LỜI MỞ ĐẦU 1. Tính cấp thiết của đề tài Doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài (FDI) đã và đang trở thành một thành phần kinh tế quan trọng của Việt Nam. Sau 30 năm, FDI hiện đã chiếm 25% tổng nguồn vốn đầu tư toàn xã hội, đóng góp trên 20% GDP và chiếm 70% tổng kim ngạch xuất khẩu của Việt Nam. Sự tăng trưởng mạnh mẽ trong những năm qua đã thể hiện vai trò và vị thế chiến lược của FDI trong nền kinh tế Việt Nam.
Với những đặc thù riêng, FDI đã trở thành đối tượng cho vay quan trọng và nhiều tiêm năng với các Ngân hang thương mại (NHTM), đặc biệt với sự phát triển mạnh mẽ trong thời gian qua. Quá trình hội nhập kinh tế sâu rộng cùng các chính sách thu hút vốn nước ngoài, ngày càng nhiều tổ chức tài chính mở rộng hoạt động tại Việt Nam. Điều này tạo ra sức ép vô cùng lớn với các NHTM trong nước trong việc khai thác nhóm khách hang tiềm năng này. Tại Ngân hàng Thương mại cổ phần Hàng Hải Việt Nam (MSB), hoạt động kinh doanh với nhóm khách hàng FDI đã được chú ý phát triển trong thời gian qua.
Điển hình là việc thành lập phân khúc khai thác khách hàng FDI chuyên biệt từ năm 2015. Điều này đã tăng cường khả năng tiếp cận và phục vụ khách hàng FDI của MSB. Tuy nhiên, việc quản lý cho vay đối với khách hàng FDI vẫn còn nhiều điểm hạn chế cần khắc phục như số lượng khách hàng tín dụng còn hạn chế, tỉ lệ sử dụng hạn mức thấp, khách hàng chưa hài lòng về các sản phẩm dịch vụ ngân hàng cung cấp, chưa tạo được sự đột phá trong việc phục vụ khách hàng. Theo báo cáo năm 2016, quy mô giao dịch của nhóm khách hàng FDI tại MSB đạt: tiền gửi không kỳ hạn đạt 92 tỷ; tiền gửi có kỳ hạn đạt 465 tỷ và dư nợ đạt 175 tỷ.
Mặc dù đã có sự phát triển nhưng quy mô hiện tại chưa tương xứng với tiềm năng thị trường cũng như năng lực triển khai của MSB. Với mục tiêu phát triển nhóm khách hàng FDI, cải thiện năng lực cạnh tranh với các ngân hàng hàng, MSB đã xác định tiếp tục đẩy mạnh trong tâm phát triển nhóm khách hàng FDI với hợp tác tín dụng là mũi nhọn chiến lược. Tuy nhiên, hoạt 2 động tín dụng với nhóm khách hàng FDI còn nhiều vấn đề về hoạt động quản lý chung mang tính hệ thống. Trong quá trình làm việc tại MSB, tác giả đã nghiên cứu và tiếp cận với những vấn đề thực tiễn của phân khúc khách hàng FDI.
Vì vậy, tác giả đã lựa chọn đề tài: "Quản lý hoạt động tín dụng đối với khách hàng FDI của Ngân hàng Thương mại cổ phần Hàng Hải Việt Nam" cho luận văn của mình với mục tiêu hoàn thiện công tác quản lý tín dụng với nhóm khách hàng FDI tại MSB. Tình hình nghiên cứu Đã có rất nhiều đề tài nghiên cứu về quản lý tín dụng của các ngân hàng thương mại nói chung và quản lý tín dụng đối với khách hàng FDI nói riêng. Tuy nhiên, mỗi đề tài có đối tượng và phạm vi nghiên cứu khác nhau, có thời điểm, không gian và thời gian khác nhau. Trong đó, một số công trình và tác giả tiêu biểu có thể đề cập đến như: Vũ Thị Mùi (2017) “Mở rộng dịch vụ đối với doanh nghiệp FDI tại Ngân hàng TMCP Ngoại thương Việt Nam" ; Luận văn thạc sĩ kinh tế, Trường Đại học Kinh tế quốc dân.
Luận văn nghiên cứu và hệ thống hóa các vấn đề lý luận về hoạt động giao dịch đối với doanh nghiệp FDI. Từ đó, đề xuất các giải pháp mở rộng sản phẩm dịch vụ nói chung đối với doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài tại Ngân hàng TMCP Ngoại thương Việt Nam. Nguyễn Xuân Dũng (2007) “Mở rộng cho vay đối với doanh nghiệp có vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài tại Sở Giao dịch - Ngân hàng Đầu tư và Phát triển Việt Nam”; Luận văn thạc sĩ, Trường Đại học Kinh tế quốc dân. Luận văn nghiên cứu, phân tích, đánh giá thực trạng kiểm soát rủi ro trong hoạt động cho vay đối với doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài.
Từ đó đề xuất các biện pháp nhằm mở rộng các hoạt động cho vay đối với doanh nghiệp có vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài tại Sở Giao dịch - Ngân hàng Đầu tư và Phát triển Việt Nam. Lương Minh Loan (2016) “Dịch vụ ngân hàng đối với doanh nghiệp có vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài FDI tại Ngân hàng Thương mại cổ phần Công thương Việt Nam”, Luận văn thạc sĩ, Trường Đại học Kinh tế - Đại học Quốc gia 3 Luận văn nghiên cứu và tổng hợp các vấn đề về hoạt động của doanh nghiệp FDI và các nhu cầu tài chính liên quan. Trên cơ sở đó, đề xuất các giải pháp, hành động nhằm đáp ứng tất cả các nhu cầu tài chính của doanh nghiệp FDI tại Ngân hàng TNCP Công thương Việt Nam. Dương Thị Kim Oanh (2009) “Giải pháp mở rộng cho vay đối với doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài tại Ngân hàng TMCP Ngoại thương Việt Nam" ; Luận văn thạc sĩ kinh tế, Trường Đại học kinh tế TP.Hồ Chí Minh.
