NSNN cấp qua BHYT) + chi quỹ BHYT xã hội + chi nguồn ODA.
     • Chi tư nhân cho y tế: Chi trực tiếp của hộ (tiền túi - out of pocket) + chi bởi tổ chức từ thiện, doanh nghiệp (không tính đóng góp cho BHYT xã hội) + chi BHYT hộ.
3. Tăng trưởng kinh tế:
   • Đo lường thông qua tốc độ tăng trưởng GDP bình quân hàng năm ($g_{gdpt} = GDP_t / GDP_{t-1}$) hoặc GDP/người.
   • GDP được Tổng cục Thống kê tính toán qua 3 phương pháp:
     • Phương pháp chi tiêu: $GDP = C + I + G + NX$ (với $NX = X - M$).
     • Phương pháp thu nhập: $GDP = w + i + r + \pi + D + Te$ (tiền lương $w$, tiền lãi $i$, tiền thuê $r$, lợi nhuận $\pi$, khấu hao $D$, thuế gián thu $Te$).
     • Phương pháp sản xuất (giá trị gia tăng): $GDP = \sum GO_j$ (với $GO = \sum VA_i$).

Phương pháp nghiên cứu và kỹ thuật phân tích

• Phương pháp tổng quan tài liệu: Thu thập, tổng hợp các văn bản pháp luật, chính sách, báo cáo phân tích và công trình khoa học trong và ngoài nước.
• Phương pháp thống kê mô tả, so sánh: Đánh giá thực trạng giáo dục, y tế, chi tiêu công và tư nhân, cũng như tăng trưởng kinh tế giai đoạn 2011-2016.
• Phương pháp phân tích kinh tế lượng định lượng:
  • Hồi quy số liệu chéo (OLS): Sử dụng giá trị trung bình giai đoạn 2011-2016 để đánh giá tác động dài hạn của các yếu tố hình thành vốn con người lên tăng trưởng.
  • Hồi quy số liệu mảng bằng phương pháp ước lượng mô men tổng quát (GMM): Nhằm xử lý hiện tượng biến nội sinh, phương sai sai số thay đổi và tự tương quan trong mô hình dữ liệu bảng của 63 tỉnh/thành phố.
  • Đánh giá hiệu quả: Dựa trên dấu và độ lớn của các hệ số ước lượng của chi tiêu y tế, chi tiêu giáo dục và biến tương tác ($edu \times health$) ở cả hai nhóm mô hình chi tiêu công và chi tiêu tư nhân.

Nguồn dữ liệu

• Dữ liệu kinh tế - xã hội của 63 tỉnh/thành phố giai đoạn 2011-2016 do Tổng cục Thống kê và Cục Thống kê các địa phương cung cấp.
• Số liệu chi tiêu công và tư nhân cho giáo dục và y tế do Bộ Tài chính quản lý.
• Dữ liệu Chỉ số Năng lực cạnh tranh cấp tỉnh (PCI) do Phòng Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) công bố.
• Dữ liệu Chỉ số Hiệu quả Quản trị và Hành chính công cấp tỉnh (PAPI).
• Dữ liệu Khảo sát Mức sống Dân cư Việt Nam (VHLSS) các năm 2010, 2012, 2014 và 2016.

---

Nội dung chính theo từng chương

Chương 1: Cơ sở lý luận và tổng quan nghiên cứu

Chương 1 hệ thống hóa toàn diện các lý thuyết kinh tế về tăng trưởng và vốn con người:

• Phân tích sự tiến triển từ mô hình tăng trưởng cổ điển (Adam Smith, David Ricardo, hàm Cobb-Douglas) đến mô hình tăng trưởng tân cổ điển (Solow-Swan, Ramsey, Cass) và mô hình tăng trưởng nội sinh (Lucas, Romer).
• Phân tích cơ chế tác động của vốn con người (giáo dục, sức khỏe) và các yếu tố kinh tế - xã hội khác (tiền lương, thu nhập, thể chế) lên năng suất lao động và tăng trưởng kinh tế.
• Làm rõ các định nghĩa, công thức xác định và phương pháp đo lường trực tiếp, gián tiếp đối với giáo dục, y tế và tăng trưởng GDP.
• Điểm luận chi tiết các công trình nghiên cứu thực nghiệm trong nước và quốc tế về tác động độc lập và tác động tương tác của giáo dục và y tế đến tăng trưởng kinh tế, xác lập khoảng trống nghiên cứu của luận án.

