Luận văn thạc sĩ ueh ảnh hưởng của cấu trúc thuế đến tăng trưởng kinh tế của các quốc gia đang phát triển ở châu á thái bình dương

Luận văn thạc sĩ phân tích ảnh hưởng của cấu trúc thuế đến tăng trưởng kinh tế các quốc gia đang phát triển ở châu Á - Thái Bình Dương.

• Tác giả: Phạm Anh Khoa
• Người hướng dẫn: PGS. Nguyễn Hồng Thắng
• Trường học: Trường Đại Học Kinh Tế Thành Phố Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Tài Chính – Ngân Hàng
• Đề tài: Ảnh Hưởng Của Cấu Trúc Thuế Đến Tăng Trưởng Kinh Tế Của Các Quốc Gia Đang Phát Triển Ở Châu Á – Thái Bình Dương
• Loại tài liệu: Luận Văn Thạc Sĩ
• Năm xuất bản: 2019
• Địa điểm: Tp. Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. CHƯƠNG 1: Đặt vấn đề nghiên cứu
• 1.1. Mục tiêu nghiên cứu
• 1.2. Câu hỏi nghiên cứu
• 1.3. Đối tượng nghiên cứu và phạm vi dữ liệu
• 1.4. Phương pháp nghiên cứu
• 1.5. Bố cục đề tài
• 1.6. Đóng góp đề tài
• 2. CHƯƠNG 2: Khái niệm TTKT
• 2.1. Cơ cấu thuế
• 2.2. Lý thuyết giải thích tác động của cơ cấu thuế đến TTKT
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC

Tóm tắt

I. Tổng quan về tác động của cấu trúc thuế đến tăng trưởng kinh tế

Cấu trúc thuế đóng vai trò quan trọng trong việc định hình tăng trưởng kinh tế của các quốc gia, đặc biệt là ở khu vực Châu Á - Thái Bình Dương. Nghiên cứu cho thấy rằng các chính sách thuế không chỉ ảnh hưởng đến nguồn thu ngân sách mà còn tác động đến quyết định đầu tư và tiêu dùng của người dân. Theo các nghiên cứu trước đây, cấu trúc thuế có thể được phân loại thành thuế thu nhập và thuế tiêu dùng, mỗi loại thuế này lại có những tác động khác nhau đến tăng trưởng kinh tế. Việc hiểu rõ mối quan hệ này là cần thiết để các nhà hoạch định chính sách có thể đưa ra các quyết định hợp lý nhằm thúc đẩy tăng trưởng kinh tế.

1.1. Khái niệm cấu trúc thuế và tăng trưởng kinh tế

Cấu trúc thuế được định nghĩa là tỷ trọng của các loại thuế trong tổng thu thuế của quốc gia. Tăng trưởng kinh tế, ngược lại, là sự gia tăng trong sản lượng và thu nhập của quốc gia. Sự tương tác giữa hai yếu tố này có thể được phân tích qua các mô hình lý thuyết khác nhau.

1.2. Tầm quan trọng của nghiên cứu cấu trúc thuế

Nghiên cứu về cấu trúc thuế giúp xác định các yếu tố quyết định đến tăng trưởng kinh tế. Các nhà nghiên cứu đã chỉ ra rằng chính sách thuế có thể tạo ra động lực hoặc cản trở sự phát triển kinh tế, tùy thuộc vào cách thức mà nó được thiết kế và thực hiện.

II. Vấn đề và thách thức trong cấu trúc thuế ở Châu Á Thái Bình Dương

Các quốc gia trong khu vực Châu Á - Thái Bình Dương đang đối mặt với nhiều thách thức trong việc thiết lập một cấu trúc thuế hiệu quả. Một trong những vấn đề lớn nhất là sự không đồng nhất trong chính sách thuế giữa các quốc gia, dẫn đến sự cạnh tranh không công bằng và ảnh hưởng đến đầu tư nước ngoài. Ngoài ra, việc thu thuế không hiệu quả cũng làm giảm khả năng chi tiêu cho các dịch vụ công cộng, từ đó ảnh hưởng đến tăng trưởng kinh tế.

2.1. Sự không đồng nhất trong chính sách thuế

Sự khác biệt trong chính sách thuế giữa các quốc gia có thể dẫn đến việc các nhà đầu tư chọn lựa quốc gia có mức thuế thấp hơn, gây ra sự cạnh tranh không công bằng. Điều này có thể làm giảm nguồn thu ngân sách và ảnh hưởng đến khả năng phát triển kinh tế của các quốc gia.

2.2. Tác động của thuế đến đầu tư nước ngoài

Chính sách thuế có thể ảnh hưởng trực tiếp đến quyết định đầu tư của các doanh nghiệp nước ngoài. Nếu mức thuế quá cao hoặc không rõ ràng, các nhà đầu tư có thể chọn không đầu tư vào quốc gia đó, dẫn đến giảm trưởng kinh tế.

