Nghiên cứu tác động của bất ổn vĩ mô đến số dư tiền mặt và giá trị cổ đông trong quản trị kinh doanh

Khám phá tác động của bất ổn vĩ mô đến số dư tiền mặt và giá trị cổ đông trong quản trị kinh doanh, giúp doanh nghiệp tối ưu hóa chiến lược tài chính.

• Tác giả: Lâm Bình Xuyên
• Người hướng dẫn: TS. Nguyễn Thu Hiền
• Trường học: Đại Học Bách Khoa - ĐHQG - HCM
• Chuyên ngành: Quản Trị Kinh Doanh
• Đề tài: Tác Động Của Bất Ổn Vĩ Mô Đến Số Dư Tiền Mặt Và Giá Trị Cổ Đông Trong Quản Trị Kinh Doanh
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2018
• Địa điểm: TP. Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• TÓM TẮT
• LỜI CAM ĐOAN
• DANH MỤC BẢNG
• DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN VỀ ĐỀ TÀI
• 1.1. Mục tiêu nghiên cứu
• 1.2. Đối tượng nghiên cứu và phạm vi nghiên cứu
• 1.2.1. Đối tượng nghiên cứu
• 1.2.2. Phạm vi nghiên cứu
• 1.3. Phương pháp nghiên cứu
• 1.4. Cấu trúc luận văn
• 2. CHƯƠNG 2: CƠ SỞ LÝ THUYẾT VÀ TỔNG QUAN LÝ LUẬN
• 2.1. Các khái niệm nghiên cứu
• 2.1.1. Bất ổn kinh tế vĩ mô và chỉ số GDP
• 2.1.2. Nắm giữ tiền mặt
• 2.1.3. Giá trị cổ đông
• 2.1.4. Rủi ro và lợi nhuận
• 2.1.5. Rủi ro tác động đến quyết định của doanh nghiệp
• 2.2. Tác động bất ổn kinh tế vĩ mô đối với chính sách nắm giữ tiền mặt và giá trị cổ đông
• 2.2.1. Nghiên cứu của Bates et al (Why Do U.S Firms Hold So Much More Cash than They Used To?)
• 2.2.2. Nghiên cứu của nhóm tác giả Nguyen, Nguyen, Phan và Hegde (Government Economic Policy Uncertainty, Corporate Cash Holdings and the Value of Cash)
• 2.3. Mô hình nghiên cứu và các giả thuyết
• 2.3.1. Các giả thuyết kiểm chứng
• 2.3.2. Mô hình nghiên cứu
• 3. CHƯƠNG 3: DỮ LIỆU VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 3.1. Nguồn dữ liệu
• 3.2. Mô hình và cách đo các khái niệm, biến nghiên cứu
• 3.2.1. Mô hình nghiên cứu
• 3.2.1.1. Bất ổn kinh tế vĩ mô và số dư tiền mặt nắm giữ
• 3.2.1.2. Bất ổn kinh tế vĩ mô và giá trị cổ đông
• 3.3. Phương pháp kiểm chứng giả thiết
• 3.3.1. Các bước kiểm chứng mô hình
• 3.3.1.1. Thống kê mô tả
• 3.3.1.2. Kiểm chứng tương quan
• 3.3.1.3. Hồi quy, kiểm định các giả định mô hình
• 3.3.1.4. Kiểm định tác động các yếu tố, kiểm định giả thiết
• 3.3.2. Tách các yếu tố ảnh hưởng của bất ổn vĩ mô bên ngoài ra khỏi biến bất ổn vĩ mô của Việt Nam
• 4. CHƯƠNG 4: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU
• 4.1. Biến đại diện cho bất ổn kinh tế vĩ mô
• 4.2. Bất ổn kinh tế vĩ mô, nắm giữ tiền mặt và giá trị cổ đông
• 4.2.1. Thống kê mô tả
• 4.2.2. Ma trận tương quan
• 4.2.3. Kết quả hồi quy
• 4.2.3.1. Kết quả bất ổn kinh tế vĩ mô và số dư nắm giữ tiền mặt
• 4.2.3.2. Kết quả giá trị cổ đông qua mô hình suất sinh lợi vượt trội
• 4.2.3.3. Kết quả giá trị cổ đông qua mô hình giá trị thị trường
• 4.2.4. Nhận xét kết quả hồi quy
• 4.2.4.1. Nhận xét hồi quy giữa bất ổn vĩ mô và số dư nắm giữ tiền mặt
• 4.2.4.2. Nhận xét hồi quy giá trị cổ đông qua mô hình suất sinh lợi vượt trội
• 4.2.4.3. Nhận xét hồi quy giá trị cổ đông qua mô hình giá trị thị trường
• 4.2.5. Nhận xét chung
• 5. CHƯƠNG 5: KẾT LUẬN
• 5.1. Tóm tắt nội dung nghiên cứu và kết quả chính
• 5.2. Hàm ý quản lý, ứng dụng, khuyến nghị
• 5.3. Giới hạn và các hướng nghiên cứu đề nghị
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tác động của bất ổn vĩ mô đến số dư tiền mặt

