Quản trị rủi ro tín dụng đối với doanh nghiệp vừa và nhỏ tại ngân hàng thương mại cổ phần quân đội chi nhánh đắk lắk luận văn thạc sĩ kinh tế

Bài viết phân tích quản trị rủi ro tín dụng cho doanh nghiệp vừa và nhỏ tại Ngân hàng TMCP Quân Đội chi nhánh Đắk Lắk, luận văn thạc sĩ kinh tế.

• Tác giả: Trần Thị Mộng Huyền
• Người hướng dẫn: PGS. TS Lê Thị Tuyết Hoa
• Trường học: Trường Đại Học Ngân Hàng Thành Phố Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Tài chính - Ngân hàng
• Đề tài: Quản Trị Rủi Ro Tín Dụng Đối Với Doanh Nghiệp Vừa Và Nhỏ Tại Ngân Hàng Thương Mại Cổ Phần Quân Đội - Chi Nhánh Đắk Lắk
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2015
• Địa điểm: Đắk Lắk

Tóm tắt

I. Tổng quan về quản trị rủi ro tín dụng đối với doanh nghiệp vừa và nhỏ tại ngân hàng thương mại

Chương này tập trung vào việc phân tích các khái niệm cơ bản liên quan đến quản trị rủi ro tín dụng và doanh nghiệp vừa và nhỏ (DNVVN). Tác giả đã hệ thống hóa các lý thuyết về tín dụng, rủi ro tín dụng, và quản lý rủi ro trong bối cảnh của Ngân hàng TMCP Quân Đội - Chi nhánh Đắk Lắk. Các nội dung chính bao gồm khái niệm về ngân hàng thương mại, đặc điểm của DNVVN, và vai trò của tín dụng đối với sự phát triển của các doanh nghiệp này. Tác giả cũng nhấn mạnh sự cần thiết của việc quản trị rủi ro tín dụng để đảm bảo an toàn hoạt động ngân hàng.

1.1. Khái niệm và đặc điểm của doanh nghiệp vừa và nhỏ

Phần này định nghĩa doanh nghiệp vừa và nhỏ dựa trên quy mô vốn và lao động. Tác giả phân tích các đặc điểm riêng biệt của DNVVN, bao gồm khả năng tài chính hạn chế, quy mô nhỏ, và sự linh hoạt trong hoạt động kinh doanh. Những đặc điểm này ảnh hưởng trực tiếp đến việc tiếp cận tín dụng và mức độ rủi ro tín dụng mà các ngân hàng phải đối mặt.

1.2. Rủi ro tín dụng và tác động của nó

Tác giả trình bày khái niệm rủi ro tín dụng và các yếu tố gây ra rủi ro này, bao gồm sự không chắc chắn trong khả năng trả nợ của khách hàng. Phần này cũng phân tích tác động của rủi ro tín dụng đối với ngân hàng, doanh nghiệp, và nền kinh tế nói chung. Đặc biệt, tác giả nhấn mạnh rằng rủi ro tín dụng cao có thể dẫn đến tổn thất tài chính nghiêm trọng cho ngân hàng và ảnh hưởng đến sự ổn định của hệ thống tài chính.

II. Thực trạng quản trị rủi ro tín dụng tại Ngân hàng TMCP Quân Đội Chi nhánh Đắk Lắk

Chương này đánh giá thực trạng quản trị rủi ro tín dụng đối với DNVVN tại Ngân hàng TMCP Quân Đội - Chi nhánh Đắk Lắk. Tác giả sử dụng dữ liệu từ năm 2012 đến 2014 để phân tích tình hình nguồn vốn, dư nợ cho vay, và tỷ lệ nợ xấu. Kết quả cho thấy mặc dù ngân hàng đã có những nỗ lực trong việc quản lý rủi ro, vẫn tồn tại nhiều hạn chế, đặc biệt là trong việc đánh giá và giám sát rủi ro tín dụng.

2.1. Tình hình nguồn vốn và dư nợ cho vay

Phần này phân tích cơ cấu nguồn vốn và dư nợ cho vay đối với DNVVN tại ngân hàng. Tác giả chỉ ra rằng mặc dù tổng nguồn vốn huy động tăng trưởng ổn định, tỷ lệ dư nợ cho vay DNVVN vẫn chiếm tỷ trọng lớn, điều này làm gia tăng áp lực lên công tác quản trị rủi ro tín dụng.

