CHƯƠNG 1: LY LUẬN CHUNG VE QUYỀN LẬP PHÁP VÀ TỎ CHỨC THỰC HIEN QUYỀN LẬP PHÁP Ở VIỆT NAM 1.1 Khái quát chung về quyền lập pháp. Khái niệm quyên lập pháp Trong lịch sử chính trị pháp lý thé giới, van dé lập pháp, vi tri của quyền lập pháp trong quyển lực nhà nước, quyển lực nhân dân đã được rất nhiễu nha tư tưởng bản tới, điển hình là quan điểm của Rouseau, Montesquieu. ‘Montesquieu đã viết trong cuốn Bản vẻ tinh thin pháp luật: "Trong một xã hội tư do, mọi người đều được xem như có tâm hẳn tự do, thi ho phải được tự quản, như vậy, tập đoản dân chúng phai có quyền lâp pháp. Tuy nhiên, trong một quốc gia lớn, không thé mong muốn mỗi công dan đều tham gia vào quá trình lập pháp.
Ở một quốc gia có quy mô nhỏ, việc này cũng rat phức tap. Do đó, nhân dân thực hiện quyên lap pháp bằng cách ủy quyên cho các đại biển của họ để thực hiện các nhiệm vụ mà cá nhân công dân không thé tư mình thực hiện được"5. Theo đó “quyển lập pháp thể hiện ý chí chung của quốc gi" Theo Từ điển Tiếng Việt, “lập pháp” được hiểu là định ra pháp luật ‘Theo nghĩa rộng được hiểu là “Trong mỗi quan hệ với quyển lực nha nước, lập pháp bao gồm vừa làm Hiển pháp và sửa đổi Hiển pháp, vừa làm luật va sửa đổi luật”, theo ngiãa hep, quyển lâp pháp chỉ bao gầm "làm luật vả sữa đổi luật Ẽ Theo Tử điển Luật học, lập pháp được hiểu như sau: “Lập pháp: mét trong ba chức năng của nha nước, cùng với quyển hành pháp va quyển tư * Mentesgrie (Hoing Thơ Dam dich, ord th dhẫuphíp hức NHB Tể Giới *Viinagenngithee (1995). Te din Teng Vực, OOS Da Neng pháp hợp thành quyền lực nhả nước.
Lập pháp, hiểu theo nghĩa rộng hơn, trong mỗi quan hệ với quyển lực nha nước, vừa lam luật vả sửa đổi luật, nhưng xét trong khuôn khổ, pham vi của ngành luật Hiển pháp, tức là hiểu theo nghĩa hep, thi quyên lập pháp chỉ bao gồm làm luật vả sửa đổi luật còn. lâm Hiển pháp và sửa đối Hiền pháp thuộc quyên lập hiền”. Quyên lực nha nước được tạo thành từ ba quyền: lập pháp, hành pháp và từ pháp. Trong khi lập pháp liên quan đến việc lam luật và sửa đổi luật, thì hành pháp là vé việc tổ chức thực hiện luật, và tư pháp liên quan dén việc giải quyết tranh chấp vả xử lý vi phạm.
Trong tác phẩm "Tinh than pháp luật" ‘Montesquieu để cập đến quyên lập pháp như là quyền “iàm ra luật, sửa đổi hay lúy bỗ iuật a ban hàm “`. ‘Tir góc độ trên, quyền lập pháp trong hệ thông pháp luật của Việt Nam, theo tư duy pháp quyền xã hồi chủ ngiĩa được xem như một phan của quyển lực nha nước. Lập pháp bao gồm “thể chế”, “thiết chế” va “lam luật va sửa đổi luật" với mục đích bão vé chủ quyên của nhân dân, thực hiện quyển lực của nhà nước và đâm bảo quyển con người, quyển công dân cũng như lợi ích chung của xã hội Mấc di có những quan điểm, nhân thức khác nhau tủy vảo từng giai đoạn lịch sử và cách tiếp cân, nhưng tu chung lại cho đến ngày nay, có thể tiểu như sau về quyền lập pháp: quyên lap pháp là quyền đại điện, thé hiện ý chi chung của nhân dân qua việc biểu quyết thông qua một đạo luật, một chính sách quốc gia và cini thé thực hiện quyền lập pháp này được giao là những người do phd thông đầu phiến bằu ra hợp thành cơ quan gọi là Quốc hội/Nghỉ viện Ynbetlecưn 328 ghe) Từ đến hất lọc Nhì ——-. 13 Cũng phải 1am 16 rằng mặc dù theo quy định của Hiển pháp, chức năng hàng đầu của Quốc hội là chức năng lập pháp va la cơ quan duy nhất có quyển.
