Khóa Luận Tốt Nghiệp Về Quản Trị Rủi Ro Tín Dụng Tại Ngân Hàng ACB

Khóa luận phân tích quản trị rủi ro tín dụng tại ngân hàng thương mại cổ phần Á Châu giai đoạn 2016-2018, cung cấp cái nhìn sâu sắc về thực tiễn.

• Tác giả: Đặng Hồng Hạnh
• Người hướng dẫn: Ths. Thân Thị Vi Linh
• Trường học: Học viện Ngân hàng
• Chuyên ngành: Ngân hàng
• Đề tài: Quản Trị Rủi Ro Tín Dụng Tại Ngân Hàng ACB Giai Đoạn 2016 – 2018
• Loại tài liệu: khóa luận tốt nghiệp
• Năm xuất bản: 2019
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU
• 1.1. Tính cấp thiết của đề tài
• 1.2. Tổng hợp các nghiên cứu điển hình
• 1.2.1. Các nghiên cứu nước ngoài
• 1.2.2. Các nghiên cứu trong nước
• 1.3. Phương pháp nghiên cứu
• 1.3.1. Dữ liệu thứ cấp
• 1.3.2. Dữ liệu sơ cấp
• 1.4. Mục đích, đối tượng và phạm vi nghiên cứu
• 1.4.1. Mục đích nghiên cứu
• 1.4.2. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
• 2. CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN TRỊ RỦI RO TÍN DỤNG
• 2.1. Cơ sở lý luận về hoạt động tín dụng
• 2.1.1. Khái niệm về tín dụng ngân hàng
• 2.1.2. Rủi ro tín dụng tại Ngân hàng thương mại
• 2.2. Quản trị rủi ro tín dụng trong hoạt động của NHTM
• 2.2.1. Khái niệm quản trị rủi ro tín dụng
• 2.2.2. Quy trình quản trị rủi ro tín dụng
• 2.2.3. Mục tiêu của quản trị rủi ro tín dụng
• 2.2.4. Sự cần thiết của quản trị rủi ro tín dụng
• 2.2.5. Những nội dung chủ yếu của quản trị rủi ro tín dụng
• 2.2.6. Một số yêu cầu trong quản trị rủi ro tín dụng
• 2.3. Ảnh hưởng của rủi ro tín dụng đến hoạt động kinh doanh Ngân hàng và nền kinh tế
• 2.3.1. Ảnh hưởng của rủi ro tín dụng đến hoạt động kinh doanh Ngân hàng
• 2.3.2. Ảnh hưởng của rủi ro tín dụng đến nền kinh tế
• 2.4. Kinh nghiệm quản trị rủi ro tín dụng tại một số ngân hàng khác
• 3. THỰC TRẠNG QUẢN TRỊ RỦI RO TÍN DỤNG TẠI ACB
• 3.1. Tổng quan về Ngân hàng ACB
• 3.1.1. Giới thiệu chung về ACB
• 3.1.2. Ngành nghề kinh doanh chính
• 3.1.3. Quá trình hình thành và phát triển
• 3.1.4. Cơ cấu tổ chức
• 3.1.5. Mạng lưới kênh phân phối
• 3.2. Tình hình hoạt động kinh doanh tại Ngân hàng ACB năm 2016-2018
• 3.2.1. Tổng tài sản
• 3.2.2. Hoạt động tín dụng và huy động
• 3.3. Thực trạng quản trị rủi ro tín dụng trong hoạt động của Ngân hàng ACB
• 3.3.1. Xây dựng bộ máy quản lý tín dụng và thẩm quyền phê duyệt tín dụng
• 3.3.2. Quản trị rủi ro tín dụng dựa trên chính sách tín dụng
• 3.3.3. Quản trị rủi ro tín dụng dựa trên quy trình tín dụng
• 3.3.4. Quản trị rủi ro tín dụng dựa trên điều kiện về đảm bảo tiền vay
• 3.3.5. Quản trị rủi ro tín dụng thông qua công tác quản lý và xử lý nợ xấu
• 3.4. Kết quả quản trị rủi ro tín dụng trong hoạt động của Ngân hàng ACB
• 3.4.1. Cơ cấu theo kỳ hạn cho vay
• 3.4.2. Cơ cấu theo ngành nghề kinh doanh
• 3.4.3. Cơ cấu theo đối tượng khách hàng
• 3.4.4. Cơ cấu theo chất lượng nợ cho vay
• 4. NHỮNG GIẢI PHÁP NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG HOẠT ĐỘNG QUẢN TRỊ RỦI RO TÍN DỤNG TẠI NGÂN HÀNG ACB
• 4.1. Đánh giá quản trị rủi ro tín dụng của Ngân hàng ACB
• 4.1.1. Những thành tựu đạt được
• 4.1.2. Hạn chế trong quản trị rủi ro tín dụng tại Ngân hàng TMCP Á Châu
• 4.2. Định hướng và mục tiêu phát triển hoạt động quản trị rủi ro tín dụng của Ngân hàng ACB
• 4.2.1. Định hướng phát triển sản phẩm tín dụng
• 4.2.2. Định hướng phát triển theo đối tượng khách hàng
• 4.2.3. Định hướng củng cố và tăng cường công tác quản trị rủi ro tín dụng
• 4.3. Các giải pháp nâng cao hoạt động quản trị rủi ro của Ngân hàng ACB
• 4.3.1. Hoàn thiện về quy trình cho vay
• 4.3.2. Xây dựng và hoàn thiện chính sách cho vay
• 4.3.3. Đào tạo nguồn lực đáp ứng nhu cầu quản trị rủi ro tín dụng
• DANH MỤC BẢNG BIỂU
• DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT

Tóm tắt

I. Tổng quan về Quản Trị Rủi Ro Tín Dụng Tại Ngân Hàng ACB

Quản trị rủi ro tín dụng là một trong những hoạt động quan trọng nhất của ngân hàng thương mại, đặc biệt là tại Ngân hàng ACB trong giai đoạn 2016 – 2018. Giai đoạn này chứng kiến nhiều biến động trong nền kinh tế, ảnh hưởng trực tiếp đến hoạt động tín dụng của ngân hàng. Việc hiểu rõ về quản trị rủi ro tín dụng không chỉ giúp ngân hàng bảo vệ tài sản mà còn nâng cao hiệu quả hoạt động kinh doanh.

