Bé Gi¸o dôc vµ §µo t¹o NguyÔn Kh¾c Phi (Tæng Chñ biªn) NguyÔn V¨n Long (Chñ biªn phÇn V¨n) NguyÔn Minh ThuyÕt (Chñ biªn phÇn TiÕng ViÖt) TrÇn §×nh Sö (Chñ biªn phÇn TËp lµm v¨n) lª a diÖp quang ban Lª Quang H−ng lª xu©n th¹i ®ç ngäc thèng Phïng v¨n töu Ng÷ v¨n 9 TËp hai (T¸i b¶n lÇn thø m−êi l¨m) Nhµ xuÊt b¶n gi¸o dôc viÖt nam Hãy bảo quản, giữ gìn sách giáo khoa để dành tặng cho các em học sinh lớp sau ! ChÞu tr¸ch nhiÖm xuÊt b¶n : Chñ tÞch Héi ®ång Thµnh viªn nguyÔn ®øc th¸i Tæng Gi¸m ®èc hoµng lª b¸ch ChÞu tr¸ch nhiÖm néi dung : Tæng biªn tËp Phan xu©n thµnh Biªn tËp lÇn ®Çu : kim chung ngäc khanh hiÒn trang Biªn tËp t¸i b¶n : nguyÔn thÞ kim h»ng Biªn tËp kÜ thuËt : nguyÔn kim toµn – ®inh xu©n dung Tr×nh bμy b×a vμ minh ho¹ : trÇn tiÓu l©m Söa b¶n in : NguyÔn trÝ s¬n ChÕ b¶n : c«ng ty cP dÞch vô xuÊt b¶n gi¸o dôc hµ néi B¶n quyÒn thuéc Nhµ xuÊt b¶n Gi¸o dôc ViÖt Nam Bé Gi¸o dôc vµ §µo t¹o. Ng÷ v¨n 9 – tËp hai M· sè : 2H913T0 In. Sè §KXB: 01-2020/CXBIPH/334-869/GD Sè Q§XB: . In xong vµ nép l−u chiÓu quý . M· sè ISBN : TËp mét : 978-604-0-18612-6 TËp hai : 978-604-0-18613-3 2 Bμi 18 KÕt qu¶ cÇn ®¹t HiÓu ®−îc sù cÇn thiÕt cña viÖc ®äc s¸ch vμ ph−¬ng ph¸p ®äc s¸ch qua bμi nghÞ luËn s©u s¾c, giμu tÝnh thuyÕt phôc cña Chu Quang TiÒm. N¾m ®−îc ®Æc ®iÓm vμ c«ng dông cña khëi ng÷ trong c©u ; biÕt ®Æt c©u cã khëi ng÷. HiÓu vμ biÕt vËn dông c¸c phÐp lËp luËn ph©n tÝch, tæng hîp trong lμm v¨n nghÞ luËn. V¨n b¶n bμn vÒ ®äc s¸ch (TrÝch) Häc vÊn(1) kh«ng chØ lμ chuyÖn ®äc s¸ch, nh−ng ®äc s¸ch vÉn lμ mét con ®−êng quan träng cña häc vÊn. Bëi v× häc vÊn kh«ng chØ lμ viÖc c¸ nh©n, mμ lμ viÖc cña toμn nh©n lo¹i. Mçi lo¹i häc vÊn ®Õn giai ®o¹n h«m nay ®Òu lμ thμnh qu¶ cña toμn nh©n lo¹i nhê biÕt ph©n c«ng, cè g¾ng tÝch luü ngμy ®ªm mμ cã. C¸c thμnh qu¶ ®ã së dÜ kh«ng bÞ vïi lÊp ®i, ®Òu lμ do s¸ch vë ghi chÐp, l−u truyÒn l¹i. S¸ch lμ kho tμng quý b¸u cÊt gi÷ di s¶n tinh thÇn nh©n lo¹i, còng cã thÓ nãi ®ã lμ nh÷ng cét mèc trªn con ®−êng tiÕn ho¸ häc thuËt(2) cña nh©n lo¹i. NÕu chóng ta mong tiÕn lªn tõ v¨n ho¸, häc thuËt cña giai ®o¹n nμy, th× nhÊt ®Þnh ph¶i lÊy thμnh qu¶ nh©n lo¹i ®· ®¹t ®−îc trong qu¸ khø lμm ®iÓm xuÊt ph¸t. NÕu xo¸ bá hÕt c¸c thμnh qu¶ nh©n lo¹i ®· ®¹t ®−îc trong qu¸ khø, th× ch−a biÕt chõng