đặt vấn đề, các cách đọc và đặc biệt là nội dung và hiệu quả của phương pháp đọc nhanh được nêu trong bài. Các số liệu trong bài có ý nghĩa gì đối với việc giới thiệu phương pháp đọc nhanh ? PHƯƠNG PHÁP ĐỌC NHANH Ngày nay, khoa học đã tiến nhanh, máy tính điện tử và người máy đã giúp con người giải quyết nhiều vấn đề, nhưng nó không thể thay thế con người và con người vẫn là trưng gian giữa tự nhiên và máy móc ; con người đã lập chương trình cho máy tính và xử lí các thông tin. Muốn làm công việc này, con người cần phải đọc để hiểu điều người khác viết, tích luỹ kiến thức và tiết kiệm thời gian nghiên cứu. Tính đến nay, trong 500 năm lịch sử của mình, ngành in thế giới đã xuất bản hơn 300 triệu đầu sách, hằng năm cho ra đời 600 triệu trang in.
Vậy ta phải đọc như thế nào trước núi tư liệu này ? Nếu hằng ngày, ta cứ đọc theo kiểu thông thường với tốc độ 150 - 200 từ/ phút, thì trong toàn bộ cuộc đời, ta chỉ đọc được 2 - 3 nghìn quyển sách. Con số này là quá ít đối với những người muốn tiến kịp thời đại. Ngày nay, mỗi nhà 26 nghiên cứu cần phải đọc 50 — 100 nghìn cuốn sách trong cả cuộc đời. Rõ ràng cách đọc cũ không giải quyết được vấn đề.
Có nhiêu cách đọc khác nhau : cách đọc thành tiếng và cách đọc thầm. Đọc thành tiếng là từ các chữ ta đọc thành vần, nhiêu vần thành từ, nhiều từ thành câu và khi đọc lại phải phát âm. Có hai phương pháp đọc thầm quan trọng nhất, đó là phương pháp đọc theo dòng và phương pháp đọc ý. Với phương pháp thứ nhất, các từ được tiếp nhận như một chuỗi liên tục các đòng.
Đó là cách đọc của nhiều người với tốc độ đạt từ 150 —- 200 từ/ phút. Với cách đọc thư hai, người đọc không đọc theo từng câu mà thu nhận ý. Họ đọc ý chung chứa trong bài viết qua các từ chủ yếu (từ chủ đề, từ chìa khoá). Đây là phương pháp tiên tiến nhất vì nó cho phép ta thu nhận thông tin cần thiết chứa trong một đoạn văn, một trang sách, lọc bỏ những thông tin không cần thiết.
Cách đọc này gọi là đọc nhanh, tức là cách đọc toàn bộ khối từ, vì người đọc nắm vững nó, chỉ cần một cái nhìn đã bao trùm lên 6 - 7 đòng, và đôi khi cả trang và như thế thu nhận thông tin nhiều mà tốn ít thời gian. Những người nắm vững cách đọc nhanh không đọc theo đường ngang mà mắt họ luôn luôn chuyển động theo đường đọc từ trên xuống đưới. Với cách đọc này, cơ mắt ít mỏi. Cách đọc nhanh này không giống kiểu đọc đường chéo góc hay kiểu đọc các đòng đầu của một đoạn văn.
Với cách đọc mới, ta nhìn toàn bộ thông tin chứa trong trang sách, đọc toàn bộ bài viết và tiếp thu toàn bộ nội dung. Phương pháp này ai cũng học được nhưng phải tập trung cao, có ý chí. Trong những năm gắn đây, các phương pháp đọc nhanh đã được phổ biến khá rộng nhưng nó không phải là điều mới lạ. Trong các thời kì khác nhau trước đây, các nhà chính trị, nhà văn lôi lạc,.
đã phát triển nó và hoàn toàn nắm vững nó. Ví dụ : Na-pó-lê-ông đọc tốc độ 2 000 từ/phút, Ban-dắc đọc tốc độ 4 000 từ/ phút, Mác-xim Go-rơ-ki đọc mỗi trang sách chỉ mất vài giây. Còn Lê-nin như lướt qua trang sách nhưng Người nắm chắc được nội dung. Nhận rõ tầm quan trọng của phương pháp đọc nhanh, ở Nga, Mĩ và nhiều nước tiên tiến khác, các lớp dạy đọc nhanh đã được mở ngày càng nhiêu.