1.1. Khái niệm và vai trò của Quản Trị Rủi Ro Tín Dụng

Quản trị rủi ro tín dụng là quá trình nhận diện, đánh giá và kiểm soát các rủi ro liên quan đến hoạt động cho vay. Nó đóng vai trò quan trọng trong việc đảm bảo an toàn tài chính cho ngân hàng và duy trì lòng tin của khách hàng.

1.2. Tình hình hoạt động tín dụng tại ACB giai đoạn 2016 2018

Trong giai đoạn này, ACB đã thực hiện nhiều chính sách tín dụng nhằm giảm thiểu rủi ro. Tuy nhiên, tỷ lệ nợ xấu vẫn là một vấn đề cần được giải quyết triệt để để đảm bảo sự phát triển bền vững.

II. Những Thách Thức Trong Quản Trị Rủi Ro Tín Dụng Tại ACB

Ngân hàng ACB đã phải đối mặt với nhiều thách thức trong việc quản trị rủi ro tín dụng trong giai đoạn 2016 – 2018. Những thách thức này không chỉ đến từ yếu tố nội tại mà còn từ môi trường kinh tế bên ngoài.

2.1. Tăng trưởng tín dụng chậm lại và nợ xấu gia tăng

Tăng trưởng tín dụng chậm lại đã dẫn đến áp lực lớn lên ACB trong việc kiểm soát nợ xấu. Tình hình này đòi hỏi ngân hàng phải có những biện pháp mạnh mẽ hơn để quản lý rủi ro.

2.2. Biến động kinh tế và chính sách tín dụng

Sự biến động của nền kinh tế và các chính sách tín dụng thay đổi liên tục đã tạo ra nhiều khó khăn cho ACB trong việc dự đoán và quản lý rủi ro tín dụng.

III. Phương Pháp Quản Trị Rủi Ro Tín Dụng Tại ACB

Để đối phó với các thách thức, ACB đã áp dụng nhiều phương pháp quản trị rủi ro tín dụng hiệu quả. Những phương pháp này không chỉ giúp giảm thiểu rủi ro mà còn nâng cao hiệu quả hoạt động tín dụng.

3.1. Xây dựng chính sách tín dụng chặt chẽ

ACB đã xây dựng các chính sách tín dụng rõ ràng và chặt chẽ nhằm đảm bảo rằng chỉ những khách hàng có khả năng trả nợ mới được cấp tín dụng.

3.2. Đánh giá và phân loại khách hàng

Việc đánh giá và phân loại khách hàng theo mức độ rủi ro đã giúp ACB kiểm soát tốt hơn các khoản vay và giảm thiểu nợ xấu.

IV. Kết Quả Quản Trị Rủi Ro Tín Dụng Tại ACB

Kết quả của các biện pháp quản trị rủi ro tín dụng tại ACB trong giai đoạn 2016 – 2018 đã cho thấy những tín hiệu tích cực. Tỷ lệ nợ xấu đã giảm đáng kể, góp phần nâng cao hiệu quả hoạt động của ngân hàng.

4.1. Tỷ lệ nợ xấu giảm

Nhờ vào các biện pháp quản trị rủi ro hiệu quả, tỷ lệ nợ xấu của ACB đã giảm từ mức cao xuống mức an toàn, tạo điều kiện cho ngân hàng phát triển bền vững.

4.2. Tăng trưởng lợi nhuận ổn định

Sự cải thiện trong quản trị rủi ro tín dụng đã giúp ACB duy trì được mức lợi nhuận ổn định, từ đó củng cố vị thế cạnh tranh trên thị trường.

V. Kết Luận và Định Hướng Tương Lai Của Quản Trị Rủi Ro Tín Dụng Tại ACB

Kết luận từ nghiên cứu cho thấy rằng quản trị rủi ro tín dụng là một yếu tố quyết định đến sự thành công của ACB. Định hướng tương lai cần tập trung vào việc cải thiện quy trình và chính sách tín dụng để tiếp tục giảm thiểu rủi ro.

5.1. Định hướng phát triển chính sách tín dụng

ACB cần tiếp tục phát triển các chính sách tín dụng linh hoạt và hiệu quả để đáp ứng nhu cầu của thị trường và giảm thiểu rủi ro.

5.2. Tăng cường đào tạo nhân lực

Đào tạo nhân lực có chuyên môn cao trong quản trị rủi ro tín dụng sẽ giúp ACB nâng cao khả năng kiểm soát rủi ro và cải thiện hiệu quả hoạt động.

Nội dung chính

Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Trong hệ thống các ngân hàng thương mại (NHTM) tại Việt Nam, hoạt động tín dụng giữ vai trò huyết mạch khi mang lại nguồn thu nhập chính, chiếm khoảng 80% tổng thu nhập của các ngân hàng. Tuy nhiên, đây cũng là mảng hoạt động tiềm ẩn nhiều rủi ro nhất. Sau giai đoạn tái cơ cấu kinh tế, ngành ngân hàng bộc lộ nhiều điểm yếu về mô hình vận hành, tốc độ tăng trưởng tín dụng suy giảm cục bộ, tính thanh khoản gặp khó khăn ở một số thời điểm và tỷ lệ nợ xấu có xu hướng gia tăng. Đối với Ngân hàng TMCP Á Châu (ACB), sau biến cố năm 2012 liên quan đến nợ xấu của nhóm 6 công ty, ngân hàng đã bước vào giai đoạn quyết liệt tái cơ cấu tài sản, trích lập dự phòng rủi ro và xử lý nợ tồn đọng. Do đó, việc hoàn thiện chính sách và quy trình quản trị rủi ro tín dụng (QTRRTD) được xác định là yếu tố then chốt giúp ngân hàng duy trì an toàn hệ thống và nâng cao hiệu quả kinh doanh.