chóng ta ®· lïi ®iÓm xuÊt ph¸t vÒ ®Õn mÊy tr¨m n¨m, thËm chÝ lμ mÊy ngh×n n¨m tr−íc. Lóc ®ã, dï cã tiÕn lªn còng chØ lμ ®i giËt lïi, lμm kÎ l¹c hËu. 3 §äc s¸ch lμ muèn tr¶ mãn nî ®èi víi thμnh qu¶ nh©n lo¹i trong qu¸ khø, lμ «n l¹i kinh nghiÖm, t− t−ëng cña nh©n lo¹i tÝch luü mÊy ngh×n n¨m trong mÊy chôc n¨m ng¾n ngñi, lμ mét m×nh h−ëng thô c¸c kiÕn thøc, lêi d¹y mμ biÕt bao ng−êi trong qu¸ khø ®· khæ c«ng t×m kiÕm míi thu nhËn ®−îc. Cã ®−îc sù chuÈn bÞ nh− thÕ th× mét con ng−êi míi cã thÓ lμm ®−îc cuéc tr−êng chinh(3) v¹n dÆm trªn con ®−êng häc vÊn, nh»m ph¸t hiÖn thÕ giíi míi. LÞch sö cμng tiÕn lªn, di s¶n tinh thÇn nh©n lo¹i cμng phong phó, s¸ch vë tÝch luü cμng nhiÒu, th× viÖc ®äc s¸ch còng ngμy cμng kh«ng dÔ. S¸ch tÊt nhiªn lμ ®¸ng quý, nh−ng còng chØ lμ mét thø tÝch luü. Nã cã thÓ lμm trë ng¹i cho nghiªn cøu häc vÊn. Ýt nhÊt cã hai c¸i h¹i th−êng gÆp. Mét lμ, s¸ch nhiÒu khiÕn ng−êi ta kh«ng chuyªn s©u. C¸c häc gi¶ Trung Hoa thêi cæ ®¹i do s¸ch khã kiÕm, mét ®êi ®Õn b¹c ®Çu míi ®äc hÕt mét quyÓn kinh (4). S¸ch tuy ®äc ®−îc Ýt, nh−ng ®äc quyÓn nμo ra quyÓn Êy, miÖng ®äc, t©m ghi, nghiÒn ngÉm ®Õn thuéc lßng, thÊm vμo x−¬ng tuû, biÕn thμnh mét nguån ®éng lùc tinh thÇn, c¶ ®êi dïng m·i kh«ng c¹n. Giê ®©y s¸ch dÔ kiÕm, mét häc gi¶ trÎ ®· cã thÓ khoe khoang tõng ®äc hμng v¹n cuèn s¸ch. "LiÕc qua" tuy rÊt nhiÒu, nh−ng "®äng l¹i" th× rÊt Ýt, gièng nh− ¨n uèng, c¸c thø kh«ng tiªu ho¸ ®−îc tÝch cμng nhiÒu, th× cμng dÔ sinh ra bÖnh ®au d¹ dμy, nhiÒu thãi xÊu h− danh n«ng c¹n ®Òu do lèi ¨n t−¬i nuèt sèng ®ã mμ sinh ra c¶. Hai lμ, s¸ch nhiÒu dÔ khiÕn ng−êi ®äc l¹c h−íng. BÊt cø lÜnh vùc häc vÊn nμo ngμy nay ®Òu ®· cã s¸ch vë chÊt ®Çy th− viÖn, trong ®ã nh÷ng t¸c phÈm c¬ b¶n, ®Ých thùc, nhÊt thiÕt ph¶i ®äc ch¼ng qua còng mÊy ngh×n quyÓn, thËm chÝ chØ mÊy quyÓn. NhiÒu ng−êi míi häc tham nhiÒu mμ kh«ng vô thùc chÊt, ®· l·ng phÝ thêi gian vμ søc lùc trªn nh÷ng cuèn s¸ch v« th−ëng v« ph¹t(5), nªn kh«ng tr¸nh khái bá lì mÊt dÞp ®äc nh÷ng cuèn s¸ch quan träng, c¬ b¶n. ChiÕm lÜnh häc vÊn gièng nh− ®¸nh trËn, cÇn ph¶i ®¸nh vμo thμnh tr× kiªn cè, ®¸nh b¹i qu©n ®Þch tinh nhuÖ, chiÕm cø mÆt trËn xung yÕu. Môc tiªu qu¸ nhiÒu, che lÊp mÊt vÞ trÝ kiªn cè, chØ ®¸ bªn ®«ng, ®Êm bªn t©y, ho¸ ra thμnh lèi ®¸nh "tù tiªu hao