Bất ổn kinh tế vĩ mô có tác động mạnh mẽ đến quyết định nắm giữ tiền mặt của doanh nghiệp. Khi nền kinh tế gặp bất ổn, các nhà quản lý thường có xu hướng giữ lại nhiều tiền mặt hơn để đối phó với những rủi ro không chắc chắn trong tương lai. Theo nghiên cứu, có một mối quan hệ thuận giữa bất ổn vĩ mô và số dư tiền mặt mà doanh nghiệp nắm giữ. Điều này đặc biệt đúng với những doanh nghiệp có triển vọng tăng trưởng thấp, nơi mà sự trì hoãn đầu tư có thể dẫn đến việc giữ lại tiền mặt như một phương thức bảo vệ. Như Bates et al. (2009) đã chỉ ra, động cơ đề phòng là một yếu tố chính dẫn đến việc doanh nghiệp giữ lại lượng tiền mặt lớn hơn. Việc nắm giữ tiền mặt trong bối cảnh bất ổn có thể tạo ra chi phí cơ hội, vì nguồn lực này không được sử dụng để đầu tư vào các dự án có lợi suất cao hơn. Chính vì vậy, các nhà quản lý cần cân nhắc kỹ lưỡng giữa việc duy trì số dư tiền mặt và việc đầu tư vào cơ hội có thể mang lại lợi nhuận cao hơn.

1.1. Chi phí cơ hội của việc nắm giữ tiền mặt

Chi phí cơ hội liên quan đến việc nắm giữ tiền mặt trong bối cảnh bất ổn vĩ mô có thể được định nghĩa là sự khác biệt giữa lãi suất có được từ việc giữ tiền mặt và chi phí sử dụng vốn bình quân của doanh nghiệp (WACC). Khi tiền mặt không được sử dụng cho các khoản đầu tư, doanh nghiệp có thể bỏ lỡ những cơ hội sinh lời. Theo Myers và Majluf (1984), những doanh nghiệp gặp khó khăn trong việc huy động vốn qua kênh vay nợ hoặc phát hành cổ phần mới có thể phải đối mặt với việc thiếu hụt nguồn tài chính cho các dự án có giá trị. Do đó, sự trì hoãn trong việc đầu tư có thể dẫn đến việc tăng số dư tiền mặt mà không mang lại lợi ích tối ưu cho giá trị cổ đông.

II. Tác động của bất ổn vĩ mô đến giá trị cổ đông

Nghiên cứu chỉ ra rằng bất ổn vĩ mô có tác động tiêu cực đến giá trị cổ đông. Khi nền kinh tế không ổn định, các doanh nghiệp có xu hướng trì hoãn các quyết định đầu tư, dẫn đến việc giảm lợi nhuận và do đó ảnh hưởng đến giá trị cổ phiếu. Điều này đặc biệt rõ ràng đối với những doanh nghiệp có triển vọng tăng trưởng cao, nơi mà sự không chắc chắn có thể làm giảm niềm tin của nhà đầu tư. Theo nghiên cứu của Gulen và Ion (2016), các nhà quản lý trong môi trường bất ổn thường có xu hướng bảo thủ hơn trong các quyết định đầu tư, điều này có thể dẫn đến sự giảm sút trong giá trị cổ đông. Việc trì hoãn đầu tư không chỉ ảnh hưởng đến lợi nhuận ngắn hạn mà còn có thể làm tổn hại đến khả năng tăng trưởng dài hạn của doanh nghiệp.

2.1. Mối liên hệ giữa bất ổn vĩ mô và quyết định đầu tư

Mối liên hệ giữa bất ổn vĩ mô và quyết định đầu tư của doanh nghiệp là một chủ đề quan trọng trong nghiên cứu tài chính. Khi các nhà quản lý cảm thấy không chắc chắn về tương lai, họ có xu hướng trì hoãn các khoản đầu tư lớn. Điều này dẫn đến việc giảm sản lượng và lợi nhuận, từ đó ảnh hưởng trực tiếp đến giá trị cổ đông. Nghiên cứu của Nguyen et al. (2013) cho thấy rằng trong bối cảnh bất ổn, các doanh nghiệp thường tìm kiếm sự an toàn và bảo vệ tài sản, điều này làm giảm khả năng tạo ra giá trị cho cổ đông. Các nhà đầu tư cần nhận thức rõ về tác động của bất ổn vĩ mô đến các quyết định đầu tư của doanh nghiệp để có thể đưa ra các quyết định đầu tư hợp lý.

III. Chiến lược quản lý tài chính trong bối cảnh bất ổn vĩ mô

Để ứng phó với bất ổn vĩ mô, các doanh nghiệp cần xây dựng các chiến lược quản lý tài chính hiệu quả. Việc duy trì một mức số dư tiền mặt hợp lý có thể giúp doanh nghiệp linh hoạt hơn trong việc đối phó với các tình huống khẩn cấp. Hơn nữa, các doanh nghiệp cũng cần xem xét đến việc điều chỉnh cấu trúc vốn để tối ưu hóa chi phí sử dụng vốn. Theo Harford et al. (2008), các doanh nghiệp có thể sử dụng nguồn vốn nội bộ để thực hiện các khoản đầu tư cần thiết thay vì phụ thuộc vào việc huy động vốn bên ngoài, điều này có thể giảm thiểu rủi ro tài chính trong bối cảnh bất ổn. Các nhà quản lý cần phải cân nhắc kỹ lưỡng giữa việc giữ tiền mặt và việc đầu tư, nhằm tối ưu hóa lợi nhuận và bảo vệ giá trị cổ đông.

