Phần mở đầu; Phần nội dung nghiên cứu gồm 4 chƣơng; - Chƣơng 1: Cơ sở lý luận và thực tiễn về quản lý thuế thu nhập cá nhân. - Chƣơng 2: Phƣơng pháp nghiên cứu - Chƣơng 3: Thực trạng công tác quản lý thuế thu nhập cá nhân tại Chi cục thuế quận Hoàng Mai. - Chƣơng 4: Định hƣớng và giải pháp hoàn thiện công tác quản lý thuế thu nhập cá nhân tại Chi cục thuế quận Hoàng Mai, Hà Nội. Phần Kết luận; 3 CHƢƠNG 1 TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU, CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ QUẢN LÝ THUẾ THU NHẬP CÁ NHÂN 1.
Tổng quan tình hình nghiên cứu Hoàn thiện pháp luật về quản lý thuế TNCN luôn là vấn đề thời sự của mỗi quốc gia, vấn đề này càng đƣợc chú trọng hơn trong bối cảnh Việt Nam hội nhập kinh tế quốc tế ngày càng sâu, rộng. Bên cạnh đó, Việt Nam đã và đang thực hiện cam kết quốc tế về cắt giảm thuế quan dẫn đến nguồn thu thuế gián thu sụt giảm mạnh, vì vậy nguồn thu từ thuế TNCN ngày càng chiếm tỷ trọng cao trong tổng cơ cấu thu của NSNN và có sự tác động không nhỏ đến sự phát triển kinh tế - xã hội của nƣớc ta. Đối với công tác quản lý thuế nói chung, thuế TNCN nói riêng đã đƣợc nghiên cứu ở các khía cạnh với mức độ sâu sắc khác nhau nhƣng kết quả nghiên cứu chủ yếu tập trung trong một số công trình nghiên cứu về “Công tác quản lý thuế thu nhập cá nhân ở một số đối tượng nhất định” đã đƣợc cụ thể hóa trong Luật, mà chƣa có các công trình nào đi sâu vào nghiên cứu đối với các vấn đề mới phát sinh trong giai đoạn hiện nay có thể đƣợc khái quát, luận giải qua một số luận văn, đề án, đề tài nghiên cứu sau nhƣ: Đề tài“Hoàn thiện Pháp luật quản lý thuế thu nhập cá nhân ở Việt Nam hiện nay” của tác giả Nguyễn Thị Mai Dung, năm 2018. Đề tài đã tập trung làm rõ và sâu sắc hơn các khái niệm về quản lý thuế, pháp luật quản lý thuế và pháp luật quản lý thuế TNCN, đồng thời đã phân tích các yếu tố chi phối đến pháp luật quản lý thuế TNCN trong mối tƣơng quan với nội dung tƣơng ứng của pháp luật thuế TNCN và quản lý thuế TNCN của một số nƣớc trong khu vực và trên thế giới.
4 Qua nghiên cứu, phân tích đề tài đã làm rõ khái niệm và phân tích một số đặc trƣng cơ bản của hoàn thiện pháp luật quản lý thuế TNCN, đồng thời tập trung lựa chọn, phân tích và luận giải rõ ràng những tiêu chí đánh giá sự hoàn thiện của pháp luật quản lý thuế TNCN. Trên cơ sở nghiên cứu, luận giải quá trình hoàn thiện pháp luật quản lý thuế TNCN qua các lần sửa đổi, bổ sung Luật Quản lý thuế, Luận án sẽ đánh giá từng nội dung pháp luật quản lý thuế TNCN hiện hành cũng nhƣ đánh giá tổng thể pháp luật thuế TNCN căn cứ vào các tiêu chí giá đánh sự hoàn thiện lĩnh vực này. Đề xuất các giải pháp nhằm tiếp tục hoàn thiện pháp luật quản lý thuế TNCN của Việt Nam. Đề tài “Quản lý thuế thu nhập cá nhân ở Việt Nam trong điều kiện hội nhập kinh tế quốc tế” tác giả Lý Phƣơng Duyên năm 2010 đƣợc coi là một trong những công trình nghiên cứu đầu tiên về quản lý thuế thu nhập cá nhân trong bối cảnh cụ thể của Việt Nam giai đoạn đó.
Luật thuế TNCN chính thức có hiệu lực và đƣợc thực thi trong đời sống kinh tế -xã hội từ ngày 01/01/1999 trong bối cảnh Đảng và Nhà nƣớc đã và đang triển khai công cuộc cải cách mạnh mẽ và quyết liệt thủ tục hành chính. Luận án đã đƣa ra khái niệm quản lý thuế và tác giả đã khẳng định khái niệm quản lý thuế TNCN cũng không nằm ngoài khái niệm chung quản lý thuế [21, tr. Việc quản lý thuế TNCN là hoạt động rất nhạy cảm và dễ bị phản ứng từ phía ngƣời nộp thuế. Hoạt động này là hoạt động phức tạp đòi hỏi có trình độ quản lý cao và luôn gắn với chủ trƣơng chính sách phát huy vai trò thuế TNCN của nhà nƣớc.