2.2. Tỷ lệ nợ xấu và nguyên nhân

Tác giả đánh giá tỷ lệ nợ xấu và chỉ ra các nguyên nhân chính dẫn đến tình trạng này, bao gồm sự yếu kém trong quản lý tài chính của DNVVN và sự thiếu hiệu quả trong quy trình đánh giá rủi ro của ngân hàng. Phần này cũng nhấn mạnh sự cần thiết của việc cải thiện quy trình quản lý rủi ro để giảm thiểu tỷ lệ nợ xấu.

III. Giải pháp tăng cường quản trị rủi ro tín dụng đối với DNVVN

Chương này đề xuất các giải pháp nhằm tăng cường hiệu quả quản trị rủi ro tín dụng đối với DNVVN tại Ngân hàng TMCP Quân Đội - Chi nhánh Đắk Lắk. Tác giả nhấn mạnh việc hoàn thiện quy trình quản trị rủi ro, nâng cao chất lượng nguồn nhân lực, và áp dụng công nghệ hiện đại trong đánh giá rủi ro. Các giải pháp này không chỉ giúp ngân hàng giảm thiểu rủi ro mà còn hỗ trợ sự phát triển bền vững của DNVVN.

3.1. Hoàn thiện quy trình quản trị rủi ro

Tác giả đề xuất việc xây dựng một quy trình quản trị rủi ro tín dụng chặt chẽ hơn, bao gồm các bước nhận diện, đo lường, xử lý, và giám sát rủi ro. Phần này cũng nhấn mạnh tầm quan trọng của việc áp dụng các mô hình đánh giá rủi ro hiện đại để nâng cao độ chính xác trong dự đoán rủi ro.

3.2. Nâng cao chất lượng nguồn nhân lực

Tác giả khuyến nghị ngân hàng cần đầu tư vào đào tạo và phát triển nguồn nhân lực, đặc biệt là các cán bộ tín dụng. Việc nâng cao kỹ năng và kiến thức về quản lý rủi ro sẽ giúp nhân viên ngân hàng đưa ra các quyết định tín dụng chính xác và hiệu quả hơn.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Hoạt động tín dụng là nghiệp vụ chủ yếu của hệ thống ngân hàng thương mại Việt Nam, chiếm khoảng 80-90% tổng thu nhập của các ngân hàng. Tuy nhiên, tín dụng cũng là lĩnh vực tiềm ẩn nhiều rủi ro nhất, đặc biệt là đối với doanh nghiệp vừa và nhỏ (DNVVN) – nhóm khách hàng có vai trò quan trọng trong phát triển kinh tế quốc gia. Tại Ngân hàng Thương mại Cổ phần Quân đội – Chi nhánh Đắk Lắk (MB Đắk Lắk), hoạt động tín dụng đối với DNVVN đã góp phần nâng cao năng lực cạnh tranh nhưng vẫn còn tồn tại nhiều hạn chế trong quản trị rủi ro tín dụng. Nghiên cứu này tập trung phân tích thực trạng quản trị rủi ro tín dụng đối với DNVVN tại MB Đắk Lắk trong giai đoạn 2012-2014, nhằm tìm ra nguyên nhân tồn tại và đề xuất giải pháp hoàn thiện công tác quản trị rủi ro tín dụng.

Mục tiêu cụ thể của luận văn là đánh giá các tiêu chí đánh giá rủi ro tín dụng, các nhân tố ảnh hưởng đến quản trị rủi ro tín dụng đối với DNVVN, đồng thời đề xuất các giải pháp nâng cao hiệu quả quản trị rủi ro tín dụng tại MB Đắk Lắk. Phạm vi nghiên cứu tập trung vào hoạt động tín dụng đối với DNVVN tại chi nhánh này trong khoảng thời gian ba năm. Kết quả nghiên cứu có ý nghĩa quan trọng trong việc nâng cao chất lượng tín dụng, giảm thiểu rủi ro, góp phần phát triển bền vững hoạt động ngân hàng và hỗ trợ sự phát triển của DNVVN tại địa phương.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn dựa trên các lý thuyết và mô hình quản trị rủi ro tín dụng trong ngân hàng thương mại, tập trung vào các khái niệm chính sau:

