Luận văn thạc sĩ tác động của cú sốc ngoại sinh đến lạm phát ở việt nam

Nghiên cứu tác động của cú sốc ngoại sinh đến lạm phát tại Việt Nam, phân tích các yếu tố ảnh hưởng và đưa ra giải pháp thích hợp.

• Tác giả: Hồ Thị Hồng Hạnh
• Người hướng dẫn: TS. Nguyễn Vĩnh Hùng
• Trường học: Trường Đại Học Kinh Tế TP.HCM
• Chuyên ngành: Tài Chính - Ngân Hàng
• Đề tài: Tác Động Của Cú Sốc Ngoại Sinh Đến Lạm Phát Ở Việt Nam
• Loại tài liệu: Luận Văn Thạc Sĩ
• Năm xuất bản: 2014
• Địa điểm: TP. Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. CHƯƠNG 1: GIỚI THIỆU ĐỀ TÀI
• 1.1. Lý do nghiên cứu
• 1.2. Mục tiêu nghiên cứu
• 1.3. Đối tượng nghiên cứu
• 1.4. Phạm vi nghiên cứu
• 1.5. Phương pháp nghiên cứu
• 1.6. Dữ liệu nghiên cứu
• 1.7. Cấu trúc của bài nghiên cứu
• 1.8. Đóng góp của luận văn
• 2. CHƯƠNG 2: TỔNG QUAN VỀ CÁC NGHIÊN CỨU TRƯỚC ĐÂY VỀ SỰ TÁC ĐỘNG CỦA CÚ SỐC NGOẠI SINH VÀO LẠM PHÁT
• 2.1. Nền tảng lý thuyết
• 2.2. Thế nào là cú sốc ngoại sinh và thế nào là truyền dẫn tỷ giá hối đoái (ERPT)
• 2.3. Cơ chế truyền dẫn tỷ giá hối đoái vào các chỉ số giá và phương thức tác động của các cú sốc từ bên ngoài đến các biến số vĩ mô trong nước
• 3. CHƯƠNG 3: PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 3.1. Biến và nguồn thu thập dữ liệu
• 3.2. Mô hình nghiên cứu
• 3.3. Quy trình nghiên cứu
• 4. CHƯƠNG 4: NỘI DUNG VÀ KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU
• 4.1. Kiểm định nghiệm đơn vị (Unit Root Test)
• 4.1.1. Kiểm định chuỗi gốc, I(0)
• 4.1.2. Kiểm định chuỗi sai phân bật nhất I(1)
• 4.1.3. Kiểm định độ trễ tối ưu của mô hình
• 4.2. Kiểm định tự tương quan của phần dư
• 4.3. Kiểm định tính ổn định của mô hình VAR
• 4.4. Kết quả của SVAR thể hiện tác động của cú sốc ngoại sinh đến lạm phát tại Việt Nam
• 4.4.1. Phân tích phản ứng đẩy
• 4.4.2. Phân tích phản ứng tích lũy
• 4.4.3. Phân rã phương sai
• 4.5. Thảo luận kết quả nghiên cứu
• 5. CHƯƠNG 5: KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ
• 5.1. Hạn chế của đề tài và hướng nghiên cứu
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan về tác động cú sốc ngoại sinh đến lạm phát Việt Nam

Cú sốc ngoại sinh là những biến động từ bên ngoài ảnh hưởng đến nền kinh tế trong nước, đặc biệt là lạm phát. Tại Việt Nam, các yếu tố như giá dầu, tỷ giá hối đoái và tình hình kinh tế toàn cầu có thể tạo ra những cú sốc này. Nghiên cứu này sẽ phân tích cách mà các cú sốc ngoại sinh tác động đến lạm phát, từ đó đưa ra những nhận định và giải pháp phù hợp.

1.1. Cú sốc ngoại sinh và lạm phát Khái niệm và mối liên hệ

Cú sốc ngoại sinh được định nghĩa là những biến động không thể kiểm soát từ bên ngoài, như giá dầu tăng hoặc thay đổi tỷ giá hối đoái. Những yếu tố này có thể dẫn đến sự gia tăng chi phí sản xuất và giá cả hàng hóa, từ đó ảnh hưởng đến lạm phát trong nước.