Chương 2: Thực trạng về giáo dục, y tế và tăng trưởng kinh tế ở Việt Nam giai đoạn 2011-2016

Chương 2 trình bày bức tranh thực trạng kinh tế - xã hội của Việt Nam trong giai đoạn 2011-2016:

• Phân tích bối cảnh tăng trưởng kinh tế: Tốc độ tăng trưởng GDP bình quân cả nước, sự suy giảm tốc độ tăng trưởng năm 2012 (đạt 5,03%), tình hình doanh nghiệp giải thể và vấn đề việc làm.
• Đánh giá thực trạng hệ thống giáo dục và đào tạo: Quy mô trường lớp, tỷ lệ nhập học các cấp, chất lượng đào tạo nghề và cơ cấu chi tiêu công, chi tiêu hộ gia đình cho giáo dục.
• Đánh giá thực trạng hệ thống y tế và chăm sóc sức khỏe: Mạng lưới y tế cơ sở, các chỉ tiêu sức khỏe cộng đồng, cơ cấu tổng chi y tế quốc gia, tình trạng chi trả trực tiếp từ tiền túi của người dân (out-of-pocket) và các rào cản tiếp cận dịch vụ y tế của nhóm đối tượng thu nhập thấp.
• Phân tích tương quan ban đầu giữa chi tiêu giáo dục, y tế với kết quả phát triển kinh tế tại 63 tỉnh/thành phố.

Chương 3: Mô hình phân tích ảnh hưởng của giáo dục, y tế và tương tác của chúng lên tăng trưởng kinh tế Việt Nam

Chương 3 thiết lập và ước lượng các mô hình kinh tế lượng định lượng:

• Xây dựng mô hình hồi quy số liệu chéo (Cross-sectional OLS) dựa trên giá trị trung bình 2011-2016 để nắm bắt tác động trung hạn và dài hạn của vốn nhân lực.
• Xây dựng mô hình hồi quy số liệu mảng động (Dynamic Panel Data) và ước lượng bằng phương pháp mô men tổng quát (GMM) cho 63 tỉnh/thành phố giai đoạn 2011-2016 nhằm kiểm soát hiện tượng nội sinh.
• Thiết lập hai nhóm phương trình hồi quy riêng biệt: (1) Mô hình đánh giá tác động của chi tiêu công cho giáo dục và y tế; (2) Mô hình đánh giá tác động của chi tiêu tư nhân (hộ gia đình) cho giáo dục và y tế.
• Đưa biến tương tác ($edu \times health$) vào mô hình để kiểm định hiệu ứng cộng hưởng giữa giáo dục và y tế lên tăng trưởng kinh tế.
• Trình bày kết quả ước lượng, kiểm định tính vững của các hệ số hồi quy và giải thích ý nghĩa kinh tế lượng của các tham số.

Chương 4: Kết luận và Khuyến nghị

Chương 4 tổng hợp các kết quả thực nghiệm và đề xuất các giải pháp chính sách:

• Đúc kết các phát hiện chính về sự khác biệt giữa hiệu quả chi tiêu công và chi tiêu tư nhân cho giáo dục, y tế đối với tăng trưởng kinh tế Việt Nam.
• Đề xuất các khuyến nghị chính sách đối với cơ quan quản lý nhà nước nhằm nâng cao hiệu quả phân bổ và sử dụng ngân sách công trong lĩnh vực giáo dục và y tế.
• Đề xuất các cơ chế khuyến khích, hỗ trợ hộ gia đình gia tăng đầu tư hợp lý cho việc học tập và chăm sóc sức khỏe, nâng cao chất lượng nguồn nhân lực phục vụ tăng trưởng kinh tế dài hạn.