• Rủi ro tín dụng: Là nguy cơ khách hàng không hoàn trả được vốn và lãi vay đúng hạn, gây tổn thất cho ngân hàng.
• Quản trị rủi ro tín dụng: Quá trình nhận diện, đo lường, kiểm soát và xử lý rủi ro tín dụng nhằm tối đa hóa lợi nhuận và duy trì rủi ro trong phạm vi chấp nhận được.
• Mô hình 6C: Đánh giá rủi ro tín dụng dựa trên sáu yếu tố: Tư cách người vay, Năng lực người vay, Dòng tiền, Bảo đảm tiền vay, Các điều kiện và Kiểm soát.
• Mô hình xếp hạng tín dụng (Moody’s và Standard & Poor’s): Phân loại khách hàng theo mức độ rủi ro từ thấp đến cao dựa trên điểm số tín dụng.
• Mô hình Z-score: Dự báo nguy cơ phá sản của doanh nghiệp dựa trên các chỉ số tài chính tổng hợp.

Ngoài ra, luận văn còn tham khảo các kinh nghiệm quản trị rủi ro tín dụng của các ngân hàng quốc tế như Citibank, tập đoàn ngân hàng ING và mô hình bảo lãnh tín dụng tại Cộng hòa Liên bang Đức để rút ra bài học phù hợp cho Việt Nam.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng phương pháp kết hợp thu thập và phân tích số liệu sơ cấp và thứ cấp:

• Nguồn dữ liệu: Số liệu sơ cấp được thu thập trực tiếp từ MB Đắk Lắk qua hồ sơ tín dụng, báo cáo tài chính và phỏng vấn cán bộ tín dụng. Số liệu thứ cấp tổng hợp từ các tài liệu, sách báo, văn bản pháp luật liên quan đến quản trị rủi ro tín dụng và DNVVN.
• Phương pháp phân tích: Sử dụng phần mềm Excel để xử lý số liệu, áp dụng phương pháp phân tổ để so sánh các nhóm doanh nghiệp theo đặc điểm khác nhau. Phương pháp thống kê bao gồm so sánh, tổng hợp, mô tả và phân tích số liệu theo chiều ngang để đánh giá biến động các chỉ tiêu tài chính qua thời gian.
• Cỡ mẫu và chọn mẫu: Nghiên cứu tập trung vào toàn bộ dư nợ tín dụng đối với DNVVN tại MB Đắk Lắk trong giai đoạn 2012-2014, đảm bảo tính đại diện và đầy đủ cho phân tích thực trạng.
• Timeline nghiên cứu: Thu thập và phân tích số liệu trong khoảng thời gian từ năm 2012 đến 2014, đánh giá thực trạng và đề xuất giải pháp đến năm 2020.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Tình hình dư nợ tín dụng đối với DNVVN tại MB Đắk Lắk tăng trưởng ổn định: Tổng dư nợ cho vay DNVVN tăng từ khoảng 150 tỷ đồng năm 2012 lên gần 220 tỷ đồng năm 2014, chiếm tỷ trọng khoảng 30% tổng dư nợ của ngân hàng. Dư nợ chủ yếu tập trung vào các khoản vay ngắn hạn (chiếm 60%) và trung hạn (30%), phục vụ nhu cầu vốn lưu động và đầu tư tài sản cố định.

2. Tỷ lệ nợ quá hạn và nợ xấu còn ở mức cao: Tỷ lệ nợ quá hạn trung bình giai đoạn 2012-2014 là khoảng 4,5%, gần sát mức trần 5% theo quy định của Ngân hàng Nhà nước. Tỷ lệ nợ xấu dao động quanh mức 3%, cho thấy chất lượng tín dụng đối với DNVVN chưa thực sự ổn định và tiềm ẩn rủi ro lớn.

3. Công tác quản trị rủi ro tín dụng còn nhiều tồn tại: Quy trình nhận diện và đo lường rủi ro chưa được áp dụng đồng bộ, việc giám sát sau cho vay còn lỏng lẻo, dẫn đến việc phát hiện rủi ro muộn. Hệ thống phân loại nợ và trích lập dự phòng chưa kịp thời, ảnh hưởng đến khả năng xử lý rủi ro hiệu quả.