III. Phương pháp nghiên cứu tác động của cấu trúc thuế đến tăng trưởng kinh tế

Để nghiên cứu tác động của cấu trúc thuế đến tăng trưởng kinh tế, các nhà nghiên cứu thường sử dụng các phương pháp hồi quy để phân tích dữ liệu. Phương pháp GMM (Generalized Method of Moments) là một trong những phương pháp phổ biến được sử dụng để khắc phục các vấn đề nội sinh và tự tương quan trong mô hình. Việc áp dụng các phương pháp này giúp đưa ra những kết luận chính xác hơn về mối quan hệ giữa cấu trúc thuế và tăng trưởng kinh tế.

3.1. Phương pháp hồi quy GMM

Phương pháp GMM cho phép các nhà nghiên cứu ước lượng các mô hình hồi quy trong điều kiện có sự tồn tại của các vấn đề nội sinh. Điều này giúp cải thiện độ chính xác của các ước lượng và kết luận về tác động của cấu trúc thuế đến tăng trưởng kinh tế.

3.2. Dữ liệu và mẫu nghiên cứu

Mẫu nghiên cứu thường bao gồm các quốc gia đang phát triển ở khu vực Châu Á - Thái Bình Dương trong một khoảng thời gian nhất định. Dữ liệu được thu thập từ các nguồn đáng tin cậy như Ngân hàng Thế giới và Quỹ Tiền tệ Quốc tế.

IV. Kết quả nghiên cứu về tác động của cấu trúc thuế

Kết quả nghiên cứu cho thấy rằng cả thuế thu nhập và thuế tiêu dùng đều có tác động tiêu cực đến tăng trưởng kinh tế của các quốc gia. Cụ thể, khi mức thuế tăng lên, tăng trưởng kinh tế có xu hướng giảm. Điều này cho thấy rằng việc thiết lập một cấu trúc thuế hợp lý là rất quan trọng để thúc đẩy tăng trưởng kinh tế bền vững.

4.1. Tác động của thuế thu nhập đến tăng trưởng kinh tế

Nghiên cứu chỉ ra rằng thuế thu nhập có thể làm giảm động lực làm việc và đầu tư của người dân, từ đó ảnh hưởng tiêu cực đến tăng trưởng kinh tế. Các quốc gia cần xem xét lại mức thuế thu nhập để tạo điều kiện thuận lợi cho sự phát triển.

4.2. Tác động của thuế tiêu dùng đến tăng trưởng kinh tế

Thuế tiêu dùng có tác động mạnh mẽ hơn đến tăng trưởng kinh tế so với thuế thu nhập. Việc tăng thuế tiêu dùng có thể làm giảm chi tiêu của người dân, dẫn đến giảm trưởng kinh tế. Do đó, cần có các chính sách hợp lý để điều chỉnh mức thuế này.

V. Kết luận và hàm ý chính sách cho tương lai

Kết luận từ nghiên cứu cho thấy rằng cấu trúc thuế có ảnh hưởng đáng kể đến tăng trưởng kinh tế của các quốc gia đang phát triển ở khu vực Châu Á - Thái Bình Dương. Các nhà hoạch định chính sách cần chú trọng đến việc cải cách hệ thống thuế để thúc đẩy tăng trưởng kinh tế bền vững. Việc thiết lập một cấu trúc thuế hợp lý không chỉ giúp tăng nguồn thu ngân sách mà còn tạo điều kiện thuận lợi cho đầu tư và tiêu dùng.

5.1. Đề xuất cải cách chính sách thuế

Cần thiết phải cải cách chính sách thuế để giảm thiểu tác động tiêu cực đến tăng trưởng kinh tế. Các chính sách thuế nên được thiết kế sao cho công bằng và hợp lý, đồng thời khuyến khích đầu tư và tiêu dùng.

5.2. Tương lai của nghiên cứu về cấu trúc thuế

Nghiên cứu về cấu trúc thuế và tác động của nó đến tăng trưởng kinh tế vẫn còn nhiều tiềm năng. Các nhà nghiên cứu cần tiếp tục khám phá các yếu tố khác nhau ảnh hưởng đến mối quan hệ này để đưa ra các chính sách phù hợp hơn trong tương lai.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Chính sách thuế luôn là một trong những công cụ tài khóa có sức ảnh hưởng sâu rộng nhất đến các quyết định lao động, tiết kiệm và đầu tư của mọi nền kinh tế. Theo ước tính từ các tổ chức tài chính quốc tế, sự biến động trong cơ cấu thu ngân sách có thể làm thay đổi đáng kể tốc độ tích lũy vốn và năng suất sản xuất của một quốc gia. Tuy nhiên, mối quan hệ giữa các sắc thuế và tăng trưởng kinh tế vẫn là chủ đề gây nhiều tranh luận học thuật chưa có hồi kết. Trong khi phần lớn các công trình nghiên cứu tập trung vào khối các nước phát triển OECD, nguồn tài liệu thực nghiệm tại các thị trường mới nổi lại vô cùng khan hiếm.

