Cuộc khủng hoảng kinh tế thế giới 2008-2009 và ảnh hưởng đến kinh tế xã hội Việt Nam

Luận văn thạc sĩ nghiên cứu ussh cuộc khủng hoảng kinh tế thế giới năm 2008 2009 và tác động đối với kinh tế xã hội việt nam, đánh giá hiện trạng, phân tích vấn đề, đề xuất biện

• Tác giả: Nguyễn Thị Thanh Vân
• Người hướng dẫn: PGS. Phạm Quang Minh
• Trường học: Trường đại học khoa học xã hội và nhân văn
• Chuyên ngành: Quan hệ quốc tế
• Đề tài: Cuộc khủng hoảng kinh tế thế giới năm 2008-2009 và tác động đối với kinh tế-xã hội Việt Nam
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2010
• Địa điểm: Tp. Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: KHÁI QUÁT VỀ KHỦNG HOẢNG KINH TẾ THẾ GIỚI NĂM 2008-2009
• 1.1. Nguyên nhân của khủng hoảng
• 1.2. Diễn biến và một số đặc điểm chủ yếu của cuộc khủng hoảng
• 1.3. Phản ứng chính sách của các nước
• 2. CHƯƠNG 2: TÁC ĐỘNG CỦA CUỘC KHỦNG HOẢNG ĐỐI VỚI KINH TẾ - XÃ HỘI VIỆT NAM
• 2.1. Tác động đối với phát triển kinh tế
• 2.2. Tác động lên xã hội
• 2.3. Tác động vị thế Việt Nam trên trường quốc tế
• 3. CHƯƠNG 3: MỘT SỐ GIẢI PHÁP CỦA CHÍNH PHỦ VIỆT NAM ĐỐI VỚI KHỦNG HOẢNG KINH TẾ
• 3.1. Một số giải pháp của chính phủ Việt Nam
• 3.2. Hợp tác quốc tế của Việt Nam nhằm ngăn chặn khủng hoảng kinh tế
• 3.3. Kết quả của các giải pháp ngăn chặn khủng hoảng của Việt Nam
• 3.4. Triển vọng của kinh tế Việt Nam và thế giới
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan về tác động của khủng hoảng kinh tế toàn cầu 2008 2009 đến Việt Nam

Cuộc khủng hoảng kinh tế toàn cầu 2008-2009 đã để lại những dấu ấn sâu sắc trong nền kinh tế Việt Nam. Từ sự sụp đổ của các ngân hàng lớn đến sự suy giảm của các chỉ số kinh tế, tác động của cuộc khủng hoảng này không chỉ dừng lại ở lĩnh vực tài chính mà còn lan rộng ra nhiều lĩnh vực khác. Việt Nam, với nền kinh tế đang phát triển và độ mở lớn, đã phải đối mặt với nhiều thách thức nghiêm trọng.

1.1. Nguyên nhân chính dẫn đến khủng hoảng kinh tế toàn cầu

Cuộc khủng hoảng bắt nguồn từ sự sụp đổ của thị trường bất động sản tại Mỹ, nơi mà các khoản vay thế chấp dưới chuẩn đã tạo ra một bong bóng tài chính khổng lồ. Khi bong bóng này vỡ, nó đã kéo theo sự sụp đổ của nhiều ngân hàng lớn và làm cho nền kinh tế toàn cầu rơi vào khủng hoảng.

1.2. Diễn biến chính của cuộc khủng hoảng kinh tế 2008 2009

Cuộc khủng hoảng diễn ra với tốc độ nhanh chóng, từ việc sụp đổ của Lehman Brothers đến sự can thiệp của các chính phủ trên toàn cầu. Các biện pháp kích thích kinh tế được áp dụng nhưng vẫn không thể ngăn chặn sự suy giảm nghiêm trọng của nền kinh tế.

II. Tác động của khủng hoảng đến tình hình kinh tế Việt Nam

Khủng hoảng kinh tế toàn cầu đã tác động mạnh mẽ đến tình hình kinh tế Việt Nam, đặc biệt là trong các lĩnh vực xuất khẩu, đầu tư và thị trường lao động. Sự suy giảm nhu cầu từ các thị trường lớn đã khiến cho nhiều doanh nghiệp Việt Nam gặp khó khăn.