---

Kết quả và những đóng góp mới

Đóng góp mới về mặt lý luận

• Luận án kết hợp đồng thời phương pháp ước lượng hồi quy số liệu chéo (OLS) và hồi quy số liệu mảng bằng phương pháp ước lượng mô men tổng quát (GMM) để phân tích tác động của các khoản chi tiêu cho giáo dục và y tế lên tăng trưởng kinh tế, đảm bảo kiểm soát hiện tượng nội sinh trong mô hình dữ liệu bảng cấp tỉnh.
• Xây dựng khung phân tích định lượng tích hợp kiểm định ảnh hưởng tương tác giữa hai cấu phần chính của vốn con người (giáo dục và y tế) đối với tăng trưởng kinh tế, thay vì chỉ xem xét các tác động đơn lẻ như phần lớn các nghiên cứu trước đây.

Đóng góp mới về mặt thực tiễn

• Phân định rõ hiệu quả chi tiêu công và tư nhân: Phân biệt rõ hiệu quả tác động của các khoản chi tiêu tư nhân (hộ gia đình) cho giáo dục và y tế lên tăng trưởng kinh tế so với hiệu quả của các khoản chi tiêu công tương ứng.
• Chỉ ra tính kém hiệu quả của chi tiêu công: Làm rõ thực trạng các khoản chi tiêu công cho y tế và giáo dục chưa đạt được hiệu quả tích cực đối với tăng trưởng kinh tế so với các khoản chi tương ứng của khu vực hộ gia đình.
• Đo lường hiệu ứng tương tác: Đánh giá định lượng mức độ ảnh hưởng tương tác của hai yếu tố giáo dục và y tế lên tăng trưởng kinh tế ở cả cấp độ chi tiêu công và chi tiêu tư nhân thông qua dấu và độ lớn của hệ số biến tương tác.
• Cơ sở hoạch định chính sách: Cung cấp bằng chứng thực nghiệm cụ thể làm căn cứ đề xuất các giải pháp nâng cao hiệu quả chi tiêu ngân sách nhà nước, đồng thời khuyến khích hộ gia đình đầu tư phát triển vốn nhân lực tại 63 tỉnh/thành phố của Việt Nam.

Kiến nghị và giải pháp đề xuất

• Cơ cấu lại chi tiêu công cho giáo dục và y tế, nâng cao chất lượng quản lý và hiệu quả phân bổ nguồn vốn ngân sách nhà nước nhằm tránh lãng phí và triệt tiêu hiệu ứng chèn lấn (crowding-out).
• Hoàn thiện chính sách bảo hiểm y tế và dịch vụ y tế công nhằm giảm gánh nặng chi trả trực tiếp từ tiền túi của người dân, đặc biệt là nhóm đối tượng nghèo và khu vực nông thôn.
• Kết hợp đồng bộ các chính sách đầu tư phát triển giáo dục và chăm sóc sức khỏe để phát huy tối đa hiệu ứng tương tác tích cực giữa hai yếu tố này lên chất lượng nguồn nhân lực và tăng trưởng kinh tế.

---

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

Hạn chế của nghiên cứu

• Phạm vi thời gian: Số liệu nghiên cứu được giới hạn trong giai đoạn 2011-2016, phản ánh đặc thù kinh tế - xã hội của giai đoạn này mà chưa cập nhật được các biến động sau năm 2016.
• Đặc điểm dữ liệu: Việc phân tích phụ thuộc vào các nguồn dữ liệu thống kê thứ cấp từ Tổng cục Thống kê, Bộ Tài chính và các cuộc điều tra mẫu VHLSS, do đó một số chỉ tiêu đo lường chất lượng vi mô của giáo dục và y tế có thể chưa được phản ánh toàn diện ở cấp độ từng địa phương.

Hướng nghiên cứu tiếp theo

• Mở rộng chuỗi dữ liệu thời gian cho các giai đoạn tiếp theo để kiểm chứng tính ổn định của các hệ số ước lượng trong bối cảnh nền kinh tế có những thay đổi mới.
• Bổ sung thêm các biến số đo lường trực tiếp về chất lượng giáo dục và kết quả y tế chi tiết hơn ở cấp hộ gia đình để làm sâu sắc thêm cơ chế tác động vi mô lên tăng trưởng kinh tế.

