Luận văn thạc sĩ so sánh các nhân tố tác động đến fdi đầu tư mới và m a xuyên quốc gia của các doanh nghiệp việt nam đầu tư vào khu vực đông nam á

Luận văn thạc sĩ nghiên cứu so sánh các nhân tố tác động đến fdi đầu tư mới và m a xuyên quốc gia của các doanh nghiệp việt nam, đánh giá hiện trạng, phân tích vấn đề, đề xuất

• Tác giả: Huỳnh Thị Thúy Diễm
• Người hướng dẫn: TS. Vũ Việt Quảng
• Trường học: Trường Đại Học Kinh Tế Tp. Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Tài Chính – Ngân Hàng
• Đề tài: So Sánh FDI Và M&A Của Doanh Nghiệp Việt Nam Tại ASEAN
• Loại tài liệu: Luận Văn Thạc Sĩ
• Năm xuất bản: 2018
• Địa điểm: Tp. Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. CHƯƠNG 1: GIỚI THIỆU
• 1.1. Lý do chọn đề tài nghiên cứu
• 1.2. Mục tiêu nghiên cứu
• 1.3. Đối tượng nghiên cứu
• 1.4. Phạm vi nghiên cứu
• 1.5. Câu hỏi nghiên cứu
• 1.6. Phương pháp nghiên cứu
• 1.7. Đóng góp của luận văn
• 1.8. Bố cục của luận văn
• 2. CHƯƠNG 2: CƠ SỞ LÝ THUYẾT VÀ TỔNG QUAN CÁC NGHIÊN CỨU TRƯỚC ĐÂY
• 2.1. Định nghĩa FDI
• 2.2. Các lý thuyết về FDI
• 2.2.1. Lý thuyết chu kỳ sản phẩm của Vernon giải thích FDI
• 2.2.2. Lý thuyết về tỷ giá hối đoái của Cushman giải thích FDI
• 2.2.3. Lý thuyết nội bộ hóa của Buckley và Casson giải thích FDI
• 2.2.4. Lý thuyết độc quyền nhóm của Knickerbocker giải thích FDI
• 2.2.5. Mô hình chiết trung của Dunning giải thích FDI
• 2.3. Tại sao các doanh nghiệp Việt Nam đầu tư ra nước ngoài thay vì đầu tư trong nước?
• 2.4. Các nghiên cứu trước đây
• 2.4.1. Các nghiên cứu ngoài nước
• 2.4.2. Các nghiên cứu trong nước
• 3. CHƯƠNG 3: GIẢ THUYẾT NGHIÊN CỨU VÀ MÔ HÌNH NGHIÊN CỨU
• 3.1. Giả thuyết nghiên cứu
• 3.2. Phương pháp nghiên cứu và mô hình nghiên cứu
• 3.2.1. Mô hình cơ bản
• 3.2.2. Mô tả biến
• 3.2.3. Phương pháp thu thập và xử lý dữ liệu
• 3.2.3.1. Phương pháp thu thập dữ liệu
• 3.2.3.2. Quá trình xử lý dữ liệu
• 4. CHƯƠNG 4: KẾT QUẢ THỰC NGHIỆM
• 4.1. Thống kê mô tả. Kết quả thực nghiệm
• 4.2. Sự giống nhau trong các nhân tố quyết định giữa hai loại hình FDI: M & A xuyên quốc gia và FDI đầu tư mới
• 4.3. Tác động của môi trường pháp lý của quốc gia nhận đầu tư đến FDI
• 4.4. Ảnh hưởng của tổng tài sản và giá trị thị trường trên giá trị sổ sách của các doanh nghiệp trong nước đối với sự lựa chọn FDI
• 4.5. Ảnh hưởng của kinh nghiệm FDI của các doanh nghiệp trong nước đối với sự lựa chọn FDI
• 4.6. Tác động của giá cổ phiếu của các doanh nghiệp trong nước đối với sự lựa chọn FDI
• 4.7. Kiểm tra lại bằng mô hình Probit
• 5. CHƯƠNG 5: KẾT LUẬN
• 5.1. Gợi ý chính sách
• 5.2. Hạn chế của bài nghiên cứu
• 5.3. Đề xuất hướng nghiên cứu tiếp theo
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC

Tóm tắt

I. Tổng quan về FDI và M A của doanh nghiệp Việt Nam tại ASEAN

Đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) và mua bán và sáp nhập (M&A) là hai hình thức đầu tư quan trọng mà các doanh nghiệp Việt Nam đang áp dụng để mở rộng hoạt động kinh doanh tại khu vực ASEAN. FDI cho phép doanh nghiệp đầu tư vào các dự án mới, trong khi M&A giúp doanh nghiệp nhanh chóng thâm nhập vào thị trường thông qua việc mua lại hoặc sáp nhập với các công ty địa phương. Sự phát triển của FDI và M&A không chỉ thúc đẩy tăng trưởng kinh tế mà còn tạo ra nhiều cơ hội việc làm và chuyển giao công nghệ.