1.2. Tình hình lạm phát Việt Nam trong bối cảnh toàn cầu

Lạm phát ở Việt Nam đã có những biến động mạnh mẽ trong những năm qua, đặc biệt là sau khi gia nhập WTO. Sự thay đổi trong giá cả hàng hóa toàn cầu, đặc biệt là giá dầu, đã tác động trực tiếp đến lạm phát trong nước, tạo ra những thách thức lớn cho chính sách tiền tệ.

II. Vấn đề và thách thức từ cú sốc ngoại sinh đến lạm phát

Việc nhận diện và phân tích các vấn đề từ cú sốc ngoại sinh là rất quan trọng để hiểu rõ hơn về lạm phát tại Việt Nam. Các thách thức này không chỉ đến từ sự biến động của giá cả mà còn từ các yếu tố kinh tế vĩ mô khác.

2.1. Tác động của giá dầu đến lạm phát

Giá dầu là một trong những yếu tố quan trọng nhất ảnh hưởng đến lạm phát. Khi giá dầu tăng, chi phí vận chuyển và sản xuất cũng tăng theo, dẫn đến sự gia tăng giá cả hàng hóa tiêu dùng.

2.2. Tác động của tỷ giá hối đoái đến lạm phát

Tỷ giá hối đoái có thể ảnh hưởng đến giá nhập khẩu và từ đó tác động đến giá cả trong nước. Sự biến động của tỷ giá có thể làm tăng chi phí hàng hóa nhập khẩu, dẫn đến lạm phát cao hơn.

III. Phương pháp nghiên cứu tác động cú sốc ngoại sinh đến lạm phát

Nghiên cứu này sử dụng mô hình SVAR để phân tích tác động của cú sốc ngoại sinh đến lạm phát tại Việt Nam. Phương pháp này cho phép đánh giá mối quan hệ giữa các biến số kinh tế và lạm phát một cách chính xác.

3.1. Mô hình SVAR và ứng dụng trong nghiên cứu

Mô hình SVAR (Structural Vector Autoregression) là một công cụ mạnh mẽ trong phân tích kinh tế. Nó cho phép xác định mối quan hệ giữa các biến số và đánh giá tác động của cú sốc ngoại sinh đến lạm phát.

3.2. Dữ liệu và phương pháp thu thập

Dữ liệu được thu thập từ các nguồn chính thống như Tổng cục Thống kê và IMF. Các biến số như giá dầu, tỷ giá hối đoái, chỉ số giá tiêu dùng và sản xuất sẽ được phân tích để đưa ra kết quả chính xác.

IV. Kết quả nghiên cứu về tác động cú sốc ngoại sinh đến lạm phát

Kết quả nghiên cứu cho thấy rằng cú sốc ngoại sinh có tác động đáng kể đến lạm phát tại Việt Nam. Tuy nhiên, mức độ tác động không đồng đều và phụ thuộc vào từng yếu tố cụ thể.

4.1. Phân tích phản ứng của lạm phát trước cú sốc

Phân tích cho thấy rằng lạm phát có xu hướng tăng mạnh sau khi có cú sốc từ giá dầu hoặc tỷ giá hối đoái. Điều này cho thấy sự nhạy cảm của nền kinh tế Việt Nam trước các biến động từ bên ngoài.

4.2. Kết quả phân rã phương sai

Kết quả phân rã phương sai cho thấy rằng cú sốc ngoại sinh giải thích một phần không nhỏ trong sự biến động của lạm phát, cho thấy tầm quan trọng của việc theo dõi các yếu tố bên ngoài.

V. Kết luận và hướng nghiên cứu tương lai về lạm phát

Nghiên cứu đã chỉ ra rằng cú sốc ngoại sinh có tác động lớn đến lạm phát tại Việt Nam. Tuy nhiên, cần có những nghiên cứu sâu hơn để hiểu rõ hơn về mối quan hệ này và tìm ra các giải pháp hiệu quả.

5.1. Tóm tắt kết quả nghiên cứu

Kết quả nghiên cứu cho thấy rằng chính sách tiền tệ và các biện pháp kiểm soát lạm phát cần được điều chỉnh để ứng phó với các cú sốc ngoại sinh.