Nghiên cứu này được thực hiện nhằm mục tiêu làm rõ ảnh hưởng của cơ cấu thuế đến tăng trưởng kinh tế tại 38 quốc gia đang phát triển thuộc khu vực Châu Á – Thái Bình Dương trong giai đoạn 17 năm, từ năm 2000 đến năm 2016. Đề tài tập trung phân tích sâu hai thành phần trụ cột trong tổng thu ngân sách nhà nước là thuế thu nhập và thuế tiêu dùng. Đồng thời, nghiên cứu đánh giá vai trò kiểm soát của các biến số kinh tế vĩ mô cốt lõi như lạm phát, độ mở thương mại, đầu tư nội địa, chi tiêu chính phủ và tốc độ gia tăng dân số.

Dựa trên bộ dữ liệu bảng gồm 546 quan sát được chuẩn hóa, nghiên cứu đo lường tăng trưởng kinh tế qua hai chỉ báo định lượng gồm tốc độ tăng trưởng tổng sản phẩm quốc nội và tốc độ tăng GDP bình quân đầu người. Ý nghĩa then chốt của luận văn là cung cấp bằng chứng thực nghiệm ở mức ý nghĩa thống kê 1%, giúp các nhà quản lý kinh tế lượng hóa tổn thất tăng trưởng từ các sắc thuế, từ đó tái cấu trúc hệ thống thu ngân sách nhà nước theo hướng thúc đẩy tăng trưởng bền vững.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nền tảng lý luận của đề tài được xây dựng từ 4 trường phái kinh tế học lớn. Thứ nhất là lý thuyết tăng trưởng tân cổ điển của Solow (1956), giả định chính sách tài khóa không tác động đến tốc độ tăng trưởng dài hạn mà chỉ có tiến bộ công nghệ quyết định thu nhập bình quân đầu người. Thứ hai là trường phái lý thuyết tăng trưởng nội sinh của Barro (1990), Lucas (1990) và Rebelo (1991), khẳng định chính sách tài khóa và thuế khóa có khả năng can thiệp trực tiếp đến sự tích lũy vốn con người, vốn vật chất và tốc độ tăng trưởng dài hạn. Thứ ba là lý thuyết trường phái Keynes, giải thích cơ chế thuế làm xáo trộn thu nhập khả dụng, hành vi tiêu dùng và đầu tư. Thứ tư là lý thuyết thu thuế truyền thống của Musgrave (1969) và Goode (1984), chỉ rõ mức độ phát triển kinh tế quy định sự dịch chuyển tỷ trọng giữa thuế trực thu và thuế gián thu.

Mô hình nghiên cứu kế thừa phương trình chuẩn của Petru – Ovidiu (2015) cùng Yanikkaya và Turan (2018), mô tả mối quan hệ phụ thuộc giữa tốc độ tăng trưởng với biến trễ tăng trưởng, tỷ lệ thuế tiêu dùng trên tổng thu thuế, tỷ lệ thuế thu nhập trên tổng thu thuế và 5 biến kiểm soát vĩ mô. Đề tài vận dụng 4 khái niệm nền tảng:

• Thuế thu nhập: Thuế trực thu đánh vào thu nhập của cá nhân và lợi nhuận doanh nghiệp.
• Thuế tiêu dùng: Thuế gián thu cấu thành trong giá cả hàng hóa, dịch vụ cung ứng trên thị trường.
• Thuế bóp méo: Các khoản thuế làm thay đổi hành vi kinh tế tự nhiên của người dân và doanh nghiệp.
• Cơ cấu thuế: Tỷ trọng phân bổ của từng sắc thuế cụ thể trong tổng quy mô thu ngân sách nhà nước.

Phương pháp nghiên cứu

Nguồn dữ liệu thứ cấp được trích xuất từ cơ sở dữ liệu Chỉ tiêu Phát triển Thế giới (WDI) của Ngân hàng Thế Giới và Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF) trong toàn bộ mốc thời gian từ năm 2000 đến năm 2016. Quy trình chọn mẫu áp dụng phương pháp chọn mẫu có chủ đích kết hợp tiêu chí sàng lọc dữ liệu liên tục, loại bỏ các quốc gia thiếu số liệu cơ cấu thuế tại mốc thời gian chốt năm 2016. Kết quả tạo lập bộ dữ liệu bảng không cân đối gồm 38 quốc gia với 546 quan sát, phân bổ thành 3 tiểu vùng: 18 quốc gia Đông Á – Thái Bình Dương, 6 quốc gia Nam Á và 14 quốc gia Trung Đông.