2.1. Tác động đến xuất khẩu và thương mại

Xuất khẩu của Việt Nam đã giảm mạnh do nhu cầu từ các thị trường lớn như Mỹ và châu Âu sụt giảm. Nhiều doanh nghiệp xuất khẩu đã phải thu hẹp quy mô sản xuất hoặc thậm chí đóng cửa.

2.2. Tình hình đầu tư nước ngoài trong bối cảnh khủng hoảng

Đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) vào Việt Nam cũng bị ảnh hưởng nghiêm trọng. Nhiều dự án bị hoãn lại hoặc hủy bỏ do các nhà đầu tư lo ngại về tình hình kinh tế không ổn định.

III. Thách thức lớn nhất đối với thị trường lao động Việt Nam

Khủng hoảng kinh tế đã tạo ra một áp lực lớn lên thị trường lao động Việt Nam. Tỷ lệ thất nghiệp gia tăng, đặc biệt là trong các ngành công nghiệp và dịch vụ. Nhiều lao động đã mất việc làm và phải tìm kiếm cơ hội mới.

3.1. Tăng trưởng thất nghiệp trong giai đoạn khủng hoảng

Tỷ lệ thất nghiệp đã tăng lên đáng kể, đặc biệt là trong các ngành như xây dựng và chế biến. Nhiều lao động đã phải chuyển sang làm việc trong các lĩnh vực khác hoặc tìm kiếm việc làm ở nước ngoài.

3.2. Ảnh hưởng đến đời sống xã hội

Sự gia tăng thất nghiệp đã dẫn đến nhiều vấn đề xã hội, bao gồm sự gia tăng nghèo đói và bất bình đẳng. Nhiều gia đình đã phải đối mặt với khó khăn trong việc duy trì cuộc sống hàng ngày.

IV. Giải pháp của Chính phủ Việt Nam đối phó với khủng hoảng

Chính phủ Việt Nam đã triển khai nhiều biện pháp nhằm ứng phó với tác động của cuộc khủng hoảng. Các gói kích cầu và chính sách hỗ trợ doanh nghiệp đã được áp dụng để khôi phục nền kinh tế.

4.1. Các gói kích cầu kinh tế

Chính phủ đã công bố các gói kích cầu trị giá hàng tỷ USD nhằm hỗ trợ doanh nghiệp và người lao động. Những biện pháp này đã giúp giảm bớt tác động tiêu cực của khủng hoảng.

4.2. Hợp tác quốc tế trong ứng phó khủng hoảng

Việt Nam đã tăng cường hợp tác với các tổ chức quốc tế và các nước khác để tìm kiếm giải pháp chung nhằm vượt qua khủng hoảng. Sự hỗ trợ từ các tổ chức như IMF và Ngân hàng Thế giới đã đóng vai trò quan trọng.

V. Kết luận và triển vọng tương lai của kinh tế Việt Nam

Mặc dù cuộc khủng hoảng đã để lại nhiều hậu quả nghiêm trọng, nhưng Việt Nam đã có những bước tiến trong việc phục hồi nền kinh tế. Triển vọng tương lai phụ thuộc vào khả năng ứng phó và điều chỉnh của chính phủ và doanh nghiệp.

5.1. Những bài học rút ra từ khủng hoảng

Khủng hoảng đã chỉ ra sự cần thiết phải cải cách và nâng cao khả năng chống chịu của nền kinh tế. Các bài học từ khủng hoảng sẽ giúp Việt Nam chuẩn bị tốt hơn cho những thách thức trong tương lai.

5.2. Triển vọng phát triển kinh tế trong bối cảnh mới

Việt Nam có cơ hội để phát triển bền vững hơn trong tương lai. Việc tận dụng các hiệp định thương mại tự do và cải cách kinh tế sẽ là chìa khóa cho sự phát triển này.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Cuộc khủng hoảng tài chính toàn cầu bùng nổ từ tháng 12 năm 2007 tại Mỹ đã nhanh chóng lan rộng, biến thành cơn suy thoái kinh tế trầm trọng nhất kể từ cuộc Đại suy thoái 1929 - 1930. Sự sụp đổ của thị trường tài chính Phố Wall đã khiến tăng trưởng GDP toàn cầu năm 2009 giảm xuống mức âm 2,9%, trong đó nhóm các nền kinh tế phát triển thu nhập cao suy thoái sâu ở mức âm 4,2%. Trong bối cảnh vừa gia nhập Tổ chức Thương mại Thế giới (WTO) năm 2007 với độ mở kinh tế ngày càng lớn, Việt Nam đã phải đối mặt với những cú sốc ngoại sinh chưa từng có. Tốc độ tăng trưởng kinh tế của Việt Nam năm 2009 đạt 5,32%, sụt giảm mạnh so với mức 6,18% của năm 2008 và 8,48% của năm 2007. Đây là mức tăng trưởng thấp nhất trong một thập kỷ kể từ sau khủng hoảng tài chính châu Á năm 1997 (thời điểm năm 1999 chỉ đạt 4,8%).

