lời mở đầu, kết luận, danh mục tài liệu tham khảo, luận văn đƣợc kết cấu theo 4 chƣơng nhƣ sau: Chƣơng 1: Tổng quan tài liệu nghiên cứu, cơ sở lý luận về quản trị rủi ro thanh khoản tại Tổ chức tài chính vi mô Chƣơng 2: Phƣơng pháp nghiên cứu Chƣơng 3: Thực trạng quản trị rủi ro thanh khoản tại Tổ chức tài chính vi mô TNHH MTV Tình Thƣơng Chƣơng 4: Giải pháp tăng cƣờng quản trị rủi ro thanh khoản tại Tổ chức tài chính vi mô TNHH MTV Tình Thƣơng 3 c CHƢƠNG 1: TỔNG QUAN TÀI LIỆU NGHIÊN CỨU, CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN TRỊ RỦI RO THANH KHOẢN TẠI TỔ CHỨC TÀI CHÍNH VI MÔ 1. Tổng quan tài liệu nghiên cứu 1. Tình hình nghiên cứu Quản trị rủi ro thanh khoản trong các tổ chức tài chính không phải là một đề tài nghiên cứu có tính mới. Hầu hết các đề tài về quản trị rủi ro thanh khoản đều tập trung viết trong phạm vi không gian các Ngân hàng thƣơng mại, chƣa tập trung đi sâu vào quản trị rủi ro thanh khoản tại các tổ chức tài chính vi mô.
Trong quá trình nghiên cứu, học viên tổng kết đƣợc một số đề tài về quản trị rủi ro thanh khoản tại các Ngân hàng thƣơng mại nhƣ sau: - Luận văn thạc sỹ kinh tế của tác giả Nguyễn Duy Sinh năm 2009 với đề tài “Nâng cao hiệu quả quản trị rủi ro thanh khoản trong các ngân hàng thương mại ở Việt Nam” đã phân tích nội dung cơ bản của quản trị rủi ro trong kinh doanh ngân hàng, đồng thời tác giả cũng đánh giá tính thanh khoản và quản trị rủi ro thanh khoản, tìm ra những hạn chế, tồn tại và đƣa ra một số biện pháp nhằm hoàn thiện hoạt động quản trị rủi ro thanh khoản ở các Ngân hàng thƣơng mại Việt Nam. - Luận văn Thạc sỹ Tài chính ngân hàng của tác giả Trần Thị Thu Trang năm 2012 với đề tài “Hoạt động quản trị rủi ro thanh khoản tại Ngân hàng TMCP Bưu điện Liên Việt – Thực trạng và giải pháp” đã làm rõ thực trạng công tác quản trị rủi ro tại Ngân hàng TMCP Bƣu điện Liên Việt dựa trên các cách tiếp cận hiện đại từ đó đƣa ra những giải pháp phù hợp nhất. Đóng góp cho quy trình quản trị tài sản Nợ - tài sản Có của các NHTM. - Luận văn thạc sỹ Tài chính ngân hàng của tác giả Nguyễn Thị Thu Hằng năm 2015 với đề tài “Quản trị rủi ro thanh khoản tại Ngân hàng TMCP Đầu tư và phát triển Việt Nam” đã hệ thống các vấn đề lý luận cơ bản về thanh khoản, rủi ro thanh khoản và quản trị rủi ro thanh khoản tại NHTM nói chung.
Đồng thời đánh giá thực trạng của quản trị rủi ro thanh khoản tại ngân hàng TMCP Đầu tƣ và phát triển Việt Nam từ đó đề xuất một số giải pháp tăng cƣờng quản trị rủi ro thanh khoản tại Ngân hàng TMCP Đầu tƣ và phát triển Việt Nam trong giai đoạn tới. 4 c - Luận án Tiến sĩ Kinh tế của tác giả Nguyễn Bảo Huyền năm 2016 với đề tài “Rủi ro thanh khoản tại các Ngân hàng thương mại Việt Nam” đã phân tích và đánh giá thực trạng RRTK và quản lý RRTK tại các NHTM Việt Nam, chỉ ra những nguyên nhân dẫn đến RRTK cho các NHTM Việt Nam từ đó đề xuất các giải pháp phòng ngừa, hạn chế RRTK và nâng cao năng lực quản lý thanh khoản tại các NHTM Việt Nam phù hợp với thông lệ quốc tế. - Luận văn thạc sỹ Tài chính ngân hàng của tác giả Trịnh Ngọc Dũng năm 2018 với đề tài “Quản trị rủi ro thanh khoản tại Ngân hàng TMCP Bắc Á” đã phân tích thực trạng công tác quản trị rủi ro thanh khoản tại Ngân hàng TMCP Bắc Á, ảnh hƣởng của nó đến trạng thái thanh khoản hiện tại của ngân hàng. Từ đó đề xuất những giải pháp nhằm tăng cƣờng hoạt động quản trị rủi ro thanh khoản tại Ngân hàng TMCP Bắc Á.