5.2. Đề xuất hướng nghiên cứu tiếp theo

Cần tiếp tục nghiên cứu về tác động của các yếu tố khác như chính sách tài khóa và các yếu tố kinh tế toàn cầu đến lạm phát tại Việt Nam để có cái nhìn toàn diện hơn.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong bối cảnh Việt Nam gia nhập Tổ chức Thương mại Thế giới (WTO) từ năm 2006, nền kinh tế nước ta đã chứng kiến sự gia tăng nhanh chóng về quy mô thương mại và đầu tư nước ngoài. Tuy nhiên, quá trình hội nhập cũng làm tăng tính bất ổn của tỷ giá nội tệ và các yếu tố bên ngoài như giá dầu, giá nhập khẩu, ảnh hưởng trực tiếp đến chỉ số lạm phát trong nước. Giai đoạn nghiên cứu từ 2001 đến 2013 được lựa chọn nhằm phân tích tác động của các cú sốc ngoại sinh như biến động tỷ giá hối đoái, giá dầu và chỉ số giá nhập khẩu đến các chỉ số giá trong nước, bao gồm chỉ số giá sản xuất (PPI) và chỉ số giá tiêu dùng (CPI). Mục tiêu chính của nghiên cứu là đánh giá mức độ truyền dẫn của các cú sốc này đến lạm phát, từ đó cung cấp cơ sở khoa học cho việc xây dựng chính sách tiền tệ và kiểm soát lạm phát hiệu quả. Nghiên cứu sử dụng mô hình Structural Vector Autoregression (SVAR) với dữ liệu quý từ các nguồn Tổng cục Thống kê Việt Nam và IMF, nhằm đo lường tác động của các biến ngoại sinh đến biến nội sinh trong nền kinh tế Việt Nam. Kết quả nghiên cứu có ý nghĩa quan trọng trong việc hiểu rõ cơ chế truyền dẫn lạm phát và vai trò của chính sách vĩ mô trong việc ổn định giá cả, góp phần nâng cao hiệu quả quản lý kinh tế vĩ mô.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu dựa trên lý thuyết truyền dẫn tỷ giá hối đoái (Exchange Rate Pass-Through - ERPT) và các cơ chế tác động của cú sốc ngoại sinh đến biến số vĩ mô trong nước. Cú sốc ngoại sinh được định nghĩa là sự thay đổi các nhân tố bên ngoài quốc gia như tỷ giá, giá dầu, giá nhập khẩu ảnh hưởng đến nền kinh tế trong nước. Lý thuyết ERPT giải thích cách tỷ giá hối đoái ảnh hưởng đến giá nhập khẩu, giá sản xuất và giá tiêu dùng thông qua hai kênh truyền dẫn chính: kênh trực tiếp (ảnh hưởng đến giá nhập khẩu và chi phí sản xuất) và kênh gián tiếp (ảnh hưởng đến nhu cầu và giá cả trong nước). Lý thuyết ngang giá sức mua (Purchasing Power Parity - PPP) cũng được áp dụng để giải thích sự chuyển dịch giá cả giữa các quốc gia, trong đó có các khái niệm như luật một giá, ngang giá sức mua tuyệt đối và tương đối. Ngoài ra, nghiên cứu còn tham khảo các mô hình VAR và SVAR để phân tích mối quan hệ động giữa các biến kinh tế vĩ mô và cú sốc ngoại sinh.

Các khái niệm chính bao gồm:

• Cú sốc ngoại sinh (exogenous shocks)
• Truyền dẫn tỷ giá hối đoái (ERPT)
• Chỉ số giá nhập khẩu (IMP), chỉ số giá sản xuất (PPI), chỉ số giá tiêu dùng (CPI)
• Lý thuyết ngang giá sức mua (PPP)
• Mô hình Structural Vector Autoregression (SVAR)

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng dữ liệu quý giai đoạn 2001-2013, bao gồm các biến: giá dầu (Oil), lỗ hổng sản lượng (GAP), tỷ giá hối đoái VND/USD (E), chỉ số giá nhập khẩu (IMP), chỉ số giá sản xuất (PPI), chỉ số giá tiêu dùng (CPI) và cung tiền M2. Dữ liệu được thu thập từ Tổng cục Thống kê Việt Nam (GSO) và Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF). Các biến được xử lý bằng phương pháp điều chỉnh theo mùa vụ Census X12 và chuyển đổi logarithm để ổn định phương sai.