lập hiển va lập pháp. Tuy nhiền, các quy định cu thể luôn phân biết rố rang lập tiển với lập pháp. Lập hiển la quyển năng riêng biệt được thực hiện theo quy. định và trình tự thủ tục riêng, khôngthé lẫn với quyên lap pháp - chỉ bao gồm.
“lâm luật va sửa đỗi luật”. Từ góc độ hiệu lực pháp ly, hiển pháp va luật mặc. da đều được Quốc hội thông qua nhưng có hiệu lực pháp lí khác nhau. Vì thé, không thể đánh đông lập pháp và lập hiển Đây là hai quyển năng khác nhau.
của Quốc hội - cơ quan đại biểu cao nhất, cơ quan cao nhất của quyển lực nhà nước. Quyên lập pháp có những đặc điểm cơ bản sau đây: Thứ nhất, quyễ: lập pháp là quyền lực mang tính đại diện. được nhân “dân trực tiếp ty quyền và giám sát. Quốc hội là cơ quan thực hiện quyền lập pháp do cử tỉ cả nước baw ra theo nguyên tắc phổ thông, bình đẳng, trực tiếp và bõ phiéu kin.
Quốc hội đại điện cho ý chi va nguyên vong của nhân dân c& nước, có nhiêm vụ quyết định vẻ các van để quốc gia quan trong và chịu trách nhiệm trước toàn dân. Vai trò chính của quyển lập pháp 1a đại diện cho ý chi của nhân dân, được thể hiện qua việc thông qua các văn bản pháp luật” Tint hai, quyén lập pháp là biểu luện rỡ nhất của chủ quyền nhân dân Quyển lực Nhả nước nói chung và quyền lap pháp trong Nhà nước pháp quyển sã hội chủ nghia xét vé nguồn gốc có cing nôi hảm là “toan bộ Quyên lực Nha nước trong tay nhân dân”. So với các nhóm quyên lực khác như quyền hảnh pháp, quyên tư pháp, cách thức nhân dén trao quyền lập pháp cho Quốc hội thể hiện rõ nhất chủ quyển nhân dân thông qua việc nhân dân trực tiếp ủy quyền thông qua hình thức bau cử trực tiếp phổ thông đâu phiếu. ˆ Đu 69 Hiinphip 2013 14 Do vậy, quyền lập pháp chính là cốt lõi va trực tiếp để đại diện cho lợi ích va ý chí của nhân dân, với trách nhiệm ban hảnh các văn bản pháp luật có tâm quan trong tối cao của quốc gia, chứa dug các nguyên tắc pháp lý chung áp dụng cho toan bộ xã hội.
Néu quyên lập pháp được thực hiện một cách chất lượng, thì quyền lam chủ của nhân dan được đi vào thực tế, gop phan quan. trọng trong việc thúc đẩy quyển lám chủ của nhân dân, đăm bảo vai trò lãnh. đạo của Dang, vả nâng cao khả năng quân lý và thực hiện của Nhà nước. Thứ ba, sẵn phẩm của gu): lập pháp là các văn bản qnp phạm pháp iật có hiện lực pháp If trong hộ thống pháp luật Quyên lập pháp là quyên “lam luật và sửa đổi luật", chỉ cỏ Quốc hội được thưc hiện Săn phẩm của quyển lêp pháp là "luất, pháp lệnh, là các VBQPPL”.
Ngoài ra, các cơ quan nha nước cúng được quyển ban hảnh. 'VBQPPL dưới hình thức nghị định, quyết định, thông tư. với điều kiên các. ‘van bản nay không được trái với nội dung luật, pháp lệnh do Quốc hội, Uy an Thường vụ Quốc hội ban hành 112.
