Sách Giáo Khoa Sinh Học 9 - Chương trình chuẩn Bộ Giáo dục và Đào tạo

• Tác giả: Nguyễn Quang Vinh
• Chuyên ngành: Sinh học
• Đề tài: Sinh học 9
• Loại tài liệu: Sách giáo khoa
• Năm xuất bản: 2014

Tóm tắt

I. Tổng quan về Sgk sinh hoc 9 chuan

Sgk sinh hoc 9 chuan là sách giáo khoa chính thức cho môn Sinh học lớp 9 tại Việt Nam. Cuốn sách này được biên soạn bởi các chuyên gia giáo dục hàng đầu và cung cấp kiến thức toàn diện về sinh học. Nội dung sách bao gồm các chủ đề chính như di truyền và biến dị, cơ thể và môi trường. Sgk sinh hoc 9 chuan giúp học sinh hiểu rõ về các quy luật sinh học và ứng dụng trong cuộc sống hàng ngày.

1.1. Giới thiệu sách giáo khoa

Sgk sinh hoc 9 chuan được xuất bản bởi Nhà xuất bản Giáo dục Việt Nam, là tài liệu chính thức cho học sinh lớp 9. Sách cung cấp kiến thức về sinh học, giúp học sinh hiểu rõ về thế giới tự nhiên.

1.2. Cấu trúc sách

Sgk sinh hoc 9 chuan bao gồm các chủ đề chính như di truyền và biến dị, cơ thể và môi trường. Mỗi chủ đề được trình bày rõ ràng, dễ hiểu.

II. Phân tích nội dung Sgk sinh hoc 9 chuan

Nội dung Sgk sinh hoc 9 chuan bao gồm các chủ đề chính như di truyền và biến dị, cơ thể và môi trường. Cuốn sách này giúp học sinh hiểu rõ về các quy luật sinh học và ứng dụng trong cuộc sống hàng ngày. Các kiến thức trong sách được trình bày rõ ràng, dễ hiểu.

2.1. Di truyền và biến dị

Chủ đề di truyền và biến dị giúp học sinh hiểu rõ về các quy luật di truyền và biến dị trong tự nhiên.

2.2. Cơ thể và môi trường

Chủ đề cơ thể và môi trường giúp học sinh hiểu rõ về mối quan hệ giữa cơ thể sống và môi trường xung quanh.

III. Giải pháp và phương pháp học tập

Để học tập hiệu quả Sgk sinh hoc 9 chuan, học sinh cần đọc kỹ và hiểu rõ nội dung sách. Đồng thời, học sinh cần làm bài tập và tham gia các hoạt động thực hành để củng cố kiến thức.

3.1. Đọc kỹ và hiểu rõ nội dung sách

Học sinh cần đọc kỹ và hiểu rõ nội dung sách để nắm vững kiến thức.

3.2. Làm bài tập và tham gia hoạt động thực hành

Học sinh cần làm bài tập và tham gia các hoạt động thực hành để củng cố kiến thức và phát triển kỹ năng.

IV. Kết luận và ứng dụng

Sgk sinh hoc 9 chuan là tài liệu quý giá cho học sinh lớp 9. Cuốn sách này giúp học sinh hiểu rõ về sinh học và ứng dụng trong cuộc sống hàng ngày.

4.1. Tầm quan trọng của sách giáo khoa

Sgk sinh hoc 9 chuan là tài liệu chính thức cho học sinh lớp 9, giúp học sinh hiểu rõ về sinh học.

4.2. Ứng dụng trong cuộc sống hàng ngày

Kiến thức trong Sgk sinh hoc 9 chuan có nhiều ứng dụng trong cuộc sống hàng ngày, giúp học sinh hiểu rõ về thế giới tự nhiên.