1.1. Định nghĩa và vai trò của FDI trong nền kinh tế

FDI là hình thức đầu tư mà doanh nghiệp Việt Nam đầu tư vốn vào các dự án ở nước ngoài, nhằm mục đích thu lợi nhuận lâu dài. FDI đóng vai trò quan trọng trong việc tăng cường năng lực cạnh tranh và thúc đẩy phát triển kinh tế.

1.2. Định nghĩa và vai trò của M A trong chiến lược đầu tư

M&A là hình thức mà doanh nghiệp mua lại hoặc sáp nhập với các công ty khác để mở rộng quy mô và thị phần. M&A giúp doanh nghiệp nhanh chóng tiếp cận công nghệ, thị trường và nguồn lực.

II. Những thách thức trong việc áp dụng FDI và M A tại ASEAN

Mặc dù FDI và M&A mang lại nhiều lợi ích, nhưng doanh nghiệp Việt Nam cũng phải đối mặt với nhiều thách thức khi đầu tư vào khu vực ASEAN. Các thách thức này bao gồm sự khác biệt về văn hóa, pháp lý và môi trường kinh doanh. Doanh nghiệp cần phải có chiến lược rõ ràng để vượt qua những rào cản này.

2.1. Rào cản pháp lý và quy định tại các quốc gia ASEAN

Mỗi quốc gia trong khu vực ASEAN có hệ thống pháp luật và quy định khác nhau, điều này có thể gây khó khăn cho doanh nghiệp trong việc thực hiện FDI và M&A. Doanh nghiệp cần nắm rõ các quy định để tránh rủi ro pháp lý.

2.2. Khác biệt văn hóa và phong cách kinh doanh

Sự khác biệt về văn hóa và phong cách kinh doanh giữa Việt Nam và các quốc gia ASEAN có thể tạo ra những hiểu lầm và khó khăn trong quá trình hợp tác. Doanh nghiệp cần có sự chuẩn bị kỹ lưỡng để thích ứng với môi trường mới.

III. Phương pháp lựa chọn giữa FDI và M A cho doanh nghiệp Việt Nam

Doanh nghiệp Việt Nam cần xác định rõ mục tiêu và chiến lược đầu tư để lựa chọn giữa FDI và M&A. Việc phân tích các yếu tố như thị trường, đối thủ cạnh tranh và khả năng tài chính sẽ giúp doanh nghiệp đưa ra quyết định đúng đắn.

3.1. Phân tích thị trường và đối thủ cạnh tranh

Trước khi quyết định đầu tư, doanh nghiệp cần phân tích kỹ lưỡng thị trường mục tiêu và đối thủ cạnh tranh. Điều này giúp doanh nghiệp hiểu rõ hơn về cơ hội và thách thức trong khu vực.

3.2. Đánh giá khả năng tài chính và nguồn lực

Khả năng tài chính và nguồn lực của doanh nghiệp là yếu tố quyết định trong việc lựa chọn hình thức đầu tư. Doanh nghiệp cần đảm bảo có đủ nguồn lực để thực hiện FDI hoặc M&A một cách hiệu quả.

IV. Ứng dụng thực tiễn của FDI và M A trong doanh nghiệp Việt Nam

Nhiều doanh nghiệp Việt Nam đã thành công trong việc áp dụng FDI và M&A để mở rộng hoạt động kinh doanh tại ASEAN. Các trường hợp điển hình cho thấy rằng việc lựa chọn đúng hình thức đầu tư có thể mang lại lợi ích lớn cho doanh nghiệp.

4.1. Các trường hợp thành công của doanh nghiệp Việt Nam

Nhiều doanh nghiệp Việt Nam đã thực hiện thành công các dự án FDI và M&A tại ASEAN, từ đó tạo ra lợi nhuận cao và mở rộng thị trường. Những trường hợp này có thể làm gương cho các doanh nghiệp khác.

4.2. Bài học kinh nghiệm từ các doanh nghiệp đi trước

Các doanh nghiệp đã thành công trong FDI và M&A có thể chia sẻ những bài học kinh nghiệm quý báu, giúp các doanh nghiệp khác rút ra được những kinh nghiệm cần thiết để tránh những sai lầm.

V. Kết luận và triển vọng tương lai của FDI và M A tại ASEAN

FDI và M&A sẽ tiếp tục đóng vai trò quan trọng trong chiến lược phát triển của doanh nghiệp Việt Nam tại ASEAN. Với sự phát triển của nền kinh tế khu vực, doanh nghiệp cần nắm bắt cơ hội để mở rộng hoạt động đầu tư.

5.1. Triển vọng phát triển của FDI và M A

Triển vọng phát triển của FDI và M&A tại ASEAN là rất lớn, đặc biệt trong bối cảnh hội nhập kinh tế ngày càng sâu rộng. Doanh nghiệp cần chuẩn bị sẵn sàng để tận dụng cơ hội này.