Về phương pháp phân tích, các kiểm định kinh tế lượng đã được thực hiện nghiêm ngặt. Kiểm định hệ số phóng đại phương sai (VIF) được dùng để loại trừ nguy cơ đa cộng tuyến. Kiểm định Modified Wald xác nhận sự hiện diện của hiện tượng phương sai thay đổi, trong khi kiểm định Wooldridge phát hiện hiện tượng tự tương quan chuỗi. Do mô hình có chứa biến trễ phụ thuộc và có sự tồn tại của mối quan hệ nhân quả hai chiều giữa thuế, chi tiêu công và tăng trưởng kinh tế, các phương pháp OLS và 2SLS thông thường sẽ cho ra kết quả chệch và không hiệu quả. Vì vậy, luận văn lựa chọn phương pháp hồi quy Moment tổng quát (GMM) làm phương pháp ước lượng chuẩn mực nhằm khắc phục triệt để hiện tượng nội sinh, phương sai thay đổi và tự tương quan.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Kết quả ước lượng mô hình kinh tế lượng GMM trên mẫu 38 quốc gia đang phát triển đã ghi nhận 4 phát hiện thực nghiệm cốt lõi:

Thứ nhất, cả hai thành phần của cơ cấu thuế là thuế thu nhập và thuế tiêu dùng đều có tác động ngược chiều đến tăng trưởng kinh tế ở mức ý nghĩa thống kê cao nhất là 1%. Kết quả này đồng nhất khi đo lường bằng tốc độ tăng trưởng GDP lẫn tốc độ tăng GDP bình quân đầu người, chứng minh việc gia tăng tỷ trọng của hai sắc thuế này trong tổng thu ngân sách đều làm kìm hãm quy mô sản lượng quốc gia.

Thứ hai, thuế tiêu dùng thể hiện tác động tiêu cực mạnh mẽ hơn rõ rệt so với thuế thu nhập. Độ lớn của hệ số co giãn âm từ thuế tiêu dùng cao hơn thuế thu nhập, khẳng định các chính sách gia tăng thuế suất đánh vào quyết định chi tiêu trực tiếp của người dân tạo ra lực cản tăng trưởng nặng nề hơn việc điều chỉnh thuế thu nhập.

Thứ ba, ba yếu tố kinh tế vĩ mô gồm độ mở thương mại, đầu tư nội địa và chi tiêu chính phủ đều thể hiện tác động cùng chiều thúc đẩy tăng trưởng kinh tế ở mức ý nghĩa thống kê từ 1% đến 10%.

Thứ tư, tỷ lệ lạm phát và tốc độ gia tăng dân số có mối tương quan nghịch chiều với tăng trưởng kinh tế ở mức ý nghĩa thống kê 10%, cho thấy lạm phát cao và áp lực nhân khẩu học làm suy giảm chất lượng tăng trưởng kinh tế bình quân.

Thảo luận kết quả

Tác động tiêu cực của thuế thu nhập hoàn toàn phù hợp với lập luận của trường phái tăng trưởng nội sinh và các nghiên cứu của Bleaney và cộng sự (2001), Arnold và cộng sự (2011). Thuế thu nhập làm giảm thu nhập thực tế khả dụng, triệt tiêu động lực làm việc của lực lượng lao động và làm suy giảm tỷ suất sinh lời kỳ vọng của các doanh nghiệp, từ đó làm chùn bước các quyết định tái đầu tư mở rộng sản xuất.

Tuy nhiên, phát hiện thuế tiêu dùng gây tác động tiêu cực mạnh hơn thuế thu nhập là một đóng góp học thuật rất đáng chú ý tại các nền kinh tế đang phát triển, tạo ra sự khác biệt so với các kết luận tại khối OECD của Szarowska (2013). Tại 38 quốc gia đang phát triển ở Châu Á – Thái Bình Dương, mức thu nhập bình quân của người dân nhìn chung còn ở ngưỡng trung bình và thấp, với xu hướng tiêu dùng cận biên rất cao. Khi thuế tiêu dùng tăng, giá cả hàng hóa leo thang trực tiếp bóp nghẹt sức mua của đại bộ phận dân chúng, làm sụt giảm tổng cầu ngay lập tức và tác động tiêu cực đến toàn bộ chuỗi sản xuất kinh doanh.

Toàn bộ các chuỗi số liệu thực nghiệm và hệ số hồi quy được tổng hợp trực quan qua 2 bảng kết quả hồi quy chi tiết cho 2 biến phụ thuộc GDPGR và GDPPCGR. Đồng thời, mối liên hệ này có thể được biểu diễn trực quan qua biểu đồ phân tán đa biến, minh họa rõ nét xu hướng suy giảm của tốc độ tăng trưởng kinh tế khi tỷ trọng thu thuế tiêu dùng và thuế thu nhập gia tăng.

Đề xuất và khuyến nghị

Dựa trên các bằng chứng định lượng thu được, luận văn đề xuất 4 nhóm giải pháp chiến lược dành cho các nhà hoạch định chính sách:

Thứ nhất, cơ cấu lại tỷ trọng thuế gián thu thông qua việc điều chỉnh giảm biểu thuế suất thuế tiêu dùng và thuế giá trị gia tăng đối với nhóm hàng hóa thiết yếu phục vụ sản xuất. Mục tiêu cụ thể là duy trì tỷ trọng thuế tiêu dùng ở mức cân bằng khoảng 25% đến 30% tổng thu thuế quốc gia trong lộ trình 2026 – 2030, do Bộ Tài chính và Quốc hội chủ trì thực hiện nhằm kích cầu tiêu dùng nội địa.