Trích đoạn nội dung tài liệu

BÖÅ GIAÁO DUÅC VA ÀAÂO TAÅO Bé gi¸o dôc vµ ®µo t◊o NguyÔn Quang Vinh (Tæng Chñ biªn) − Vò §øc L√u (Chñ biªn) NguyÔn Minh C«ng − Mai Sü TuÊn Sinh häc (T¸i b¶n lÇn thø ch˙n) 9 Nhµ xuÊt b¶n gi¸o dôc viÖt nam B¶n quyÒn thuéc Nhµ xuÊt b¶n Gi¸o dôc ViÖt Nam − Bé Gi¸o dôc vµ §µo t◊o 01 −2014/CXB/255 − 1062/GD M∑ sË : 2H909T4 lêi nãi ®Çu õ Sinh häc 6 ®Õn Sinh häc 8, c¸c em ®· t˘m hiÓu nh÷ng kiÕn T thøc chñ yÕu vÒ sinh häc c¬ thÓ, thÊy ®√îc t˙nh ®a d◊ng sinh häc vµ l√îc sö tiÕn ho¸ cña sinh giíi. §Õn Sinh häc 9, c¸c em sÏ ®√îc t˘m hiÓu nh÷ng lÜnh vùc míi cña sinh häc, cô thÓ lµ di truyÒn vµ biÕn d˚, c¬ thÓ vµ m«i tr√êng. Khi t˘m hiÓu c¸c lÜnh vùc nµy, c¸c em ph¶i lu«n h√íng tíi gi¶i th˙ch ®√îc c¸c vÊn ®Ò c¬ b¶n vµ hÖ träng lµ : − T◊i sao con c¸i l◊i mang nh÷ng ®Æc ®iÓm gièng bè mÑ ? − Di truyÒn häc cã tÇm quan träng nh√ thÕ nµo ®èi víi s¶n xuÊt vµ ®êi sèng cña con ng√êi ? − Gi÷a c¸c sinh vËt víi nhau vµ víi m«i tr√êng cã quan hÖ ra sao ? − T◊i sao mçi ng√êi cÇn ph¶i cã ˝ thøc b¶o vÖ m«i tr√êng ? Th«ng qua nghiªn cøu c¸c th«ng tin ë kªnh ch÷ vµ kªnh h˘nh trong s¸ch gi¸o khoa (SGK), c¸c em ph¶i cè gflng tù tr¶ lêi c¸c lÖnh trong bµi, ®ã lµ c¸ch häc cã hiÖu qu¶ tèt ®Ó ®◊t ®√îc môc tiªu cña bµi, cña ch√¬ng còng nh√ cña toµn ch√¬ng tr˘nh. Nh÷ng h˘nh ¶nh trong SGK do c¸c t¸c gi¶ tù thiÕt kÕ hoÆc thu thËp tõ nhiÒu nguån t√ liÖu trong vµ ngoµi n√íc. Nhãm t¸c gi¶ SGK xin tá lßng biÕt ¬n c¸c t¸c gi¶ cña c¸c nguån t√ liÖu ®ã. Cuèi cïng, l√u ˝ c¸c em mét sè ®iÒu sau ®©y khi sö dông s¸ch : − Víi nh÷ng bµi cã b¶ng cÇn ®iÒn tiÕp, c¸c em nªn kÎ sfin b¶ng ®ã vµo vë ghi bµi hoÆc vµo vë bµi tËp Sinh häc 9, kh«ng ®iÒn trùc tiÕp vµo SGK. − CÇn ghi nhí phÇn tãm tflt c¸c ˝ ch˙nh ®· ®√îc ®ãng khung ë cuèi bµi vµ ®äc thªm môc “Em cã biÕt” ®Ó thu nhËn thªm th«ng tin. 3 − Sè thø tù cña h˘nh vµ cña b¶ng ®√îc ®Æt theo sè thø tù cña bµi. − Mét vµi k˙ hiÖu ®√îc dïng trong s¸ch : t : Nh÷ng ho◊t ®éng cÇn thùc hiÖn trªn líp (quan s¸t, th¶o luËn, tr¶ lêi c©u hái. Ph©n c«ng biªn so◊n s¸ch nµy nh√ sau : − Vò §øc L√u (Chñ biªn) biªn so◊n c¸c ch√¬ng I, II vµ III cña phÇn Di truyÒn vµ biÕn d˚ vµ phÇn tæng kÕt. − NguyÔn Minh C«ng biªn so◊n c¸c ch√¬ng IV, V vµ VI