Nghiên cứu tập trung giải quyết vấn đề đánh giá toàn diện các kênh truyền dẫn khủng hoảng quốc tế vào kinh tế Việt Nam, từ sụt giảm kim ngạch xuất khẩu, thu hẹp dòng vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) cho đến áp lực thất nghiệp và thâm hụt ngân sách. Mục tiêu cụ thể là phân tích sâu sắc bản chất, nguyên nhân của cuộc khủng hoảng kinh tế toàn cầu giai đoạn 2008 - 2009; đo lường chính xác các tác động đa chiều đối với sự phát triển kinh tế và đời sống xã hội; đánh giá hiệu quả của gói kích cầu cùng các phản ứng chính sách từ Chính phủ. Phạm vi không gian nghiên cứu đặt trọng tâm vào hai thực thể chính là Hoa Kỳ (tâm chấn khủng hoảng) và Việt Nam, với chuỗi dữ liệu đối chiếu trải dài trong giai đoạn 2001 - 2009. Công trình mang ý nghĩa học thuật và thực tiễn sâu sắc, cung cấp cơ sở dữ liệu quan trọng giúp các cơ quan quản lý điều chỉnh các chỉ số ổn định vĩ mô, nâng cao chỉ số năng lực cạnh tranh quốc gia từ vị trí 75/133 và kiểm soát mức an toàn nợ công dưới ngưỡng 50% GDP.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu được xây dựng dựa trên nền tảng lý thuyết kinh tế học vĩ mô của John Maynard Keynes về tính hội tụ chu kỳ của các nền kinh tế thị trường và sự cần thiết của các biện pháp can thiệp nghịch chu kỳ từ nhà nước. Khi khu vực tư nhân rơi vào tình trạng thắt chặt tín dụng và suy giảm tiêu dùng, chính sách tài khóa mở rộng cùng sự can thiệp của Ngân hàng Trung ương với vai trò người cho vay cuối cùng là yếu tố then chốt để phục hồi tổng cầu. Bên cạnh đó, luận văn áp dụng lý thuyết thất bại thị trường và lý thuyết rủi ro hệ thống nhằm giải thích sự đổ vỡ của các định chế tài chính bắt nguồn từ rủi ro đạo đức và sự bất cân xứng thông tin trong môi trường tự do hóa tài chính thái quá.

Khung lý thuyết cũng tích hợp mô hình truyền dẫn khủng hoảng tài chính quốc tế qua ba kênh cơ bản: kênh thương mại quốc tế, kênh dòng vốn đầu tư xuyên biên giới và kênh tỷ giá - lạm phát. Trong đó, 5 khái niệm chuyên ngành then chốt được chuẩn hóa và vận dụng xuyên suốt gồm: Rủi ro hệ thống (Systemic Risk), Chứng khoán hóa bảo đảm bằng các khoản vay thế chấp bất động sản (Mortgage-backed securities - MBS), Hệ số sinh lời từ vốn đầu tư (ICOR), Chỉ số giá tiêu dùng (CPI), và Độ co giãn của cầu xuất khẩu theo giá và thu nhập.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng phương pháp luận duy vật biện chứng và duy vật lịch sử để phân tích mối tương tác giữa cấu trúc kinh tế và các biến động chính trị - xã hội trong quan hệ quốc tế. Về nguồn dữ liệu, luận văn thu thập và xử lý hệ thống số liệu thứ cấp toàn diện từ 19 bảng biểu và 13 đồ thị thống kê chính thức của Tổng cục Thống kê (GSO), Ngân hàng Thế giới (WB), Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF), Diễn đàn Kinh tế Thế giới (WEF) và Báo cáo thường niên của Viện Quản lý Kinh tế Trung ương (CIEM) giai đoạn 2001 - 2009.