5.2. Đề xuất chính sách hỗ trợ từ chính phủ

Chính phủ cần có các chính sách hỗ trợ doanh nghiệp trong việc thực hiện FDI và M&A, từ đó tạo điều kiện thuận lợi cho doanh nghiệp phát triển bền vững tại khu vực ASEAN.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Đầu tư trực tiếp ra nước ngoài (FDI) đã trở thành một xu hướng quan trọng trong bối cảnh hội nhập kinh tế toàn cầu, với vốn FDI toàn cầu năm 2016 đạt khoảng 1 nghìn tỷ USD. Tại Việt Nam, từ năm 2007 đến 2016, số dự án đầu tư ra nước ngoài tăng từ 64 lên 1.188 dự án, với tổng vốn đăng ký gần 21 tỷ USD, tập trung chủ yếu vào các quốc gia Đông Nam Á như Lào, Campuchia, Malaysia và Myanmar. Sự gia tăng này đặt ra câu hỏi về các nhân tố ảnh hưởng đến quyết định đầu tư của các doanh nghiệp Việt Nam, đặc biệt là lựa chọn giữa hai hình thức FDI đầu tư mới (Greenfield FDI) và mua bán, sáp nhập xuyên quốc gia (M&A xuyên quốc gia).

Mục tiêu nghiên cứu nhằm phân tích và so sánh các nhân tố tác động đến quyết định lựa chọn hai hình thức FDI này của các doanh nghiệp Việt Nam đầu tư vào khu vực Đông Nam Á trong giai đoạn 2007-2016. Nghiên cứu tập trung vào các yếu tố vĩ mô như GDP, quy mô dân số, thuế thu nhập doanh nghiệp, thương mại song phương; các yếu tố môi trường pháp lý như luật bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ (IPR), chỉ số thuận lợi kinh doanh (EDBI); và đặc trưng doanh nghiệp như quy mô, kinh nghiệm FDI, giá cổ phiếu. Kết quả nghiên cứu có ý nghĩa quan trọng trong việc hỗ trợ doanh nghiệp Việt Nam định hướng chiến lược đầu tư ra nước ngoài hiệu quả, đồng thời góp phần hoàn thiện chính sách thu hút và quản lý FDI.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu dựa trên các lý thuyết kinh tế về FDI, bao gồm:

• Mô hình chiết trung OLI của Dunning: Giải thích FDI dựa trên ba lợi thế chính gồm Ownership (quyền sở hữu), Location (vị trí), và Internalization (nội bộ hóa). Doanh nghiệp sẽ thực hiện FDI khi có lợi thế sở hữu độc quyền, lợi thế vị trí tại quốc gia nhận đầu tư và lợi ích từ việc nội bộ hóa thị trường.

• Lý thuyết chu kỳ sản phẩm của Vernon: Mô tả bốn giai đoạn của sản phẩm (đổi mới, tăng trưởng, trưởng thành, suy giảm) và giải thích sự dịch chuyển đầu tư ra nước ngoài dựa trên nhu cầu thị trường và công nghệ.

• Lý thuyết nội bộ hóa của Buckley và Casson: Nhấn mạnh vai trò của thị trường không hoàn hảo và sự cần thiết của các công ty đa quốc gia (MNC) trong việc nội bộ hóa các hoạt động kinh doanh xuyên quốc gia.

• Lý thuyết độc quyền nhóm của Knickerbocker: Giải thích hành vi bắt chước trong đầu tư M&A xuyên quốc gia giữa các doanh nghiệp cùng ngành nhằm duy trì lợi thế cạnh tranh.

Các khái niệm chính được sử dụng gồm: FDI đầu tư mới (Greenfield FDI), M&A xuyên quốc gia, chỉ số thuận lợi kinh doanh (EDBI), điểm số bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ (IPR Score), kinh nghiệm FDI, giá trị thị trường trên giá trị sổ sách (Market to Book), và tỷ suất sinh lợi bất thường tích lũy (Cumulative Abnormal Return - CAR).

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng dữ liệu bảng (panel data) thu thập từ 36 doanh nghiệp niêm yết trên thị trường chứng khoán Việt Nam có hoạt động FDI vào 9 quốc gia Đông Nam Á trong giai đoạn 2007-2016. Dữ liệu bao gồm thông tin về các thương vụ M&A xuyên quốc gia, FDI đầu tư mới, các chỉ số kinh tế vĩ mô, môi trường pháp lý và đặc trưng doanh nghiệp.

Phương pháp phân tích chính là hồi quy có vẻ không liên quan (Seemingly Unrelated Regression - SUR) nhằm đồng thời ước lượng các phương trình mô hình quyết định lựa chọn M&A xuyên quốc gia và FDI đầu tư mới. Kết quả được kiểm định lại bằng mô hình hồi quy Probit để đánh giá tính nhạy cảm của các biến độc lập. Phần mềm Stata 12 và Excel được sử dụng để xử lý và phân tích dữ liệu.