Khóa luận tốt nghiệp của tác giả Đặng Hồng Hạnh (Chương trình Chất lượng cao, Khoa Ngân hàng, Học viện Ngân hàng; người hướng dẫn: ThS. Thân Thị Vi Linh, tháng 05/2019) tập trung giải quyết các mục tiêu và nhiệm vụ nghiên cứu sau:

1. Hệ thống hóa cơ sở lý luận cơ bản về hoạt động tín dụng và quản trị rủi ro tín dụng của ngân hàng thương mại trong điều kiện hội nhập quốc tế.
2. Phân tích thực trạng hoạt động kinh doanh, cơ cấu danh mục cho vay và quy trình quản trị rủi ro tín dụng thực tế tại Ngân hàng TMCP Á Châu giai đoạn 2016 – 2018.
3. Đánh giá những kết quả đạt được, chỉ ra những mặt hạn chế còn tồn tại cùng nguyên nhân trong công tác quản trị rủi ro tín dụng tại ACB.
4. Đề xuất hệ thống giải pháp và kiến nghị có tính khả thi nhằm nâng cao chất lượng hoạt động quản trị rủi ro tín dụng tại Ngân hàng TMCP Á Châu với tầm nhìn định hướng đến năm 2024.

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu của đề tài được xác định cụ thể:

• Đối tượng nghiên cứu: Rủi ro tín dụng và hoạt động quản trị rủi ro tín dụng tại Ngân hàng Thương mại Cổ phần Á Châu.
• Phạm vi không gian: Hoạt động quản trị rủi ro tín dụng trong toàn hệ thống Ngân hàng TMCP Á Châu (ACB).
• Phạm vi thời gian: Dữ liệu thực trạng được thu thập và phân tích trong giai đoạn 2016 – 2018; các định hướng và giải pháp đề xuất áp dụng cho giai đoạn phát triển đến năm 2024.

---

Cơ sở lý thuyết và phương pháp

Khóa luận xây dựng nền tảng lý luận dựa trên các khái niệm, quy định pháp lý và khung chuẩn mực quốc tế:

• Khái niệm và chuẩn mực pháp lý: Sử dụng định nghĩa rủi ro tín dụng của A. Lange trong tài liệu Financial Institutions Management - A Modern Perspective (khoản lỗ tiềm năng khi khách hàng không thực hiện đầy đủ nghĩa vụ về số lượng và thời hạn) kết hợp với Khoản 1 Điều 2 Thông tư 02/2013/TT-NHNN ngày 21/01/2013 của Ngân hàng Nhà nước Việt Nam về phân loại nợ, trích lập và sử dụng dự phòng xử lý rủi ro. Các chỉ số an toàn vốn được đối chiếu theo Thông tư 36/2014/TT-NHNN và khung hiệp ước vốn Basel II, Basel III, Basel IV.
• Phân loại rủi ro tín dụng: Tiếp cận theo hai nhóm chính gồm rủi ro giao dịch (gồm rủi ro lựa chọn, rủi ro bảo đảm, rủi ro nghiệp vụ) và rủi ro danh mục (gồm rủi ro nội tại, rủi ro tập trung).
• Quy trình quản trị rủi ro tín dụng chuẩn: Gồm 5 bước tuần tự: Xây dựng bối cảnh $\rightarrow$ Nhận diện rủi ro (dấu hiệu tài chính và phi tài chính) $\rightarrow$ Đo lường rủi ro $\rightarrow$ Kiểm soát rủi ro $\rightarrow$ Quản lý, xử lý rủi ro và đánh giá lại.
• Tổng quan nghiên cứu: Kế thừa kết quả từ các nghiên cứu quốc tế của Taiwo J.N. và cộng sự (2017) về tác động của quản lý rủi ro tín dụng đến tăng trưởng cho vay tại Nigeria bằng mô hình hồi quy tuyến tính; nghiên cứu của Fabiano Colombini (2018) về huy động vốn và quản lý rủi ro theo Basel; các nghiên cứu trong nước của Nguyễn Quang Huy (2014) về VietinBank và báo cáo phân tích tài chính của KB Securities (Nguyễn Mạnh Dũng, 2018) về ACB; đồng thời tổng kết bài học thực tiễn từ VietinBank (hệ thống Risk Profile, mô hình tính RWA) và HDBank (hệ thống xếp hạng tín dụng nội bộ với 9 bộ chỉ tiêu cho 4 nhóm khách hàng).

Phương pháp thu thập và xử lý dữ liệu của khóa luận bao gồm:

• Nguồn dữ liệu thứ cấp: Báo cáo tài chính hợp nhất kiểm toán của ACB giai đoạn 2016 – 2018, báo cáo thường niên, tài liệu tập huấn nội bộ, quy chế và chính sách tín dụng của ACB, cùng báo cáo tổng hợp từ VCBS và các tạp chí chuyên ngành.
• Nguồn dữ liệu sơ cấp: Thu thập thông qua phương pháp quan sát trực tiếp và gián tiếp trong quá trình tác giả thực tập thực tế tại vị trí tín dụng của ACB trong năm 2018, bao gồm quan sát quy trình tiếp cận khách hàng, thu thập và thẩm định hồ sơ vay vốn, quy trình định giá tài sản và các thao tác giải ngân.

---

Nội dung chính theo từng chương

CHƯƠNG I: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN TRỊ RỦI RO TÍN DỤNG

Chương này trình bày toàn diện cơ sở lý luận về hoạt động tín dụng của NHTM, xác định tín dụng là quan hệ dịch chuyển vốn gián tiếp có hoàn trả cả gốc và lãi. Tác giả phân tích các nguyên nhân dẫn đến rủi ro tín dụng từ 4 nhóm chủ thể:

1. Nguyên nhân khách quan: Biến động môi trường chính trị - pháp luật và chu kỳ kinh tế vĩ mô (lạm phát, thất nghiệp, biến động tỷ giá).
2. Nguyên nhân từ phía ngân hàng: Chính sách tín dụng thiếu hợp lý, sai sót trong thẩm định, giám sát sau giải ngân chưa chặt chẽ và trình độ cán bộ tín dụng hạn chế.
3. Nguyên nhân từ phía khách hàng: Năng lực tài chính suy giảm, sử dụng vốn sai mục đích hoặc vi phạm đạo đức (cố tình chây lì, gian lận).
4. Nguyên nhân từ tài sản bảo đảm (TSĐB): Giá trị thị trường sụt giảm, tài sản có tính thanh khoản kém, định giá quá cao hoặc thiếu căn cứ pháp lý xử lý tài sản.