Thứ hai, cải cách hệ thống thuế thu nhập doanh nghiệp và cá nhân bằng cách áp dụng các chính sách ưu đãi thuế có trọng tâm, khấu trừ thuế cho các hoạt động nghiên cứu phát triển và đổi mới công nghệ. Lộ trình triển khai trong 3 đến 5 năm tới hướng tới mục tiêu nâng tỷ suất sinh lợi thực của dòng vốn tư nhân thêm 1,5% đến 2,0% mỗi năm, do Tổng cục Thuế và cơ quan tài chính địa phương triển khai.

Thứ ba, đẩy mạnh giải ngân chi tiêu chính phủ vào các công trình hạ tầng kỹ thuật chiến lược như giao thông huyết mạch, năng lượng và viễn thông. Đặt chỉ tiêu nâng tỷ lệ giải ngân vốn đầu tư công đạt trên 95% kế hoạch hàng năm, đồng thời duy trì tỷ lệ tổng đầu tư nội địa trên GDP ở mức tối thiểu 28% đến 32% mỗi năm từ nay đến năm 2030, do Bộ Kế hoạch và Đầu tư phối hợp với các Bộ ngành thực thi.

Thứ tư, đẩy mạnh hội nhập kinh tế quốc tế và tự do hóa thương mại, mở rộng mạng lưới hiệp định thương mại tự do thế hệ mới. Mục tiêu thúc đẩy kim ngạch xuất nhập khẩu tăng trưởng bình quân 8% đến 10% mỗi năm trong giai đoạn 2026 – 2035, do Bộ Công thương và các hiệp hội doanh nghiệp phối hợp chỉ đạo.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Nội dung và kết quả nghiên cứu của luận văn mang lại giá trị thực tiễn sâu sắc cho 4 nhóm đối tượng:

• Các nhà hoạch định chính sách kinh tế và quản lý tài chính công: Cung cấp mô hình định lượng tin cậy để đánh giá tác động dự phóng của các đợt cải cách thuế, giúp xây dựng cơ cấu thu ngân sách tối ưu giữa thuế trực thu và gián thu mà không làm tổn hại đến đà tăng trưởng kinh tế.
• Chuyên gia phân tích vĩ mô tại các quỹ đầu tư và định chế tài chính: Ứng dụng khung dữ liệu 546 quan sát của 38 quốc gia để xây dựng các kịch bản dự báo tăng trưởng GDP, phân tích rủi ro tài khóa và đánh giá môi trường kinh doanh tại khu vực Châu Á – Thái Bình Dương.
• Giảng viên và nhà nghiên cứu học thuật chuyên ngành Tài chính – Ngân hàng: Sử dụng luận văn như một công trình tham khảo chuẩn mực về quy trình ước lượng GMM trên dữ liệu bảng động, giải quyết triệt để các khuyết tật mô hình và bài toán biến nội sinh.
• Học viên cao học và sinh viên đại học ngành kinh tế: Nắm bắt phương pháp luận nghiên cứu thực nghiệm, kỹ thuật khai thác chỉ tiêu từ hệ thống dữ liệu WDI của World Bank và IMF, cùng kỹ năng cấu trúc một bài nghiên cứu khoa học đạt chuẩn quốc tế.

Câu hỏi thường gặp

Tại sao cả thuế thu nhập và thuế tiêu dùng đều làm giảm tăng trưởng kinh tế của các quốc gia đang phát triển? Bằng chứng thực nghiệm ở mức ý nghĩa 1% từ 38 quốc gia chỉ ra rằng thuế thu nhập làm giảm động lực lao động và triệt tiêu lợi nhuận tái đầu tư của doanh nghiệp. Trong khi đó, thuế tiêu dùng làm tăng giá cả hàng hóa, trực tiếp làm sụt giảm thu nhập thực tế và sức mua của người dân tại các nền kinh tế đang phát triển.

Vì sao thuế tiêu dùng lại gây tác động tiêu cực mạnh hơn thuế thu nhập? Tại các thị trường đang phát triển, phần lớn người dân có mức thu nhập trung bình thấp và tỷ lệ chi dùng cho sinh hoạt thiết yếu chiếm phần lớn thu nhập. Do đó, thuế tiêu dùng đánh trực tiếp vào rổ hàng hóa sinh hoạt hàng ngày sẽ làm giảm tổng cầu của nền kinh tế nhanh chóng và nghiêm trọng hơn so với việc đánh thuế trên thu nhập tích lũy.