Các biến độc lập được phân loại thành ba nhóm: yếu tố vĩ mô (GDP, dân số, thuế doanh nghiệp, thương mại song phương), yếu tố môi trường pháp lý (IPR Score, EDBI), và đặc trưng doanh nghiệp (quy mô, kinh nghiệm FDI, giá cổ phiếu). Biến phụ thuộc là lựa chọn hình thức FDI (M&A xuyên quốc gia hoặc FDI đầu tư mới).

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Ảnh hưởng của GDP và các yếu tố vĩ mô: GDP của quốc gia nhận đầu tư có tác động tích cực và tương tự đến cả hai hình thức FDI, với mức tăng GDP làm tăng khả năng doanh nghiệp Việt Nam lựa chọn M&A xuyên quốc gia hoặc FDI đầu tư mới. Thuế thu nhập doanh nghiệp có tác động tiêu cực, làm giảm khả năng đầu tư. Thương mại song phương cũng thúc đẩy hoạt động FDI, đặc biệt là M&A xuyên quốc gia.

2. Tác động của môi trường pháp lý: Luật bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ (IPR) có ảnh hưởng tích cực đến quyết định FDI đầu tư mới, đặc biệt với các doanh nghiệp thuộc ngành dược phẩm, hóa chất, máy móc và thiết bị điện. Ngược lại, các doanh nghiệp ngành thực phẩm, giấy, thiết bị vận chuyển có xu hướng chọn M&A xuyên quốc gia khi quốc gia nhận đầu tư có chỉ số thuận lợi kinh doanh (EDBI) cao, tức môi trường kinh doanh đơn giản, nhanh chóng và bảo vệ quyền sở hữu tốt.

3. Đặc trưng doanh nghiệp và kinh nghiệm FDI: Doanh nghiệp đã có mạng lưới khu vực (Regional Networks) tại quốc gia nhận đầu tư có xu hướng ưu tiên FDI đầu tư mới để tận dụng kinh nghiệm và rút ngắn thời gian gia nhập thị trường. Ngược lại, doanh nghiệp chưa có kinh nghiệm thường chọn M&A xuyên quốc gia nhằm nhanh chóng tiếp cận thị trường.

4. Giá cổ phiếu và lợi nhuận bất thường: Hoạt động M&A xuyên quốc gia tạo ra tỷ suất sinh lợi bất thường tích lũy (CAR) cao hơn sau khi đầu tư, trong khi FDI đầu tư mới có xu hướng làm tăng giá cổ phiếu trước khi đầu tư. Điều này cho thấy M&A mang lại lợi ích ngắn hạn rõ rệt hơn về mặt tài chính, còn FDI đầu tư mới là chiến lược dài hạn.

Thảo luận kết quả

Kết quả cho thấy các yếu tố vĩ mô như GDP và thương mại song phương là nhân tố chung thúc đẩy cả hai hình thức FDI, phù hợp với các nghiên cứu quốc tế trước đây. Sự khác biệt trong tác động của môi trường pháp lý phản ánh đặc thù ngành nghề và chiến lược đầu tư của doanh nghiệp Việt Nam. Ví dụ, ngành công nghệ cao đòi hỏi bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ nghiêm ngặt nên ưu tiên FDI đầu tư mới để kiểm soát công nghệ, trong khi ngành thực phẩm và thiết bị vận chuyển ưu tiên M&A để tận dụng môi trường kinh doanh thuận lợi.

Việc doanh nghiệp có kinh nghiệm FDI chọn FDI đầu tư mới phù hợp với lý thuyết nội bộ hóa và mô hình OLI, cho thấy lợi thế về mạng lưới và kiến thức thị trường giúp giảm rủi ro và chi phí gia nhập. Mối quan hệ giữa giá cổ phiếu và hình thức FDI cũng đồng thuận với các nghiên cứu về tác động tài chính của M&A và FDI.

Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ so sánh hệ số hồi quy của các biến độc lập trên hai hình thức FDI, bảng thống kê mô tả các biến và biểu đồ CAR thể hiện lợi nhuận bất thường tích lũy quanh thời điểm đầu tư.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Tăng cường cải thiện môi trường pháp lý: Chính phủ các quốc gia Đông Nam Á cần tiếp tục hoàn thiện luật bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ và đơn giản hóa thủ tục kinh doanh nhằm thu hút đa dạng các hình thức FDI, đặc biệt là FDI đầu tư mới cho các ngành công nghệ cao. Thời gian thực hiện: 2-3 năm; Chủ thể: Bộ Kế hoạch và Đầu tư, Bộ Tư pháp.