---

Giá trị tham khảo

Luận án là tài liệu tham khảo có giá trị chuyên môn cho nhiều đối tượng trong nghiên cứu và quản lý kinh tế:

• Nghiên cứu sinh, học viên cao học và giảng viên kinh tế: Tham khảo khung lý thuyết vốn con người mở rộng, mô hình tăng trưởng nội sinh và phương pháp ứng dụng hồi quy GMM trên dữ liệu mảng cấp tỉnh để xử lý biến nội sinh.
• Cơ quan quản lý và hoạch định chính sách (Bộ Tài chính, Bộ Kế hoạch và Đầu tư, Bộ Giáo dục và Đào tạo, Bộ Y tế): Sử dụng các kết quả phân tích so sánh giữa chi tiêu công và chi tiêu tư nhân làm căn cứ thực tiễn để tái cơ cấu ngân sách, nâng cao hiệu quả đầu tư công cho an sinh xã hội.
• Chính quyền địa phương (63 tỉnh/thành phố): Tham khảo các phát hiện về mối quan hệ giữa chỉ số PCI, PAPI, chi tiêu y tế, giáo dục với tốc độ tăng trưởng kinh tế địa phương để xây dựng chiến lược phát triển nguồn nhân lực phù hợp.

---

Câu hỏi thường gặp

1. Mục tiêu nghiên cứu cốt lõi của luận án là gì?

Mục tiêu chính của luận án là nghiên cứu ảnh hưởng của hai thành phần cấu thành vốn con người là giáo dục và y tế, cùng với ảnh hưởng tương tác giữa hai yếu tố này lên tăng trưởng kinh tế của Việt Nam; từ đó đề xuất các khuyến nghị chính sách nhằm nâng cao hiệu quả chi tiêu và thúc đẩy tăng trưởng.

2. Dữ liệu và phương pháp kinh tế lượng nào được sử dụng trong luận án?

Luận án sử dụng dữ liệu mảng của 63 tỉnh/thành phố giai đoạn 2011-2016 được thu thập từ Tổng cục Thống kê, Bộ Tài chính, VCCI (chỉ số PCI), PAPI và các cuộc khảo sát VHLSS (2010-2016). Kỹ thuật phân tích bao gồm hồi quy số liệu chéo (OLS) trên giá trị trung bình giai đoạn và hồi quy dữ liệu mảng bằng phương pháp ước lượng mô men tổng quát (GMM) để xử lý biến nội sinh.

3. Chi tiêu y tế công và chi tiêu y tế tư nhân được luận án phân định như thế nào?

Theo luận án, chi tiêu công cho y tế bao gồm chi ngân sách nhà nước cho y tế (không tính phần cấp qua BHYT), chi từ quỹ BHYT xã hội và chi từ nguồn vốn ODA do nhà nước điều phối. Chi tiêu tư nhân cho y tế bao gồm chi trả trực tiếp từ tiền túi của hộ gia đình khi sử dụng dịch vụ/mua thuốc, chi bởi các tổ chức từ thiện, doanh nghiệp và chi mua BHYT hộ gia đình.

4. Luận án chỉ ra điểm khác biệt cơ bản nào giữa chi tiêu công và chi tiêu tư nhân cho giáo dục, y tế?

Luận án chỉ ra rằng các khoản chi tiêu tư nhân của hộ gia đình cho giáo dục và y tế có tác động rõ nét và hiệu quả hơn đến việc nâng cao chất lượng vốn nhân lực và thúc đẩy tăng trưởng kinh tế, trong khi các khoản chi tiêu công cho giáo dục và y tế bộc lộ sự kém hiệu quả do các vấn đề trong phân bổ nguồn lực và quản lý chi tiêu ngân sách.

5. Biến tương tác giữa giáo dục và y tế có ý nghĩa như thế nào trong mô hình nghiên cứu?

Biến tương tác ($edu \times health$) được đưa vào mô hình nhằm kiểm định giả thuyết giáo dục và y tế là hai yếu tố bổ sung cho nhau. Hệ số tương tác phản ánh việc gia tăng đồng thời cả mức độ giáo dục và chăm sóc sức khỏe sẽ tạo ra hiệu ứng cộng hưởng tích cực hơn lên năng suất lao động và tăng trưởng GDP so với tác động của từng yếu tố khi đứng riêng rẽ.