Chương I cũng làm rõ ảnh hưởng tiêu cực của rủi ro tín dụng tới hoạt động của ngân hàng (thất thoát vốn, giảm sút lợi nhuận, suy giảm uy tín, rủi ro thanh khoản), đối với người vay và toàn bộ nền kinh tế (hiệu ứng lây lan hệ thống). Bên cạnh đó, tác giả phân tích các nội dung cốt lõi của quản trị rủi ro tín dụng: hoạch định chiến lược, phân tích tín dụng, phân tán rủi ro, phân định trách nhiệm ban điều hành, tổ chức bộ máy và cơ chế trích lập quỹ dự phòng rủi ro.

CHƯƠNG II: THỰC TRẠNG QUẢN TRỊ RỦI RO TÍN DỤNG TẠI ACB

Chương II đi sâu phân tích mô hình tổ chức, tình hình tài chính và thực trạng QTRRTD tại Ngân hàng TMCP Á Châu giai đoạn 2016 – 2018. Mạng lưới ACB tính đến thời điểm nghiên cứu gồm 358 chi nhánh/phòng giao dịch, 11.000 máy ATM, hệ thống core banking DNA cùng các công ty trực thuộc (ACBS, ACBA, ACBL, ACBC).

Về tình hình hoạt động kinh doanh, các chỉ tiêu tăng trưởng và cân đối vốn của ACB giai đoạn 2016 – 2018 được thể hiện qua bảng sau:

Chỉ tiêu tài chính	Đơn vị tính	Năm 2016	Năm 2017	Năm 2018
Tổng tài sản	Tỷ đồng	233.680	284.316	329.333
Dư nợ cho vay khách hàng	Tỷ đồng	161.998	197.062	228.376
Huy động tiền gửi khách hàng	Tỷ đồng	206.313	241.392	270.000
Tỷ lệ dư nợ cho vay/Huy động (LDR)	%	78,00	81,00	84,00
Thu nhập ngoài lãi	Tỷ đồng	1.835	2.981	3.670
Lợi nhuận trước dự phòng	Tỷ đồng	-	5.221	7.320
Chi phí dự phòng rủi ro tín dụng	Tỷ đồng	1.218	2.565	932
Lợi nhuận trước thuế	Tỷ đồng	1.667	2.656	6.389
Biên lãi thuần (NIM)	%	3,09	3,10	3,25
Hệ số an toàn vốn (CAR)	%	13,19	11,49	12,81
Hệ số CAR cấp 1	%	8,26	7,77	10,56

Về thực trạng tổ chức và cơ chế quản trị rủi ro:

• Bộ máy và phương thức phê duyệt: Tách bạch 3 khâu độc lập gồm Thẩm định, Kiểm soát và Phê duyệt. Áp dụng 3 hình thức phê duyệt: Cơ chế chuyên viên (sản phẩm chuẩn), Phương thức chuyền ký, và Phê duyệt qua Hội đồng/Ban tín dụng (yêu cầu nguyên tắc đồng thuận 100%).
• Chính sách tín dụng: Sử dụng hệ thống 10 tiêu chí phân nhóm thuộc hai nhóm chính: Nhóm xét duyệt (Đối tượng khách hàng, Ngành nghề, Tình hình tài chính, Nguồn trả nợ, Vị trí địa lý, Tài sản bảo đảm, Tỷ lệ cho vay/TSĐB) và Nhóm kiểm soát (Sản phẩm tín dụng, Kỳ hạn và loại tiền, Kênh phân phối). Khách hàng được phân loại vào 4 nhóm: Cấp tín dụng bình thường, Hạn chế cấp tín dụng, Kiểm soát đặc biệt, và Không cấp tín dụng.
• Quy trình tín dụng 5 bước: (1) Hướng dẫn thủ tục và tiếp nhận hồ sơ $\rightarrow$ (2) Thẩm định hồ sơ (RA/PFC/CA thẩm định năng lực qua CIC và báo cáo tài chính; chuyên viên A/A định giá TSĐB) $\rightarrow$ (3) Trình hồ sơ $\rightarrow$ (4) Nhận kết quả và giải ngân (LDO quản lý TSĐB, Loan CSR lập hợp đồng và giải ngân) $\rightarrow$ (5) Chăm sóc khách hàng, theo dõi nợ trên phần mềm DNA, thu hồi và xử lý nợ.
• Giới hạn an toàn tín dụng: Dư nợ 1 khách hàng $\le 15%$ vốn tự có; 1 khách hàng và người liên quan $\le 25%$ vốn tự có; cho vay đầu tư chứng khoán $\le 20%$ vốn điều lệ, $\le 10%$ tổng dư nợ và $\le 5%$ tổng tài sản; cho vay tín chấp $\le 15%$ dư nợ; cho vay lĩnh vực không khuyến khích $\le 16%$ tổng dư nợ.