Cỡ mẫu nghiên cứu bao trùm số liệu hoạt động của 90 tập đoàn và tổng công ty nhà nước lớn với tổng nguồn vốn ước tính khoảng 1.241 nghìn tỷ đồng, kết hợp cùng mẫu điều tra thực địa trên 14.000 lao động bị ảnh hưởng việc làm tại các địa bàn công nghiệp trọng điểm như Hải Phòng, Bình Dương, Đồng Nai. Phương pháp chọn mẫu chỉ tiêu và mẫu có mục đích được áp dụng nhằm tập trung vào các ngành sản xuất mũi nhọn chịu tổn thương nặng nề nhất gồm da giày, dệt may, xây dựng và nông - lâm - thủy sản. Lý do lựa chọn phương pháp phân tích thống kê mô tả kết hợp phân tích so sánh chuỗi thời gian theo quý (từ quý I/2008 đến quý IV/2009) là nhằm lượng hóa chính xác bước chuyển pha của chu kỳ kinh tế, bóc tách tác động ngoại sinh của cú sốc giá hàng hóa thế giới ra khỏi những khuyết tật nội tại của mô hình tăng trưởng kinh tế Việt Nam. Toàn bộ quá trình tổng hợp và phân tích dữ liệu được thực hiện liên tục trong timeline nghiên cứu từ năm 2008 đến năm 2010.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Thứ nhất, tăng trưởng kinh tế Việt Nam đã chạm đáy vào quý I năm 2009 với tốc độ chỉ đạt 3,14% trước khi phục hồi mạnh mẽ theo mô hình chữ V lên mức 5,32% cho toàn bộ năm 2009 nhờ các gói kích thích kinh tế kịp thời. Sự suy giảm thể hiện rõ nét ở khu vực công nghiệp - xây dựng khi mức tăng trưởng chỉ đạt 5,52%, sụt giảm mạnh so với mức bình quân 10,2% mỗi năm của giai đoạn 2000 - 2007. Khu vực nông - lâm - thủy sản chỉ tăng 1,83% (giảm so với mức 3,79% của năm 2008). Ngược lại, khu vực dịch vụ chứng minh vai trò trụ đỡ vững chắc khi đạt tốc độ tăng trưởng cao nhất 6,63%, đóng góp trực tiếp tới 50,8% vào mức tăng trưởng GDP chung của cả nước.

Thứ hai, hoạt động xuất nhập khẩu ghi nhận cú sốc tăng trưởng âm lần đầu tiên kể từ thời kỳ Đổi mới. Kim ngạch xuất khẩu năm 2009 giảm 9,7% (đạt khoảng 57,1 tỷ USD so với 62,24 tỷ USD năm 2008), trong khi nhập khẩu giảm mạnh 14,7%. Sự sụt giảm kim ngạch xuất khẩu chủ yếu do giá thế giới lao dốc chứ không phải do lượng; ví dụ sản lượng xuất khẩu than đá tăng tới 29,9% nhưng giá trị thu về vẫn giảm 4,5%. Thâm hụt cán cân thương mại tuy giảm xuống 11,75 tỷ USD (tương đương 21% kim ngạch xuất khẩu) so với mức 18 tỷ USD năm 2008 nhưng vẫn gây áp lực lớn lên cán cân thanh toán.

Thứ ba, thị trường lao động chịu tổn thương nghiêm trọng với tỷ lệ thất nghiệp khu vực thành thị tăng lên mức 4,66% và tỷ lệ thiếu việc làm cả nước chạm 5,1% (khu vực nông thôn lên tới 6,1%). Tại thành phố Hải Phòng, trong 3 tháng đầu năm 2009 đã có 6.000 lao động bị mất việc làm và 8.000 công nhân phải nghỉ việc luân phiên. Trên bình diện quốc tế, lĩnh vực xuất khẩu lao động bị thu hẹp đáng kể khi thị trường tiếp nhận lớn như Đài Loan cắt giảm từ 35.000 đến 50.000 chỉ tiêu lao động nước ngoài.

