Nghiên cứu tác động của bất ổn vĩ mô đến số dư tiền mặt và giá trị cổ đông trong quản trị kinh doanh

Khám phá tác động của bất ổn vĩ mô đến số dư tiền mặt và giá trị cổ đông trong quản trị kinh doanh, giúp doanh nghiệp tối ưu hóa chiến lược tài chính.

• Tác giả: Lâm Bình Xuyên
• Người hướng dẫn: TS. Nguyễn Thu Hiền
• Trường học: Đại Học Bách Khoa - ĐHQG - HCM
• Chuyên ngành: Quản Trị Kinh Doanh
• Đề tài: Tác Động Của Bất Ổn Vĩ Mô Đến Số Dư Tiền Mặt Và Giá Trị Cổ Đông Trong Quản Trị Kinh Doanh
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2018
• Địa điểm: TP. Hồ Chí Minh

Tóm tắt

I. Tác động của bất ổn vĩ mô đến số dư tiền mặt

Bất ổn kinh tế vĩ mô có tác động mạnh mẽ đến quyết định nắm giữ tiền mặt của doanh nghiệp. Khi nền kinh tế gặp bất ổn, các nhà quản lý thường có xu hướng giữ lại nhiều tiền mặt hơn để đối phó với những rủi ro không chắc chắn trong tương lai. Theo nghiên cứu, có một mối quan hệ thuận giữa bất ổn vĩ mô và số dư tiền mặt mà doanh nghiệp nắm giữ. Điều này đặc biệt đúng với những doanh nghiệp có triển vọng tăng trưởng thấp, nơi mà sự trì hoãn đầu tư có thể dẫn đến việc giữ lại tiền mặt như một phương thức bảo vệ. Như Bates et al. (2009) đã chỉ ra, động cơ đề phòng là một yếu tố chính dẫn đến việc doanh nghiệp giữ lại lượng tiền mặt lớn hơn. Việc nắm giữ tiền mặt trong bối cảnh bất ổn có thể tạo ra chi phí cơ hội, vì nguồn lực này không được sử dụng để đầu tư vào các dự án có lợi suất cao hơn. Chính vì vậy, các nhà quản lý cần cân nhắc kỹ lưỡng giữa việc duy trì số dư tiền mặt và việc đầu tư vào cơ hội có thể mang lại lợi nhuận cao hơn.

1.1. Chi phí cơ hội của việc nắm giữ tiền mặt

Chi phí cơ hội liên quan đến việc nắm giữ tiền mặt trong bối cảnh bất ổn vĩ mô có thể được định nghĩa là sự khác biệt giữa lãi suất có được từ việc giữ tiền mặt và chi phí sử dụng vốn bình quân của doanh nghiệp (WACC). Khi tiền mặt không được sử dụng cho các khoản đầu tư, doanh nghiệp có thể bỏ lỡ những cơ hội sinh lời. Theo Myers và Majluf (1984), những doanh nghiệp gặp khó khăn trong việc huy động vốn qua kênh vay nợ hoặc phát hành cổ phần mới có thể phải đối mặt với việc thiếu hụt nguồn tài chính cho các dự án có giá trị. Do đó, sự trì hoãn trong việc đầu tư có thể dẫn đến việc tăng số dư tiền mặt mà không mang lại lợi ích tối ưu cho giá trị cổ đông.

II. Tác động của bất ổn vĩ mô đến giá trị cổ đông

Nghiên cứu chỉ ra rằng bất ổn vĩ mô có tác động tiêu cực đến giá trị cổ đông. Khi nền kinh tế không ổn định, các doanh nghiệp có xu hướng trì hoãn các quyết định đầu tư, dẫn đến việc giảm lợi nhuận và do đó ảnh hưởng đến giá trị cổ phiếu. Điều này đặc biệt rõ ràng đối với những doanh nghiệp có triển vọng tăng trưởng cao, nơi mà sự không chắc chắn có thể làm giảm niềm tin của nhà đầu tư. Theo nghiên cứu của Gulen và Ion (2016), các nhà quản lý trong môi trường bất ổn thường có xu hướng bảo thủ hơn trong các quyết định đầu tư, điều này có thể dẫn đến sự giảm sút trong giá trị cổ đông. Việc trì hoãn đầu tư không chỉ ảnh hưởng đến lợi nhuận ngắn hạn mà còn có thể làm tổn hại đến khả năng tăng trưởng dài hạn của doanh nghiệp.