Phương pháp phân tích chính là mô hình SVAR, cho phép xác định cấu trúc và tác động của các cú sốc ngoại sinh đến các biến nội sinh trong mô hình. Trước khi ước lượng, các biến được kiểm định tính dừng bằng kiểm định Augmented Dickey-Fuller (ADF) để tránh hồi quy giả. Độ trễ tối ưu của mô hình được xác định qua các tiêu chí như LR, FPE, AIC, HQ và kiểm định Portmanteau, kết quả chọn độ trễ 4 quý. Các kiểm định tự tương quan phần dư và tính ổn định của mô hình VAR cũng được thực hiện để đảm bảo tính hợp lệ của mô hình. Quy trình nghiên cứu bao gồm: kiểm định nghiệm đơn vị, lựa chọn độ trễ, ước lượng mô hình VAR, xác định ma trận cấu trúc cho SVAR, phân tích hàm phản ứng đẩy (Impulse Response Function) và phân rã phương sai (Variance Decomposition).

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Tính dừng của các biến: Kiểm định ADF cho thấy biến lỗ hổng sản lượng (GAP) dừng ở chuỗi gốc I(0), trong khi các biến còn lại như tỷ giá (E), giá dầu (Oil), chỉ số giá nhập khẩu (IMP), chỉ số giá sản xuất (PPI), chỉ số giá tiêu dùng (CPI) và cung tiền M2 dừng ở sai phân bậc nhất I(1). Điều này cho phép sử dụng mô hình SVAR với các biến đã được xử lý phù hợp.

2. Độ trễ tối ưu: Độ trễ tối ưu của mô hình VAR được xác định là 4 quý, phù hợp với các tiêu chí thống kê và kiểm định tự tương quan phần dư, đảm bảo mô hình ổn định và không có tự tương quan.

3. Mức độ truyền dẫn của cú sốc ngoại sinh: Kết quả phân rã phương sai cho thấy các cú sốc ngoại sinh (giá dầu, tỷ giá, chỉ số giá nhập khẩu) chỉ giải thích khoảng 24% sự biến động của lạm phát (CPI) tại Việt Nam trong giai đoạn nghiên cứu. Điều này cho thấy mức độ truyền dẫn thấp và không hoàn toàn của các cú sốc này đến chỉ số giá tiêu dùng.

4. Phản ứng của các chỉ số giá: Hàm phản ứng đẩy cho thấy cú sốc tỷ giá và giá dầu có tác động tích cực đến chỉ số giá sản xuất (PPI) và chỉ số giá tiêu dùng (CPI), tuy nhiên mức độ tác động không lớn và có xu hướng giảm dần theo thời gian. Cú sốc giá nhập khẩu cũng ảnh hưởng đến các chỉ số giá nhưng mức độ truyền dẫn thấp hơn.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân mức độ truyền dẫn thấp của cú sốc ngoại sinh đến lạm phát ở Việt Nam có thể do chính sách kiểm soát giá cả và tỷ giá của Chính phủ, cũng như vai trò quan trọng của chính sách tiền tệ trong việc ổn định kinh tế vĩ mô. So sánh với các nghiên cứu ở các nước phát triển và các nước đang phát triển khác, mức độ truyền dẫn tại Việt Nam thấp hơn, tương đồng với kết quả nghiên cứu tại Sri Lanka và Tanzania, nơi chính phủ cũng có vai trò kiểm soát chặt chẽ các biến số kinh tế. Kết quả này nhấn mạnh rằng các chính sách vĩ mô trong nước đóng vai trò quyết định trong việc kiểm soát lạm phát, hạn chế ảnh hưởng từ các cú sốc bên ngoài. Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ hàm phản ứng đẩy và bảng phân rã phương sai để minh họa mức độ tác động và sự biến động của các biến số theo thời gian.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Tăng cường chính sách tiền tệ linh hoạt: Ngân hàng Nhà nước cần tiếp tục sử dụng các công cụ chính sách tiền tệ như điều chỉnh cung tiền M2 và lãi suất để kiểm soát lạm phát, đặc biệt trong các giai đoạn có biến động lớn của tỷ giá và giá dầu. Thời gian thực hiện: liên tục và theo dõi hàng quý.

2. Ổn định tỷ giá hối đoái: Chính phủ và Ngân hàng Nhà nước nên duy trì chính sách tỷ giá linh hoạt nhưng ổn định, giảm thiểu biến động mạnh của tỷ giá VND/USD nhằm hạn chế tác động tiêu cực đến giá cả trong nước. Thời gian thực hiện: trung hạn, 1-2 năm.

3. Quản lý giá cả hàng hóa nhập khẩu: Cần có các biện pháp kiểm soát và giám sát giá nhập khẩu, đặc biệt là các mặt hàng thiết yếu, nhằm giảm thiểu tác động của biến động giá nhập khẩu đến lạm phát nội địa. Thời gian thực hiện: ngắn hạn và trung hạn.