Thứ tư, chất lượng tăng trưởng kinh tế suy giảm nghiêm trọng khi hệ số ICOR tăng vọt từ 3,4 năm 1996 lên 6,7 năm 2008 và xấp xỉ 8,0 năm 2009. Nợ chính phủ tăng nhanh lên mức 40% GDP năm 2009 (trong đó nợ nước ngoài chiếm 60%), và chỉ số năng lực cạnh tranh toàn cầu của Việt Nam bị tụt 5 bậc, rơi xuống vị trí 75/133 quốc gia.

Thảo luận kết quả

Khi biểu diễn các dữ liệu thống kê trên đồ thị tăng trưởng theo quý và bảng phân tích cơ cấu xuất nhập khẩu, bức tranh chuyển dịch kinh tế bộc lộ rõ những điểm nghẽn mang tính cơ cấu. Sự sụt giảm xuất khẩu phản ánh kênh truyền dẫn kép: sự co hẹp sức mua tại các thị trường chủ lực như Mỹ, EU, Nhật Bản kết hợp cùng áp lực giảm giá hàng hóa trên sàn giao dịch quốc tế. Tuy nhiên, các mặt hàng nông sản thô của Việt Nam có hệ số co giãn của cầu theo giá và thu nhập rất thấp (giá trị tuyệt đối nhỏ hơn 1), nên người tiêu dùng nước ngoài vẫn duy trì khối lượng nhập khẩu nhất định.

Mặt khác, các dữ liệu về cơ cấu thương mại cho thấy tỷ lệ giá trị gia tăng nội địa của hàng công nghiệp xuất khẩu còn rất khiêm tốn. Ngành dệt may và giày da đạt kim ngạch xuất khẩu 13,19 tỷ USD trong năm 2009 nhưng phải nhập khẩu tới 7,334 tỷ USD nguyên phụ liệu (chiếm 55,6% giá trị xuất khẩu). Điều này lý giải tại sao thâm hụt thương mại kéo dài ở khu vực kinh tế trong nước.

So sánh với các nghiên cứu của Ngân hàng Thế giới trong báo cáo Taking Stock và các đánh giá độc lập của giới phân tích kinh tế, sự phục hồi GDP trong năm 2009 thực chất là một quá trình phục hồi chưa gắn liền với tạo việc làm chất lượng cao. Gói kích cầu trị giá khoảng 4 tỷ USD và chính sách bù lãi suất 4% của Chính phủ đã hỗ trợ doanh nghiệp duy trì sản xuất nhưng làm gia tăng mức bội chi ngân sách lên tới 7% GDP (thậm chí đạt 9,7% GDP theo tính toán toàn diện của Ngân hàng Thế giới). Điều này dẫn tới hiện tượng lấn át đầu tư tư nhân, thể hiện qua việc 36 trên tổng số 40 đợt phát hành trái phiếu chính phủ trong năm 2009 không huy động đủ khối lượng vốn kỳ vọng do thị trường lo ngại rủi ro lạm phát trung hạn.

Đề xuất và khuyến nghị

Thứ nhất, tái cơ cấu triệt để khu vực doanh nghiệp nhà nước và nâng cao hiệu quả đầu tư công. Bộ Kế hoạch và Đầu tư cùng Bộ Tài chính cần phối hợp thiết lập quy chế kiểm soát nợ vay nghiêm ngặt, áp dụng trần giới hạn tỷ lệ nợ trên vốn chủ sở hữu không vượt quá 3 lần đối với tất cả 90 tập đoàn và tổng công ty nhà nước nhằm ngăn chặn rủi ro mất an toàn vốn. Mục tiêu cụ thể là từng bước hạ hệ số ICOR của toàn nền kinh tế từ mức 8,0 hiện tại xuống dưới 5,0 trong giai đoạn 2011 - 2015, đồng thời duy trì tỷ lệ nợ chính phủ ở mức an toàn dưới 50% GDP.

Thứ hai, chuyển dịch chiến lược xuất khẩu từ thâm dụng tài nguyên và lao động giá rẻ sang phát triển chuỗi giá trị có hàm lượng công nghệ cao. Bộ Công Thương chủ trì xây dựng các vùng công nghiệp phụ trợ tập trung nhằm nâng cao tỷ lệ nội địa hóa của ngành dệt may lên 60% vào năm 2015 và 70% vào năm 2020. Giải pháp này giúp cắt giảm áp lực nhập siêu các mặt hàng nguyên phụ liệu, hướng tới mục tiêu giảm tỷ lệ thâm hụt thương mại xuống dưới mức 15% kim ngạch xuất khẩu trong trung hạn.