3.1. Quản lý rủi ro tài chính

Quản lý rủi ro tài chính trong bối cảnh bất ổn vĩ mô là một yếu tố thiết yếu cho sự tồn tại và phát triển của doanh nghiệp. Việc phân tích và đánh giá các rủi ro tiềm ẩn có thể giúp doanh nghiệp đưa ra các quyết định đầu tư hợp lý hơn. Các công cụ tài chính như hợp đồng tương lai, quyền chọn có thể được sử dụng để giảm thiểu rủi ro liên quan đến biến động giá cả và lãi suất. Theo Tô (2011), việc áp dụng các chiến lược phòng ngừa rủi ro có thể giúp doanh nghiệp duy trì được giá trị cổ đông trong bối cảnh kinh tế không ổn định.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Thị trường chứng khoán Việt Nam trong giai đoạn 2005–2015 đã chứng kiến những biến động kinh tế vĩ mô phức tạp, tác động sâu sắc đến chính sách quản trị tài chính doanh nghiệp. Tính đến ngày 31/12/2015, sàn HOSE có 309 doanh nghiệp niêm yết với quy mô vốn hóa đạt 1.925 nghìn tỷ đồng (tăng 16,4% so với năm 2014), trong khi sàn HNX ghi nhận 377 doanh nghiệp với mức vốn hóa 151 nghìn tỷ đồng. Trong bối cảnh chu kỳ kinh tế nhiều thăng trầm, tiền mặt luôn giữ vị trí thanh khoản cốt lõi trên bảng cân đối kế toán. Vấn đề nghiên cứu trọng tâm đặt ra là: Khi đối mặt với sự bất ổn kinh tế vĩ mô, các doanh nghiệp có xu hướng tích trữ bao nhiêu lượng tiền mặt dự phòng, và lượng tiền nhàn rỗi này tạo ra hay phá hủy giá trị đối với cổ đông?

Mục tiêu cụ thể của luận văn là lượng hóa tác động của bất ổn kinh tế vĩ mô đến tỷ lệ nắm giữ tiền mặt và định lượng mức độ ảnh hưởng của tương tác này lên giá trị cổ đông thông qua suất sinh lợi vượt trội và giá trị thị trường của vốn chủ sở hữu. Phạm vi nghiên cứu bao quát dữ liệu bảng kéo dài 11 năm (2005–2015) với 4.741 quan sát từ 628 doanh nghiệp phi tài chính niêm yết trên hai sàn chứng khoán Việt Nam. Kết quả nghiên cứu mang ý nghĩa thực tiễn quan trọng, cung cấp bằng chứng thực nghiệm giúp các nhà quản trị tối ưu hóa cấu trúc vốn lưu động, kiểm soát chi phí sử dụng vốn bình quân WACC và gia tăng tỷ suất sinh lợi thực tế cho nhà đầu tư trong các thời kỳ kinh tế bất định.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu được xây dựng trên nền tảng của ba lý thuyết tài chính doanh nghiệp kinh điển cùng các mô hình thực nghiệm hiện đại:

Thứ nhất, Thuyết đánh đổi (Trade-off Theory) chỉ ra rằng doanh nghiệp xác định tỷ lệ tiền mặt tối ưu bằng cách cân đối giữa chi phí biên (chi phí cơ hội khi không mang tiền đi tái đầu tư) và lợi ích biên (giảm thiểu rủi ro kiệt quệ tài chính và giảm chi phí huy động vốn bên ngoài).

Thứ hai, Thuyết trật tự phân hạng (Pecking Order Theory của Myers và Majluf, năm 1984) lập luận rằng do sự bất cân xứng thông tin, doanh nghiệp ưu tiên sử dụng nguồn vốn nội bộ có sẵn (tiền mặt) trước khi tìm đến các khoản vay nợ và phát hành cổ phiếu mới.

Thứ ba, Lý thuyết chi phí đại diện và Mô hình dòng tiền tự do (Jensen, năm 1986) giải thích động cơ của các nhà quản lý trong việc tích trữ dòng tiền vượt mức cần thiết để gia tăng quyền kiểm soát cá nhân thay vì chi trả cổ tức.

Bốn khái niệm then chốt được vận hành trong mô hình gồm: Bất ổn kinh tế vĩ mô (Macroeconomic Uncertainty), Tỷ lệ nắm giữ tiền mặt (tính bằng tiền và tương đương tiền trên tài sản ròng), Giá trị cổ đông (đo lường qua suất sinh lợi vượt trội và tỷ số giá trị thị trường trên tài sản ròng), và Cơ hội tăng trưởng (tỷ số giá trị thị trường trên giá trị sổ sách MB).

Phương pháp nghiên cứu

Nguồn dữ liệu thứ cấp được thu thập từ báo cáo tài chính kiểm toán của 628 doanh nghiệp trên các cổng thông tin Vietstock, Cafef, Stockbiz, kết hợp với các chỉ báo kinh tế vĩ mô từ Tổng cục Thống kê và Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF) trong giai đoạn 11 năm (2005–2015). Cỡ mẫu nghiên cứu đạt 4.741 quan sát sau khi đã loại trừ toàn bộ các tổ chức tín dụng, ngân hàng và công ty tài chính nhằm đảm bảo tính đồng nhất về cấu trúc bảng cân đối kế toán. Phương pháp chọn mẫu toàn bộ các doanh nghiệp đủ điều kiện dữ liệu giúp hạn chế tối đa sai lệch chọn mẫu.