2.1. Mối liên hệ giữa bất ổn vĩ mô và quyết định đầu tư

Mối liên hệ giữa bất ổn vĩ mô và quyết định đầu tư của doanh nghiệp là một chủ đề quan trọng trong nghiên cứu tài chính. Khi các nhà quản lý cảm thấy không chắc chắn về tương lai, họ có xu hướng trì hoãn các khoản đầu tư lớn. Điều này dẫn đến việc giảm sản lượng và lợi nhuận, từ đó ảnh hưởng trực tiếp đến giá trị cổ đông. Nghiên cứu của Nguyen et al. (2013) cho thấy rằng trong bối cảnh bất ổn, các doanh nghiệp thường tìm kiếm sự an toàn và bảo vệ tài sản, điều này làm giảm khả năng tạo ra giá trị cho cổ đông. Các nhà đầu tư cần nhận thức rõ về tác động của bất ổn vĩ mô đến các quyết định đầu tư của doanh nghiệp để có thể đưa ra các quyết định đầu tư hợp lý.

III. Chiến lược quản lý tài chính trong bối cảnh bất ổn vĩ mô

Để ứng phó với bất ổn vĩ mô, các doanh nghiệp cần xây dựng các chiến lược quản lý tài chính hiệu quả. Việc duy trì một mức số dư tiền mặt hợp lý có thể giúp doanh nghiệp linh hoạt hơn trong việc đối phó với các tình huống khẩn cấp. Hơn nữa, các doanh nghiệp cũng cần xem xét đến việc điều chỉnh cấu trúc vốn để tối ưu hóa chi phí sử dụng vốn. Theo Harford et al. (2008), các doanh nghiệp có thể sử dụng nguồn vốn nội bộ để thực hiện các khoản đầu tư cần thiết thay vì phụ thuộc vào việc huy động vốn bên ngoài, điều này có thể giảm thiểu rủi ro tài chính trong bối cảnh bất ổn. Các nhà quản lý cần phải cân nhắc kỹ lưỡng giữa việc giữ tiền mặt và việc đầu tư, nhằm tối ưu hóa lợi nhuận và bảo vệ giá trị cổ đông.

3.1. Quản lý rủi ro tài chính

Quản lý rủi ro tài chính trong bối cảnh bất ổn vĩ mô là một yếu tố thiết yếu cho sự tồn tại và phát triển của doanh nghiệp. Việc phân tích và đánh giá các rủi ro tiềm ẩn có thể giúp doanh nghiệp đưa ra các quyết định đầu tư hợp lý hơn. Các công cụ tài chính như hợp đồng tương lai, quyền chọn có thể được sử dụng để giảm thiểu rủi ro liên quan đến biến động giá cả và lãi suất. Theo Tô (2011), việc áp dụng các chiến lược phòng ngừa rủi ro có thể giúp doanh nghiệp duy trì được giá trị cổ đông trong bối cảnh kinh tế không ổn định.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1: Phần giới thiệu tổng quan: cơ sở hình thành đề tài, mục tiêu, vấn đề và phạm vi nghiên cứu, ý nghĩa thực tiễn của đề tài. 5 Chương 2: Cơ sở lý thuyết và tổng quan lý luận: trình bày cơ sở lý thuyết của đề tài, các lý thuyết nền có liên quan, mô hình nghiên cứu. Chương 3: Dữ liệu và phương pháp nghiên cứu: nguồn thu thập dữ liệu, loại dữ liệu, cách đo các biến, kiểm chứng mô hình. Chương 4: Kết quả nghiên cứu và bình luận: kết quả phát triển, phân tích và kiểm định mô hình, nêu ý nghĩa biến số và kết quả.