---

Kết luận

Luận án đã thực hiện nghiên cứu định lượng có hệ thống về tác động của giáo dục, y tế và ảnh hưởng tương tác của chúng đối với tăng trưởng kinh tế Việt Nam trên dữ liệu 63 tỉnh/thành phố giai đoạn 2011-2016. Bằng việc kết hợp phương pháp hồi quy số liệu chéo OLS và mô hình số liệu mảng GMM, công trình đã làm rõ sự khác biệt về hiệu quả giữa chi tiêu tư nhân của hộ gia đình và chi tiêu công của nhà nước trong việc hình thành vốn con người. Kết quả nghiên cứu khẳng định tầm quan trọng của việc hoàn thiện cơ chế phân bổ ngân sách công và kết hợp đồng bộ các chính sách y tế - giáo dục nhằm tạo động lực thúc đẩy tăng trưởng kinh tế bền vững.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ TỔNG QUAN NGHIÊN CỨU 1. Cơ sở lý thuyết về vai trò của vốn nhân lực đối với tăng trưởng kinh tế Luận án được nghiên cứu dựa trên cơ sở các lý thuyết tăng trưởng kinh tế, trong đó vốn nhân lực đóng một vai trò quan trọng đối với tăng trưởng kinh tế.1 Mô hình tăng trưởng cổ điển Tăng trưởng kinh tế đã được các nhà kinh tế học cổ điển Adam Smith và David Ricardo bàn đến từ cuối thế kỷ 17 đầu thế kỷ 18, nhưng phải đến giữa thế kỷ 20, tăng trưởng kinh tế mới được các nhà khoa học nghiên cứu một cách cơ bản. Cùng với tiến trình đó, các lý thuyết tăng trưởng kinh tế cũng ngày càng được hoàn thiện để làm rõ những vấn đề lý luận và thực tiễn đang đặt ra trong đời sống kinh tế. Nghiên cứu về nguồn gốc của tăng trưởng kinh tế, các nhà khoa học đã chia các nhân tố tăng trưởng ra hai nhóm: nhân tố ngoại sinh và nhân tố nội sinh.

Các mô hình tăng trưởng cổ điển đều có trọng tâm là một hay một chuỗi hàm sản xuất. Ở cấp độ kinh tế vi mô hay từng doanh nghiệp riêng lẻ, các hàm sản xuất này liên hệ số người lao động và máy móc với quy mô sản lượng của doanh nghiệp. Các hàm sản xuất thường được phát triển từ mối liên hệ giữa một số yếu tố đầu vào hữu hình nhất định và số sản lượng vật chất hữu hình được sản xuất ra từ số yếu tố đầu vào đó. Ở cấp độ quốc gia hay toàn bộ nền kinh tế, hàm sản xuất mô tả mối quan hệ giữa quy mô lực lượng lao động của một nước và giá trị trữ lượng vốn với mức tổng sản lượng nội địa của đất nước đó (tổng sản lượng).

Mối quan hệ trong toàn nền kinh tế này được gọi là hàm tổng sản lượng. Phương trình đầu tiên là một hàm tổng sản lượng. Nếu Y tượng trưng cho tổng sản lượng (và do đó cũng là tổng thu nhập), K là trữ lượng vốn, và L là cung lao động. Mối quan hệ của các nhân tố đến sản lượng được giải thích căn bản trong hàm sản xuất Cobb-Douglas.

Hàm này có dạng như sau: Q = AKαLβ với A là hệ số phản ánh trình độ khoa học - kỹ thuật và khả năng quản lý; K là vốn; L là lao động; α, β là hệ số co dãn của sản lượng theo vốn và lao động. Hàm sản xuất này phản ánh mối quan hệ giữa sản lượng với các chi phí lao động và vốn. Tổng các hệ số co dãn có ý nghĩa kinh tế rất quan trọng. Khi tổng của các hệ số co dãn bằng 1 thì hàm Cobb - Douglas cho thấy tình trạng hiệu suất không đổi theo quy mô, nghĩa là số % tăng của các yếu tố đầu vào bằng số % tăng của sản lượng đầu ra.