4. Nhân tố ảnh hưởng đến quản trị rủi ro tín dụng: Bao gồm yếu tố khách quan như môi trường pháp lý chưa hoàn thiện, chất lượng báo cáo tài chính của DNVVN còn hạn chế; và yếu tố chủ quan như chính sách tín dụng chưa rõ ràng, năng lực cán bộ tín dụng chưa đồng đều, thiếu bộ phận chuyên trách quản lý rủi ro.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân chính dẫn đến các tồn tại trong quản trị rủi ro tín dụng tại MB Đắk Lắk là do sự thiếu đồng bộ trong quy trình quản lý, hạn chế về nguồn lực và công nghệ hỗ trợ. So với các ngân hàng lớn và quốc tế như Citibank, MB Đắk Lắk còn thiếu hệ thống đánh giá rủi ro tín dụng chuẩn hóa và đội ngũ chuyên trách quản lý rủi ro. Việc tỷ lệ nợ quá hạn và nợ xấu duy trì ở mức cao phản ánh sự cần thiết phải nâng cao chất lượng thẩm định và giám sát tín dụng.

Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ tăng trưởng dư nợ, bảng phân loại nợ theo thời gian và biểu đồ tỷ lệ nợ xấu qua các năm để minh họa rõ ràng xu hướng và mức độ rủi ro. So sánh với các nghiên cứu trong ngành cho thấy, việc áp dụng mô hình xếp hạng tín dụng và điểm số Z-score sẽ giúp MB Đắk Lắk nâng cao hiệu quả quản trị rủi ro tín dụng đối với DNVVN.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Hoàn thiện quy trình quản trị rủi ro tín dụng: Xây dựng và áp dụng quy trình nhận diện, đo lường, giám sát và xử lý rủi ro tín dụng đồng bộ, sử dụng công nghệ hiện đại để đánh giá rủi ro chính xác hơn. Thời gian thực hiện: 2016-2018. Chủ thể thực hiện: Ban quản lý MB Đắk Lắk phối hợp với phòng quản lý rủi ro.

2. Chuyển đổi mô hình quản trị rủi ro tín dụng: Áp dụng mô hình xếp hạng tín dụng chuẩn quốc tế và mô hình điểm số Z-score để đánh giá khách hàng, từ đó xác định hạn mức tín dụng phù hợp. Thời gian: 2017-2019. Chủ thể: Phòng tín dụng và phòng phân tích rủi ro.

3. Nâng cao chất lượng nguồn nhân sự: Tổ chức đào tạo chuyên sâu cho cán bộ tín dụng về kỹ năng thẩm định, quản lý rủi ro và sử dụng công cụ đánh giá rủi ro. Thời gian: liên tục từ 2016. Chủ thể: Ban nhân sự và phòng đào tạo.

4. Hoàn thiện hệ thống thông tin và công nghệ quản trị rủi ro: Đầu tư hệ thống phần mềm quản lý tín dụng tích hợp chức năng phân tích, giám sát và báo cáo rủi ro. Thời gian: 2016-2018. Chủ thể: Ban công nghệ thông tin phối hợp phòng quản lý rủi ro.

5. Tăng cường hợp tác với các hiệp hội, cơ quan quản lý và doanh nghiệp: Xây dựng mạng lưới thông tin, chia sẻ dữ liệu tín dụng và hỗ trợ pháp lý nhằm tạo môi trường thuận lợi cho quản trị rủi ro tín dụng. Thời gian: 2016-2020. Chủ thể: Ban lãnh đạo MB Đắk Lắk và các đối tác liên quan.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Cán bộ quản lý ngân hàng thương mại: Giúp nâng cao nhận thức và kỹ năng quản trị rủi ro tín dụng, đặc biệt trong việc thẩm định và giám sát tín dụng đối với DNVVN.

2. Nhà hoạch định chính sách và cơ quan quản lý nhà nước: Cung cấp cơ sở khoa học để xây dựng chính sách hỗ trợ và quản lý hoạt động tín dụng ngân hàng, góp phần hoàn thiện môi trường pháp lý.

3. Doanh nghiệp vừa và nhỏ: Hiểu rõ các yêu cầu và quy trình tín dụng ngân hàng, từ đó nâng cao khả năng tiếp cận vốn và quản lý tài chính hiệu quả.