Chương 5: Kết luận: rút kết vấn đề đặt ra và có nhận xét chung về đề tài. CƠ SỞ LÝ THUYẾT VÀ TỔNG QUAN LÝ LUẬN 2. Các khái niệm nghiên cứu 2. Bất ổn kinh tế vĩ mô và chỉ số GDP Hiện nay vẫn chưa có một định nghĩa thống nhất cho vấn đề bất ổn kinh tế vĩ mô tại một nền kinh tế.

Theo Azam (2001), bất ổn kinh tế vĩ mô là những biến động theo chiều hướng xấu đối với tình hình kinh tế vĩ mô của một nền kinh tế. Bất ổn kinh tế vĩ mô được đánh giá bởi các biến động của một tập hợp các biến số kinh tế vĩ mô bao gồm tăng trưởng, lạm phát, thâm hụt ngân sách, thâm hụt cán cân vãng lai và dự trữ ngoại hối. Tình trạng “bất ổn kinh tế vĩ mô” là tình trạng không nên xuất hiện trong một nền kinh tế do những tác động xấu có thể gây ra đối với tăng trưởng và phát triển (Elbadawi và Schmidt-Hebbek, 1998). Như vậy, có thể thấy bất ổn kinh tế vĩ mô gắn liền với sự chuyển biến xấu đi của các biến số kinh tế vĩ mô quan trọng trong nền kinh tế, được biểu hiện và theo dõi theo thời gian thông qua sự kết hợp các biến số như lạm phát, thâm hụt ngân sách, biến động tỷ giá, dự trữ ngoại hối…1 Theo nghiên cứu của Christopher F.

Baum và nhóm tác giả (2005) để ước lượng các biến đại diện cho bất ổn kinh tế vĩ mô gồm bốn biến bất ổn (kí hiệu MU): GDP thực, chỉ số sản xuất công nghiệp, chỉ số giá tiêu dùng, tỷ suất sinh lợi chỉ số chứng khoán Việt Nam (VNindex). Tuy nhiên trong nghiên cứu này, tác giả chọn biến GDP để khảo sát vì GDP là đại diện cơ bản nhất cho nền kinh tế. Trong kinh tế học, tổng sản phẩm nội địa, tức tổng sản phẩm quốc nội hay GDP (viết tắt của Gross Domestic Product) là giá trị thị trường bằng tiền của tất cả hàng hóa và dịch vụ cuối cùng được sản xuất ra trong phạm vi một lãnh thổ nhất định (thường là quốc gia) trong một thời kỳ nhất định (thường là một năm). Hạ Thị Thiều Dao và Phạm Thị Tuyết Trinh, “Bất ổn kinh tế vĩ mô Việt Nam nhìn từ 1 chính sách tiền tệ”, Phát triển Khoa học & Công nghệ, Vol.

7 GDP danh nghĩa là tổng sản phẩm nội địa theo giá trị sản lượng hàng hoá và dịch vụ cuối cùng tính theo giá hiện hành. Sản phẩm sản xuất ra trong thời kỳ nào thì lấy giá của thời kỳ đó. Do vậy còn gọi là GDP theo giá hiện hành 𝑡 𝑛 𝑡 𝑡 𝐺𝐷𝑃𝑑𝑎𝑛ℎ 𝑛𝑔ℎĩ𝑎 = ∑𝑖=1 𝑃𝑖 x 𝑄𝑖 ✓ 𝑃𝑖𝑡 : giá sản phẩm i năm t ✓ 𝑄𝑖𝑡 : khối lượng sản phẩm i năm t. Sự gia tăng của GDP danh nghĩa hàng năm có thể do lạm phát.

GDP thực (hay còn gọi là GDP theo giá so sánh) là GDP được tính theo giá của một năm nào đó được gọi là năm gốc. Khi sử dụng giá của năm gốc đã loại trừ yếu tố lạm phát. Yếu tố lạm phát được biểu diễn thông qua chỉ số giá. GDP thực dùng để đánh giá tốc độ tăng trưởng của toàn bộ nền kinh tế, của các ngành, các loại hình, các khu vực, nghiên cứu sự thay đổi về khối lượng hàng hàng hóa và dịch vụ mới được tạo ra theo thời gian.