Đối với lĩnh vực Tài chính vi mô, các đề tài nghiên cứu đến vấn đề Tài chính vi mô chƣa nhiều và chủ yếu tập trung ở vào việc phát triển hoạt động của Tổ chức tài chính vi mô nhƣ: - Năm 2006, Ngân hàng thế giới với nghiên cứu: “Việt Nam phát triển một chiến lược toàn diện để mở rộng tiếp cận (của hộ nghèo) đối với các dịch vụ tài chính vi mô. Tăng cường tiếp cận, hiệu quả và bền vững” thực hiện khảo sát và đánh giá về bức tranh chung tài chính nông thôn Việt Nam và đƣa ra một số khuyến nghị về chính sách, đặc biệt việc thực Nghị định 28/2005 của Chính phủ đối với các tổ chức tài chính quy mô nhỏ. - Luận văn Thạc sỹ của tác giả Phạm Hƣơng Giang năm 2007 với đề tài: “Nâng cao hiệu quả hoạt động tài chính vi mô của Hội Liên hiệp Phụ nữ Việt Nam” phân tích thực trạng hoạt động TCVM của Hội Liên hiệp phụ nữ Việt Nam, từ đó xây dựng các giải pháp định hƣớng trong hoạt động TCVM của Hội Liên hiệp Phụ nữ Việt Nam. - Đề tài “Phát triển sản phẩm tài chính quản lý rủi ro tới phụ nữ nghèo của nông thôn trong các tổ chức tài chính vi mô Việt Nam” của tác giả Dƣơng Ngọc Linh trong Luận văn thạc sỹ năm 2006.
Tác giả nghiên cứu thực trạng rủi ro và sản phẩm 5 c tài chính quản lý rủi ro tới phụ nữ nghèo ở nông thôn, phân tích kết quả thí điểm một số sản phẩm quản lý rủi ro từ đó đề xuất một số các giải pháp phát triển các sản phẩm này, tiêu biểu là tiết kiệm, vay vốn khẩn cẩm và bảo hiểm với những cách làm phù hợp với hộ nghèo. - Luận án tiến sỹ của Lê Thanh Tâm năm 2008 với đề tài: “Phát triển các tổ chức tài chính nông thôn Việt Nam” thực hiện phân tích sự phát triển hoạt động của tổ chức tài chính nông thôn, tập chung vào ba tổ chức tài chính lớn là Ngân hàng nông nghiệp và phát triển nông thôn Việt Nam, Ngân hàng chính sách xã hội và hệ thống Quỹ tín dụng nhân dân. - Luận văn Thạc sỹ của tác giả Phạm Minh Trâm năm 2019 với đề tài: “Quản trị rủi ro hoạt động tại Tổ chức tài chính vi mô TNHH MTV Tình Thương (TYM)” phân tích thực trạng quản trị rủi ro hoạt động tại tổ chức tài chính vi mô TNHH MTV Tình thƣơng, đánh giá các kết quả đạt đƣợc, hạn chế và nguyên nhân của hạn chế đối với công tác này. Qua đó đề xuất một số giải pháp và kiến nghị nhằm tăng cƣờng quản trị rủi ro hoạt động tại Tổ chức tài chính vi mô TNHH MTV Tình Thƣơng.