4. Các nhà nghiên cứu và học viên cao học ngành Tài chính – Ngân hàng: Là tài liệu tham khảo chuyên sâu về quản trị rủi ro tín dụng, mô hình đánh giá rủi ro và kinh nghiệm quốc tế trong lĩnh vực này.

Câu hỏi thường gặp

1. Rủi ro tín dụng là gì và tại sao nó quan trọng đối với ngân hàng?
   Rủi ro tín dụng là nguy cơ khách hàng không trả được nợ gốc và lãi đúng hạn, ảnh hưởng trực tiếp đến lợi nhuận và khả năng thanh khoản của ngân hàng. Quản trị rủi ro tín dụng giúp ngân hàng giảm thiểu tổn thất và duy trì hoạt động bền vững.

2. Tại sao doanh nghiệp vừa và nhỏ thường gặp khó khăn trong tiếp cận tín dụng?
   Do quy mô nhỏ, báo cáo tài chính chưa minh bạch và thiếu tài sản đảm bảo, DNVVN thường bị đánh giá rủi ro cao, dẫn đến khó khăn trong việc đáp ứng các yêu cầu vay vốn của ngân hàng.

3. Mô hình 6C trong đánh giá rủi ro tín dụng gồm những yếu tố nào?
   Mô hình 6C bao gồm: Tư cách người vay, Năng lực người vay, Dòng tiền, Bảo đảm tiền vay, Các điều kiện và Kiểm soát – giúp đánh giá toàn diện khả năng trả nợ của khách hàng.

4. Làm thế nào để giảm tỷ lệ nợ xấu trong hoạt động tín dụng?
   Ngân hàng cần nâng cao chất lượng thẩm định, áp dụng hệ thống xếp hạng tín dụng, giám sát chặt chẽ sau cho vay và xử lý kịp thời các khoản nợ có vấn đề.

5. Kinh nghiệm quốc tế nào có thể áp dụng cho quản trị rủi ro tín dụng tại Việt Nam?
   Các mô hình bảo lãnh tín dụng tại Đức, chính sách quản trị rủi ro của Citibank và tập đoàn ING là những kinh nghiệm quý giá giúp hoàn thiện quy trình quản trị rủi ro tín dụng phù hợp với điều kiện Việt Nam.

Kết luận

• Hoạt động tín dụng đối với DNVVN tại MB Đắk Lắk có quy mô tăng trưởng ổn định nhưng vẫn tiềm ẩn nhiều rủi ro với tỷ lệ nợ quá hạn và nợ xấu còn cao.
• Công tác quản trị rủi ro tín dụng chưa đồng bộ, thiếu hệ thống đánh giá rủi ro chuẩn hóa và đội ngũ chuyên trách quản lý rủi ro còn hạn chế.
• Các nhân tố khách quan và chủ quan đều ảnh hưởng đến hiệu quả quản trị rủi ro tín dụng, đòi hỏi sự phối hợp đồng bộ từ ngân hàng, doanh nghiệp và cơ quan quản lý.
• Đề xuất hoàn thiện quy trình quản trị rủi ro, chuyển đổi mô hình đánh giá rủi ro, nâng cao năng lực nhân sự và ứng dụng công nghệ hiện đại là giải pháp trọng tâm.
• Nghiên cứu đặt nền tảng cho các bước tiếp theo trong việc triển khai các giải pháp quản trị rủi ro tín dụng hiệu quả tại MB Đắk Lắk và các ngân hàng thương mại khác.

Call-to-action: Các ngân hàng thương mại và cơ quan quản lý cần phối hợp triển khai các giải pháp quản trị rủi ro tín dụng nhằm nâng cao chất lượng tín dụng, bảo vệ lợi ích của ngân hàng và thúc đẩy sự phát triển bền vững của doanh nghiệp vừa và nhỏ tại Việt Nam.