lùc l−îng". §äc s¸ch kh«ng cèt lÊy nhiÒu, quan träng nhÊt lμ ph¶i chän cho tinh, ®äc cho kÜ. NÕu ®äc ®−îc 10 quyÓn s¸ch kh«ng quan träng, kh«ng b»ng ®em thêi gian, søc lùc ®äc 10 quyÓn Êy mμ ®äc mét quyÓn thËt sù cã gi¸ trÞ. NÕu ®äc ®−îc m−êi quyÓn s¸ch mμ chØ l−ít qua, kh«ng b»ng chØ lÊy mét quyÓn mμ ®äc m−êi lÇn. "S¸ch cò tr¨m lÇn xem ch¼ng ch¸n Thuéc lßng, ngÉm kÜ mét m×nh hay", hai c©u th¬ ®ã ®¸ng lμm lêi r¨n cho mçi ng−êi ®äc s¸ch. §äc s¸ch vèn 4 cã Ých riªng cho m×nh, ®äc nhiÒu kh«ng thÓ coi lμ vinh dù, ®äc Ýt còng kh«ng ph¶i lμ xÊu hæ. §äc Ýt mμ ®äc kÜ, th× sÏ tËp thμnh nÕp suy nghÜ s©u xa, trÇm ng©m tÝch luü, t−ëng t−îng tù do ®Õn møc lμm ®æi thay khÝ chÊt(6) ; ®äc nhiÒu mμ kh«ng chÞu nghÜ s©u, nh− c−ìi ngùa qua chî, tuy ch©u b¸u ph¬i ®Çy, chØ tæ lμm cho m¾t hoa ý lo¹n, tay kh«ng mμ vÒ. ThÕ gian cã biÕt bao ng−êi ®äc s¸ch chØ ®Ó trang trÝ bé mÆt, nh− kÎ träc phó khoe cña, chØ biÕt lÊy nhiÒu lμm quý. §èi víi viÖc häc tËp, c¸ch ®ã chØ lμ lõa m×nh dèi ng−êi, ®èi víi viÖc lμm ng−êi th× c¸ch ®ã thÓ hiÖn phÈm chÊt tÇm th−êng, thÊp kÐm. S¸ch ®äc nªn chia lμm mÊy lo¹i, mét lo¹i lμ s¸ch ®äc ®Ó cã kiÕn thøc phæ th«ng mμ mäi c«ng d©n thÕ giíi hiÖn nay ®Òu ph¶i biÕt, mét lo¹i lμ s¸ch ®äc ®Ó trau dåi häc vÊn chuyªn m«n. Muèn cã kiÕn thøc phæ th«ng, hiÖn nay c¸c bμi häc ë trung häc vμ n¨m ®Çu ®¹i häc, nÕu ch¨m chØ häc tËp th× còng ®ñ dïng. NÕu ch¨m chØ häc tËp mμ chØ ®äc thuéc gi¸o tr×nh th× ch¼ng cã Ých lîi g×, mçi m«n ph¶i chän lÊy tõ 3 ®Õn 5 quyÓn xem cho kÜ. M«n häc kiÕn thøc phæ th«ng tæng sè kh«ng qu¸ m−êi mÊy m«n, mçi m«n chän tõ 3 ®Õn 5 quyÓn, tæng céng sè s¸ch cÇn ®äc còng ch¼ng qua trªn d−íi 50 quyÓn. §©y kh«ng thÓ xem lμ ®ßi hái qu¸ ®¸ng. Nãi chung sè s¸ch mμ mét ng−êi ®· ®äc, phÇn lín kh«ng chØ cã thÕ, nÕu hä kh«ng thu ®−îc lîi Ých thùc sù lμ do hä thiÕu lùa chän, khi ®äc lÏ ra ®äc kÜ th× hä l¹i ®äc qua loa. KiÕn thøc phæ th«ng kh«ng chØ cÇn cho c«ng d©n thÕ giíi hiÖn t¹i, mμ ngay nhμ häc gi¶ chuyªn m«n còng kh«ng thÓ thiÕu ®−îc. Khoa häc cËn ®¹i ph©n lo¹i chÆt chÏ, nh÷ng ng−êi chØ chuyªn mét häc vÊn phÇn nhiÒu khÐp kÝn trong ph¹m vi cña m×nh, lÊy cí lμ chuyªn m«n, kh«ng muèn biÕt ®Õn c¸c häc vÊn liªn quan. §iÒu nμy ®èi víi viÖc ph©n c«ng nghiªn cøu cã thÓ lμ cÇn thiÕt, nh−ng ®èi víi viÖc ®μo