phần mở đầu và phần kết luận, đề tài chia làm ba chƣơng: Chƣơng 1: Những vấn đề lý luận cơ bản về quản trị rủi ro trong cho vay tiêu dùng tại ngân hàng thƣơng mại Chƣơng 2: Thực trạng quản trị rủi ro trong cho vay tiêu dùng tại Agribank Kon Tum Chƣơng 3: Giải pháp tăng cƣờng công tác quản trị rủi ro trong cho vay tiêu dùng tại Agribank Kon Tum 7. Tổng quan tài liệu nghiên cứu Trong quá trình nghiên cứu, tìm hiểu tài liệu thực tiễn liên quan đến đề tài quản trị rủi ro trong cho vay tiêu dùng tại Ngân hàng thƣơng mại, hiện nay cũng có rất nhiều đề tài nghiên cứu lĩnh vực này và những đề tài nghiên cứu tƣơng tự, nhƣ: Quản trị rủi ro tín dụng tại Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn Việt Nam Chi nhánh tỉ Ngân hàng TMCP Công thƣơng Việt Nam – Chi nhánh Kon Tum. Cụ thể các công trình đã nghiên cứu về quản trị rủi ro tín dụng gồm: Luận văn thạc sĩ của Đỗ Vinh Hân: “Quản trị rủi ro tín dụng tại Chi nhánh Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn tỉnh Kon Tum”. Nội dung chính của đề tài là khái quát về những vấn đề cơ sở lý luận rủi ro tín dụng và quản trị rủi ro tín dụng, phân tích đánh giá thực trạng rủi ro tín dụng tại Chi nhánh đồng thời tác giả của luận văn nói trên đã đƣa ra một số giải pháp về công tác quản trị rủi ro tín dụng.
Mặt đƣợc của đề tài là đã nêu ra các nội dung quy trình trong công tác quản trị rủi ro tín dụng, đề tài đã đề cập khá rộng về vấn đề nhận diện những rủi ro cũng nhƣ chính sách quản trị rủi ro và tài trợ rủi ro. Tuy nhiên, đề tài trong nội dung công tác quản trị rủi ro tín dụng chƣa đƣa ra những phƣơng pháp cụ thể để đo lƣợng những rủi ro đây là hạn chế lớn nhất của đề tài, đo lƣờng rủi ro của đề tài mang tính chất định tính, Luan van 4 chƣa có phƣơng pháp định lƣợng cụ thể, chƣa khoa học, chƣa đi sâu cách thức xác định mức độ rủi ro tín dụng trong nội dụng đo lƣờng rủi ro tín dụng; nội dung tài trợ rủi ro của đề tài chỉ đề cấp đến khía cạnh xử lý nợ bằng nguồn dự phòng rủi ro thông qua phân loại nợ và trích lập dự phòng rủi ro, chƣa đề cấp đến các công cụ, biện pháp khác nhƣ tăng cƣờng công tác xử lý nợ xấu, sử dụng công cụ bảo hiểm để bù dắp phần tổn thất rủi ro có thể xảy ra. Mặt dù vậy, đề tài đã giúp tác giả hiểu rõ hơn về các công tác quản trị rủi ro tín dụng tại Agribank Kon Tum trong bối cảnh hiện nay. Luận văn thạc sĩ của Phạm Anh Tuấ hàng TMCP Công thƣơng Việt Nam – Chi nhánh Kon Tum”.
Đề tài khái quát về những vấn đề cơ sở lý luận rủi ro tín dụng và quản trị rủi ro tín dụng, những vấn đề có tính nguyên tắc trong việc xây dựng một chính sách quản trị rủi ro tín dụng hữu hiệu đối với một Ngân hàng thƣơng mại, phân tích đánh giá thực trạng rủi ro tín dụng tại Chi nhánh đồng thời tác giả của luận văn nói trên đã đƣa ra một số giải pháp về công tác quản trị rủi ro tín dụng. Qua tham khảo một số đề tài đã giúp tác giả hiểu rõ hơn về các công tác quản trị rủi ro cho vay tại Chi nhánh trong bối cảnh hiện nay. Hiện tại chƣa có một công trình nghiên cứu nào khảo sát, đánh giá và làm rõ thực trạng công tác quản trị rủi ro trong cho vay tiêu dùng tại Agribank Kon Tum. Chính vì vậy đề tài “Quản trị rủi ro trong cho vay tiêu dùng tại Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn Việt Nam – Chi nhánh tỉnh Kon Tum” mà tác giả lựa chọn không trùng với bất kỳ một công trình nghiên cứu nào trƣớc đây.