Thứ ba, đa dạng hóa thị trường xuất khẩu và điều chỉnh linh hoạt chính sách đối ngoại kinh tế. Bộ Ngoại giao phối hợp chặt chẽ với Bộ Công Thương khai thác sâu các thị trường mới nổi giàu tiềm năng tại khu vực châu Phi (nơi từng đạt tốc độ tăng trưởng kim ngạch nhập khẩu 800% trong năm 2009) và Mỹ Latinh, giảm thiểu rủi ro phụ thuộc vào các đối tác truyền thống. Hoạt động xúc tiến thương mại cần được triển khai định kỳ hàng năm nhằm tận dụng tối đa ưu đãi thuế quan từ các hiệp định thương mại tự do như AFTA, ACFFTA, AKFTA và AJCEP.

Thứ tư, hoàn thiện mạng lưới an sinh xã hội và nâng cao tính linh hoạt của thị trường lao động. Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội cùng chính quyền các tỉnh, thành phố cần triển khai ngay các chương trình đào tạo nghề chuyển đổi và hỗ trợ vốn vay ưu đãi cho người lao động mất việc hoặc lao động xuất khẩu phải hồi hương trước hạn. Kế hoạch hành động đặt mục tiêu tạo việc làm mới cho trên 1,6 triệu lao động mỗi năm, kéo giảm tỷ lệ thất nghiệp thành thị xuống dưới 4,5% và giảm tỷ lệ thiếu việc làm nông thôn từ mức 6,1% xuống dưới 4% trong giai đoạn 2011 - 2013.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Nhóm thứ nhất bao gồm các cơ quan quản lý nhà nước, ban hoạch định chính sách kinh tế vĩ mô thuộc Bộ Kế hoạch và Đầu tư, Ngân hàng Nhà nước và Bộ Tài chính. Nghiên cứu cung cấp hệ thống luận cứ thực chứng về cơ chế truyền dẫn khủng hoảng, giúp các nhà làm chính sách xây dựng kịch bản điều hành tài khóa - tiền tệ nghịch chu kỳ và thiết kế gói kích cầu phù hợp để tránh nguy cơ bong bóng tài sản.

Nhóm thứ hai là các hiệp hội ngành nghề và lãnh đạo doanh nghiệp sản xuất, xuất nhập khẩu thuộc các lĩnh vực dệt may, da giày, nông - thủy sản. Luận văn hỗ trợ doanh nghiệp nhận diện rõ rủi ro biến động giá nguyên vật liệu toàn cầu và các rào cản kỹ thuật như đạo luật Lacey của Mỹ hay quy định IUU của EU, từ đó chủ động xây dựng chiến lược quản trị rủi ro chuỗi cung ứng.

Nhóm thứ ba là đội ngũ giảng viên, nghiên cứu viên và học viên cao học chuyên ngành Quan hệ quốc tế, Kinh tế quốc tế và Quản lý công. Công trình là tài liệu tham khảo học thuật giá trị với chuỗi dữ liệu thực chứng 2001 - 2009, minh họa sinh động sự tương tác giữa quan hệ quốc tế, kinh tế chính trị và chính sách đối ngoại quốc gia.

Nhóm thứ tư là các định chế tài chính, ngân hàng thương mại và quỹ đầu tư. Tài liệu hỗ trợ các chuyên viên phân tích đánh giá tác động của biến động lãi suất, tín dụng và sự suy giảm thanh khoản hệ thống, ứng dụng trực tiếp vào việc nâng cao chất lượng thẩm định rủi ro tín dụng doanh nghiệp.

Câu hỏi thường gặp

Khủng hoảng kinh tế thế giới 2008 - 2009 có điểm gì khác biệt căn bản so với khủng hoảng tài chính châu Á 1997? Khủng hoảng năm 1997 bắt nguồn từ các nền kinh tế đang phát triển tại Đông Á do mất cân bằng tài chính ngắn hạn. Ngược lại, khủng hoảng 2008 - 2009 khởi phát trực tiếp từ trung tâm tài chính lớn nhất thế giới là Hoa Kỳ thông qua sự sụp đổ của thị trường tín dụng nhà ở dưới chuẩn, lan rộng ra toàn cầu và làm suy thoái đồng thời cả ba trung tâm kinh tế gồm Mỹ, EU và Nhật Bản.