Khoảng trống nghiên cứu Mặc dù có nhiều đóng góp có giá trị nhƣng nhìn chung những công trình nghiên cứu trên đều chƣa tiếp cận đƣợc toàn diện về quản lý RRTK tại TCTCVM, bao gồm việc kết hợp giữa lý luận và thực tiễn để làm rõ mục tiêu và những nội dung cơ bản của quản lý RRTK, làm rõ thực trạng thanh khoản và quản lý rủi ro thanh khoản tại một TCTCVM cụ thể từ đó đề xuất các giải pháp đồng bộ, phù hợp với thực trạng của bản thân TCTCVM. Những “khoảng trống” trên đây đã mở ra cho tác giả những hƣớng nghiên cứu với mong muốn đây là luận văn nghiên cứu một cách hệ thống và toàn diện về các nội dung của RRTK và quản lý RRTK tại TCTCVM, là cơ sở lý luận để đánh giá thực trạng RRTK và quản lý RRTK tại Tổ chức tài chính vi mô TNHH MTV Tình Thƣơng, từ đó đƣa ra các giải pháp nhằm tăng cƣờng hoạt động quản trị RRTK của TYM. Cơ sở lý luận về quản trị RRTK của Tổ chức tài chính vi mô 1. Khái quát về Tổ chức Tài chính vi mô 1.
Khái niệm và đặc điểm của Tổ chức Tài chính vi mô Khái niệm về TCVM đƣợc rất nhiều nhà kinh tế và các tổ chức đƣa ra. Theo Legerwood J (2001) “Tài chính vi mô bao gồm cả trung gian tài chính và trung gian xã hội, có nghĩa là tài chính vi mô không chỉ đơn thuần là công cụ ngân hàng mà còn là công cụ phát triển”. Theo Nhóm tƣ vấn hỗ trợ ngƣời nghèo (CGAP): “Tài chính vi mô là việc cung cấp dịch vụ tài chính cơ bản đáp ứng nhu cầu của người nghèo bao gồm: dịch vụ gửi tiết kiêm, tín dụng, lương hưu, chuyển tiền, bảo hiểm…”. Trong khi đó, quan điểm của ADB cho rằng: “Tài chính vi mô là một hình thức phát triển tài chính chủ yếu tập trung xóa đói giảm nghèo thông qua việc cung cấp dịch vụ tài chính cho người nghèo.
Tài chính vi mô là việc cung cấp một loạt các dịch vụ tài chính như tiền gửi, cho vay, dịch vụ thanh toán, chuyển tiền, và bảo hiểm cho người nghèo và các hộ gia đình có thu nhập thấp và các doanh nghiệp vi mô của họ”. Nhƣ vậy, có thể hiểu TCVM là một cách thức phát triển kinh tế nhằm cung cấp các dịch vụ tài chính và phi tài chính cho các đối tƣợng có thu nhập thấp trong xã hội để phục vụ cho nhu cầu đầu tƣ, phát triển kinh tế, tăng thu nhập và cải thiện chất lƣợng cuộc sống. Tài chính vi mô vừa là công cụ ngân hàng vừa là công cụ phát triển. Tại Việt Nam, Theo Nghị định 28/2005/NĐ-CP: “Tổ chức tài chính quy mô nhỏ (TCTCQMN): là tổ chức tài chính hoạt động trong lĩnh vực tài chính, ngân hàng với chức năng chủ yếu là sử dụng vốn tự có, vốn vay và nhận tiết kiệm để cung cấp một số dịch vụ tài chính, ngân hàng nhỏ, đơn giản cho các hộ gia đình, cá nhân thu nhập thấp” (Chính phủ 2005).
Tại khoản 5 điều 4 luật các tổ chức tín dụng số 47/2010/QH12 ngày 16/6/2016 quy định: “Tổ chức tài chính vi mô là loại hình tổ chức tín dụng chủ yếu thực hiện một số hoạt động ngân hàng nhằm đáp ứng nhu cầu của các cá nhân, hộ gia đình có thu nhập thấp và doanh nghiệp siêu nhỏ” (Quốc Hội, 2016). 7 c Nhƣ vậy, dù có các cách diễn đạt khác nhau nhƣng TCTCVM luôn đƣợc dùng để mô tả hoạt động của các tổ chức cung cấp các dịch vụ tài chính và phi tài chính cho các đối tƣợng là ngƣời nghèo, ngƣời có thu nhập thấp hoặc các doanh nghiệp siêu nhỏ. Các khoản tín dụng này thƣờng có giá trị nhỏ và đây cũng là đặc trƣng cơ bản của TCVM. Tài chính vi mô là bộ phận của tài chính vì vậy nó có thể đƣợc cung ứng bởi tất cả các trung gian tài chính theo quy định của pháp luật.