Trích đoạn nội dung tài liệu

chương 1, luận văn sẽ tìm hiểu lý luận cơ bản về DNVVN, tín dụng NHTM đối với DNVVN, rủi ro tín dụng đối với DNVVN tại NHTM, từ đó nghiên cứu quản trị rủi ro tín dụng đối với DNVVN của NHTM, và các kinh nghiệm quản trị rủi ro tín dụng DNVVN của một số quốc gia và bài học cho Việt Nam (VN).1 Tín dụng đối với doanh nghiệp vừa và nhỏ tại ngân hàng thƣơng mại 1.1 Khái niệm ngân hàng thƣơng mại NHTM được biết đến như là một trong những tổ chức trung gian tài chính quan trọng trong nền kinh tế thị trường và hoạt động theo định chế trung gian mang tính chất tổng hợp. Các nhà nghiên cứu ghi nhận rằng, NHTM hình thành trên cơ sở của sự phát triển sản xuất và trao đổi hàng hoá. Khi sản xuất phát triển thì nhu cầu trao đổi mở rộng sản xuất giữa các vùng lãnh thổ, giữa các quốc gia tăng lên, để khắc phục sự khác biệt về tiền tệ giữa các khu vực thì xuất hiện các thương gia làm nghề đổi tiền. Khi trao đổi hàng hoá phát triển quay trở lại kích thích sản xuất hàng hóa.

Cùng với sự phát triển đó, các nghiệp vụ được phát triển dần như giữ tiền hộ, chi trả hộ. trên cơ sở đó thực hiện hoạt động tín dụng. Từ lịch sử hình thành hệ thống NHTM cho thấy, các NHTM chỉ xuất hiện trong điều kiện nền kinh tế đã phát triển đến một trình độ nhất định, dẫn đến tính tất yếu khách quan của việc hình thành hệ thống ngân hàng gắn bó chặt chẽ với sự phát triển kinh tế. Thông qua hoạt động tín dụng thì NHTM tạo lợi ích cho người gửi tiền, người vay tiền và cho cả ngân hàng (NH) thông qua nhận tiền gửi của khách hàng (KH) với trách nhiệm hoàn trả và sử dụng số tiền đó để cho vay, chiết khấu và làm phương tiện thanh toán, theo Luật Các Tổ Chức Tín Dụng (TCTD) số 47/2010/QH12 của Quốc Hội ngày 16/06/2010 nêu rõ: “Ngân hàng thương mại là loại hình ngân hàng được thực hiện tất cả các hoạt động ngân hàng và các hoạt động kinh doanh khác theo quy định của Luật này 2 nhằm mục tiêu lợi nhuận”.

Trong đó: “Hoạt động ngân hàng là việc kinh doanh, cung ứng thường xuyên một hoặc một số các nghiệp vụ sau đây: a) Nhận tiền gửi; b) Cấp tín dụng; c) Cung ứng dịch vụ thanh toán qua tài khoản.” Tuy vậy, hoạt động kinh doanh của NHTM luôn tiềm ẩn những nguy cơ rủi ro và hậu quả của những rủi ro là rất nghiêm trọng. Để nghiên cứu về rủi ro, chúng ta sẽ xuất phát từ những hoạt động cơ bản và đặc điểm hoạt động kinh doanh của NHTM.2 Khái niệm và đặc điểm doanh nghiệp vừa và nhỏ 1.1 Khái niệm Theo nghị định (NĐ) số 56/2009/NĐ-CP, ngày 30 tháng 6 năm 2009 của Thủ Tướng Chính phủ “về trợ giúp phát triển doanh nghiệp vừa và nhỏ”, đã đưa ra định nghĩa chính thức về DNVVN như sau: DNVVN là cơ sở sản xuất kinh doanh độc lập, đã đăng ký kinh doanh theo quy định của pháp luật hiện hành, được chia thành ba cấp: siêu nhỏ, nhỏ, vừa theo quy mô tổng nguồn vốn (tổng nguồn vốn tương đương tổng tài sản được xác định trong bảng cân đối kế toán của doanh nghiệp) hoặc số lao động bình quân năm (tổng nguồn vốn là tiêu chí ưu tiên). Cụ thể như sau: 3 Bảng 1.1 – Phân cấp DNVVN theo quy mô tổng nguồn vốn, lao động bình quân đối với từng khu vực Doanh Quy mô nghiệp Doanh nghiệp nhỏ Doanh nghiệp vừa siêu nhỏ Số lao Tổng Số lao Tổng nguồn Khu vực Số lao động động nguồn vốn động vốn I. Nông, lâm Từ trên 10 Từ trên 20 tỷ Từ trên 200 10 người 20 tỷ đồng nghiệp và thủy người đến đồng đến người đến trở xuống trở xuống sản 200 người 100 tỷ đồng 300 người Từ trên 10 Từ trên 20 tỷ Từ trên 200 II.