Tại sao kim ngạch xuất khẩu của Việt Nam năm 2009 lại giảm 9,7% trong khi sản lượng xuất khẩu nhiều mặt hàng vẫn tăng? Nguyên nhân xuất phát từ sự sụt giảm mạnh của mặt bằng giá hàng hóa thế giới. Điển hình như than đá có sản lượng xuất khẩu tăng 29,9% nhưng kim ngạch vẫn giảm 4,5%. Vì các mặt hàng xuất khẩu chủ lực của Việt Nam phần lớn là nông sản và nguyên liệu thô có giá trị gia tăng thấp nên sự gia tăng về lượng không đủ bù đắp mức suy giảm sâu về đơn giá quốc tế.

Gói kích cầu trị giá khoảng 4 tỷ USD năm 2009 đã tác động như thế nào đến nền kinh tế Việt Nam? Gói kích cầu hỗ trợ lãi suất 4% đã giúp phục hồi tăng trưởng kinh tế nhanh chóng từ đáy 3,14% ở quý I lên 5,32% cả năm 2009 và ngăn chặn làn sóng phá sản doanh nghiệp. Tuy nhiên, chính sách nới lỏng này cũng để lại hệ lụy lớn là làm bội chi ngân sách tăng lên 7% GDP và gia tăng áp lực lạm phát tiềm ẩn trong các năm tiếp theo.

Tác động của khủng hoảng đến thị trường lao động và việc làm tại Việt Nam diễn ra như thế nào? Tác động diễn ra theo hai giai đoạn rõ rệt: nửa đầu năm 2009 chứng kiến làn sóng cắt giảm lao động hàng loạt với 6.000 người mất việc tại Hải Phòng và tỷ lệ thiếu việc làm nông thôn lên tới 6,1%. Từ nửa cuối năm 2009, khi nền kinh tế phục hồi nhờ kích cầu, thị trường chuyển sang trạng thái thiếu hụt lao động cục bộ với hàng chục nghìn chỉ tiêu tuyển dụng tại Thành phố Hồ Chí Minh, Bình Dương và Đồng Nai.

Vì sao chỉ số năng lực cạnh tranh toàn cầu của Việt Nam lại sụt giảm trong giai đoạn khủng hoảng? Theo Diễn đàn Kinh tế Thế giới, Việt Nam tụt 5 bậc xuống vị trí 75/133 quốc gia trong năm 2009 do ba điểm nghẽn cấu trúc nghiêm trọng gồm: chỉ số ổn định kinh tế vĩ mô xếp hạng thấp ở vị trí 112/133, hệ thống cơ sở hạ tầng đứng thứ 94/133 và chất lượng giáo dục đại học xếp thứ 92/133.

Kết luận

• Cuộc khủng hoảng tài chính toàn cầu 2008 - 2009 bắt nguồn từ sự đổ vỡ thị trường bất động sản dưới chuẩn tại Mỹ, phản ánh thất bại sâu sắc của thể chế giám sát tài chính và tính quy luật chu kỳ của chủ nghĩa tư bản hiện đại.
• Kinh tế Việt Nam đã thể hiện sức chống chịu kiên cường khi duy trì tốc độ tăng trưởng GDP đạt 5,32% trong năm 2009 nhờ các gói kích cầu nghịch chu kỳ kịp thời, dù các kênh xuất khẩu và thu hút FDI chịu tổn thương rõ rệt.
• Đóng góp khoa học then chốt của luận văn là lượng hóa hệ thống các kênh truyền dẫn cú sốc ngoại sinh qua biến động giá cả và phân tích những yếu kém nội tại về mô hình tăng trưởng thâm dụng vốn với hệ số ICOR lên tới 8,0.
• Lộ trình 2011 - 2015 đòi hỏi các cơ quan quản lý nhà nước phải khẩn trương cơ cấu lại khu vực doanh nghiệp nhà nước, nâng cao chuỗi giá trị nội địa cho hàng xuất khẩu và kiểm soát chặt chẽ tỷ lệ an toàn nợ công dưới ngưỡng 50% GDP.
• Hãy tham khảo toàn văn luận văn thạc sĩ để khai thác hệ thống dữ liệu kinh tế học vĩ mô chuyên sâu, phục vụ tối ưu cho công tác nghiên cứu học thuật cũng như hoạch định chiến lược kinh doanh và quản trị rủi ro thực tiễn!