2. Hỗ trợ doanh nghiệp Việt Nam xây dựng mạng lưới khu vực: Các cơ quan quản lý và hiệp hội doanh nghiệp cần tạo điều kiện, hỗ trợ doanh nghiệp phát triển mạng lưới phân phối và sản xuất tại các quốc gia nhận đầu tư để tăng khả năng lựa chọn FDI đầu tư mới, nâng cao hiệu quả đầu tư. Thời gian: 1-2 năm; Chủ thể: Phòng Thương mại và Công nghiệp Việt Nam, Bộ Công Thương.

3. Đẩy mạnh đào tạo và nâng cao năng lực quản trị doanh nghiệp: Tập trung nâng cao năng lực quản lý, hiểu biết về thị trường quốc tế và pháp luật đầu tư cho doanh nghiệp nhằm giảm rủi ro khi thực hiện M&A xuyên quốc gia. Thời gian: liên tục; Chủ thể: các trường đại học, viện nghiên cứu, tổ chức đào tạo.

4. Xây dựng chính sách hỗ trợ tài chính và thông tin thị trường: Cung cấp các gói hỗ trợ tài chính, tư vấn pháp lý và thông tin thị trường cho doanh nghiệp có kế hoạch đầu tư ra nước ngoài, giúp doanh nghiệp lựa chọn hình thức FDI phù hợp với chiến lược phát triển. Thời gian: 1-3 năm; Chủ thể: Ngân hàng Nhà nước, Bộ Tài chính, Bộ Kế hoạch và Đầu tư.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Doanh nghiệp Việt Nam có kế hoạch đầu tư ra nước ngoài: Nghiên cứu giúp doanh nghiệp hiểu rõ các yếu tố ảnh hưởng đến lựa chọn hình thức FDI, từ đó xây dựng chiến lược đầu tư phù hợp, tối ưu hóa lợi ích tài chính và phát triển bền vững.

2. Cơ quan quản lý nhà nước về đầu tư và kinh tế đối ngoại: Cung cấp cơ sở khoa học để hoàn thiện chính sách thu hút và quản lý FDI, đặc biệt trong việc hỗ trợ doanh nghiệp trong nước mở rộng thị trường quốc tế.

3. Các nhà nghiên cứu và học giả trong lĩnh vực kinh tế quốc tế, tài chính doanh nghiệp: Tài liệu tham khảo quan trọng về mô hình nghiên cứu, phương pháp phân tích và kết quả thực nghiệm liên quan đến FDI và M&A xuyên quốc gia.

4. Tổ chức tài chính, ngân hàng và quỹ đầu tư: Hiểu rõ các nhân tố ảnh hưởng đến quyết định đầu tư của doanh nghiệp Việt Nam, từ đó thiết kế các sản phẩm tài chính và dịch vụ hỗ trợ phù hợp cho hoạt động FDI.

Câu hỏi thường gặp

1. FDI đầu tư mới và M&A xuyên quốc gia khác nhau như thế nào?
   FDI đầu tư mới (Greenfield) là hình thức doanh nghiệp xây dựng cơ sở sản xuất mới tại nước ngoài, trong khi M&A xuyên quốc gia là mua lại hoặc sáp nhập doanh nghiệp nước ngoài đã có sẵn. M&A thường mang lại lợi ích ngắn hạn nhanh hơn, còn FDI đầu tư mới là chiến lược dài hạn.

2. Yếu tố vĩ mô nào ảnh hưởng mạnh nhất đến quyết định FDI của doanh nghiệp Việt Nam?
   GDP của quốc gia nhận đầu tư là yếu tố quan trọng nhất, thúc đẩy cả hai hình thức FDI. Ngoài ra, thương mại song phương cũng đóng vai trò tích cực, trong khi thuế thu nhập doanh nghiệp có tác động tiêu cực.

3. Môi trường pháp lý ảnh hưởng thế nào đến lựa chọn hình thức FDI?
   Luật bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ (IPR) thúc đẩy FDI đầu tư mới, đặc biệt với các ngành công nghệ cao. Chỉ số thuận lợi kinh doanh (EDBI) cao làm tăng khả năng doanh nghiệp chọn M&A xuyên quốc gia, nhất là trong các ngành như thực phẩm và thiết bị vận chuyển.

4. Kinh nghiệm FDI của doanh nghiệp có vai trò gì?
   Doanh nghiệp đã có mạng lưới khu vực tại quốc gia nhận đầu tư có xu hướng chọn FDI đầu tư mới để tận dụng kinh nghiệm và giảm rủi ro gia nhập thị trường. Ngược lại, doanh nghiệp chưa có kinh nghiệm thường chọn M&A để nhanh chóng tiếp cận thị trường.

5. Giá cổ phiếu phản ánh thế nào về hiệu quả của hai hình thức FDI?
   M&A xuyên quốc gia thường tạo ra lợi nhuận bất thường tích lũy cao hơn sau khi đầu tư, trong khi FDI đầu tư mới có xu hướng làm tăng giá cổ phiếu trước khi đầu tư, phản ánh kỳ vọng dài hạn và sự chuẩn bị kỹ lưỡng của doanh nghiệp.