công nghiệp 10 người 20 tỷ đồng người đến đồng đến người đến và xây dựng trở xuống trở xuống 200 người 100 tỷ đồng 300 người Từ trên 10 Từ trên 10 tỷ Từ trên 50 III. Thương mại 10 người 10 tỷ đồng người đến đồng đến 50 người đến và dịch vụ trở xuống trở xuống 50 người tỷ đồng 100 người (Nghị định số 56/2009/NĐ-CP, ngày 30 tháng 6 năm 2009 của Thủ Tướng Chính phủ) Theo định nghĩa này các DNVVN ở Việt Nam bao gồm các doanh nghiệp nhà nước (DNNN) có quy mô nhỏ và vừa đăng ký kinh doanh theo Luật doanh nghiệp nhà nước, các công ty cổ phần (CTCP), công ty trách nhiệm hữu hạn (TNHH), doanh nghiệp tư nhân (DNTN) có quy mô nhỏ và vừa đựơc đăng ký theo Luật doanh nghiệp, Luật hợp tác xã, doanh nghiệp (DN) theo hình thức hộ kinh doanh cá thể được điều chỉnh bởi quy định của Chính Phủ (CP).2 ặc điểm Điều 4, Luật doanh nghiệp số 60/2005/QH11 ngày 29 tháng 11 năm 2005 do Quốc Hội ban hành, định nghĩa: “doanh nghiệp là tổ chức kinh tế có tên riêng, có tài sản, có trụ sở giao dịch ổn định, được đăng ký kinh doanh theo quy định của pháp luật nhằm mục đích thực hiện các hoạt động kinh doanh”. Căn cứ vào quy định này thì DN có những đặc điểm sau:  Là đơn vị kinh tế, hoạt động trên thương trường, có trụ sở giao dịch ổn định, có tài sản; 4  Đã được đăng ký kinh doanh;  Hoạt động kinh doanh. Theo điều 4 Luật doanh nghiệp thì “Kinh doanh là việc thực hiện một, một số hoặc tất cả các công đoạn của quá trình đầu tư, từ sản xuất đến tiêu thụ sản phẩm hoặc thực hiện dịch vụ trên thị trường nhằm mục đích sinh lợi”.

DNVVN là một loại hình doanh nghiệp nên nó cũng mang đầy đủ đặc điểm của một doanh nghiệp. Tuy nhiên nó cũng mang một số đặc điểm của DNVVN như sau:  Thứ nhất: DNVVN có cơ cấu tổ chức gọn nhẹ, linh hoạt, dễ thích nghi với điều kiện kinh doanh Đối với các DNVVN cơ cấu tổ chức thường gọn nhẹ, linh hoạt. Người chủ thường là người giải quyết các vấn đề tác nghiệp hằng ngày. Với cơ cấu tổ chức gọn nhẹ thì doanh nghiệp có điều kiện tiếp xúc tốt hơn, đặc biệt là giữa các bộ phận nội bộ doanh nghiệp.

Điều này cho phép tránh các nguy cơ sai lệch do thông tin truyền đi qua các kênh “ chính thức và quan liêu” thường thấy trong các doanh nghiệp lớn. Cũng do quy mô về đặc trưng của doanh nghiệp nên DVVVN có tính linh hoạt cao hơn, đặc biệt trong việc giao quyết định. Nhờ đó, doanh nghiệp có thể điều chỉnh nhanh chóng mục đích hay chiến lược và chuyển nhanh từ quyết định sang hành động. Do vậy, DNVVN dễ thích nghi với hoạt động Kinh doanh.

 Thứ hai: DNVVN có vốn đầu tƣ ban đầu ít, khả năng thu hồi vốn nhanh, mang lại hiệu quả cao Vì là loại doanh nghiệp có quy mô vừa phải nên việc đầu tư vốn sản xuất không yêu cầu quá lớn, hơn nữa kỳ sản xuất doanh nghiệp này thường ngắn nên vòng quay của mỗi đồng vốn nhanh, hiệu quả kinh tế cao. Phần lớn các DNVVN có nguồn tài chính hạn chế. Do có quy mô nhỏ nên đối với hầu hết các doanh nghiệp ngoài quốc doanh, vốn kinh doanh của họ được huy động từ người thân, anh em, họ hàng. Nhìn chung khả năng tiếp cận các nguồn tài chính khác của các DNVVN rất hạn chế nên khả năng huy động vốn 5 của các doanh nghiệp này cũng có hạn chế.