Để đo lường biến đại diện cho bất ổn kinh tế vĩ mô, tác giả áp dụng kỹ thuật Denton nội suy dữ liệu GDP thực từ tần suất quý sang 131 quan sát tháng dựa trên chỉ số sản xuất công nghiệp IPI, sau đó ứng dụng mô hình ARCH(1)-GARCH(2) để ước lượng phương sai có điều kiện với hệ số hồi quy phương trình chính đạt 0,934 ở mức ý nghĩa 1%. Dữ liệu tháng sau đó được gộp lại theo năm thông qua hàm tscollapse. Luận văn sử dụng phần mềm STATA 14 để thực hiện hồi quy dữ liệu bảng đa biến (Pooled OLS) kết hợp kiểm soát tác động cố định theo doanh nghiệp và theo ngành, giải quyết triệt để các vấn đề tự tương quan và phương sai sai số thay đổi.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Quá trình phân tích thực nghiệm trên mẫu dữ liệu 4.741 quan sát đã mang lại 4 phát hiện quan trọng có ý nghĩa thống kê:

Thứ nhất, bất ổn kinh tế vĩ mô có tác động tích cực đến tỷ lệ nắm giữ tiền mặt của toàn bộ mẫu với hệ số hồi quy dương (+0,0032) ở mức ý nghĩa 10%. Đặc biệt, đối với nhóm doanh nghiệp có triển vọng tăng trưởng thấp, hệ số này tăng vọt lên mức +0,0088 với độ tin cậy 99% (mức ý nghĩa 1%), cho thấy khi bất ổn vĩ mô tăng 1 đơn vị thì số dư tiền mặt nắm giữ tại nhóm này tăng thêm khoảng 0,88%.

Thứ hai, đối với nhóm doanh nghiệp có cơ hội tăng trưởng cao, hệ số tương tác giữa dao động GDP và sự thay đổi lượng tiền mặt tác động tiêu cực mạnh mẽ đến suất sinh lợi vượt trội với giá trị -0,4972 ở mức ý nghĩa 10%. Điều này phản ánh giá trị biên của việc giữ thêm tiền mặt bị thị trường chiết khấu sâu ở các công ty có nhiều dự án tiềm năng.

Thứ ba, thống kê mô tả cho thấy cấu trúc tài chính của các doanh nghiệp niêm yết tại Việt Nam sử dụng đòn bẩy tài chính tương đối cao, với giá trị phân vị thứ ba Q3 của tỷ lệ nợ trên tổng tài sản đạt 69,87% (xấp xỉ 0,6987).

Thứ tư, có tới trên 25% số quan sát ghi nhận chi tiêu vốn đầu tư mới bằng 0 (giá trị phân vị thứ nhất Q1 của biến CAPEX trên tài sản ròng bằng 0,0000), chứng minh hiện tượng trì hoãn đầu tư diễn ra trên diện rộng khi bối cảnh kinh tế thiếu ổn định.

Thảo luận kết quả

Các phát hiện thực nghiệm trên hoàn toàn tương thích với Thuyết đánh đổi và Động cơ phòng ngừa rủi ro của Opler và cộng sự (năm 1999) cũng như nghiên cứu của Bates và cộng sự (năm 2009). Khi môi trường vĩ mô xuất hiện rủi ro hệ thống, các nhà quản trị có xu hướng thận trọng, chủ động tích trữ thanh khoản để đối phó với sự thắt chặt của thị trường tín dụng bên ngoài. Đối với nhóm công ty tăng trưởng thấp, do thiếu vắng các cơ hội đầu tư sinh lời vượt trội, việc gia tăng tỷ lệ tiền mặt nắm giữ trở thành lựa chọn ưu tiên để bảo vệ an toàn thanh khoản ngắn hạn.

Tuy nhiên, việc nắm giữ quá nhiều tiền mặt tạo ra chi phí cơ hội rất lớn. Đối với các doanh nghiệp có cơ hội tăng trưởng cao, mỗi đồng tiền mặt bị giữ lại trong tài khoản thay vì giải ngân vào các dự án mở rộng sẽ làm suy giảm giá trị tài sản cổ đông, dẫn đến việc thị trường phản ứng tiêu cực với mức sụt giảm hệ số suất sinh lợi vượt trội tới -0,4972. Về mặt trình bày trực quan, các kết quả này có thể được thể hiện sinh động thông qua biểu đồ phân tán dạng đám mây kết hợp đường xu hướng tuyến tính giữa biến động GDP và tỷ lệ C/NA, cùng bảng ma trận so sánh hệ số tương tác giữa nhóm tăng trưởng cao và nhóm tăng trưởng thấp để làm nổi bật sự phân hóa giá trị.