cña phÇn Di truyÒn vµ biÕn d˚. − Mai Sü TuÊn biªn so◊n phÇn Sinh vËt vµ m«i tr√êng. Chóc c¸c em thµnh c«ng. C¸c t¸c gi¶ 4 DI TRUYÒN Vµ BIÕN D˚ Bµi 1. Men®en vµ Di truyÒn häc I - Di truyÒn häc Di truyÒn lµ hiÖn t√îng truyÒn ®◊t c¸c t˙nh tr◊ng cña bè mÑ, tæ tiªn cho c¸c thÕ hÖ con ch¸u. BiÕn d˚ lµ hiÖn t√îng con sinh ra kh¸c víi bè mÑ vµ kh¸c nhau vÒ nhiÒu chi tiÕt. BiÕn d˚ vµ di truyÒn lµ hai hiÖn t√îng song song, gfln liÒn víi qu¸ tr˘nh sinh s¶n. t H·y liªn hÖ víi b¶n th©n vµ x¸c ®˚nh xem m˘nh gièng vµ kh¸c bè mÑ ë nh÷ng ®iÓm nµo (v˙ dô : h˘nh d◊ng tai, mflt, mòi, tãc, mµu mflt, da,. Nh÷ng kiÕn thøc c¬ së cña Di truyÒn häc ®Ò cËp tíi c¬ së vËt chÊt, c¬ chÕ vµ t˙nh quy luËt cña hiÖn t√îng di truyÒn vµ biÕn d˚. Tuy míi ®√îc h˘nh thµnh tõ ®Çu thÕ kØ XX vµ ph¸t triÓn m◊nh trong mÊy chôc n¨m gÇn ®©y, nh√ng Di truyÒn häc ®· trë thµnh mét ngµnh mòi nhän trong Sinh häc hiÖn ®◊i. Di truyÒn häc ®· trë thµnh c¬ së l˙ thuyÕt cña Khoa häc chän gièng, cã vai trß lín lao ®èi víi y häc, ®Æc biÖt cã tÇm quan träng trong C«ng nghÖ sinh häc hiÖn ®◊i. II - Men®en - ng√êi ®Æt nÒn mãng cho Di truyÒn häc Grªgo Men®en (1822 − 1884) (h˘nh 1.1) lµ ng√êi ®Çu tiªn vËn dông ph√¬ng ph¸p khoa häc vµo viÖc nghiªn cøu di truyÒn. Ph√¬ng ph¸p ®éc ®¸o cña Men®en ®√îc gäi lµ ph√¬ng ph¸p ph©n t˙ch c¸c thÕ hÖ lai, cã néi dung c¬ b¶n lµ : H˘nh 1. Grªgo Men®en (1822-1884) 5 − Lai c¸c cÆp bè mÑ kh¸c nhau vÒ mét hoÆc mét sè cÆp t˙nh tr◊ng thuÇn chñng t√¬ng ph¶n, råi theo dâi sù di truyÒn riªng rÏ cña tõng cÆp t˙nh tr◊ng ®ã trªn con ch¸u cña tõng cÆp bè mÑ. − Dïng to¸n thèng kª ®Ó ph©n t˙ch c¸c sè liÖu thu ®√îc. Tõ ®ã rót ra quy luËt di truyÒn c¸c t˙nh tr◊ng. Men®en ®· th˙ nghiÖm trªn nhiÒu lo◊i ®èi t√îng nh√ng c«ng phu vµ hoµn chØnh nhÊt lµ trªn ®Ëu Hµ Lan (cã hoa l√ìng t˙nh, tù thô ë trªn th©n ë ngän phÊn kh¸ nghiªm ngÆt). ≠ng ®· trång kho¶ng 37000 c©y, tiÕn hµnh lai 7 cÆp t˙nh tr◊ng (h˘nh 1.2) thuéc 22 gièng ®Ëu trong 8 n¨m liÒn, ph©n t˙ch trªn mét v◊n c©y lai vµ kho¶ng 300000 h◊t. Tõ ®ã, rót ra c¸c quy luËt di truyÒn (n¨m 1865), ®Æt H˘nh 1. C¸c cÆp t˙nh tr◊ng nÒn mãng cho Di truyÒn häc. trong th˙ nghiÖm cña Men®en t Quan s¸t h˘nh 1.2 vµ nªu nhËn xt vÒ ®Æc ®iÓm cña tõng cÆp t˙nh tr◊ng ®em lai. III - Mét sè thuËt ng÷ vµ k˙ hiÖu c¬ b¶n cña Di truyÒn häc − Mét sè thuËt ng÷ : + T˙nh tr◊ng lµ nh÷ng ®Æc ®iÓm vÒ h˘nh th¸i, cÊu t◊o, sinh l˙ cña mét c¬ thÓ. V˙ dô : c©y ®Ëu cã c¸c t˙nh tr◊ng : th©n cao, qu¶ lôc, h◊t vµng, ch˚u h◊n tèt. + CÆp t˙nh tr◊ng t√¬ng ph¶n lµ hai tr◊ng th¸i biÓu hiÖn tr¸i ng√îc nhau cña cïng lo◊i t˙nh tr◊ng. V˙ dô : h◊t tr¬n vµ h◊t nh¨n, th©n cao vµ th©n thÊp. + Nh©n tè di truyÒn quy ®˚nh c¸c t˙nh tr◊ng cña sinh vËt. V˙ dô : nh©n tè di truyÒn quy ®˚nh mµu sflc hoa hoÆc mµu sflc h◊t ®Ëu. + Gièng (hay dßng) thuÇn chñng lµ gièng cã ®Æc t˙nh di truyÒn ®ång nhÊt, c¸c thÕ hÖ sau gièng c¸c thÕ hÖ tr√íc. Trªn thùc tÕ, khi nãi gièng thuÇn chñng lµ nãi tíi sù thuÇn chñng vÒ mét hoÆc mét vµi t˙nh tr◊ng nµo ®ã ®ang ®√îc nghiªn cøu. 6 − Mét sè k˙ hiÖu : + P (parentes) : cÆp bè mÑ xuÊt ph¸t. + Php lai ®√îc k˙ hiÖu b»ng dÊu ×. Quy √íc giao tö ®ùc (hoÆc c¬ thÓ ®ùc) ®√îc k˙ hiÖu lµ , cßn giao tö c¸i (hay c¬ thÓ c¸i) k˙ hiÖu lµ . Quy √íc F1 lµ thÕ hÖ thø nhÊt, con cña cÆp P ; F2 lµ thÕ hÖ thø hai ®√îc sinh ra tõ F1 do sù tù thô phÊn hoÆc giao phÊn gi÷a c¸c F1. Di truyÒn häc nghiªn cøu c¬ së vËt chÊt, c¬ chÕ, t˙nh quy luËt cña hiÖn t√îng di truyÒn vµ biÕn d˚. Di truyÒn häc cã vai trß quan träng kh«ng chØ vÒ l˙ thuyÕt mµ cßn cã gi¸ tr˚ thùc tiÔn cho Khoa häc chän gièng vµ Y häc, ®Æc biÖt lµ trong C«ng nghÖ sinh häc hiÖn ®◊i. B»ng ph√¬ng ph¸p ph©n t˙ch c¸c thÕ hÖ lai, Men®en ®· ph¸t minh ra c¸c quy luËt di truyÒn tõ thùc nghiÖm, ®Æt nÒn mãng cho Di truyÒn häc. Tr˘nh bµy ®èi t√îng, néi dung vµ ˝ nghÜa thùc tiÔn cña Di truyÒn häc. Néi dung c¬ b¶n cña ph√¬ng ph¸p ph©n t˙ch c¸c thÕ hÖ lai cña Men®en gåm nh÷ng ®iÓm nµo ? 3. H·y lÊy c¸c v˙ dô vÒ c¸c t˙nh tr◊ng ë ng√êi ®Ó minh ho◊ cho kh¸i niÖm “cÆp t˙nh tr◊ng t√¬ng ph¶n”. T◊i sao Men®en l◊i chän c¸c cÆp t˙nh tr◊ng t√¬ng ph¶n khi thùc hiÖn c¸c php lai ? Ng√êi ®Æt nÒn mãng cho Di truyÒn häc §ã ch˙nh lµ linh môc Grªgo Men®en. Sau khi häc hÕt bËc Trung häc, do hoµn c¶nh gia ®˘nh khã kh¨n, Men®en vµo häc ë tr√êng dßng t◊i thµnh phè Brun¬ − quª h√¬ng «ng (nay thuéc Céng hoµ Sc) vµ sau 4 n¨m ®· trë thµnh linh môc (n¨m 1847). Thuë ®ã, tu viÖn cã lÖ c¸c thÇy dßng ph¶i d◊y häc c¸c m«n khoa häc