Về cơ cấu dư nợ và chất lượng nợ:

• Theo kỳ hạn: Dư nợ ngắn hạn tăng mạnh từ 65.633 tỷ đồng (2016) lên 76.446 tỷ đồng (2017) và đạt 122.528 tỷ đồng (2018), chiếm tỷ trọng 58%; dư nợ dài hạn duy trì quanh mức 40-45% (98.989 tỷ đồng năm 2018); dư nợ trung hạn chiếm khoảng 7% (21.320 tỷ đồng năm 2018).
• Theo đối tượng: Danh mục tập trung vào khách hàng cá nhân và SME, chiếm 91% tổng dư nợ năm 2018 (trong đó cho vay cá nhân đạt 131.000 – 133.000 tỷ đồng, tăng 20% so với 2017).
• Theo ngành nghề: Tập trung cao vào ngành thương mại (khoảng 20%), sản xuất và gia công chế biến (12 – 13%), giáo dục đào tạo và hạn chế tỷ trọng bất động sản.
• Chất lượng nợ và dự phòng: Tỷ lệ nợ xấu giảm từ 0,87% (2016) xuống 0,70% (2017) và giữ ở mức 0,73% (2018). Nợ xấu nhóm 3-5 năm 2018 ghi nhận 1.390 – 1.675 tỷ đồng. Tỷ lệ bao phủ nợ xấu (LLR) tăng liên tục qua các năm: 126% (2016), 133% (2017) và đạt 151,89% - 152% (2018). Đến cuối năm 2017, ACB đã tất toán toàn bộ nợ xấu tồn đọng nhóm 6 công ty và trích lập 100% dự phòng danh mục trái phiếu VAMC.

CHƯƠNG III: NHỮNG GIẢI PHÁP NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG HOẠT ĐỘNG QUẢN TRỊ RỦI RO TÍN DỤNG TẠI NGÂN HÀNG ACB

Chương III tổng kết những thành tựu nổi bật của ACB: kiểm soát nợ xấu ở mức thấp nhất hệ thống ngân hàng thương mại cổ phần ($0,73%$), tỷ lệ an toàn vốn cao (CAR đạt $12,81%$, CAR cấp 1 đạt $10,56%$), hệ số an toàn thanh khoản vững chắc và lợi nhuận trước thuế tăng trưởng vượt bậc (đạt 6.389 tỷ đồng năm 2018).

Bên cạnh các kết quả đạt được, tác giả phân tích hạn chế trọng tâm:

• Cán bộ tín dụng còn nặng tâm lý coi trọng tài sản thế chấp hơn việc thẩm định dòng tiền và nguồn trả nợ thực tế của khách hàng. Khi thông tin tài chính do khách hàng cung cấp thiếu chuẩn xác, ngân hàng có xu hướng dựa vào TSĐB như chốt chặn rủi ro chính, dẫn đến khó khăn trong xử lý và thu hồi nợ khi xảy ra tranh chấp hoặc khi giá trị thị trường của tài sản biến động giảm.

Trên cơ sở định hướng phát triển sản phẩm bán lẻ, củng cố QTRRTD đến năm 2024, khóa luận đề xuất 3 nhóm giải pháp chính:

1. Hoàn thiện quy trình cho vay: Nâng cấp hệ thống kiểm soát nội bộ, tăng cường phối hợp giữa các bộ phận thẩm định và quản lý nợ, siết chặt giám sát dòng tiền sau giải ngân.
2. Xây dựng và hoàn thiện chính sách cho vay: Cân đối giữa yêu cầu về tài sản bảo đảm và năng lực sinh lời của phương án kinh doanh; điều chỉnh linh hoạt hạn mức cấp tín dụng theo ngành nghề và biến động kinh tế vĩ mô.
3. Đào tạo nguồn nhân lực: Bồi dưỡng nghiệp vụ thẩm định dòng tiền, đạo đức nghề nghiệp và kỹ năng phân tích rủi ro cho đội ngũ chuyên viên quan hệ khách hàng và thẩm định tín dụng.

---

Kết quả và đóng góp

Khóa luận tổng hợp các kết quả tài chính và quản trị rủi ro then chốt của ACB giai đoạn 2016 – 2018:

• Tỷ lệ nợ xấu chính thức được duy trì ở mức thấp: 0,87% (2016), 0,70% (2017) và 0,73% (2018), thuộc nhóm thấp nhất trong toàn ngành ngân hàng.
• Tỷ lệ bao phủ nợ xấu (LLR) đạt kỷ lục 151,89% – 152% vào năm 2018, tăng từ mức 126% (2016) và 133% (2017).
• Hệ số an toàn vốn hợp nhất (CAR) đạt 12,81% và CAR cấp 1 đạt 10,56% vào năm 2018, vượt mức quy định tối thiểu 9% theo Thông tư 36/2014/TT-NHNN, tạo nền tảng áp dụng Basel II từ năm 2019.
• Hoàn tất xử lý dứt điểm các khoản nợ xấu tồn đọng của nhóm 6 công ty và tất toán toàn bộ trái phiếu VAMC vào cuối năm 2017, giúp giảm 64% chi phí dự phòng rủi ro trong năm 2018 (còn 932 tỷ đồng) và thúc đẩy lợi nhuận trước thuế năm 2018 tăng gấp 2,4 lần, đạt 6.389 tỷ đồng.
• Danh mục tín dụng chuyển dịch an toàn sang phân khúc bán lẻ: Cho vay cá nhân và SME chiếm gần 91% tổng dư nợ; tỷ trọng cho vay ngắn hạn chiếm 58% tổng dư nợ năm 2018.

Đóng góp của khóa luận:

• Hệ thống hóa khung lý luận về quản trị rủi ro tín dụng tại NHTM, gắn kết giữa lý thuyết và các văn bản quy phạm pháp luật ngân hàng tại Việt Nam.
• Khái quát bức tranh quản trị rủi ro của ACB sau giai đoạn khủng hoảng 2012, chỉ ra cụ thể cơ chế phân quyền phê duyệt 3 cấp và bộ 10 tiêu chí sàng lọc khách hàng.
• Đề xuất các giải pháp mang tính thực tế từ góc nhìn của nhân viên thực tập tại ngân hàng, hướng vào việc khắc phục sự phụ thuộc quá mức vào tài sản thế chấp trong thẩm định tín dụng.