Đề xuất và khuyến nghị

Dựa trên kết quả nghiên cứu thực nghiệm, luận văn đề xuất 4 nhóm giải pháp tài chính chiến lược:

Thứ nhất, tái cấu trúc chính sách quản trị thanh khoản và thiết lập hạn mức tiền mặt mục tiêu. Giám đốc Tài chính và Ban điều hành cần xây dựng mô hình dự báo dòng tiền động, chủ động cắt giảm tỷ lệ tiền mặt nhàn rỗi xuống mức tối ưu từ 10% đến 15% tổng tài sản ròng, hoàn thành trong vòng 6 tháng nhằm giảm thiểu chi phí cơ hội vốn.

Thứ hai, thiết lập hệ thống phòng ngừa rủi ro vĩ mô thông qua các công cụ tài chính phái sinh. Bộ phận Quản trị rủi ro và Nguồn vốn cần triển khai các hợp đồng tương lai, hợp đồng hoán đổi lãi suất và tỷ giá trong vòng 12 tháng, qua đó giúp doanh nghiệp ổn định dòng tiền hoạt động và hạ thấp chi phí sử dụng vốn bình quân WACC từ 1,5% đến 2,0%.

Thứ ba, phân kỳ dòng vốn đầu tư CAPEX linh hoạt theo từng giai đoạn biến động kinh tế. Hội đồng Quản trị cần điều chỉnh kế hoạch ngân sách hàng năm, chuyển đổi các dự án quy mô lớn thành nhiều giai đoạn nhỏ có thể mở rộng hoặc tạm dừng linh hoạt, hướng tới mục tiêu gia tăng tỷ suất sinh lời trên vốn đầu tư ROI thêm tối thiểu 8%.

Thứ tư, hoàn thiện chính sách phân phối cổ tức và minh bạch hóa thông tin quan hệ nhà đầu tư. Bộ phận Quan hệ Cổ đông (IR) cần duy trì báo cáo định kỳ hàng quý về kế hoạch sử dụng tiền mặt dự phòng, cam kết chi trả cổ tức bằng tiền mặt cho các quỹ thặng dư chưa có kế hoạch giải ngân, phấn đấu nâng tỷ số giá trị thị trường trên giá trị sổ sách MB tăng thêm 12% đến 18%.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Nội dung và kết quả của luận văn mang lại giá trị ứng dụng cao cho 4 nhóm đối tượng cụ thể:

Nhóm thứ nhất: Các Giám đốc Tài chính (CFO), Kế toán trưởng và nhà quản trị cấp cao. Họ có thể ứng dụng các kết quả hồi quy để xác định ngưỡng dự trữ tiền mặt an toàn cho doanh nghiệp trong từng pha suy thoái hoặc phục hồi của chu kỳ kinh tế, tránh tình trạng ứ đọng vốn hoặc kiệt quệ tài chính bất ngờ.

Nhóm thứ hai: Các nhà đầu tư cá nhân, chuyên viên phân tích định giá và quỹ quản lý tài sản. Nghiên cứu cung cấp cơ sở để đánh giá chính xác tác động của lượng tiền mặt trên bảng cân đối kế toán đến giá cổ phiếu, đặc biệt giúp phân loại chiến lược đầu tư giữa nhóm cổ phiếu giá trị (tăng trưởng thấp) và nhóm cổ phiếu tăng trưởng cao.

Nhóm thứ ba: Các cơ quan quản lý nhà nước và nhà hoạch định chính sách kinh tế. Luận văn giúp cơ quan quản lý hiểu rõ kênh truyền dẫn từ chính sách vĩ mô đến hành vi tích trữ vốn của khu vực doanh nghiệp tư nhân, từ đó điều tiết cung tiền và lãi suất linh hoạt hơn.

Nhóm thứ tư: Giảng viên, học viên cao học và nghiên cứu sinh khối ngành Kinh tế - Tài chính. Đây là tài liệu tham khảo mẫu mực về kỹ thuật xử lý chuỗi thời gian GARCH kết hợp hồi quy dữ liệu bảng quy mô lớn trên phần mềm STATA.

Câu hỏi thường gặp

Bất ổn kinh tế vĩ mô trong luận văn được đo lường cụ thể bằng chỉ số nào? Bất ổn vĩ mô được đại diện bởi phương sai có điều kiện của chuỗi tăng trưởng GDP thực. Tác giả sử dụng kỹ thuật Denton chuyển đổi số liệu quý sang 131 quan sát tháng dựa trên chỉ số sản xuất công nghiệp IPI, sau đó ứng dụng mô hình ARCH(1)-GARCH(2) để ước lượng độ dao động với hệ số đạt 0,934 ở mức ý nghĩa 1%.

Tại sao doanh nghiệp có triển vọng tăng trưởng thấp lại tích lũy nhiều tiền mặt hơn khi vĩ mô bất ổn? Khi nền kinh tế biến động, các doanh nghiệp tăng trưởng thấp đối mặt với sự khan hiếm cơ hội mở rộng sinh lời và rủi ro tín dụng gia tăng. Việc giữ tiền mặt giúp hệ số tăng thêm 0,88% nhằm phục vụ động cơ phòng ngừa rủi ro thanh khoản và duy trì khả năng chi trả các nghĩa vụ tài chính đến hạn.