Phương pháp hồi quy GMM giải quyết vấn đề gì vượt trội hơn mô hình OLS? Mô hình nghiên cứu chứa biến trễ tăng trưởng và tồn tại quan hệ tác động hai chiều giữa thuế, chi tiêu công với tăng trưởng kinh tế. Kiểm định cho thấy mô hình bị vi phạm phương sai thay đổi và tự tương quan chuỗi. Phương pháp GMM sử dụng các biến trễ làm biến công cụ để triệt tiêu hiện tượng nội sinh, mang lại các ước lượng không chệch và hiệu quả cao.

Bộ dữ liệu nghiên cứu có độ tin cậy và bao quát ra sao? Bộ dữ liệu gồm 546 quan sát thu thập liên tục trong 17 năm (2000 – 2016) từ hai định chế tài chính uy tín là Ngân hàng Thế Giới và Quỹ Tiền tệ Quốc tế. Mẫu nghiên cứu bao phủ 38 nền kinh tế đang phát triển tại 3 khu vực gồm 18 quốc gia Đông Á – Thái Bình Dương, 6 quốc gia Nam Á và 14 quốc gia Trung Đông.

Đầu tư nội địa và chi tiêu chính phủ đóng vai trò thế nào trong việc thúc đẩy tăng trưởng? Mô hình GMM chứng minh đầu tư nội địa và chi tiêu chính phủ tác động cùng chiều mạnh mẽ đến tăng trưởng kinh tế ở mức ý nghĩa thống kê 10%. Đầu tư giúp gia tăng lượng vốn trên mỗi lao động và cải thiện năng suất, trong khi chi tiêu công vào cơ sở hạ tầng giúp cắt giảm chi phí sản xuất cho toàn bộ khu vực tư nhân.

Kết luận

• Luận văn cung cấp bằng chứng thực nghiệm khẳng định cả thuế thu nhập và thuế tiêu dùng đều tác động tiêu cực đến tăng trưởng kinh tế của 38 quốc gia đang phát triển ở mức ý nghĩa 1%.
• Nghiên cứu phát hiện thuế tiêu dùng có hệ số tác động tiêu cực mạnh hơn thuế thu nhập, chỉ ra tính nhạy cảm cao của tổng cầu tiêu dùng tại các thị trường mới nổi.
• Kết quả xác thực vai trò thúc đẩy tăng trưởng vượt trội của độ mở thương mại, chi tiêu công và tỷ lệ đầu tư nội địa trên GDP.
• Đóng góp học thuật quan trọng qua việc vận dụng thành công phương pháp GMM trên bộ dữ liệu 546 quan sát giai đoạn 2000 – 2016 để xử lý triệt để hiện tượng nội sinh.
• Hướng mở rộng nghiên cứu trong chu kỳ 2026 – 2030 cần tích hợp thêm các chỉ số đo lường chất lượng thể chế và hiệu quả quản trị công để tối ưu hóa chính sách tài khóa quốc gia.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Mở đầu đề tài Chương 2. Khung lý thuyết Chương 3. Dữ liệu và Phương pháp nghiên cứu Chương 4. Kết quả và thảo luận nghiên cứu Chương 5.

Kết luận và hàm ý chính sách 1. Đóng góp đề tài Đề tài có hai đóng góp cho các nghiên cứu về cơ cấu thuế và tăng trưởng kinh tế ở hai khía cạnh lý thuyết và thực nghiệm. Ở khía cạnh lý thuyết, đề tài đã bổ sung kho tàng tài liệu nghiên cứu tiếng việt về mối quan hệ giữa cơ cấu thuế và tăng trưởng kinh tế của các quốc gia. Ở khía cạnh thực nghiệm, đề tài đã tìm thấy bằng chứng cho thấy rằng cả thuế thu nhập và thuế tiêu dùng đều làm cản trở tăng trưởng kinh tế của các quốc gia.

LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 6 CHƯƠNG 2. Khái niệm TTKT TTKT có thể được định nghĩa như là khả năng mở rộng quy mô để sản xuất hàng hóa và cung câp dịch vụ mà người dân trong nền kinh tế mong muốn (Peterson, 1988). Tương tự như vậy, Todaro và Smith (2003) đã mô tả TTKT như là một quá trình ổn định, nhờ đó mà năng lực sản xuất của nền kinh tế sẽ được cải thiện theo thời gian và mang lại sự gia tăng trong tổng sản lượng của quốc gia cũng như thu nhập của quốc gia. Bên cạnh đó, theo Gillis và các cộng sự (1987) TTKT cũng có thể được định nghĩa như là sự gia tăng trong thu nhập của quốc gia hoặc của mỗi người dân trong quốc gia cũng như sản lượng gia tăng, trong đó, thu nhập bình quân đầu người được đo lường bởi tổng sản lượng quốc nội (giá trị của tất cả hàng hóa và dịch vụ được sản xuất bởi nền kinh tế của một quốc gia trong một năm nhất định) chia cho tổng dân số của quốc gia.