VỊ trí vai trò của quyên lập pháp Quyên lực nha nước bao gồm quyển lập phảp, quyển hanh pháp va quyền từ pháp. Đây là từ học thuyết tam quyển phân lập (tác gi John Locke). Hoc thuyết nay sau đó được phát triển và mỡ rông bãi nhà xã hội học va luật học người Pháp Montesquieu”. Từ góc độ lý luôn, quyển lập pháp trong Nhà nước pháp quyén la quyền lực gốc, tiếp nhận iy quyền trực tiếp của nhân dân.
Điều nay được thể hiện ở một số điểm sau: Thứ nhất, bit nguén từ vi trí và vai trở quan trong cia quyên lập pháp trong xã hội chủ ngiĩa pháp quyển tại Việt Nam, quyển lập pháp trong hệ thông Nha nước đóng vai tro không thể thiểu. Nhiệm vụ cốt yếu của quyên lập ` Nguẫn Bồi, Deg Pn ca gu he nha móc túi vực tổ nh bộ ni nóc ở nated Se Tone 15 pháp là bao về chủ quyển của nhân dân, thực hiện quyền lực của Nha nước và dim bio việc bao vệ quyển con người, quyền công dân, cùng với lợi ich chung của sã hội. Điểu này được thực hiên thông qua việc tao ra Hiển pháp va sing tạo các đạo luật Ì Quyên lập pháp được trao cho Quốc hội, là tập hop của những đại biểu được nhân dân trực tiếp ủy quyền thông qua hình thức bầu cử trực tiếp phd thông đâu phiêu. Như vậy, quyền lập pháp chiu trách nhiém trực tiếp và tôi cao trong việc đại diện cho lợi ích và ý chỉ của nhân dân, với mục tiêu ban hành các văn bản pháp lý có hiệu lực cao nhất trên phạm vi quốc gia, đồng thời chứa đựng các nguyên tắc xử sự áp dụng rộng rai cho tat cả các thé chế trong xẽ hội Thứ hai, quyền lân pháp cùng nghĩa với quyền thành lập các nguyên tắc vẻ “chu trúc va hoạt đông của QHP và QTP”, tuy vậy hai quyển này được kiểm soát bằng hoạt đông lập pháp của Quốc hội.
Có nghĩa quyển lập pháp là quyền lực có trước, lả cơ sở cho việc thực hiện hai quyền còn lại. quyên lập pháp có sự phân công, phôi hợp, kiểm soát lẫn nhau. ‘Vai trò của quyên lập pháp là hết sức quan trọng, thể hiện ở những điểm sau: M6t là, quyền lâp pháp có vai trò chủ yếu trong việc zây dưng nên tang, hành rao pháp lý cho toàn sã hội va tổ chức và hoạt động của bộ máy nha nước Bến cạnh đó, quyển lập pháp còn tao ra những tiêu chí vé mắt pháp lý cho hoat động của là QHP và QTP để triển khai cơ chế phân công, phối hop, kiểm soát giữa các cơ quan nha nước. Đặc biết đối với QHP - quyển quan lý, điều hanh xã hội theo quy định của pháp luật, việc tổ chức thực hiện tốt quyền.
lập pháp sẽ tao ra các luật có chất lượng cao, vi thé gop phần quan trong trong việc tao nên một hé thông pháp luật toàn diện, thống nhất, đồng bô, minh ‘bach, khả thi, hiệu lực, hiệu quả, phủ hop với cuộc sông. op My umchinhri eubone/ïvloxshpitgty.ncut lý han/Er13138-cø-che pape soxt-quyen-ap-phap-o-vitnama lal 16 Đây lá tiêu chỉ đâu tiên dé đánh giá chất lượng cũng như hiệu quả hoạt động quản lý và điều hành của Chính phủ. Ngoài ra, đây cổng lả căn cứ, thước đo, chuẩn mực để TAND thực hiện QTP. Hai là, quyền lập pháp đóng một vai trò vô cùng quan trong trong việc biển chủ trương và định hướng chính tri của Đăng Công sản Việt Nam đối với Nhà nước và xã hội thanh những quy định cụ thể và quy tắc xt sư được thể chế hóa được thực hiện thường xuyên va đây đũ trong đòi sống xã hội.
quyền lập pháp giữ vai trò chính trong việc thực thi và bao đảm chủ quyển nhân dân. "Toàn bô Quyên lực Nhà nước là của nhân dân”.