Trong quá trình nghiên cứu những nội dung cơ bản liên quan đến đề tài, tác giả đã tìm hiểu một số tài liệu, tập chí ngân hàng, sách báo, website. Tác đã cũng đã nghiên cứu đến một số dấu hiệu nhận biết rủi ro trong hoạt động cho vay trong cuốn sách Tín dụng ngân hàng do TS Hồ Diệu chủ biên. Tác Luan van 5 giả nghiên cứu một số vấn đề kiểm soát trong hoạt động cho vay liên quan đến công tác quản trị trong ngân hàng thƣơng mại trong cuốn sách Quản trị Ngân hàng Thƣơng mại của Peter S. Tác giả nghiên cứu các bƣớc liên quan đến nội dung công tác quản trị rủi ro và một số mô hình định tính, định lƣợng đo lƣờng rủi ro đồng thời nghiên cứu một số chỉ tiêu đánh giá rủi ro trong cho vay với cuốn sách Quản trị ngân hàng thƣơng mại do PGS.
Nguyễn Đăng Dờn chủ biên. Tác giả cũng đã nghiên cứu tạp chí ngân hàng và một số trang web để phục vụ trong việc nghiên cứu các vấn đề liên quan đến đề tài. Tác giả, trong quá trình nghiên cứu đã thống kê đƣợc số liệu liên quan đến hoạt động cho vay tiêu dùng tại Chi nhánh, kết hợp cơ sở lý luận và thực trạng hoạt động cho vay tiêu dùng của Chi nhánh từ đó tác giả xác định của những tồn tại và mặt chƣa làm đƣợc, xác định nguyên nhân của những hạn chế, từ đó đƣa ra những giải pháp phù hợp với thực tiễn. Luan van 6 CHƢƠNG 1 NHỮNG VẤN ĐỀ CƠ BẢN VỀ QUẢN TRỊ RỦI RO TRONG CHO VAY TIÊU DÙNG CỦA NGÂN HÀNG THƢƠNG MẠI 1.
RỦI RO TÍN DỤNG TRONG HOẠT ĐỘNG CỦA NGÂN HÀNG THƢƠNG MẠI 1. Khái niệm rủi ro tín dụng Rủi ro tín dụng là loại rủi ro phát sinh trong quá trình cấp tín dụng của ngân hàng, biểu hiện trên thực tế qua việc khách hàng không trả đƣợc nợ hoặc trả nợ không đúng hạn cho ngân hàng. Căn cứ vào Khoản 01 Điều 02 của Quy định về phân loại nợ, trích lập và sử dụng dự phòng để xử lý rủi ro, theo Quyết định số 493/2005/QĐ-NHNN ngày 22/4/2005 của Thống đốc NHNN thì: “Rủi ro tín dụng trong hoạt động ngân hàng của tổ chức tín dụng là khả năng xảy ra tổn thất trong hoạt động ngân hàng của tổ chức tín dụng, do khách hàng không thực hiện hoặc không có khả năng thực hiện nghĩa vụ của mình theo cam kết”. Nhƣ vậy, có thể nói rằng rủi ro tín dụng có thể xuất hiện trong các mối quan hệ mà trong đó ngân hàng là chủ nợ, mà khách hàng nợ lại không thực hiện hoặc không đủ khả năng thực hiện nghĩa vụ nghĩa trả nợ khi đến hạn.