Tuy nhiên, Kuznets (1974) cho rằng không nên định nghĩa tăng trưởng trong một phạm vi hạn hẹp. Cụ thể, tác giả cho rằng không nên giới hạn phạm vi định nghĩa TTKT trong khuôn khổ sản lượng hoặc thu nhập, mà nên bao gồm những thay đổi trong cơ cấu của nền kinh tế và những thay đổi lớn trong điều kiện xã hội và thể chế. Trong đó những thay đổi này sẽ làm kích thích TTKT bằng cách tăng sản lượng hoặc thu nhập mà người dân trong nền kinh tế đạt được. Trong công trình nghiên cứu của tác giả, tác giả đã xác định TTKT của một quốc gia như là một sự gia tăng lâu dài trong khả năng cung cấp hàng hóa kinh tế ngày càng đa dạng hơn cho người dân trong nền kinh tế, sự gia tăng trong khả năng cung cấp này sẽ dựa vào công nghệ tiên tiến, chất lượng thể chế.

LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 7 Về cơ bản, theo Bowden (1992), TTKT của bất kỳ quốc gia nào phải được xây dựng dựa trên nền tảng về sự phát triển một lực lượng lao động tốt hơn (sử dụng lao động tốt hơn, giáo dục tốt hơn, thái độ và kỹ năng tốt hơn) và đạt được vốn nhiều hơn (xây dựng thêm nhà máy, và sản xuất hoặc nhập khẩu nhiều máy móc và thiết bị tiên tiến hơn). Ở góc độ truyền thống, có ba thành phần chính của TTKT. Các thành phần này bao gồm sự tích lũy vốn, tăng trưởng trong lực lượng lao động và việc cải thiện trình độ công nghệ kỹ thuật. Tích lũy vốn là quá trình tăng vốn trong nền kinh tế, trong khi đó tăng trưởng lực lượng lao động nhìn chung xảy ra khi tổng dân số của quốc gia gia tăng.

Mặt khác, việc cải thiện trình độ công nghệ kỹ thuật của một quốc gia thì được xem như là sự gia tăng trong kiến thức khoa học dưới hình thức phát minh hoặc đổi mới có liên quan đến cả vốn vật chất và vốn con người. Cơ cấu thuế Cơ cấu thuế được xác định như là tỷ trọng của các loại thuế trong tổng thu thuế của quốc gia trong một năm nhất định. Có rất nhiều cách để phân chia cơ cấu thuế theo các nghiên cứu trước đây. Chẳng hạn như, các nghiên cứu trước đây cho rằng thuế có thể được phân loại thành thuế trực thu và thuế gián thu.

Trong đó thuế trực thu là thuế đánh trực tiếp vào thu nhập hoặc tài sản của người nộp thuế, và người nộp thuế cũng chính là người phải chịu thuế. Ngược lại, thuế gián thu thì là thuế đánh giá tiếp vào người chịu thuế thông qua giá cả hàng hóa và dịch vụ mà người chịu thuế sử dụng. Hoặc ở một khía cạnh khác, cơ cấu thuế có thể được phân chia thành thuế bóp méo đến các yếu tố tăng trưởng (vốn, lao động…) và thuế không bóp méo đến các yếu tố tăng trưởng của quốc gia. Hơn thế nữa, chi tiết hơn thì cơ cấu thuế có thể được phân chia thành nhiều loại thu thuế khác nhau.

Chẳng hạn như theo Quỹ Tiền tệ Quốc tế, cơ cấu thuế có thể được phần thành các thành phần như sau: LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 8  Thuế thu nhập doanh nghiệp  Thuế thu nhập cá nhân  Thuế tiêu dùng  Thuế quan  Thuế tài sản  Và các loại thuế khác Trong luận văn này, luận văn sẽ sử dụng hai loại thuế là thuế thu nhập (bao gồm thuế thu nhập cá nhân và thuế thu nhập doanh nghiệp) và thuế tiêu dùng trên tổng số thuế thu được để đại diện cho cơ cấu thuế của các quốc gia. Lý thuyết giải thích tác động của cơ cấu thuế đến TTKT Có nhiều lý thuyết giải thích ảnh hưởng tác động của thuế đến TTKT của các quốc gia, nhưng nhìn chung có 04 lý thuyết giải thích tốt mối quan hệ giữa hai biến số này. Theo đó các lý thuyết này bao gồm lý thuyết tăng trưởng cổ điển, lý thuyết tăng trưởng tân cổ điển, lý thuyết trường phái Keynes và lý thuyết thu thuế truyền thống. Đầu tiên, luận văn sẽ trình bày đến lý thuyết của Keynes.

lý thuyết Keynes là một trong các lý thuyết giải thích tác động của thuế đến TTKT. Trong khuôn khổ Keynes cổ điển, các chính sách tài khóa làm xáo trộn tiêu dùng và tiết kiệm cá nhân thông qua thu nhập khả dụng và tỷ suất sinh lợi. Theo đó, việc giảm thuế sẽ thúc đẩy tiêu dùng cá nhân bằng cách tăng thu nhập khả dụng. Tuy nhiên, việc giảm thuế tạm thời sẽ có tác động không đáng kể đến tiêu dùng cá nhân theo giả thuyết thu nhập thường xuyên.