Trường hợp tổng của các hệ số co dãn lớn hơn 1 thì hàm sản xuất này cho thấy tình trạng hiệu suất tăng theo quy mô, nghĩa là số % tăng của các yếu tố đầu vào nhỏ 7 hơn số % tăng của sản lượng đầu ra. Còn trường hợp tổng của các hệ số co dãn nhỏ hơn 1 thì hàm sản xuất Cobb-Douglas cho thấy tình trạng hiệu suất giảm dần theo quy mô. Trong thực tế thì tình trạng hiệu suất giảm dần theo quy mô là phổ biến. Giáo dục và y tế là những yếu tố quan trọng đóng góp vào vốn con người, yếu tố tác động lớn đến năng suất lao động và tăng trưởng kinh tế.

Tuy nhiên, các nghiên cứu lý thuyết về tăng trưởng trước đây thường nhấn mạnh vai trò của giáo dục như là một đóng góp cho vốn con người nhưng có xu hướng xem nhẹ vai trò của sức khoẻ.2 Mô hình tăng trưởng tân cổ điển Trong những năm 1960, lý thuyết tăng trưởng bao gồm chủ yếu là mô hình tân cổ điển, như Ramsey (1928), Solow (1956), Swan (1956), Cass(1965). Một đặc điểm của mô hình này là tài sản có tính hội tụ. Mức khởi đầu của tổng sản phẩm quốc nội trên đầu người (GDP) càng thấp thì tốc độ tăng trưởng dự báo càng cao. Giáo dục là tâm điểm chú ý đối với các nhà kinh tế học khi nghiên cứu về tăng trưởng kinh tế kể từ khi các mô tăng trưởng nội sinh được giới thiệu.

Vào những năm 1950, mô hình tăng trưởng Solow-Swan đã bao hàm cả lao động như là một yếu tố sản xuất gia tăng và tiến bộ công nghệ như là biến ngoại sinh khác biệt theo thời gian, các yếu tố quyết định tăng trưởng trong dài hạn (Solow 1957). Tiến bộ công nghệ được xem là một nhân tố giải thích cách mà một nền kinh tế có thể sản xuất ra nhiều sản lượng hơn với cùng một lượng đầu vào cho trước. Một số lượng lao động cho trước có thể tạo ra nhiều sản phẩm hơn nếu họ có kiến thức tốt hơn về công nghệ và được trang bị nhiều máy móc - thiết bị công nghệ hiện đại hơn. Tuy vậy, việc xem tương quan giữa các biến số hay tham số với sai số như là một yếu tố nội sinh tiếp tục là một vấn đề khi mô hình này không giải thích tiến trình phát triển công nghệ diễ ra như thế nào.

Đã có nhiều nỗ lực xem xét lại mô hình Swan-Solow. Một trong số các nỗ lực như vậy đã bao hàm luôn cả vai trò của vốn nhân lực, như khi nó được tranh luận về khả năng vốn nhân lực gia tăng sẽ làm tăng năng suất lao động, dẫn đến mức thu nhập cao hơn (Schultz 1961). Vấn đề này được các nhà kinh tế học, những người đồng tình với các luận điểm trong lý thuyết vốn nhân lực của Schultz ủng hộ (Blaug 1976). Nhìn chung, vốn nhân lực được chia ra thành năm loại: tình trạng sức khỏe, đào tạo thực tế - thông qua công việc, giáo dục chính thức, các chương trình học tập khi trưởng thành và khả năng di chuyển để tìm kiếm các cơ hội công việc tốt hơn (Schultz 1961).

Đã có những tranh luận cho rằng giáo dục là yếu tố quan trọng nhất để làm tăng sự tích lũy vốn nhân lực (Goode 1959; Schultz 1961). Sau đó, vào những năm 1960, khái niệm lao động hiệu quả đã được giới thiệu, trong đó, các mức độ tham gia giáo 8 dục của người lao độ được xem là một trọng số để đánh giá chất lượng lao động (Nelson và Phelps 1966). Khái niệm này cho rằng có nhiều hơn một cách thức mà giáo dục có thể tác động tới quá trình sản xuất. Kể từ những năm 1960, vai trò của vốn nhân lực đối với tăng trưởng kinh tế đã được nhiều nhà kinh tế học quan tâm rộng rãi khi nó được đánh giá kỹ hơn trong những khác biệt đối với tăng trưởng kinh tế.