cho c¸c tr√êng cña thµnh phè, do ®ã Men®en ®√îc cö ®i häc §◊i häc ë Viªn (1851−1853). Khi trë vÒ Brun¬, «ng võa tham gia d◊y häc võa nghiªn cøu khoa häc. Men®en tiÕn hµnh th˙ nghiÖm chñ yÕu ë ®Ëu Hµ Lan tõ n¨m 1856 ®Õn n¨m 1863 trªn m¶nh v√ên nhá trong tu viÖn. C¸c kÕt qu¶ nghiªn cøu nµy ®· gióp Men®en ph¸t hiÖn ra c¸c quy luËt di truyÒn vµ ®· ®√îc c«ng bè ch˙nh thøc vµo n¨m 1866. Do h◊n chÕ cña khoa häc ®√¬ng thêi nªn ng√êi ta ch√a hiÓu ®√îc gi¸ tr˚ ph¸t minh cña Men®en. §Õn n¨m 1900, c¸c quy luËt Men®en ®√îc c¸c nhµ khoa häc kh¸c t¸i ph¸t hiÖn còng b»ng thùc nghiÖm vµ n¨m ®ã ®√îc xem lµ n¨m Di truyÒn häc ch˙nh thøc ra ®êi. Lai mét cÆp t˙nh tr◊ng I - Th˙ nghiÖm cña Men®en §Ëu Hµ Lan cã ®Æc ®iÓm lµ tù thô phÊn kh¸ nghiªm ngÆt. Men®en ®· tiÕn hµnh giao phÊn gi÷a c¸c gièng ®Ëu Hµ Lan kh¸c nhau vÒ mét cÆp t˙nh tr◊ng thuÇn chñng t√¬ng ph¶n. Tr√íc hÕt, «ng cflt bá nh˚ Hoa trflng tõ khi ch√a ch˙n ë hoa cña c©y chän lµm ¨ Bá nh˚ ra khái b«ng hoa ®á mÑ ®Ó ng¨n ngõa sù tù thô phÊn. Khi nh˚ ®· ch˙n, «ng lÊy phÊn cña c¸c hoa trªn c©y ®√îc chän lµm bè rflc vµo ®Çu Nh˚ hoa (®ùc) nhu˛ cña c¸c hoa ®· ®√îc cflt nh˚ ë trªn c©y ®√îc chän lµm mÑ (h˘nh 2. F1 No·n (c¸i) ≠ ChuyÓn phÊn hoa tõ nh˚ cña b«ng hoa trflng sang ®√îc t◊o thµnh tiÕp tôc tù thô phÊn ®Ó Hoa ®á nhu˛ cña b«ng hoa ®á cho ra F2. KÕt qu¶ mét sè th˙ nghiÖm H˘nh 2. S¬ ®å thô phÊn nh©n t◊o cña Men®en ®√îc tr˘nh bµy ë b¶ng 2. trªn hoa ®Ëu Hµ Lan B¶ng 2. KÕt qu¶ th˙ nghiÖm cña Men®en P F1 F2 TØ lÖ kiÓu h˘nh F2 Hoa ®á × Hoa trflng Hoa ®á 705 hoa ®á ; 224 hoa trflng Th©n cao × Th©n lïn Th©n cao 787 th©n cao ; 277 th©n lïn Qu¶ lôc × Qu¶ vµng Qu¶ lôc 428 qu¶ lôc ; 152 qu¶ vµng C¸c t˙nh tr◊ng cña c¬ thÓ nh√ hoa ®á, hoa trflng, th©n cao, th©n lïn, qu¶ lôc, qu¶ vµng ®√îc gäi lµ kiÓu h˘nh. KiÓu h˘nh lµ tæ hîp toµn bé c¸c t˙nh tr◊ng cña c¬ thÓ. Trªn thùc tÕ, khi nãi tíi kiÓu h˘nh cña mét c¬ thÓ, ng√êi ta chØ xt mét vµi t˙nh tr◊ng ®ang ®√îc quan t©m nh√ mµu hoa, mµu qu¶, chiÒu cao c©y. t X em b¶ng 2 vµ ®iÒn tØ lÖ c¸c lo◊i kiÓu h˘nh ë F2 vµo « trèng. Dï thay ®æi v˚ tr˙ cña c¸c gièng lµm c©y bè vµ c©y mÑ nh√ gièng hoa ®á lµm bè vµ gièng hoa trflng lµm mÑ, hay ng√îc l◊i, kÕt qu¶ thu ®√îc cña 2 php lai ®Òu nh√ nhau.