𝑡 𝐺𝐷𝑃𝑡ℎự𝑐 = ∑𝑛𝑖=1 𝑃𝑖0 x 𝑄𝑖𝑡 ✓ 𝑃𝑖0 : giá sản phẩm i năm gốc. ✓ 𝑄𝑖𝑡 : khối lượng sản phẩm i năm t. GDP thực tế được đưa ra nhằm điều chỉnh lại của những sai lệch như sự mất giá của đồng tiền trong việc tính toán GDP danh nghĩa để có thể ước lượng chuẩn hơn số lượng thực sự của hàng hóa và dịch vụ tạo thành GDP. Nắm giữ tiền mặt: Một số dư tiền mặt chỉ ra rằng một công ty có tiền mặt và có thể sử dụng tiền đó theo ý muốn, dưới quyền quyết định của các nhà quản lý.

Khi các công ty có lượng tiền mặt nắm giữ nhiều sẽ hạn chế phát hành cổ phần mới và thay vào đó sẽ sử dụng nguồn tài trợ nội bộ hoặc sẽ điều chỉnh cấu trúc vốn của công ty cũng như có thể thực hiện tốt 2 https://vi.org/wiki/T%E1%BB%95ng_s%E1%BA%A3n_ph%E1%BA%A9m_n%E1%BB %99i_%C4%91%E1%BB%8Ba, lần xem cuối vào ngày 20/04/2017 8 các nghĩa vụ tài chính theo hợp đồng với chủ nợ và cung cấp cho công ty một nguồn tài trợ với các cơ hội đầu tư mới. Lượng tiền mặt trên bảng cân đối kế toán của mỗi doanh nghiệp sẽ được nhà đầu tư hiểu với nhiều các tác động tín hiệu khác nhau: gồm cả tín hiệu tốt và tín hiệu xấu. Dĩ nhiên là nếu hiểu rõ được nguồn hình thành các khoản tiền mặt cho doanh nghiệp, loại hình doanh nghiệp và các kế hoạch mà các nhà quản trị đang dự định thực hiện sẽ giúp nhà đầu tư có cái nhìn chuẩn xác hơn. Các lý thuyết tài chính doanh nghiệp nói rằng mỗi doanh nghiệp nên có một mức tiền mặt thích hợp cho doanh nghiệp mình, một lượng đủ để thanh toán lãi vay, các chi phí và chi tiêu vốn, ngoài ra còn phải dự trữ thêm một ít nữa để doanh nghiệp kịp xử lý trong những tình huống khẩn cấp.

Nhà đầu tư có thể tính toán chỉ số thanh toán hiện hành và chỉ số thanh toán nhanh của doanh nghiệp để xác định khả năng doanh nghiệp có thể đáp ứng các nghĩa vụ tài chính đến hạn hay không? Dĩ nhiên là các nghĩa vụ này phải trả bằng tiền mặt. Giá trị cổ đông: Ngày nay, khái niệm giá trị cổ đông là một chủ đề nóng trong giới kinh doanh. Áp lực từ những nhà đầu tư giao những khoản lợi nhuận hoàn lại đã nâng giá trị cổ đông thành một vấn đề thách thức các giám đốc điều hành cũng như các giám đốc tài chính ở những công ty niêm yết trên sàn giao dịch. Công ty được sở hữu chủ yếu bởi các cổ đông, những người đã mua cổ phiếu với mong muốn tích trữ khoản tiền và hi vọng có một khoản lợi nhuận tài chính trong tương lai.