Trong thuyết cân bằng Ricardo, việc giảm thuế sẽ không có tác động nào lên tiêu dùng khi người tiêu dùng tiết kiệm hơn là chi tiêu trong trường hợp kỳ vọng thuế tăng lên trong tương lai. Việc gia tăng tài trợ chi tiêu Chính phủ thông qua việc thu thuế cao hơn có thể làm gia tăng các tác lực gây lạm phát, tác động tiêu cực đến sự tích lũy vốn. LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 9 Việc này bắt nguồn từ thực tế rằng nó liên hệ với sự không chắc chắn lớn hơn với lợi tức tiết kiệm hiện tại cũng như với các mức giá tương đối trong tương lai vốn quan trọng đối với lợi tức đầu tư (ROI). Tỷ lệ lạm phát cao dẫn đến lãi suất thực bất lợi đối với người gửi tiết kiệm, làm giảm dòng tiết kiệm, hạn chế đầu tư.

Tuy nhiên, nhờ tác dụng của hiệu ứng Tobin-Mundell, việc lạm phát được dự đoán ở mức cao sẽ làm thay đổi hạng mục đầu tư từ số dư tiền thực và sang vốn thực, từ đó khuyến khích đầu tư và vì thế thúc đẩy TTKT. Lý thuyết cuối cùng mà luận văn trình bày chính là lý thuyết thu thuế truyền thống. Trong đó, lý thuyết thu thuế truyền thống cho rằng mức độ cần thiết về mặt tài chính liên hệ chặt chẽ đến mức độ phát triển của nền kinh tế (Musgrave, 1969). Theo công thức này, để đạt được một mức tăng trưởng thu nhập bình quân đầu người nhất định, cần đánh thuế lên một mức thu nhập quốc gia nhất định.

Thuế là các khoản đóng góp bắt buộc mà không có lợi ích đối ứng rõ ràng nào để trả lại cho người nộp thuế. Thuế hướng đến việc buộc các hộ gia đình phải chuyển giao quyền mua cho Chính phủ để sử dụng hoặc chuyển đến những người khác. Thuế ảnh hưởng lên sự phân bổ các nguồn lực, nhận ra các chi phí xã hội không được phản ánh trong giá thị trường và thuế cũng tác động lên sự phân phối thu nhập và của cải bởi chúng làm giảm thu nhập khả dụng và tài sản của những người nắm giữ chúng (Goode, 1984). Mansfield (1988) cũng cho rằng lý thuyết thu thuế như là lý thuyết có liên hệ nhất đến việc giải thích mô hình cấu trúc thu thuế ở các quốc gia phát triển cũng như các quốc gia đang phát triển.

Lý thuyết này cho rằng khi một quốc gia phát triển, trong đó có sự gia tăng thu nhập bình quân đầu người và mức độ tiền tệ hóa ngày càng lớn, các khoản thuế trực thu được kỳ vọng sẽ nhận được sự quan tâm hơn cả thuế gián thu. Vì thế, trong khi các khoản thu tài chính ở các quốc gia phát triển chủ yếu là từ thuế trực thu, thì các khoản thu tài chính của các quốc gia kém phát triển hơn đến đến từ thuế gián thu. Một sự khác biệt nữa tập trung vào thuế gián thu LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 10 do Bird (1987) chỉ ra rằng các quốc gia kém phát triển nhất (LDCs) dựa vào thuế gián thu trong khi các quốc gia phát triển dựa vào thuế trực thu. Tổng quan nghiên cứu thực nghiệm có liên quan Kneller và các cộng sự (1999) đã tiến hành nghiên cứu tác động của cơ cấu thuế và chi tiêu chính phủ đến TTKT của các quốc gia trên thế giới trong giai đoạn 1970 – 1995.

Trong đó mẫu nghiên cứu của tác giả bao gồm 22 quốc gia thuộc nhóm quốc gia OECD. Hơn thế nữa, mô hình nghiên cứu của tác giả sử dụng thuế bóp méo các yếu tố tăng trưởng của quốc gia (bao gồm thuế thu nhập, thuế tài sản) và thuế không bóp méo (thuế tiêu dùng) để đại diện cho cơ cấu thuế của các quốc gia trong mẫu nghiên cứu. Đồng thời, trong mô hình nghiên cứu này, các tác giả đo lường TTKT bởi sự gia tăng trong GDP trên đầu người, cũng sử dụng đầu tư nội địa, tăng trưởng lực lượng lao động, thặng dư ngân sách để đại diện cho các biến độc lập giải thích TTKT của các quốc gia. Bằng cách sử dụng phương pháp hồi quy OLS để ước lượng mô hình nghiên cứu và tìm thấy rằng các yếu tố đại diện cho cơ cấu thuế có các tác động đến TTKT của các quốc gia ở mức ý nghĩa thống kê 10%.