---

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

• Hạn chế: Phạm vi số liệu thực chứng của đề tài mới tập trung trong giai đoạn 3 năm từ 2016 đến 2018. Bên cạnh đó, các đánh giá về mặt hạn chế trong quy trình thẩm định chủ yếu dựa trên quan sát thực tế tại thời điểm thực tập và dữ liệu công bố công khai, chưa đi sâu vào toàn bộ hệ thống phân loại nợ nội bộ chi tiết của từng chi nhánh.
• Hướng nghiên cứu tiếp: Khóa luận định hướng mở rộng nghiên cứu sang giai đoạn sau năm 2018 đến 2024 nhằm đánh giá tác động khi ACB chính thức triển khai toàn diện các tiêu chuẩn an toàn vốn theo chuẩn mực Basel II, cũng như theo dõi hiệu quả xử lý nợ sau khi làm sạch hoàn toàn bảng cân đối tài sản.

---

Giá trị tham khảo

Khóa luận là nguồn tài liệu hữu ích cho:

• Sinh viên và học viên chuyên ngành Tài chính – Ngân hàng: Cung cấp tài liệu tham khảo về phương pháp phân tích báo cáo tài chính ngân hàng, cơ cấu danh mục tín dụng và các chỉ số an toàn vốn (CAR, NIM, LDR, LLR).
• Người làm nghiên cứu về quản trị rủi ro ngân hàng: Cung cấp thông tin thực tế về quy trình cấp tín dụng 5 bước, bộ tiêu chí thẩm định phân nhóm khách hàng và kinh nghiệm xử lý tài sản tồn đọng VAMC của một ngân hàng thương mại cổ phần quy mô lớn.

---

Câu hỏi thường gặp

1. ACB áp dụng những phương thức phê duyệt tín dụng nào trong giai đoạn nghiên cứu?
ACB áp dụng 3 phương thức phê duyệt: (1) Phê duyệt theo cơ chế chuyên viên đối với các sản phẩm chuẩn và khách hàng đáp ứng đầy đủ tiêu chí; (2) Phê duyệt theo phương thức chuyền ký đối với một số sản phẩm tín dụng nhất định; (3) Phê duyệt thông qua việc tổ chức họp Ủy ban tín dụng/Ban tín dụng đối với các sản phẩm còn lại, tuân thủ nguyên tắc đồng thuận 100% của các thành viên tham gia.

2. Tỷ lệ nợ xấu và tỷ lệ bao phủ nợ xấu (LLR) của ACB biến động như thế nào qua các năm 2016, 2017 và 2018?
Tỷ lệ nợ xấu của ACB lần lượt là 0,87% (năm 2016), giảm xuống 0,70% (năm 2017) và đạt 0,73% (năm 2018). Tỷ lệ bao phủ nợ xấu (Quỹ dự phòng rủi ro tín dụng/Tổng nợ xấu) tăng trưởng liên tục từ 126% (2016) lên 133% (2017) và đạt mức kỷ lục 151,89% – 152% vào năm 2018.

3. Quy trình cấp tín dụng tại ACB gồm những bước nào và có các bộ phận nào tham gia?
Quy trình cấp tín dụng gồm 5 bước: (1) Hướng dẫn thủ tục vay vốn và tiếp nhận hồ sơ; (2) Thẩm định hồ sơ tín dụng (do RA, PFC hoặc CA thực hiện qua CIC và báo cáo tài chính) và định giá tài sản bảo đảm (do chuyên viên A/A thực hiện); (3) Trình hồ sơ tín dụng lên cấp có thẩm quyền; (4) Nhận kết quả phê duyệt và hoàn tất thủ tục giải ngân (do LDO quản lý tài sản thế chấp và Loan CSR lập hợp đồng, thực hiện giải ngân); (5) Chăm sóc khách hàng, theo dõi dư nợ qua phần mềm DNA, thu hồi và xử lý nợ.

4. ACB quy định các hạn mức và giới hạn an toàn cấp tín dụng cụ thể ra sao?
Tổng mức cấp tín dụng đối với một khách hàng không vượt quá 15% vốn tự có của ACB và không quá 25% đối với một khách hàng cùng người có liên quan. Dư nợ cho vay và chiết khấu chứng từ để đầu tư kinh doanh chứng khoán không vượt quá 20% vốn điều lệ, 10% tổng dư nợ và 5% tổng tài sản. Giới hạn cho vay tín chấp không vượt quá 15% tổng dư nợ và cho vay các lĩnh vực không khuyến khích không vượt quá 16% tổng dư nợ cho vay khách hàng.

5. Đâu là hạn chế lớn nhất trong công tác thẩm định tín dụng tại ACB được tác giả chỉ ra?
Hạn chế lớn nhất là cán bộ ngân hàng vẫn coi trọng tài sản thế chấp hơn việc thẩm định năng lực tài chính và nguồn trả nợ thực tế từ phương án kinh doanh của khách hàng. Do thông tin khách hàng cung cấp đôi khi thiếu chuẩn xác, việc phụ thuộc vào tài sản bảo đảm gây ra nhiều khó khăn khi rủi ro tín dụng phát sinh và phải xử lý, phát mại tài sản trên thị trường.

---

Kết luận

Khóa luận của tác giả Đặng Hồng Hạnh đã phản ánh hệ thống và chi tiết hoạt động quản trị rủi ro tín dụng tại Ngân hàng TMCP Á Châu trong giai đoạn bản lề 2016 – 2018. Kết quả nghiên cứu chứng minh chiến lược tập trung vào phân khúc bán lẻ, tái cơ cấu danh mục nợ và xử lý dứt điểm các khoản nợ xấu tồn đọng đã giúp ACB duy trì tỷ lệ nợ xấu ở mức thấp (0,73%) và tỷ lệ bao phủ nợ xấu cao (152%). Các đánh giá về sự phụ thuộc vào tài sản thế chấp và nhóm giải pháp hoàn thiện quy trình, chính sách cho vay mang lại giá trị tham khảo thiết thực cho công tác quản trị rủi ro tín dụng ngân hàng thương mại.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG I: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN TRỊ RỦI RO TÍN DỤNG 1.1 Cơ sở lý luận về hoạt động tín dụng 1.1 Khái niệm về tín dụng ngân hàng Tín dụng ngân hàng là mối quan hệ vay mượn giữa ngân hàng với các tổ chức, cá nhân và các doanh nghiệp khác trong xã hội. Nó không phải là quan hệ dịch chuyển vốn trực tiếp từ nơi tạm thời thừa vốn sang nơi thiếu vốn mà là quan hệ dịch chuyển vốn gián tiếp thông qua một số tổ chức trung gian, đó là Ngân hàng. Tín dụng Ngân hàng cũng mang bản chất chung của quan hệ tín dụng đó là quan hệ vay mượn có hoàn trả cả vốn lẫn lãi sau một thời gian nhất định mà cả hai bên cùng có lợi. Hoạt động tín dụng của NHTM dựa trên một số các nguyên tắc nhất định nhằm đảm bảo tính an toàn và khả năng sinh lời.