Sau khi dự các lớp này, người đọc có thể đạt tốc độ 1 500 từ/ phút, và đối với những bài viết nhẹ nhàng, đơn gián rhư truyện trinh thám, tốc độ đọc có thể lên tới 12 000 từ/ phút. (Theo Lịch văn hoá tổng hợp 1987— 1990 27 BÀI 20 Kết quả cần đạt e Cảm nhận được niềm vưi của Bác Hồ trong cuộc sống cách mạng đây gian khổở Pác Bó được diễn tả bằng những vần thơ tứ tuyệt bình dị. e Củng cố và nâng cao kiến thức về câu câu khiến đã học ở Tiểu học, nắm vững đặc điểm hình thức và chức năng của câu cầu khiến. e Biết cách quan sát, tìm hiểu, nghiên cứu và viết bài giới thiệu một danh lam thắng cảnh.
Hệ thống được kiến thức về văn bản thuyết minh. VĂN BẢN TỨC CẢNH PÁC BO®) Sáng ra bờ suối, tối vào hang, Cháo be rau măng vẫn sẵn sàng. Bàn đá chông chênh dịch sử Đảng, Cuộc đời cách mạng thật là sang. Tháng 2 năm 1941 (Thơ Hồ Chủ tịch, NXB Văn hợc, Hà Nội, 1967) Chú thích (*) Tháng 2 - 1941, sau ba mươi năm bôn ba hoạt động cách mạng ở nước ngoài, Bác Hồ trở vẻ Tổ quốc, trực tiếp lãnh đạo phong trào cách mạng trong nước.
Người sống và làm việc trong hoàn cảnh hết sức gian khổ : ở trong hang Pác Bó, một hang núi nhỏ sát biên giới Việt - Trung (thuộc huyện Hà Quảng, tỉnh Cao Bằng) ; thường phải ăn cháo ngô, măng rừng thay cơm ; bàn làm việc là một phiến đá bên bờ suối cạnh hang (được Người đặt tên là suối Lê-nin). (2) Su Dang : day la Lich su Dang Cộng sản Liên Xô, được Bác dich van tit dé làm tài liệu hoc tập cho cán bộ cách mạng khi đó. 28 Bác Hồ làm việc trong hang núi ở chiến khu Việt Bắc ĐỌC ~ HIỂU VĂN BẢN 1. Bài thơ thuộc thể thơ gì ? Hãy kể tên một số bài thơ cùng thể thơ này mà em đã học.
Nhận xét về giọng điệu chưng của bài thơ. Tâm trạng của Bác Hồ ở Pác Bó được biểu hiện như thế nào qua bài thơ ? Vì sao Bác lại cảm thấy cuộc sống gian khổ đó "thật là sang" ? 3*. Qua bài thơ, có thể thấy rõ Bác Hồ cảm thấy vui thích, thoải mái khi sống giữa thiên nhiên, Nguyễn Trãi cũng từng ca ngợi "thú lâm tuyển" (niềm vui thú được sống với rừng, suối) trong bài Côn Sơn ca. Hãy cho biết "thú lâm tuyển" ở Nguyễn Trãi và ở Bác Hồ có gì giống và khác nhau.
29 Ghi nhé Tức cảnh Pác Bó là bài thơ tứ tuyệt bình dị pha giọng vui đùa, cho thấy tỉnh thần lạc quan, phong thái ung dung của Bác Hồ trong cuộc sống cách mạng đây gian khổở Pác Bó. Với Người, làm cách mạng và sống hoà hợp với thiên nhiên là một niềm vui lớn. CÂU CẦU KHIẾN I- ĐẶC ĐIỂM HÌNH THỨC VÀ CHỨC NĂNG 1. Đọc những đoạn trích sau và trả lời câu hỏi.
a) Ông lão chảo con cá và nói : - Mụ vợ tôi lại nối cơn điên rồi. Nó không muốn làm bà nhất phẩm phu nhân nữa, nó muốn làm nữ hoàng. Con cá trả lời: - Thôi đừng Jo lắng. Trời phù hộ ldo.
Mu già sẽ là nữ hoàng. (Ông lão đánh cá và con cá vảng) b) Tôi khóc nấc lên. Mẹ tôi từ ngoài đi vào. Mẹ vuốt tóc tôi và nhẹ nhàng dắt tay em Thuỷ : — Đi thôi con.