Nó diễn ra trong quá trình cho vay, chiết khấu công cụ chuyển nhƣợng và giấy tờ có giá, cho thuê tài chính, bảo lãnh, bao thanh toán của ngân hàng. Đây còn đƣợc gọi là rủi ro mất khả năng chi trả và rủi ro sai hẹn, là loại rủi ro liên quan đến chất lƣợng hoạt động tín dụng của ngân hàng. Đặc điểm rủi ro tín dụng Để chủ động phòng ngừa rủi ro tín dụng có hiệu quả, nhận biết các đặc điểm của rủi ro tín dụng rất cần thiết và hữu ích. Rủi ro tín dụng có những đặc điểm cơ bản sau: Luan van 7 - Rủi ro tín dụng mang tính gián tiếp: Rủi ro tín dụng xảy ra sau khi ngân hàng giải ngân vốn vay và trong quá trình sử dụng vốn vay của khách hàng.
Do tình trạng thông tin bất cân xứng nên thông thƣờng ngân hàng ở vào thế bị động, ngân hàng thƣờng biết thông tin sau hoặc biết thông tin không chính xác về những khó khăn, thất bại của khách hàng và do đó thƣờng có những ứng phó chậm trễ. - Rủi ro tín dụng có tính chất đa dạng và phức tạp: đặc điểm này biểu hiện ở sự đa dạng, phức tạp của nguyên nhân, hình thức, hậu quả của rủi ro tín dụng do đặc trƣng NH là NH trung gian tài chính kinh doanh tiền tệ. Do đó khi phòng ngừa và xử lý rủi ro tín dụng phải chú ý đến mọi dấu hiệu rủi ro, xuất phát từ nguyên nhân bản chất và hậu quả do rủi ro tín dụng đem lại để có biện pháp phòng ngừa phù hợp. - Rủi ro tín dụng có tính tất yếu: Rủi ro tín dụng luôn tồn tại và gắn liền với hoạt động tín dụng của NHTM.
Chấp nhận rủi ro là tất yếu trong hoạt động ngân hàng. Các ngân hàng cần phải đánh giá các cơ hội kinh doanh dựa trên mối quan hệ rủi ro – lợi ích nhằm tìm ra những cơ hội đạt đƣợc những lợi ích xứng đáng với mức rủi ro chấp nhận. Ngân hàng sẽ hoạt động tốt nếu mức rủi ro mà ngân hàng gánh chịu là hợp lý và kiểm soát đƣợc, nằm trong phạm vi khả năng các nguồn lực tài chính và năng lực tín dụng của ngân hàng 1. Phân loại rủi ro tín dụng Có nhiều cách phân loại rủi ro tín dụng khác nhau tùy theo mục đích, yêu cầu nghiên cứu.
Tùy theo tiêu chí phân loại mà ngƣời ta chia rủi ro tín dụng thành các loại khác nhau. Căn cứ vào nguyên nhân phát sinh rủi ro, rủi ro tín dụng đƣợc phân chia thành các loại sau đây: a. Căn cứ vào nguyên nhân phát sinh rủi ro - Rủi ro giao dịch: là một hình thức của rủi ro tín dụng mà nguyên nhân phát sinh là do những hạn chế trong quá trình giao dịch và xét duyệt cho vay, Luan van 8 đánh giá khách hàng. Rủi ro giao dịch bao gồm rủi ro lựa chọn, rủi ro đảm bảo và rủi ro nghiệp vụ: + Rủi ro lựa chọn: là rủi ro có liên quan đến đánh giá và phân tích tín dụng khi NH lựa chọn những phƣơng án vay vốn có hiệu quả để ra quyết định cho vay.
+ Rủi ro đảm bảo: phát sinh từ các tiêu chuẩn bảo đảm nhƣ các điều khoản trong hợp đồng cho vay, các loại tài sản đảm bảo, chủ thể đảm bảo, hình thức đảm bảo và mức cho vay trên giá trị của tài sản đảm bảo. + Rủi ro nghiệp vụ: là rủi ro liên quan đến công tác quản lý khoản vay và hoạt động cho vay, bao gồm cả việc sử dụng hệ thống xếp hạng rủi ro và kỹ thuật xử lý các khoản vay có vấn đề. - Rủi ro danh mục: là rủi ro mà nguyên nhân phát sinh là do những hạn chế trong quản lý danh mục cho vay của NH, đƣợc phân thành rủi ro nội tại và rủi ro tập trung. + Rủi ro nội tại: xuất phát từ các yếu tố, đặc điểm riêng bên trong của mỗi chủ thể đi vay hoặc ngành, lĩnh vực kinh tế.