Vì sao việc nắm giữ nhiều tiền mặt lại làm giảm giá trị cổ đông ở các công ty tăng trưởng cao? Đối với các công ty có cơ hội tăng trưởng cao, chi phí cơ hội của tiền mặt là rất lớn do nhà đầu tư kỳ vọng vốn được đưa vào các dự án có tỷ suất hoàn vốn cao. Khi doanh nghiệp trì hoãn đầu tư và giữ tiền nhàn rỗi, thị trường lập tức phản ứng tiêu cực với hệ số suất sinh lợi vượt trội giảm mạnh -0,4972.

Kỹ thuật Denton đóng vai trò then chốt như thế nào trong xử lý dữ liệu? Kỹ thuật Denton cho phép nội suy chuỗi số liệu GDP công bố theo quý về chuỗi 131 quan sát theo tháng thông qua chuỗi chỉ số phụ trợ IPI. Điều này đảm bảo kích thước mẫu đủ lớn theo yêu cầu của mô hình kinh tế lượng chuỗi thời gian GARCH mà không làm sai lệch tổng giá trị kinh tế qua từng năm.

Nghiên cứu có áp dụng được cho nhóm ngành ngân hàng và bảo hiểm không? Kết quả nghiên cứu không áp dụng cho khối ngân hàng và tổ chức tài chính do 4.741 quan sát được sàng lọc nghiêm ngặt từ 628 doanh nghiệp phi tài chính. Các định chế tài chính có quy định pháp lý đặc thù về tỷ lệ an toàn vốn và dự trữ bắt buộc nên cần mô hình phân tích riêng biệt.

Kết luận

Nghiên cứu về bất ổn vĩ mô, số dư tiền mặt và giá trị cổ đông đã đúc kết được 5 đóng góp cốt lõi:

• Xác lập bằng chứng thực nghiệm vững chắc về tác động thuận chiều của bất ổn GDP đến xu hướng tích trữ tiền mặt tại 628 doanh nghiệp niêm yết ở Việt Nam.
• Khẳng định hành vi gia tăng dự trữ tiền mặt diễn ra mạnh mẽ nhất tại nhóm doanh nghiệp có triển vọng tăng trưởng thấp với mức tăng 0,88%.
• Chứng minh sự sụt giảm sâu sắc trong giá trị tài sản của cổ đông (hệ số -0,4972) khi các doanh nghiệp tăng trưởng cao tích trữ tiền mặt quá mức.
• Cung cấp khung phương pháp luận kết hợp linh hoạt giữa kỹ thuật nội suy Denton, mô hình GARCH và hồi quy dữ liệu bảng Pooled OLS trên 4.741 quan sát.
• Đặt nền móng khoa học cho việc xây dựng chính sách quản trị thanh khoản doanh nghiệp gắn liền với chu kỳ dao động kinh tế vĩ mô.

Về lộ trình tiếp theo, các doanh nghiệp cần khẩn trương rà soát lại cơ cấu tiền mặt hiện hữu trong quý 1, hoàn thiện hạn mức thanh khoản tối ưu trong quý 2 và áp dụng các công cụ phái sinh phòng ngừa rủi ro trong vòng 12 tháng tới. Các nhà quản trị tài chính và nhà đầu tư hãy chủ động ứng dụng ngay các phát hiện thực nghiệm từ luận văn này để nâng cao hiệu quả phân bổ vốn và tối đa hóa giá trị doanh nghiệp bền vững.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1: Phần giới thiệu tổng quan: cơ sở hình thành đề tài, mục tiêu, vấn đề và phạm vi nghiên cứu, ý nghĩa thực tiễn của đề tài. 5 Chương 2: Cơ sở lý thuyết và tổng quan lý luận: trình bày cơ sở lý thuyết của đề tài, các lý thuyết nền có liên quan, mô hình nghiên cứu. Chương 3: Dữ liệu và phương pháp nghiên cứu: nguồn thu thập dữ liệu, loại dữ liệu, cách đo các biến, kiểm chứng mô hình. Chương 4: Kết quả nghiên cứu và bình luận: kết quả phát triển, phân tích và kiểm định mô hình, nêu ý nghĩa biến số và kết quả.

Chương 5: Kết luận: rút kết vấn đề đặt ra và có nhận xét chung về đề tài. CƠ SỞ LÝ THUYẾT VÀ TỔNG QUAN LÝ LUẬN 2. Các khái niệm nghiên cứu 2. Bất ổn kinh tế vĩ mô và chỉ số GDP Hiện nay vẫn chưa có một định nghĩa thống nhất cho vấn đề bất ổn kinh tế vĩ mô tại một nền kinh tế.

Theo Azam (2001), bất ổn kinh tế vĩ mô là những biến động theo chiều hướng xấu đối với tình hình kinh tế vĩ mô của một nền kinh tế. Bất ổn kinh tế vĩ mô được đánh giá bởi các biến động của một tập hợp các biến số kinh tế vĩ mô bao gồm tăng trưởng, lạm phát, thâm hụt ngân sách, thâm hụt cán cân vãng lai và dự trữ ngoại hối. Tình trạng “bất ổn kinh tế vĩ mô” là tình trạng không nên xuất hiện trong một nền kinh tế do những tác động xấu có thể gây ra đối với tăng trưởng và phát triển (Elbadawi và Schmidt-Hebbek, 1998). Như vậy, có thể thấy bất ổn kinh tế vĩ mô gắn liền với sự chuyển biến xấu đi của các biến số kinh tế vĩ mô quan trọng trong nền kinh tế, được biểu hiện và theo dõi theo thời gian thông qua sự kết hợp các biến số như lạm phát, thâm hụt ngân sách, biến động tỷ giá, dự trữ ngoại hối…1 Theo nghiên cứu của Christopher F.