Kết luận

• Nghiên cứu đã làm rõ các nhân tố vĩ mô, môi trường pháp lý và đặc trưng doanh nghiệp ảnh hưởng đến quyết định lựa chọn FDI đầu tư mới và M&A xuyên quốc gia của doanh nghiệp Việt Nam tại Đông Nam Á trong giai đoạn 2007-2016.
• GDP và thương mại song phương là nhân tố chung thúc đẩy cả hai hình thức FDI, trong khi môi trường pháp lý và đặc thù ngành nghề tạo ra sự khác biệt trong lựa chọn hình thức đầu tư.
• Doanh nghiệp có kinh nghiệm FDI ưu tiên FDI đầu tư mới, còn doanh nghiệp chưa có kinh nghiệm thường chọn M&A xuyên quốc gia để giảm thiểu rủi ro và thời gian gia nhập thị trường.
• Hoạt động M&A xuyên quốc gia mang lại lợi nhuận bất thường tích lũy cao hơn sau đầu tư, còn FDI đầu tư mới làm tăng giá cổ phiếu trước đầu tư, phản ánh chiến lược tài chính và phát triển khác nhau.
• Các kết quả nghiên cứu cung cấp cơ sở khoa học cho doanh nghiệp và nhà hoạch định chính sách trong việc xây dựng chiến lược và chính sách hỗ trợ đầu tư ra nước ngoài hiệu quả.

Next steps: Triển khai các giải pháp cải thiện môi trường pháp lý, hỗ trợ doanh nghiệp phát triển mạng lưới khu vực và nâng cao năng lực quản trị. Khuyến khích nghiên cứu mở rộng phạm vi và cập nhật dữ liệu để theo dõi xu hướng FDI mới.

Call to action: Doanh nghiệp và nhà quản lý cần chủ động áp dụng kết quả nghiên cứu để tối ưu hóa chiến lược đầu tư quốc tế, đồng thời phối hợp hoàn thiện chính sách nhằm nâng cao hiệu quả và bền vững của hoạt động FDI.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1: Giới thiệu đề tài. Trong chương này, tác giả làm rõ lý do chọn đề tài nghiên cứu, mục tiêu nghiên cứu, đối tượng nghiên cứu, phạm vi nghiên cứu, câu hỏi nghiên cứu, phương pháp nghiên cứu và đóng góp của luận văn. Chương 2: Cơ sở lý thuyết và tổng quan các nghiên cứu trước đây. Ở chương này, tác giả hệ thống một số lý thuyết nền về đầu tư ra nước ngoài và các nghiên cứu trước đây của Việt Nam và trên thế giới về các nhân tố tác động đến FDI.

Dựa trên cơ sở những bằng chứng thực nghiệm này tác giả đưa ra các giả thuyết nghiên cứu và thực hiện kiểm định với dữ liệu là các doanh nghiệp Việt Nam có đầu tư ra khu vực Đông Nam Á. Chương 3: Giả thuyết nghiên cứu và mô hình nghiên cứu. Trong chương này, tác giả trình bày giả thuyết nghiên cứu, phương pháp nghiên cứu và mô hình nghiên cứu, mô tả biến, phương pháp thu thập và xử lý dữ liệu. Chương 4: Kết quả thực nghiệm.

Trong chương này, tác giả trình bày các kết quả kiểm định của đề tài cho trường hợp ở Việt Nam mà tác giả phát hiện được. Chương 5: Kết luận. Tác giả kết luận chung cho toàn bộ nội dung luận văn, từ đó đưa ra những gợi ý chính sách cho các doanh nghiệp Việt Nam khi đầu tư ra nước ngoài, tiếp đến là xác định những hạn chế của luận văn, đồng thời đề xuất hướng nghiên cứu tiếp theo. TIEU LUAN MOI download : [e-mail] 6 CHƢƠNG 2: CƠ SỞ LÝ THUYẾT VÀ TỔNG QUAN CÁC NGHIÊN CỨU TRƢỚC ĐÂY 2.

Định nghĩa FDI Cho đến nay có nhiều định nghĩa khác nhau cho đầu tư trực tiếp ra nước ngoài. Theo Quỹ tiền tệ quốc tế, khi đầu tư trực tiếp nước ngoài doanh nghiệp sẽ thu được lợi nhuận lâu dài tại một nền kinh tế khác, với mục đích là tăng tầm ảnh hưởng đến nền kinh tế đó. Theo Luật Đầu Tư của Việt Nam năm 2005, đầu tư trực tiếp nước ngoài là hình thức đầu tư do nhà đầu tư bỏ vốn đầu tư và tham gia quản lý hoạt động đầu tư. Theo Ngân hàng thế giời, đầu tư trực tiếp ra nước ngoài là dự án đầu tư từ nước ngoài, có lãi suất trên 10%.