4. Tăng cường dự báo và cảnh báo sớm: Xây dựng hệ thống dự báo tác động của các cú sốc ngoại sinh đến lạm phát để có các biện pháp ứng phó kịp thời, giảm thiểu rủi ro cho nền kinh tế. Chủ thể thực hiện: Bộ Tài chính, Ngân hàng Nhà nước, các viện nghiên cứu kinh tế. Thời gian thực hiện: ngay lập tức và liên tục cập nhật.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Các nhà hoạch định chính sách tiền tệ: Nghiên cứu cung cấp cơ sở khoa học để thiết kế chính sách tiền tệ phù hợp nhằm kiểm soát lạm phát trong bối cảnh biến động kinh tế toàn cầu.

2. Các nhà nghiên cứu kinh tế vĩ mô: Luận văn là tài liệu tham khảo quan trọng về mô hình SVAR và phân tích tác động của cú sốc ngoại sinh đến lạm phát tại các nền kinh tế đang phát triển.

3. Các tổ chức tài chính và ngân hàng: Giúp hiểu rõ hơn về cơ chế truyền dẫn tỷ giá và giá dầu đến lạm phát, từ đó xây dựng các chiến lược quản lý rủi ro hiệu quả.

4. Sinh viên và học viên cao học chuyên ngành Tài chính - Ngân hàng: Cung cấp kiến thức thực tiễn và phương pháp nghiên cứu kinh tế lượng ứng dụng trong phân tích kinh tế vĩ mô.

Câu hỏi thường gặp

1. Cú sốc ngoại sinh là gì và tại sao lại quan trọng đối với lạm phát?
   Cú sốc ngoại sinh là những biến động từ bên ngoài như giá dầu, tỷ giá hối đoái ảnh hưởng đến nền kinh tế trong nước. Chúng quan trọng vì có thể làm tăng chi phí sản xuất và giá tiêu dùng, dẫn đến lạm phát.

2. Mô hình SVAR có ưu điểm gì trong nghiên cứu này?
   SVAR giúp xác định cấu trúc và tác động của các cú sốc một cách rõ ràng dựa trên lý thuyết kinh tế, khắc phục hạn chế của mô hình VAR truyền thống, từ đó phân tích chính xác hơn mối quan hệ giữa các biến.

3. Tại sao mức độ truyền dẫn của cú sốc ngoại sinh đến lạm phát ở Việt Nam lại thấp?
   Do chính sách kiểm soát giá cả và tỷ giá của Chính phủ, cùng với vai trò của chính sách tiền tệ trong việc ổn định kinh tế, làm giảm ảnh hưởng trực tiếp của các cú sốc bên ngoài đến lạm phát.

4. Các biến số nào được sử dụng để đại diện cho cú sốc ngoại sinh trong nghiên cứu?
   Các biến chính gồm giá dầu thế giới (Oil), tỷ giá hối đoái VND/USD (E) và chỉ số giá nhập khẩu (IMP), được xem là các cú sốc ngoại sinh tác động đến nền kinh tế Việt Nam.

5. Kết quả nghiên cứu có thể áp dụng như thế nào trong thực tiễn?
   Kết quả giúp các nhà hoạch định chính sách điều chỉnh chính sách tiền tệ và tỷ giá phù hợp, đồng thời xây dựng các biện pháp kiểm soát giá cả nhằm ổn định lạm phát và phát triển kinh tế bền vững.

Kết luận

• Nghiên cứu xác định mức độ truyền dẫn thấp của các cú sốc ngoại sinh đến lạm phát tại Việt Nam trong giai đoạn 2001-2013, với khoảng 24% biến động lạm phát được giải thích bởi các cú sốc này.
• Mô hình SVAR được áp dụng hiệu quả để phân tích tác động của giá dầu, tỷ giá và chỉ số giá nhập khẩu đến các chỉ số giá trong nước.
• Kết quả nhấn mạnh vai trò quan trọng của chính sách tiền tệ và kiểm soát giá cả trong việc ổn định lạm phát.
• Đề xuất các giải pháp chính sách nhằm tăng cường kiểm soát tỷ giá, cung tiền và giá nhập khẩu để giảm thiểu tác động tiêu cực từ các cú sốc bên ngoài.
• Các bước tiếp theo bao gồm mở rộng nghiên cứu với dữ liệu cập nhật và phân tích sâu hơn về tác động của các chính sách vĩ mô trong bối cảnh kinh tế toàn cầu biến động.