Luận văn nghiên cứu và hệ thống hóa các vấn đề lý luận về hoạt động cho vay đối với doanh nghiệp FDI, các rào cản tín dụng. Từ đó, đề xuất các giải pháp mở rộng cho vay đối với doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài tại Ngân hàng TMCP Ngoại thương Việt Nam. Trần Nam Trung (2010) “Các giải pháp kiểm soát rủi ro trong cho vay doanh nghiệp có vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài tại Vietcombank Đồng Nai”; Luận văn thạc sĩ tài chính, Trường Đại học kinh tế TP.Hồ Chí Minh. Luận văn nghiên cứu, phân tích, đánh giá thực trạng kiểm soát rủi ro trong hoạt động cho vay đối với doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài.
Từ đó đề xuất các biện pháp quản trị rủi ro chặt chẽ nhằm hạn chế nợ xấu đối với hoạt động cho vay các doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài tại Vietcombank Đồng Nai. Chưa có đề tài nào nghiên cứu một cách tổng thể về toàn bộ hệ thống quản lý tín dụng đối với khách hàng FDI, đặc biệt của MSB. Vì vâỵ, rất cần thiết có một đề tài nghiên cứu toàn diện các vấn đề để đề xuất hệ thống quản lý tín dụng với các khách hàng FDI của MSB. Mục tiêu nghiên cứu Xác định được những vấn đề cơ bản về quản lý tín dụng đối với khách hàng FDI của ngân hàng thương mại, bao gồm: bộ máy quản lý, xây dựng chính sách và kế hoạch tín dụng, tổ chức triển khai và kiểm soát tín dụng; Phân tích được thực trạng quản lý tín dụng với khách hàng FDI của MSB tại Hội sở chính, từ đó xác định được các thành tựu và hạn chế trong công tác này; Đề xuất được một số giải pháp và kiến nghị nhằm hoàn thiện quản lý tín dụng đối với khách hàng FDI của MSB tại Hội sở chính.
Đối tượng và phạm vi nghiên cứu Đối tượng nghiên cứu: Quản lý tín dụng đối với khách hàng FDI của MSB Nội dung nghiên cứu: Quản lý tín dụng đối với khách hàng FDI tại ngân hàng thương mại gồm các hoạt động chính là thiết lập bộ máy quản lý tín dụng, xây dựng chính sách và kế hoạch tín dụng, tổ chức triển khai chính sách và kế hoạch tín dụng, giám sát và đánh giá hoạt động quản lý tín dụng. Các hoạt động này được tổ chức thực hiện tại Hội sở chính. Do đó, nội dung nghiên cứu tập trung vào các hoạt động quản lý tín dụng tại Hội sở chính. Không gian nghiên cứu: tại Hội sở chính của MSB Thời gian nghiên cứu: - Số liệu thứ cấp được thu thập trong giai đoạn 2015 – 2017 - Dữ liệu sơ cấp được thu thập từ tháng 3 đến tháng 8 năm 2018 - Giải pháp được đưa ra cho giai đoạn đến năm 2020 5.
Quy trình nghiên cứu 5. Khung nghiên cứu Các yếu tố ảnh hưởng Quản lý tín dụng đối Mục tiêu quản lý tín dụng đối đến quản lý tín dụng đối với khách hàng FDI của với khách hàng FDI tại ngân với khách hàng FDI của ngân hàng thương mại hàng thương mại ngân hàng thương mại - Các yếu tố thuộc về - Bộ máy quản lý tín - Tăng trưởng tín dụng khách hàng FDI dụng - Đảm bảo chất lượng tín - Các yếu tố thuộc về cơ - Xây dựng chính sách dụng quan quản lý nhà nước và kế hoạch tín dụng - Cân bằng tín dụng - huy - Các yếu tố khác - Triển khai chính sách động và kế hoạch tín dụng - Phát triển kinh doanh - Kiểm soát tín dụng 5.2 Quy trình nghiên cứu Bước 1: Thu thập tài liệu, nghiên cứu lý thuyết về quản lý tín dụng đối với khách hàng FDI tại hệ thống ngân hàng, các yếu tố ảnh hưởng đến quản lý tín dụng đối với khách hàng FDI 5 Bước 2: Thu thập số liệu và tài liệu về tình hình quản lý tín dụng đối với khách hàng FDI của MSB. Dữ liệu thứ cấp thu được gồm: - Kết quả kinh doanh của MSB 2014 – 2017 - Đánh giá hoàn thành chỉ tiêu kế hoạch các năm 2014 – 2017 - Báo cáo thanh kiểm tra, kiểm toán, kiểm soát nội bộ, báo cáo rủi ro các năm 2014 – 2017 - Báo cáo triển khai tín dụng với khách hàng FDI của MSB các năm 2015 - 2017 Dữ liệu sơ cấp thu được gồm: - Khảo sát Ban điều hành về định hướng phát triển khách hàng FDI tại MSB - Khảo sát khách hàng FDI hiện hữu về thực trạng giao dịch với các ngân hàng tại Việt Nam Bước 3: Phân tích các chỉ tiêu đánh giá quản lý tín dụng đối với khách hàng FDI. Xem xét mức độ tác động của các yếu tố liên quan đến hoạt động quản lý tín dụng đối với khách hàng FDI của MSB, xác định nguyên nhân trọng yếu Bước 4: Đề xuất giải pháp nhằm giải quyết các vấn đề đã tìm ra 6.