t¹o chuyªn s©u th× l¹i lμ mét sù hi sinh. Vò trô vèn lμ mét thÓ h÷u c¬, c¸c quy luËt bªn trong vèn liªn quan mËt thiÕt víi nhau, ®éng vμo bÊt cø chç nμo ®Òu tÊt liªn quan ®Õn c¸i kh¸c, do ®ã, c¸c lo¹i häc vÊn nghiªn cøu quy luËt, tuy bÒ ngoμi cã ph©n biÖt, mμ trªn thùc tÕ th× kh«ng thÓ t¸ch rêi. Trªn ®êi kh«ng cã häc vÊn nμo lμ c« lËp, t¸ch rêi c¸c häc vÊn kh¸c. VÝ nh− chÝnh trÞ häc(7) th× ph¶i liªn quan ®Õn lÞch sö, kinh tÕ, ph¸p luËt, triÕt häc, t©m lÝ häc, cho ®Õn ngo¹i giao, qu©n sù,. NÕu mét ng−êi ®èi víi c¸c häc vÊn liªn quan nμy mμ kh«ng biÕt ®Õn, chØ cã häc mét m×nh chÝnh trÞ häc th«i, th× cμng tiÕn lªn cμng gÆp khã kh¨n, gièng nh− con chuét chui vμo sõng tr©u, cμng chui s©u cμng hÑp, kh«ng t×m ra lèi tho¸t. C¸c häc vÊn kh¸c ®¹i kh¸i còng nh− vËy, kh«ng biÕt 5 réng th× kh«ng thÓ chuyªn, kh«ng th«ng th¸i th× kh«ng thÓ n¾m gän. Tr−íc h·y biÕt réng råi sau míi n¾m ch¾c, ®ã lμ tr×nh tù ®Ó n¾m v÷ng bÊt cø häc vÊn nμo. Trong lÞch sö häc thuËt, phμm lμ ng−êi cã thμnh tùu lín trong bÊt k× mét lÜnh vùc nμo, ®Òu ph¶i cã c¬ së s©u s¾c cña nhiÒu m«n häc vÊn kh¸c. (Chu Quang TiÒm(), trong Danh nh©n Trung Quèc bμn vÒ niÒm vui nçi buån cña viÖc ®äc s¸ch, B¾c Kinh, 1995, TrÇn §×nh Sö dÞch) Chó thÝch () Chu Quang TiÒm (1897 1986) : nhμ mÜ häc vμ lÝ luËn v¨n häc næi tiÕng cña Trung Quèc. (1) Häc vÊn : nh÷ng hiÓu biÕt thu nhËn ®−îc qua qu¸ tr×nh häc tËp. (2) Häc thuËt : hÖ thèng kiÕn thøc khoa häc. (3) Tr−êng chinh : cã hai nghÜa chÝnh : 1) chiÕn ®Êu l©u dμi ; 2) ®i xa v× môc ®Ých lín. Trong v¨n b¶n dïng víi nghÜa : phÊn ®Êu l©u dμi trªn con ®−êng häc vÊn. (4) Kinh (ë ®©y dïng víi nghÜa kinh ®iÓn) : s¸ch lμm khu«n mÉu cho mét häc thuyÕt, mét chñ nghÜa. (5) V« th−ëng v« ph¹t : ch¼ng Ých lîi, ch¼ng cã t¸c dông g× nh−ng còng ch¼ng cã h¹i. (7) ChÝnh trÞ häc : khoa häc nghiªn cøu vÒ tæ chøc vμ ®êi sèng chÝnh trÞ cña x· héi, vÒ nh÷ng vÊn ®Ò chÝnh s¸ch ®èi néi vμ quan hÖ quèc tÕ,. VÊn ®Ò nghÞ luËn cña bμi viÕt nμy lμ g× ? Dùa theo bè côc bμi viÕt, h·y tãm t¾t c¸c luËn ®iÓm cña t¸c gi¶ khi triÓn khai vÊn ®Ò Êy. Qua lêi bμn cña Chu Quang TiÒm, em thÊy s¸ch cã tÇm quan träng nh− thÕ nμo, viÖc ®äc s¸ch cã ý nghÜa g× ? 3. Muèn tÝch luü häc vÊn, ®äc s¸ch cã hiÖu qu¶, t¹i sao tr−íc tiªn cÇn biÕt chän lùa s¸ch mμ ®äc ?