Hành động ngay: Các nhà hoạch định chính sách và nhà nghiên cứu kinh tế nên ứng dụng kết quả nghiên cứu để nâng cao hiệu quả quản lý kinh tế vĩ mô, góp phần ổn định và phát triển kinh tế Việt Nam trong tương lai.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1: Giới thiệu đề tài, trong chương này tác giả sẽ cho thấy lý do nghiên cứu, mục tiêu nghiên cứu, tổng quan về phương pháp nghiên cứu và bố cục của bài nghiên cứu Chương 2: Tổng quan về các nghiên cứu trước đây về sự tác động của cú sốc ngoại sinh vào lạm phát. Trong chương này, tác giả sẽ tóm tắt các nghiên cứu trước đây về tác động của cú sốc ngoại sinh vào chỉ số giá của một quốc gia. Chương 3: Phương pháp nghiên cứu của đề tài, tác giả trình bày phương pháp sử dụng để thực hiện bài nghiên cứu. Cách tính các biến và nguồn dữ liệu của bài nghiên cứu.

Chương 4: Kết quả nghiên cứu, thông qua kết quả nghiên cứu tác giả phân tích so sánh kết quả nghiên cứu của tác giả với những nghiên cứu trước đây trên thế giới về cú sốc ngoại sinh tác động đến lạm phát và lần lượt trả lời cho các câu hỏi đã đặt ra ở phần mục tiêu nghiên cứu. Chương 5: Kết luận, tác giả trình bày một cách ngắn gọn những gì tác giả phát hiện thông qua nghiên cứu. Đóng góp của luận văn Thứ nhất, luận văn góp phần cung cấp thông tin tổng quan hơn về tác động của cú sốc ngoại sinh cụ thể là giá dầu, tỷ giá và chỉ số giá nhập khẩu tác động đếnLUAN TIEU lạm phátMOI tại Việtdownload Nam là như thế:nào trong giai đoạn nghiên cứu.com 5 Thứ hai, luận văn đã xác định được xu hướng biến động của các cú sốc ngoại sinh vào chỉ số giá ở Việt Nam trong giai đoạn nghiên cứu. Thứ ba, thực hiện chức năng phân rã phương sai, cú sốc ngoại sinh giải thích bao nhiêu phần trăm trong sự biến động của lạm phát ở Việt Nam.

TIEU LUAN MOI download : [e-mail] 6 Chương 2: TỔNG QUAN VỀ CÁC NGHIÊN CỨU TRƯỚC ĐÂY VỀ SỰ TÁC ĐỘNG CỦA CÚ SỐC NGOẠI SINH VÀO LẠM PHÁT 2. Nền tảng lý thuyết 2. Thế nào là cú sốc ngoại sinh và thế nào là truyền dẫn tỷ giá hối đoái (ERPT). Cú sốc ngoại sinh là sự thay đổi của các nhân tố bên ngoài quốc gia tác động đến tình hình kinh tế của một quốc gia đó.

Hay nói một cách dễ hiểu, đó là sự truyền dẫn của các nhân tố bên ngoài như tỷ giá, giá dầu đến các biến số vĩ mô trong nước. Calvo, Leiderman and Reinhart (1993) đã tìm thấy những cú sốc ngoại sinh có tác động đáng kể đến tỷ giá hối đoái thực của các nước ở Châu Mỹ Latinh giai đoạn 1988-1991. Jonathan McCarthy (2000) nghiên cứu tác động của sự thay đổi tỷ giá hối đoái và giá nhập khẩu đến chỉ số giá trong nước (PPI, CPI) ở những quốc gia phát triển và tác giả sử dụng mô hình VAR để phân tích sự tương quan của sự biến động của tỷ giá hối đoái và giá nhập khẩu đến chuỗi các chỉ số giá ở các nước phát triển. Olivei (2002) cho rằng truyền dẫn tỷ giá hối đoái như là sự tác động của sự thay đổi tỷ giá đến giá nhập khẩu (tính trên đồng nội tệ) đối với những quốc gia có quan hệ xuất nhập khẩu với nhau.