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1: Cuộc khủng hoảng tài chính và suy thoái kinh tế toàn cầu bắt nguồn từ vụ sụp đổ bong bóng tín dụng nhà đất dưới chuẩn tại Mỹ. Tuy nhiên, đổ vỡ thị trường 20 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] bất động sản này chỉ là kết quả của những chính sách tồi tệ và những cú sốc tiêu cực lên nền kinh tế nước Mỹ từ trước đó. Sụp đổ thị trường tài chính tại Mỹ nhanh chóng lan rộng ra các nước phát triển khác và từ đó lan sang cả các nước đang phát triển và các nước nghèo. Cuộc khủng hoảng lần này có một số đặc điểm nổi bật: (1) cuộc khủng hoảng vừa mang tính chu kỳ, vừa là thất bại của các chính sách; (2) cuộc khủng hoảng phản ánh sự thất bại thể chế quản trị nền tài chính quốc gia; (3) tốc độ tăng trưởng kinh tế và thị trường tài chính phục hồi sớm hơn dự báo; (4) cuộc khủng hoảng này tác động sâu rộng và toàn diện, nền kinh tế thực vẫn khó khăn, hoạt động sản xuất, kinh doanh chưa trở lại bình thường, thất nghiệp vẫn ở mức cao.

Đứng trước cuộc khủng hoảng tồi tệ bậc nhất trong lịch sử, chính phủ của nhiều nước đã nhanh chóng triển khai nhiều biện pháp và chính sách nhằm giảm tốc độ nền kinh tế đang rơi xuống đáy và đồng thời nhằm khôi phục nền kinh tế trong thời gian ngắn nhất. Phản ứng chính sách của các nhà nước bao gồm: (1) chính sách tiền tệ và chính sách tài khóa nới lỏng đồng thời và đồng loạt; (2) những giải pháp chính sách ứng phó khủng hoảng mang tính "phi thông thường" và "chưa có tiền lệ"; (3) các nền kinh tế bắt đầu đưa ra kế hoạch tái cấu trúc nền kinh tế thời kỳ hậu khủng hoảng. Cả thị trường tài chính và các giới chức có thẩm quyền về tài chính đều không nhận thức ra khu vực sản xuất chắc chắn sẽ bị ảnh hưởng. Nền kinh tế sản xuất được kích thích nhờ mở rộng tín dụng, vậy khi thắt chặt tín dụng thì nó bị ảnh hưởng theo hướng tiêu cực.

Cả giới chức có thẩm quyền về tài chính lẫn những thành viên thị trường đều mắc phải những ngộ nhận căn bản về cách vận hành của các thị trường tài chính. “Những ngộ nhận này thể hiện không chỉ trong sự bất lực để hiểu được cái gì đang diễn ra mà còn trong việc nảy sinh ra những thái quá, là gốc rễ của khủng hoảng trên thị trường hiện nay”(G. Phần lớn những thái quá trong các thị trường tài chính là do các nhà điều hành chính sách đã không thực thi được việc kiểm soát đúng cách. Một số phương pháp và công cụ tài chính mới được đưa ra đặt cơ sở trên những tiền đề sai.

Chúng 21 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] đã tự cho thấy là chúng không hề bền vững. Rủi ro đạo đức đặt ra một vấn đề hóc búa, khi hệ thống tài chính lâm nguy thì giới chức trách phải can thiệp. Giới điều hành đã để cho vấn đề tuột khỏi tầm kiểm soát đến nỗi chính họ phải đi cứu nguy. Ngành tài chính đã được phép kiếm lợi quá đà và phình đại.

“Alan Greenspan đã quá tôn thờ chủ nghĩa thị trường chính thống”[6, tr. Cả bong bóng nhà cửa, lẫn siêu bong bóng đều có điểm đặc trưng là sử dụng thái quá tiền vay nợ. Có phải chăng một kỷ nguyên đã kết thúc? “Tôi cho rằng nó có nghĩa là kết thúc một giai đoạn dài của sự ổn định tương đối dựa trên cơ sở Hoa kỳ là quyền lực thống trị và đồng đô la là tiền dự trữ quốc tế.