Từ những định nghĩa nêu trên, có thể hiểu đầu tư trực tiếp ra nước ngoài (FDI) là việc nhà đầu tư chuyển vốn đầu tư từ quốc gia đi đầu tư đến quốc gia nhận đầu tư, thành lập tổ chức kinh tế ở nước ngoài và trực tiếp tham gia quản lý hoạt động của tổ chức đó. Các lý thuyết về FDI Để hiểu được FDI, đầu tiên phải hiểu được động lực nào thúc đẩy các doanh nghiệp lựa chọn hình thức đầu tư FDI. Bằng cách xem xét các kết quả đầu tư khác nhau: đầu tư trong nước, đầu tư ra nước ngoài, thực hiện các hoạt động của các công ty đa quốc gia hay đầu tư vào cổ phiếu (Lipsey, 2001), các nhà đầu tư sẽ lựa chọn thực hiện FDI đầu tư trực tiếp ra nước ngoài thay vì xuất khẩu hoặc các công ty trong nước thuê sản xuất ở bên ngoài. Trên thực tế khi nghiên cứu giải thích hiện tượng FDI, và chưa có lý thuyết nào được thống nhất chung cho FDI.

Tuy nhiên, theo Kindleberger (1969) tất cả các nghiên cứu đều đồng ý với ý kiến rằng, trong một thế giới cạnh tranh hoàn hảo, đầu TIEU LUAN MOI download : [e-mail] 7 tư trực tiếp nước ngoài sẽ không còn tồn tại. Những thất bại của thị trường sẽ thu hút FDI của các MNC, MNC sẽ tận dụng những lợi thế của mình từ công nghệ và thông tin vượt trội nhằm tạo cơ hội để MNC chiếm lĩnh thị phần. Do đó, nếu thị trường hoạt động hiệu quả và không có rào cản về thương mại hoặc cạnh tranh, thương mại quốc tế là cách duy nhất để tham gia vào thị trường quốc tế. Phải có một mô hình không hoàn hảo của thị trường thì đầu tư trực tiếp ra nước ngoài mới được thực hiện, và Hymer là người đầu tiên nhận thấy điều này.

Ông tin rằng các doanh nghiệp địa phương luôn luôn có được thông tin về môi trường kinh tế địa phương tốt hơn, và đối với các khoản đầu tư trực tiếp nước ngoài muốn thực hiện, hai điều kiện sau là cần thiết: 1. Các công ty nước ngoài phải có những lợi thế nhất định để có thể thực hiện đầu tư. Thị trường các doanh nghiệp thực hiện đầu tư đến là thị trường không hoàn hảo. Có rất nhiều nghiên cứu cố gắng giải thích FDI, và điều tất yếu xảy ra là trước khi có những nghiên cứu thành công, đã có nhiều nghiên cứu thất bại khi giải thích hiện tượng FDI.

Ví dụ lý thuyết Ricardo về lợi thế so sánh, lý thuyết danh mục đầu tư đã thất bại khi cố gắng giải thích hiện tượng FDI. Do lý thuyết Ricardo chỉ dựa trên 2 quốc gia, 2 sản phẩm, và khả năng di chuyển hoàn hảo của các nhân tố ở cấp độ địa phương. Lý thuyết danh mục cũng chỉ giải thích về việc đạt được các khoản đầu tư nước ngoài trong một danh mục đầu tư, nhưng không thể giải thích các khoản đầu tư trực tiếp. Ngược lại, những nghiên cứu về FDI được phát triển bởi J.Vernon đã thành công khi giải thích hiện tượng FDI và cho ra đời các lý thuyết sau: 2.

Lý thuyết chu kỳ sản phẩm của Vernon giải thích FDI TIEU LUAN MOI download : [e-mail] 8 Lý thuyết chu kỳ sản phẩm được phát triển bở Vernon năm 1966, được sử dụng để giải thích một số loại hình FDI của các công ty của Mỹ đầu tư vào khu vực Tây Âu sau Thế chiến II trong ngành cộng nghiệp chế tạo. Vernon tin rằng có bốn giai đoạn của chu kỳ sản phẩm: đổi mới, tăng trưởng, trưởng thành và suy giảm. Theo Vernon, trong giai đoạn đầu tiên các công ty đa quốc gia của Hoa Kỳ sáng tạo tạo ra những sản phẩm mới cho tiêu dùng trong nước và sau đó xuất khẩu phần thặng dư để phục vụ cho thị trường nước ngoài. Theo lý thuyết về chu kỳ sản phẩm, sau Chiến tranh thế giới II ở Châu Âu, nhu cầu về các sản phẩm chế tạo cũng tăng như ở Mỹ.