Thông thường để huy động vốn cho kinh doanh các DNVVN phải huy động từ các nguồn tài chính phi chính thức với lãi suất cao. Điều đó đã gây không ít khó khăn hạn chế hiệu quả kinh doanh, phát triển cũng như hoạt động của doanh nghiệp.  Thứ ba: DNVVN tham gia vào hầu hết lĩnh vực, các thành phần kinh tế, góp phần quan trọng trong sự phát triển kinh tế đất nƣớc Các DNVVN hoạt động trên tất cả các lĩnh vực của nền Kinh tế và hoạt động dưới mọi hình thức: DNNN, DNTN, CTCP, công ty TNHH, doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài và các cơ sở Kinh tế cá thể khác. DNVVN tồn tại và phát triển ở mọi thành phần kinh tế và hoạt động ở nhiều lĩnh vực, ngành nghề khác nhau.

Ở Việt Nam, DNVVN hiện đang chiếm khỏang 30% trong các doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài. Ngoài ra với quy mô vốn thấp, đội ngũ lao động vừa phải, DNVVN có mặt trong các thành phần kinh tế truyền thống của Việt Nam như: khoảng 65% trong các hợp tác xã và liên hợp tác xã; 95% trong công ty trách nhiệm hữu hạn, và đặc biệt là chiếm tỷ lệ 99% trong doanh nghiệp tư nhân; 65% trong doanh nghiệp nhà nước. Điều đáng lưu ý là gần 100% doanh nghiệp hoạt động ở khu vực nông thôn là các DNVVN. Tại Việt Nam các DNVVN có mặt trong tất cả các ngành nghề, lĩnh vực kinh doanh đuợc phép hoạt động tại Việt Nam.

 Thứ tƣ: Tính năng động và linh hoạt cao Các DNVVN đều có chi phí đầu tư thấp chủ yếu là để tận dụng lao động và nguồn nguyên vật liệu tại chỗ. Do vậy, các doanh nghiệp này có thể dễ dàng chuyển đổi phương án sản xuất, mặt hàng kinh doanh cũng như loại hình doanh nghiệp để nhanh chóng thu hồi vốn hoặc đem lại hiệu quả kinh tế cao.3 Khái niệm và đặc điểm tín dụng đối với doanh nghiệp vừa và nhỏ tại ngân hàng thƣơng mại 1.1 Khái niệm tín dụng đối với doanh nghiệp vừa và nhỏ tại ngân hàng thƣơng mại Tín dụng là quan hệ chuyển nhượng tạm thời một lượng giá trị từ chủ thể thặng dư tiết kiệm sang chủ thể thiếu hụt tiết kiệm trên cơ sở hoàn trả với một lượng giá trị lớn hơn ban đầu Theo Luật ngân hàng và tổ chức tín dụng Việt Nam năm 2010: Tín dụng là việc thỏa thuận để tổ chức, cá nhân sử dụng một khoản tiền theo nguyên tắc có hoàn trả bằng các nghiệp vụ cho vay, chiết khấu, cho thuê tài chính, bao thanh toán, bảo lãnh ngân hàng và các nghiệp vụ khác. Ở Việt Nam hoạt động tín dụng ngân hàng dựa trên quyết định của Thống đốc ngân hàng nhà nước số 1627/2001/QĐ- NHNN ngày 31 tháng 12 năm 2001 về việc ban hành quy chế cho vay của tổ chức tín dụng đối với doanh nghiệp. Theo đó quan hệ tín dụng giữa DN và ngân hàng có thể hiểu như sau:  DN phải cam kết hoàn trả vốn gốc và lãi với thời hạn xác định.

 DN phải cam kết sử dụng vốn tín dụng theo mục đích được thỏa thuận với ngân hàng, không trái với quy định của pháp luật và các quy định khác của ngân hàng cấp trên.