Hay nói cách khác là 1% thay đổi của tỷ giá hối đoái sẽ tác động như thế nào đến sự thay đổi giá nhập khẩu. Nkunde Mwase (2006) có định nghĩa rộng hơn về truyền dẫn tỷ giá hối đoái chính là sự thay đổi của giá cả hàng hóa trong nước như thế nào khi có sự thay đổi 1% của cú sốc tỷ giá. Rudrani Bhattacharya, Ila Patmaik, Ajay Shah (2008) trong nghiên cứu của mình đã định nghĩa truyền dẫn tỷ giá hối đoái là phần trăm thay đổi của giá cả hàng hóa trong nước (domestic prices)- giá nhập khẩu, giá sản xuất, giá tiêu dùng và cả giá hàng hóa xuất khẩu- được xác định bởi các nhà nhập khẩu trong TIEU LUAN MOI download : [e-mail] 7 nước khi có sự thay đổi 1% của biến động tỷ giá hối đoái. Như vậy, qua những nghiên cứu đã nêu tác giả khái quát định nghĩa truyền dẫn tỷ giá như sau: “ truyền dẫn tỷ giá là phần trăm thay đổi của giá cả hàng hóa nội địa- chỉ số giá nhập khẩu (IMP), chỉ số giá sản xuất (PPI), chỉ số giá tiêu dùng (CPI)- khi có sự thay đổi một phần trăm (1%) của cú sốc tỷ giá”.

Cơ chế truyền dẫn tỷ giá hối đoái vào các chỉ số giá và phương thức tác động của các cú sốc từ bên ngoài đến các biến số vĩ mô trong nước. Theo Lafleche (1996) cho rằng những thay đổi của TGHĐ sẽ ảnh hưởng tỷ lệ lạm phát qua hai kênh cơ bản là: trực tiếp và gián tiếp. Có ít nhất 2 kênh chuyển dịch tỷ từ giá hối đoái vào giá cả trong nước: trực tiếp và gián tiếp, được tóm tắt trong một sơ đồ sau: Hình 2. Các kênh chuyển dịch tỷ giá hối đoái Sụt giảm tỷ giá Kênh trực tiếp Kênh gián tiếp Giá đầu vào nhập Giá hàng hóa Nhu cầu nội địa Nhu cầu nước khẩu tăng nhập khẩu tăng đối với hàng hóa ngoài đối với hàng nội địa tăng nội địa tăng Chi phí sản xuất tăng Sản xuất hàng hóa thay thế nội địa tăng Giá tiêu dùng tăng TIEU LUAN MOI download : [e-mail] 8 Kênh truyền dẫn trực tiếp: Những thay đổi trong tỷ giá hối đoái được truyền dẫn vào giá tiêu dùng thông qua những thay đổi trong giá nhập khẩu của hàng hóa trung gian và hàng hóa cuối cùng.

Khi nội tệ giảm giá, giá của hàng hóa nhập khẩu tính bằng nội tệ sẽ tăng lên. Trong trường hợp hàng hóa trung gian được nhập khẩu, giá tăng sẽ làm tăng chi phí biên, dẫn đến giá cả hàng hóa được sản xuất trong nước sẽ tăng. Các nghiên cứu thực nghiệm thường chia kênh truyền dẫn trực tiếp làm hai giai đoạn để nghiên cứu. Giai đoạn thứ nhất bao gồm những thay đổi trong tỷ giá hối đoái được truyền dẫn vào giá cả đầu vào nhập khẩu.

Giai đoạn thứ hai bao gồm những thay đổi trong tỷ giá hối đoái được truyền dẫn vào giá nhập khẩu sau đó theo chuỗi phân phối, truyền dẫn vào giá sản xuất và cuối cùng ảnh hưởng đến giá tiêu dùng. Các nghiên cứu thực nghiệm cho thấy rằng giá nhập khẩu nhạy với những thay đổi trong tỷ giá danh nghĩa hơn so với giá tiêu dùng nói chung (Obstfeld và Rogoff, 2000). Kênh truyền dẫn gián tiếp: sự giảm giá của đồng nội tệ ảnh hưởng đến giá xuất khẩu vì hàng hóa trong nước trở nên rẻ hơn trong thị trường nước ngoài. Làm tăng nhu cầu nước ngoài đối với hàng hóa trong nước dẫn đến áp lực làm tăng giá cả trong nước (Hyder và Shah, 2004).