Do đó, các công ty Mỹ bắt đầu xuất khẩu, nhờ có lợi thế về công nghệ hơn so với các đối thủ cạnh tranh quốc tế. Trong giai đoạn đầu tiên của chu kỳ sản phẩm, các nhà sản xuất có lợi thế bằng cách sở hữu các công nghệ mới, khi sản phẩm đến giai đoạn phát triển thì công nghệ sản xuất cũng được biết đến. Các nhà sản xuất sẽ chuẩn hóa sản phẩm của mình, và các công ty khác sẽ sao chép công nghệ và cho ra đời sản phẩm đó. Do đó, các công ty Châu Âu đã bắt đầu sản xuất các sản phẩm mà các công ty Mỹ đang xuất khẩu sang khu vực này.

Các công ty Hoa Kỳ bị buộc phải thực hiện các cơ sở sản xuất tại Châu Âu để duy trì thị phần của mình ở Châu Âu. Lý thuyết về tỷ giá hối đoái trên thị trƣờng vốn không hoàn hảo của Cushman giải thích FDI Ban đầu rủi ro ngoại hối được phân tích từ khía cạnh thương mại quốc tế. Cushman (1985) đã phân tích ảnh hưởng của sự không chắc chắn của tỷ giá ngoại tệ như là một yếu tố ảnh hưởng đến FDI. Trong phân tích thực nghiệm, Cushman cho thấy rằng tỷ giá hối đoái thực tăng cường kích thích FDI khi được thực hiện bằng USD, trong khi đó, ngoại tệ tăng đã làm giảm FDI của các doanh nghiệp Hòa Kỳ.

Cushman kết luận rằng sự tăng giá đồng đô la đã làm giảm FDI vào Hoa Kỳ 25%. Lý thuyết nội bộ hóa của Buckley và Casson giải thích FDI TIEU LUAN MOI download : [e-mail] 9 Lý thuyết này được phát triển bởi Buckley và Casson, năm 1976 và sau đó được phát triển bởi Hennart, năm 1982 và Casson, năm 1983 nhằm giải thích sự tăng trưởng của các MNC và động cơ để MNC thực hiện đầu tư trực tiếp ra nước ngoài. Ban đầu, lý thuyết được đưa ra bởi Coase năm 1937 ở cấp độ quốc gia và Hymer năm 1976 ở cấp độ quốc tế. Lý thuyết của Buckley và Casson được gọi là lý thuyết nội bộ hóa do lý thuyết này nhấn mạnh đến việc thành lập các MNC.

Lý thuyết nội bộ hóa dựa trên ba định đề chính: 1. Các công ty tối đa hóa lợi nhuận trong thị trường không hoàn hảo. Thị trường không hoàn hảo là động lực để các công ty tạo ra thị trường nội bộ. Nội bộ hóa trên thị trường trên toàn thế giới tạo ra các MNC.

Một công ty thuộc mẫu nghiên cứu có thể phát triển một công nghệ, quy trình hoặc nguyên vật liệu đầu vào mới. Có thể rất khó để chuyển giao công nghệ hoặc bán nguyên vật liệu cho các công ty khác không liên quan vì các công ty khác thấy chi phí giao dịch quá cao. Với trường hợp này, công ty có thể lựa chọn nội bộ hóa bằng cách sử dụng sản phẩm đầu ra của một công ty con làm đầu vào cho việc sản xuất ở công ty con khác hoặc công nghệ do một công ty con phát triển có thể được sử dụng ở các công ty khác. Khi nội bộ hóa liên quan đến hoạt động ở các quốc gia khác nhau thì gọi là FDI.

Buckley và Casson (1976) đã xác định năm loại hình thị trường không hoàn hảo dẫn đến nội bộ hóa: (1) sự phối hợp các nguồn lực đòi hỏi một thời gian dài: (2) việc khai thác hiệu quả sức mạnh thị trường đòi hỏi phải có chi phí thông tin; (3) độc quyền song phương tạo ra các tình huống mặc cả không ổn định; (4) người mua không thể ước tính chính xác giá của hàng hoá bán; và (5) các can thiệp của chính phủ vào thị trường quốc tế tạo ra động lực cho việc định giá chuyển nhượng. Mặc dù Buckley và Casson thừa nhận nguy cơ can thiệp của chính phủ ở quốc gia nhận đầu tư, nhưng họ không xem xét sự khác biệt về mức độ rủi ro này trong các TIEU LUAN MOI download : [e-mail] 10 ngành khác nhau. Ví dụ, các ngành công nghiệp phát điện và viễn thông có thể phải đối mặt với nguy cơ lớn hơn về sự can thiệp của chính phủ vì các cân nhắc xã hội có thể yêu cầu cân bằng các mục tiêu cá nhân với các mục tiêu xã hội. Lý thuyết độc quyền nhóm của Knickerbocker giải thích FDI Knickerbocker (1973) cũng xây dựng lý thuyết dựa trên sự không hoàn hảo của thị trường.