(Theo Khánh Hoài, Cuộc chía tay của những con búp bê) Câu hỏi : ~ Trong những đoạn trích trên, câu nào là câu cầu khiến ? Đặc điểm hình thức nào cho biết đó là câu cầu khiến ? ~ Câu cầu khiến trong những đoạn trích trên dùng để làm gì ? 2. Đọc to những câu sau và trả lời câu hỏi. a) — Anh lam gi day ? - Mở cửa. Hôm nay trời nóng quá.
30 b) Đang ngồi viết thư, tôi bông nghe tiếng ai đó vọng vào : - Mở của ! Câu hỏi : - Cách đọc câu "Mở cửa f' trong (b) có khác với cách đọc câu "Mở cửa." trong (a) không ? - Câu "Mở cửa "' trong (b) dùng để làm gì, khác với câu "Mở cửa." trong (a) ở chỗ nào ? Ghi nhớ e Câu cầu khiến là câu có những từ câu khiến như : hãy, đừng, chớ,. hay ngữ điệu cầu khiến ; dùng để ra lệnh, yêu câu, đề nghị, khuyên bảo,. s Khi viết, câu câu khiến thường kết thúc bằng dấu chấm than, nhưng khi ý cầu khiến không được nhấn mạnh thì có thể kết thúc bằng dấu chấm. Il — LUYEN TAP 1.
Xét các câu sau và trả lời câu hỏi. a) Hãy lây gạo làm bánh mà lễ Tiên vương, (Bánh chưng, bánh giây) b) Ông giáo hút trước di. (Nam Cao, Lão Hạc) c) Nay chúng ta đừng làm gì nữa, thử xem lão Miệng có sống được không. (Chân, Tay, Tai, Mắt, Miệng) Câu hỏi : - Đặc điểm hình thức nào cho biết những câu trên là câu cầu khiến ? — Nhận xét về chủ ngữ trong những câu trên.
Thứ thêm, bớt hoặc thay đổi chủ ngữ xem ý nghĩa của các câu trên thay đổi như thế nào. Trong những đoạn trích sau, câu nào là câu cầu khiến ? Nhận xét sự khác nhau về hình thức biểu hiện ý nghĩa cầu khiến giữa những câu đó. a) Thôi, im cái điệu hát mưa đầm sùi sụt ấy đi. Đào tổ nông thì cho chết ! (Tô Hoài, Dé Mèn phiêu lưu kì) b) Ông đốc tươi cười nhẫn nại chờ chúng tôi : ~ Các em đừng khóc.
Trưa nay các em được về nhà cơ mà. Và ngày mai lại được nghỉ cả ngày nữa. (Thanh Tịnh, Tôi đi học) c) Có anh chàng nọ tính tình rất keo kiệt. Một hôm, đi đò qua sông, anh chàng khát nước bèn cúi xuống, lây tay vục nước sông uống.
Chẳng may quá đà, anh ta lộn cổ xuống sông. Một người ngôi cạnh thấy thế, vội giơ tay ra, hét lên : — Đưa tay cho tôi mau ! Anh chàng sắp chìm nghỉm nhưng vẫn không chịu nắm tay người kia. Bông một người có vẻ quen biết anh chàng chạy lại, nói : — Cầm lấy tay tôi này ! Tức thì, anh ta cố ngoïi lên, nắm chặt lây tay người nọ và được cứu thoát [. So sánh hình thức và ý nghĩa của hai câu sau : a) Hay cố ngồi dậy húp ít cháo cho đỡ xót ruột ! b) Thầy em hãy cố ngồi dậy húp ít cháo cho đỡ xót ruột, (Ngô Tất Tố, Tắt đèn) 4.
Xét đoạn trích sau và trả lời câu hỏi. Dế Choắt nhìn tôi mà rằng : — Anh đã nghĩ thương em như thế thì hay là anh đào giúp cho em một cái ngách sang bên nhà anh, phòng khi tắt lửa tối đèn có đứa nào đến bắt nạt thì em chạy sang. (Tô Hoài, Dế Mèn phiêt lưu kí) Dế Choắt nói với Dế Mèn câu trên nhằm mục đích gì ?