Hiện tượng này được gọi là “sự thay thế bên ngoài”. Sự giảm giá của đồng nội tệ làm giá nhập khẩu của hàng hóa cuối cùng và hàng hóa trung gian tăng lên tính bằng nội tệ, làm tăng nhu cầu của hàng hóa thay thế trong nước (sự thay thế bên trong), gây ra áp lực tăng giá của hàng hóa thay thế trong nước (Dobrynskaya và Levando, 2005). Cơ sở lý thuyết của sự chuyển dịch tỷ giá hối đoái là lý thuyết ngang giá sức mua. Theo lý thuyết ngang giá sức mua, có sự chuyển dịch hoàn toàn những thay đổi trong tỷ giá hối đoái vào giá cả trong nước (Dobrynskaya và Levando, 2005).

Các nhà kinh tế học sử dụng 3 khái niệm để giải thích tại sao hàng hóa TIEU LUAN MOI download : [e-mail] 9 của một nước có giá cả bằng với giá cả của hàng hóa tương tự ở một nước khác. Quy luật một giá nói đến những hàng hóa riêng lẻ. Ngang giá sức mua tuyệt đối nói đến toàn bộ hàng hóa dịch vụ trong nền kinh tế. Và ngang giá sức mua tương đối nói đến sự thay đổi trong giá cả của hàng hóa.

Luật một giá là khái niệm đơn giản nhất về ngang giá sức mua. Luật một giá cho rằng giá cả của những hàng hóa tương tự nhau, khi tính bằng một đồng tiên chung tại mức tỷ giá hiện hành, ở cả hai thị trường phải ngang bằng nhau với giả định là không tồn tại chi phí giao dịch và thuế quan trong việc trao đổi mậu dịch giữa hai thị trường. Nếu có một sự chênh lệch trong giá cả giữa hai thị trường thì sẽ xuất hiện hành vi kinh doanh chênh lệch giá. Người ta sẽ mua hàng hóa ở thị trường có mức giá thấp và bán lại hàng hóa đó ở thị trường có mức giá cao hơn.

Điều này sẽ làm cho giá cả ở thị trường có mức giá thấp tăng lên và giá cả tại thị trường có mức giá cao sẽ giảm xuống cho đến khi giá cả hàng hóa ở hai thị trường bằng nhau. Công thức mô tả luật một giá như sau: PA = E. P∗A Với E là tỷ giá hối đoái danh nghĩa, được đo lường bằng những đơn vị nội tệ trên một đơn vị ngoại tệ. PA là mức giá mặt hàng A ở trong nước.

PA* là mức giá mặt hàng A ở nước ngoài. Luật một giá thường được sử dụng để xem xét sự chuyển dịch cho những hàng hóa đơn lẻ được mua bán giữa các quốc gia (Campa và Goldberg, 2002). Ngang giá sức mua tuyệt đối mở rộng cơ sở lý luận của luật một giá. Lý thuyết ngang giá sức mua tuyệt đối cho rằng tỷ giá hối đoái danh nghĩa giữa hai đồng tiền phải bằng với tỷ lệ tổng mức giá cả giữa hai quốc gia.

P∗ Với E là tỷ giá hối đoái danh nghĩa. P là giá cả của rổ hàng hóa trong nước. P * là TIEU LUAN MOI download : [e-mail] 10 giá cả của rổ hàng hóa nước ngoài. Giả định rằng hai rổ hàng hóa này được cấu thành bởi những loại hàng hóa và dịch vụ tương tự có tỷ trọng tham gia vào rổ hàng hóa như nhau.

Ngang giá sức mua tương đối cho rằng giá trị của ngoại tệ tăng lên hay giảm xuống một lượng bằng với sự chênh lệch giữa lạm phát trong nước và lạm phát nước ngoài Gọi Ih là mức lạm phát trong nước, If là mức lạm phát nước ngoài, ef là phần trăm thay đổi trong giá trị của đồng ngoại tệ, như vậy: Nếu ngang giá sức mua tồn tại, nội tệ giảm giá 1% (ngoại tệ tăng giá 1%) thì chỉ số giá trong nước sẽ tăng 1% (nếu các yếu tố khác không đổi). Hiện tượng này gọi là sự chuyển dịch hoàn toàn (complete pass-through). Trong thực tế, sự chuyển dịch của những thay đổi tỷ giá hối đoái danh nghĩa vào giá cả trong nước là không hoàn toàn (incomplete pass-through). Đã có nhiều công trình nghiên cứu giải thích sự chuyển dịch không hoàn toàn.