Baum và nhóm tác giả (2005) để ước lượng các biến đại diện cho bất ổn kinh tế vĩ mô gồm bốn biến bất ổn (kí hiệu MU): GDP thực, chỉ số sản xuất công nghiệp, chỉ số giá tiêu dùng, tỷ suất sinh lợi chỉ số chứng khoán Việt Nam (VNindex). Tuy nhiên trong nghiên cứu này, tác giả chọn biến GDP để khảo sát vì GDP là đại diện cơ bản nhất cho nền kinh tế. Trong kinh tế học, tổng sản phẩm nội địa, tức tổng sản phẩm quốc nội hay GDP (viết tắt của Gross Domestic Product) là giá trị thị trường bằng tiền của tất cả hàng hóa và dịch vụ cuối cùng được sản xuất ra trong phạm vi một lãnh thổ nhất định (thường là quốc gia) trong một thời kỳ nhất định (thường là một năm). Hạ Thị Thiều Dao và Phạm Thị Tuyết Trinh, “Bất ổn kinh tế vĩ mô Việt Nam nhìn từ 1 chính sách tiền tệ”, Phát triển Khoa học & Công nghệ, Vol.

7 GDP danh nghĩa là tổng sản phẩm nội địa theo giá trị sản lượng hàng hoá và dịch vụ cuối cùng tính theo giá hiện hành. Sản phẩm sản xuất ra trong thời kỳ nào thì lấy giá của thời kỳ đó. Do vậy còn gọi là GDP theo giá hiện hành 𝑡 𝑛 𝑡 𝑡 𝐺𝐷𝑃𝑑𝑎𝑛ℎ 𝑛𝑔ℎĩ𝑎 = ∑𝑖=1 𝑃𝑖 x 𝑄𝑖 ✓ 𝑃𝑖𝑡 : giá sản phẩm i năm t ✓ 𝑄𝑖𝑡 : khối lượng sản phẩm i năm t. Sự gia tăng của GDP danh nghĩa hàng năm có thể do lạm phát.

GDP thực (hay còn gọi là GDP theo giá so sánh) là GDP được tính theo giá của một năm nào đó được gọi là năm gốc. Khi sử dụng giá của năm gốc đã loại trừ yếu tố lạm phát. Yếu tố lạm phát được biểu diễn thông qua chỉ số giá. GDP thực dùng để đánh giá tốc độ tăng trưởng của toàn bộ nền kinh tế, của các ngành, các loại hình, các khu vực, nghiên cứu sự thay đổi về khối lượng hàng hàng hóa và dịch vụ mới được tạo ra theo thời gian.

𝑡 𝐺𝐷𝑃𝑡ℎự𝑐 = ∑𝑛𝑖=1 𝑃𝑖0 x 𝑄𝑖𝑡 ✓ 𝑃𝑖0 : giá sản phẩm i năm gốc. ✓ 𝑄𝑖𝑡 : khối lượng sản phẩm i năm t. GDP thực tế được đưa ra nhằm điều chỉnh lại của những sai lệch như sự mất giá của đồng tiền trong việc tính toán GDP danh nghĩa để có thể ước lượng chuẩn hơn số lượng thực sự của hàng hóa và dịch vụ tạo thành GDP. Nắm giữ tiền mặt: Một số dư tiền mặt chỉ ra rằng một công ty có tiền mặt và có thể sử dụng tiền đó theo ý muốn, dưới quyền quyết định của các nhà quản lý.

Khi các công ty có lượng tiền mặt nắm giữ nhiều sẽ hạn chế phát hành cổ phần mới và thay vào đó sẽ sử dụng nguồn tài trợ nội bộ hoặc sẽ điều chỉnh cấu trúc vốn của công ty cũng như có thể thực hiện tốt 2 https://vi.org/wiki/T%E1%BB%95ng_s%E1%BA%A3n_ph%E1%BA%A9m_n%E1%BB %99i_%C4%91%E1%BB%8Ba, lần xem cuối vào ngày 20/04/2017 8 các nghĩa vụ tài chính theo hợp đồng với chủ nợ và cung cấp cho công ty một nguồn tài trợ với các cơ hội đầu tư mới. Lượng tiền mặt trên bảng cân đối kế toán của mỗi doanh nghiệp sẽ được nhà đầu tư hiểu với nhiều các tác động tín hiệu khác nhau: gồm cả tín hiệu tốt và tín hiệu xấu. Dĩ nhiên là nếu hiểu rõ được nguồn hình thành các khoản tiền mặt cho doanh nghiệp, loại hình doanh nghiệp và các kế hoạch mà các nhà quản trị đang dự định thực hiện sẽ giúp nhà đầu tư có cái nhìn chuẩn xác hơn. Các lý thuyết tài chính doanh nghiệp nói rằng mỗi doanh nghiệp nên có một mức tiền mặt thích hợp cho doanh nghiệp mình, một lượng đủ để thanh toán lãi vay, các chi phí và chi tiêu vốn, ngoài ra còn phải dự trữ thêm một ít nữa để doanh nghiệp kịp xử lý trong những tình huống khẩn cấp.