Lý thuyết vốn nhân lực xem xét lại và mở rộng từ lý thuyết của Ricardo khi xem lao động như là một nhân tố sản xuất và không đề cập đến giả định về sự đồng nhất của lao động; nó cũng chỉ dựa trên các thể chế xã hộ đơn giản, như các giá trị của gia đình và việc tham gia giáo dục (Bowle và Gintis 1975). Nhưng vào những năm 1970, nghiên cứu về vai trò của giáo dục đối với tăng trưởng kinh tế hầu hết là các nghiên cứu định tính. Mặc cho tầm quan trọng của vốn nhân lực đã được nhận thấy, vẫn có nhiều bất đồng ý tưởng về cách thức mà vốn nhân lực vận hành trong các mô hình tăng trưởng. Những mô tả cụ thể về vốn nhân lực thường xuyên trùng lắp với các định nghĩa của tiến bộ công nghệ.

Điều này gây ra khó khăn trong việc đánh giá sự ảnh hưởng của vốn nhân lực tới tăng trưởng kinh tế. Tích lũy vốn nhân lực có thể tạo ra lợi thế kinh tế theo quy mô khi nó làm tăng hiệu quả và năng suất sử dụng các nhập lượng đầu vào, bao gồm lao động và vốn vật thể (Schultz 1988). Vốn nhân lực cũng có thể thúc đẩy tiến bộ công nghệ (Jones 1998). Khái niệm tổng năng suất các nhân tố (Total Factor Productivity-TFP), một cách đo lường năng suất rộng hơn, đã nhận được sự qua tâm đặc biệt trong các lý thuyết tăng trưởng gần đây.

Tầm quan trọng và ý nghĩa của TFP đối với tăng trưởng kinh tế được bàn luận thậm chí còn nhiều hơn so với việc tích lũy yếu tố sản xuất (Easterly và Levine 2001). Những ước lượng về sự đóng góp của vốn nhân lực đối với tăng trưởng kinh tế có thể cũng là một kết quả không rõ ràng trong các mô hình tăng trưởng. Hàm sản xuất thường xem thu nhập như là một hàm số của vốn, lao động hiệu quả (trọng số của lao độ được tính bởi mức độ tham gia giáo dục của người lao động), tiến bộ công nghệ và độ co giãn của vốn theo sản lượng. Để giải thích quá trình tăng trưởng kinh tế dưới khía cạnh các nhân tố nội sinh mô hình Lucas ra đời, đặc biệt từ khía cạnh bảo đảm tiến bộ công nghệ bằng cách tăng nguồn vốn con người.

Vốn con người là tổng thể của kiến thức, thói quen, thuộc tính xã hội và nhân cách, bao gồm cả sự sáng tạo, thể hiện ở khả năng thực hiện lao động để tạo ra giá trị kinh tế. Trên phạm vi nền kinh tế, vốn con người là toàn bộ các tài nguyên - kiến thức, tài năng, kỹ năng, năng lực, kinh nghiệm, trí thông minh và trí tuệ của các cá nhân trong một quốc gia. Vốn con người và quá trình đầu tư làm tăng vốn con người có ý nghĩa đặc biệt quan trọng, tạo ra sự thịnh vượng của một quốc gia, 9 trước hết, nó mang lại cho mỗi cá nhân trình độ nhất định để làm việc và thu nhập tương ứng; thứ hai, nó thúc đẩy tăng trưởng kinh tế, đặc biệt trong hoạt động lao động đổi mới sáng tạo thì kết quả càng phụ thuộc chặt chẽ vào trình độ và năng lực sáng tạo của con người lao động; thứ ba, vốn con người góp phần tạo nên sự bền vững xã hội. Sự bền vững xã hội cũng là một nhân tố thúc đẩy tăng trưởng kinh tế.

Hàm sản xuất của Lucas có dạng sau: Q = AKa (LH)1-a, với: 0 < a <1, trong đó: A là hệ số công nghệ và A > 0; H là vốn con người; tích LH được coi là hiệu quả lao động đo bằng mức vốn con người. Trong mô hình Lucas dân số và sức lao động cũng tương tự như những thông số này trong mô hình Solow. Đầu tư là toàn bộ vốn, gồm tư bản và vốn con người.