Các nguyên tắc này được cụ thể hóa trong các quy định: - Khách hàng phải cam kết hoàn trả nợ gốc và lãi vay đúng thời hạn đã thỏa thuận trong hợp đồng tín dụng; - Khách hàng phải cam kết sử dụng vốn vay theo đúng mục đích đã thỏa thuận trong hợp đồng tín dụng; - Mục tiêu của NHTM luôn đặt ra khi cấp tín dụng là thu hồi được nợ gốc, lãi vay và phí phụ (nếu có) theo thời hạn đã thỏa thuận trong hợp đồng tín dụng. Quan hệ tín dụng sẽ kết thúc khi Ngân hàng thu hồi được hết nợ gốc, lãi vay và các khoản phí (nếu có) đó. Trong một số tường hợp, khách hàng đã không hoàn trả hoặc hoàn trả không đầy đủ, đúng hạn thìa việc Ngân hàng xem xét tìm ra nguyên nhân là rất trọng để giúp Ngânhàng kịp thời đưa ra các quyết định mới liên quan đến tính an toàn của khoản tín dụng.2 Rủi ro tín dụng tại Ngân hàng thương mại Trong tài liệu “Financial Institutions Management- A moder Perpective”, A. Lange định nghĩa rủi ro tín dụng là khoản lỗ tiềm năng khi ngân hàng cấp tín dụng cho một khách hàng không thể thực hiện được đây đủ cả về số lượng và thời hạn.

Còn theo khoản 1 điều 2 Quy định về phân loại nợ, trích lập và sử dụng dự phòng để xử lý rủi ro tín dụng trong hoạt động Ngân hàng của tổ chức tín dụng (ban hành theo Thông tư 02/2013/TT-NHNN ngày 21/01/2013 của Thống đốc Ngân hàng 7 Nhà nước), rủi ro tín dụng trong hoạt động ngân hàng của tổ chức tổ chức tín dụng là khả năng xảy ra tổn thất do khách hàng không thực hiện hoặc không có khả năng thực hiện nghĩa vụ của mình theo cam kết trong hoạt động ngân hàng của tổ chức tín dụng. Từ những định nghĩa trên, ta có thể rút ra được các nội dung cơ bản của rủi ro tín dụng như sau: Rủi ro tín dụng là khả năng một người vay ngân hàng hoặc một đối tác không thực hiện được các nghĩa vụ nợ của mình theo các điều khoản đã thỏa thuận. Rủi ro tín dụng sẽ dẫn đến tổn thất tài chính, tức là giảm thu nhập ròng và làm giảm giá trị thị trường của vốn, từ đó có thể dẫn đến thua lỗ hoặc ở mức độ cao là phá sản. Phân loại tín dụng ngân hàng Như vây, căn cứ vào nguyên nhân phát sinh, rủi ro tín dụng có thể chia thành các loại như sau: Hình 1.1 Các loại rủi ro tín dụng Rủi ro tín dụng Rủi ro giao dịch Rủi ro tín dụng Rủi ro chọn lựa Rủi ro đảm bảo Rủi ro nghiệp vụ Rủi ro nội tại Rủi ro tập trung Nguồn: Tài liệu học tập Quản trị rủi ro tín dụng Rủi ro giao dịch là một hình thức của rủi ro tín dụng mà một trong những nguyên nhân phát sinh là do những hạn chế trong quá trình giao dịch và xét duyệt cho vay, đánh giá khách hàng.

Rủi ro giao dịch có 3 bộ phận chính là rủi do chọn lựa, rủi ro đảm bảo và rủi ro nghiệp vụ. Rủi ro lựa chọn là rủi ro liên quan đến quá trình đánh giá và phân tích tín dụng, khi ngân hàng lựa chọn những phương án vay vốn có hiệu quả để ra quyết định cho vay. Rủi ro bảo đảm là rủi ro phát sinh từ các tiêu chuẩn được bảo đảm bởi ngườ bảo lãnh, người đồng ký vay, các loại tài sản bảo đảm, chủ thể bảo đảm, cách thức bảo đảm và tỷ lệ cho vay trên giá trị tài sản bảo đảm. 8 Rủi ro nghiệp vụ là rủi ro liên quan đến công tác quản lý khoản vay và hoạt động cho vay, cách thức phân tích đánh giá khách hàng, xếp hạng rủi ro và kỹ thuật xử lý các khoản cho vay có vấn đề.

Rủi ro danh mục là một hình thức rủi ro tín dụng mà nguyên nhân phát sinh là do những hạn chế trong quản lý danh mục cho vay của ngân hàng được phân chia thành 2 loại: rủi ro nội tại và rủi ro tập trung. - Rủi ro tập trung là trường hợp ngân hàng tập trung vốn cho vay quá nhiều đối với một số khách hàng, cho vay quá nhiều doanh nghiệp hoạt động trong cùng một lĩnh vực kinh tế hay cùng một vùng địa lý. - Rủi ro nội tại là những rủi ro xuất phát từ các yếu tố, các đặc điểm riêng biệt bên trong của chủ thể đi vay hoặc ngành, lĩnh vực kinh tế. Nó xuất phát từ đặc điểm hoạt động hoặc đặc điểm sử dụng vốn của khách hàng vay vốn.