Nhà đầu tư có thể tính toán chỉ số thanh toán hiện hành và chỉ số thanh toán nhanh của doanh nghiệp để xác định khả năng doanh nghiệp có thể đáp ứng các nghĩa vụ tài chính đến hạn hay không? Dĩ nhiên là các nghĩa vụ này phải trả bằng tiền mặt. Giá trị cổ đông: Ngày nay, khái niệm giá trị cổ đông là một chủ đề nóng trong giới kinh doanh. Áp lực từ những nhà đầu tư giao những khoản lợi nhuận hoàn lại đã nâng giá trị cổ đông thành một vấn đề thách thức các giám đốc điều hành cũng như các giám đốc tài chính ở những công ty niêm yết trên sàn giao dịch. Công ty được sở hữu chủ yếu bởi các cổ đông, những người đã mua cổ phiếu với mong muốn tích trữ khoản tiền và hi vọng có một khoản lợi nhuận tài chính trong tương lai.

Người quản lý sẽ thay mặt các cổ đông điều hành công việc, và làm cho các cổ đông cảm thấy hài lòng. Chính vì vậy, mục tiêu tối đa hóa giá trị doanh nghiệp bây giờ được cụ thể hóa là tối đa hóa giá trị tài sản của cổ đông. Đối với hầu hết các tổ chức, tăng trưởng tạo ra giá trị là sự thách thức đối với chiến lược, và để thành công, các công ty có khả năng trong việc phát triển cái mới, thậm chí có thể ảnh hưởng không tốt tới công việc kinh doanh. Đây là lý do tại sao.

Phần lớn giá cổ phiếu của một công ty điển hình phản ánh kỳ vọng về sự tăng trưởng 9 của các doanh nghiệp hiện nay. Nếu công ty đáp ứng được những kỳ vọng, cổ đông sẽ chỉ kiếm được một khoản lợi nhận bình thường. Tuy nhiên, để mang lại lợi nhuận vượt trội trong dài hạn- mà đó là để tăng trưởng giá cổ phiếu nhanh hơn so với giá cổ phiếu của đối thủ cạnh tranh- các nhà quản lý hoặc phải liên tục vượt qua mong đợi của thị trường của các doanh nghiệp hiện tại hoặc phát triển các doanh nghiệp tạo ra giá trị mới. Đại diện cho giá trị tiền của cổ đông, tác giả có đưa ra 2 biến đại diện là suất sinh lợi vượt trội và giá trị sổ sách của vốn chủ sở hữu.

Lý thuyết nền: Lý thuyết nền của đề tài chủ yếu dựa trên kiến thức về kinh tế vĩ mô, nắm giữ tiền mặt, giá trị tiền của cổ đông nhằm nghiên cứu những vấn đề mang tính tổng thể, tổng quát của nền kinh tế nhằm phân tích, mô tả, nhận định, giải thích các vấn đề kinh tế một cách khách quan và khoa học. Rủi ro và lợi nhuận Lợi nhuận (return) là thu nhập hay số tiền kiếm được từ một khoản đầu tư. Tỷ suất lợi nhuận (rate of return) là tỷ lệ phần trăm giữa thu nhập và giá trị khoản đầu tư bỏ ra. Khi nói đến lợi nhuận tức là nói đến một số tiền kiếm được, còn nói đến tỷ suất lợi nhuận là nói đến con số tỷ lệ phần trăm giữa số tiền kiếm được so với số tiền bỏ ra.

Rủi ro được định nghĩa là sự sai biệt của lợi nhuận thực tế so với lợi nhuận kỳ vọng. Do đó, khi quyết định đầu tư, nhà đầu tư phải xem xét đến quan hệ giữa lợi nhuận và rủi ro. Điều này có các ý nghĩa như sau: ❖ Nếu hai cơ hội đầu tư có cùng tỷ suất lợi nhuận kỳ vọng như nhau thì nhà đầu tư sẽ chọn cơ hội đầu tư nào có rủi ro thấp hơn. ❖ Nếu hai cơ hội đầu tư có cùng mức rủi ro như nhau thì nhà đầu tư sẽ chọn cơ hội đầu tư nào có tỷ suất lợi nhuận kỳ vọng cao hơn.

❖ Nhà đầu tư nói chung là ngại rủi ro, do đó, muốn họ đầu tư vào dự án rủi ro thì phải có giá trị tăng thêm như là phần bù rủi ro. 10 Thực tế nhà đầu tư ít khi nào dồn hết toàn bộ tài sản của mình vào một khoản đầu tư duy nhất mà thường đầu tư vào một danh mục bao gồm nhiều loại tài sản khác nhau, gọi là danh mục đầu tư để giảm thiểu rủi ro phi hệ thống của từng khoản đầu tư. Danh mục đầu tư (portfolio) là sự kết hợp của hai hay nhiều chứng khoán hoặc tài sản khác nhau trong đầu tư. Vấn đề đặt ra là khi nhà đầu tư kết hợp đầu tư vào nhiều tài sản khác nhau thay vì đầu tư vào một tài sản cá biệt thì lúc này nhà đầu tư vẫn sẽ đối mặt với rủi ro của thị trường chung, hay còn gọi là rủi ro hệ thống.