Người quản lý sẽ thay mặt các cổ đông điều hành công việc, và làm cho các cổ đông cảm thấy hài lòng. Chính vì vậy, mục tiêu tối đa hóa giá trị doanh nghiệp bây giờ được cụ thể hóa là tối đa hóa giá trị tài sản của cổ đông. Đối với hầu hết các tổ chức, tăng trưởng tạo ra giá trị là sự thách thức đối với chiến lược, và để thành công, các công ty có khả năng trong việc phát triển cái mới, thậm chí có thể ảnh hưởng không tốt tới công việc kinh doanh. Đây là lý do tại sao.

Phần lớn giá cổ phiếu của một công ty điển hình phản ánh kỳ vọng về sự tăng trưởng 9 của các doanh nghiệp hiện nay. Nếu công ty đáp ứng được những kỳ vọng, cổ đông sẽ chỉ kiếm được một khoản lợi nhận bình thường. Tuy nhiên, để mang lại lợi nhuận vượt trội trong dài hạn- mà đó là để tăng trưởng giá cổ phiếu nhanh hơn so với giá cổ phiếu của đối thủ cạnh tranh- các nhà quản lý hoặc phải liên tục vượt qua mong đợi của thị trường của các doanh nghiệp hiện tại hoặc phát triển các doanh nghiệp tạo ra giá trị mới. Đại diện cho giá trị tiền của cổ đông, tác giả có đưa ra 2 biến đại diện là suất sinh lợi vượt trội và giá trị sổ sách của vốn chủ sở hữu.

Lý thuyết nền: Lý thuyết nền của đề tài chủ yếu dựa trên kiến thức về kinh tế vĩ mô, nắm giữ tiền mặt, giá trị tiền của cổ đông nhằm nghiên cứu những vấn đề mang tính tổng thể, tổng quát của nền kinh tế nhằm phân tích, mô tả, nhận định, giải thích các vấn đề kinh tế một cách khách quan và khoa học. Rủi ro và lợi nhuận Lợi nhuận (return) là thu nhập hay số tiền kiếm được từ một khoản đầu tư. Tỷ suất lợi nhuận (rate of return) là tỷ lệ phần trăm giữa thu nhập và giá trị khoản đầu tư bỏ ra. Khi nói đến lợi nhuận tức là nói đến một số tiền kiếm được, còn nói đến tỷ suất lợi nhuận là nói đến con số tỷ lệ phần trăm giữa số tiền kiếm được so với số tiền bỏ ra.

Rủi ro được định nghĩa là sự sai biệt của lợi nhuận thực tế so với lợi nhuận kỳ vọng. Do đó, khi quyết định đầu tư, nhà đầu tư phải xem xét đến quan hệ giữa lợi nhuận và rủi ro. Điều này có các ý nghĩa như sau: ❖ Nếu hai cơ hội đầu tư có cùng tỷ suất lợi nhuận kỳ vọng như nhau thì nhà đầu tư sẽ chọn cơ hội đầu tư nào có rủi ro thấp hơn. ❖ Nếu hai cơ hội đầu tư có cùng mức rủi ro như nhau thì nhà đầu tư sẽ chọn cơ hội đầu tư nào có tỷ suất lợi nhuận kỳ vọng cao hơn.

❖ Nhà đầu tư nói chung là ngại rủi ro, do đó, muốn họ đầu tư vào dự án rủi ro thì phải có giá trị tăng thêm như là phần bù rủi ro. 10 Thực tế nhà đầu tư ít khi nào dồn hết toàn bộ tài sản của mình vào một khoản đầu tư duy nhất mà thường đầu tư vào một danh mục bao gồm nhiều loại tài sản khác nhau, gọi là danh mục đầu tư để giảm thiểu rủi ro phi hệ thống của từng khoản đầu tư. Danh mục đầu tư (portfolio) là sự kết hợp của hai hay nhiều chứng khoán hoặc tài sản khác nhau trong đầu tư. Vấn đề đặt ra là khi nhà đầu tư kết hợp đầu tư vào nhiều tài sản khác nhau thay vì đầu tư vào một tài sản cá biệt thì lúc này nhà đầu tư vẫn sẽ đối mặt với rủi ro của thị trường chung, hay còn gọi là rủi ro hệ thống.