Nguyên nhân gây ra rủi ro tín dụng Rủi ro tín dụng có thể gây ra do rất nhiều yếu tố còn chưa ăn khớp trong bộ máy quản lý rủi ro tín dụng. Nhìn chung, các nguyên nhân này xuất phát từ 4 chủ thể sau: Hình 1.2 Nguyên nhân gây ra rủi ro tín dụng Nguyên nhân khách quan Nguyên Rủi ro Nguyên nhân từ nhân từ tài sản bảo đảm tín phía ngân dụng hàng Nguyên nhân từ phía khách hàng Nguồn: Tài liệu học tập Quản trị rủi ro tín dụng, Học viện Ngân Hàng năm 2018 9 Nguyên nhân khách quan: - Từ chính trị - pháp luật: Ngân hàng là loại hình kinh doanh tiền tệ đặc biệt vì hoạt động của nó tác động tới toàn bộ nền kinh tế. Bởi vậy, nó chịu sự kiểm soát khắt khe của cơ quan quản lý Nhà nước. Cho nên sự mất ổn định về chính trị, sự thay đổi chính sách, luật pháp của Nhà nước, … đều có thể đẩy ngân hàng vào điều kiện kinh doanh tín dụng gặp nhiều rủi ro.

- Từ môi trường kinh tế: Các vấn đề về chu kỳ kinh tế, lạm phát, thất nghiệp, tỷ giá thay đổi… có ảnh hưởng đến hoạt động của khách hàng doanh nghiệp và cá nhân. Bởi vì, trong giai đoạn khủng hoảng, tình hình kinh doanh của người vay giảm sút: lợi nhuận giảm, hàng tồn kho tăng, các khoản phải thu bị chậm hoặc khó thanh toán… gây đọng vốn, mất vốn kéo theo đó là sự suy giảm của các chỉ tiêu tài chính, các nhân tố đảm bảo cho sự an toàn của khoản vay tại ngân hàng, khả năng thanh toán các khoản nợ yếu đi dẫn đến rủi ro tín dụng tăng lên đối với ngân hàng. Nguyên nhân từ phía ngân hàng: Do quá trình quản trị rủi ro chưa được hoàn thiện và tuân thủ đúng theo quy chuẩn quốc tế, các ngân hàng TMCP tại Việt Nam đều gặp các vấn đề như: chính sách tín dụng không hợp lý dẫn đến việc xác định sai hiệu quả phương án vay vốn, xác định thời hạn cho vay và trả nợ không phù hợp với phương án kinh doanh của khách hàng; gặp trở ngại trong thẩm định tín dụng hoặc đo lường rủi ro tín dụng khiến cho vật chất bảo đảm không tương ứng với số tiền vay, không đảm bảo chắc chắn cho sự thu hồi nợ gốc và lãi; không phát hiện kịp thời hiện tượng sử dụng vốn vay không đúng cách do giám sát tín dụng chưa tốt; chất lượng cán bộ tín dụng chưa cao, còn có sai phạm, thiếu chặt chẽ trong quy trình cho vay. Nguyên nhân từ phía khách hàng: Trong quá trình xin vốn và sử dụng khoản vay, rủi ro tín dụng hoàn toàn có thể xảy ra do khách hàng thiếu năng lực tài chính, năng lực pháp lý.

Điều này khiến cho khách hàng không thể trả nợ, dẫn đến việc chậm thanh toán, khách hàng không có khả năng trả nợ gốc và cả lãi vay, việc thu hồi nợ của ngân hàng gặp khó khăn do xảy ra mâu thuẫn trong việc tranh chấp. Bên cạnh đó, sử dụng vốn sai mục đích cũng là nguyên nhân rất dễ gây ra rủi ro cho ngân hàng do khách dùng vốn vay không đúng 10 mục đích như đã thỏa thuận với ngân hàng vì nếu khách hàng thua lỗ thì sẽ mất hết cả vốn vay., Ngoài ra, nhiều khách hàng có tư cách không tốt, chây lì cố tình không trả nợ, đây là trường hợp xấu nhất dẫn dẫn đến việc ngân hàng phải chịu khó khăn trong công tác thu hồi nợ. Trên thực tế cho thấy yếu tố về đạo đức của khách hàng là rất quan trọng, người đi vay có khả năng trả nợ nhưng cố tình không trả, lừa đảo chiếm đoạt tiền vay của ngân hàng. Nguyên nhân từ tài sản đảm bảo: Cùng với sự biến động không ngừng của thị trường kinh tế chung, giá cả các tài sản bảo đảm có thể biến động theo chiều hướng bất lợi như: giá trị tài sản của thị tường giảm, không bù đắp được cho các khoản vay tín dụng khi xảy ra rủi ro.

Sự biến dộng của tài sản bảo đảm còn phụ thuộc vào đặc tính của tài sản và thị trường giao dịch các tài sản mà khách hàng đang thế chấp tại ngân hàng. Vì thế mà việc xuất hiện các tài sản thế chấp khó định giá, không có thông tin giao dịch, đất méo mó khó bán, giá trị tài sản biến động nhanh trên thị trường… có thể dẫn đến tình trạng ngân hàng định giá tài sản quá cao so hoặc không tương xứng với khoản vay. Bên cạnh đó, còn nhiều khoản vay có tài sản thế chấp với tính khả mại thấp, gặp khó khăn khi giao dịch trên thị trường, điều này gây ra rủi ro cho ngân hàng bởi khi đó việc phát mại tài sản bảo đảm không giúp thu hồi được giá trị khoản vay, thiếu cơ sở pháp lý cho việc xử lý bảo đảm. Hậu quả của rủi ro tín dụng Ảnh hưởng đến hoạt động của ngân hàng: Việc không thu hồi được nợ (gốc, lãi và các khoản phí) làm cho nguồn vốn của các NHTM bị thất thoát, trong khi đó, các ngân hàng này vẫn phải chịu chi trả tiền lãi cho nguồn vốn hoạt động, làm cho lợi nhuận bị giảm sút.