Từ những phân tích trên, tác giả chỉ ra vai trò rất quan trọng của quản lý thuế thu nhập cá nhân là cầu nối trong việc đƣa chính sách thuế vào thực tiễn cuộc sống, đảm bảo hiệu quả nền kinh tế và tính công bằng của chính sách thuế thu nhập cá nhân cũng nhƣ tác động quan trọng đến số 5 thu ngân sách nhà nƣớc. Đề tài “Hoàn thiện quản lý nhà nước đối với thuế TNCN” của tác giả Nguyễn Hoàng năm 2013. Tác giả khẳng định trong hoạt động quản lý này, nhà nƣớc đã tác động vào việc huy động các nguồn thu từ thuế TNCN vào ngân sách nhà nƣớc thông qua việc tổ chức thực thi các văn bản pháp lý, các phƣơng pháp và các tổ chức, cơ quan chức năng nhằm thực hiện mục tiêu kinh tế - xã hội đƣợc đặt ra. Bên cạnh đó, tác giả Nguyễn Hoàng còn phân tích hoạt động quản lý thuế TNCN đƣợc thực hiện ở tất cả ba cấp độ: cấp cán bộ thuế, cấp cơ quan thuế và trong cả bộ máy quản lý nhà nƣớc đối với thuế thu nhập cá nhân [30, tr.
Với việc nghiên cứu hoàn thiện công tác quản lý thuế TNCN của các tác giả không ngoài mục đích nhằm hoàn thiện, bổ sung sửa đổi cho phù hợp với yêu cầu, thực tế của mỗi địa phƣơng, đơn vị. Vấn đề đƣợc nêu ra trong công tác quản lý thuế TNCN đó là Nhà nƣớc là chủ thể quản lý thuế TNCN, chủ thể chịu sự quản lý là ngƣời nộp thuế có thu nhập chịu thuế TNCN và mục đích của hoạt động quản lý là tạo nguồn thu cho ngân sách phục vụ cho mục tiêu nhà nƣớc đã đặt ra. Đề tài “Pháp luật về thuế TNCN đối với cá nhân kinh doanh và hộ kinh doanh” của tác giả Nguyễn Công Quốc Dũng, năm 2022 đã hệ thống hóa đƣợc những lý thuyết cơ bản về quản lý thuế và phân tích đƣợc thực trạng về hoàn thiện công tác quản lý thuế đối với cá nhân kinh doanh và hộ kinh doanh trên địa bàn. Đáng chú là đề tài đã chỉ rõ phạm vi điều chỉnh của Luật Thuế TNCN đã bao gồm cả cá nhân kinh doanh và hộ kinh doanh có thu nhập từ kinh doanh, trong khi trƣớc đây những đối tƣợng này chịu sự điều chỉnh của Luật Thuế thu nhập doanh nghiệp.
Nhƣ vậy, sự ra đời của Luật thuế TNCN đã đảm bảo công bằng hơn giữa cá nhân kinh doanh và hộ kinh doanh có thu nhập từ kinh doanh với cá nhân có thu nhập từ tiền lƣơng, tiền công. 6 Qua nghiên cứu các luận án, đề án, đề tài về công tác quản lý thuế nói chung thuế thu nhập cá nhân nói riêng cho thấy hầu hết các công trình, đề án, đề tài đã có đánh giá một cách toàn diện, tổng thể về các nội dung cần nghiên cứu. Tuy nhiên việc nghiên cứu, đánh giá một cách tổng thể, toàn bộ các loại hình có phát sinh thu nhập chịu thuế thu nhập cá nhân đòi hỏi phải nghiên cứu một cách toàn diện, chuyên sâu đối với các loại hình kinh doanh mới có phát sinh thu nhập nhất là trong bối cảnh hiện nay mà chủ yếu tập trung đi sâu vào phân tích làm rõ các khái niệm về hoàn thiện công tác quản lý thuế TNCN đã đƣợc triển khai qua nhiều năm tại các đơn vị nghiên cứu trên địa bàn mình quản lý, phụ trách. Để khắc phục và hoàn thiện hơn khuân khổ pháp lý về quản lý thuế thu nhập cá nhân một cách triệt để, tác giả đã mạnh dạn đề xuất, định hƣớng, tìm giải pháp tháo gỡ cho những vấn đề còn bỏ ngỏ, chƣa có chế tài quy định rõ ràng, trong việc tiếp cận mở ra một cách nhìn nhận mới, thực tế hơn và nhất là góp phần lan tỏa trong cộng đồng về nâng cao ý thức của ngƣời nộp thuế, tránh cho Nhà nƣớc không phải thất thu, bỏ ngỏ một khoản thu thuế rất tiềm năng từ các loại hình kinh doanh mới, tác giả sẽ kế thừa và vận dụng linh hoạt những kết quả của các công trình đã nghiên cứu có liên quan đến chủ đề nghiên cứu của luận văn nhằm hoàn thành mục tiêu nghiên cứu đã đề ra.
Cơ sở lý luận về quản lý thuế TNCN tại chi cục thuế cấp quận 1. Một số khái niệm liên quan Luật thuế thu nhập cá nhân số 04/2007/QH12 đƣợc Quốc hội thông qua ngày 21/11/2007 và chính thức có hiệu lực từ ngày 01/9/2009, sau hai lần sửa đổi, bổ sung vào năm 2012, 2014 đã quy định khá chi tiết, đầy đủ, cho từng nội dung, đối tƣợng đảm bảo phù hợp với thực tiễn trong quá trình triển khai 7 thi hành Luật. Nhƣ chúng ta biết quản lý thuế bao gồm rất nhiều các sắc thuế khác nhau đã đƣợc quy định Luật thuế. Để làm rõ hơn khái niệm về quản lý thuế nói chung và quản lý thuế TNCN nói riêng là lĩnh vực quản lý chuyên ngành.
Trƣớc hết cần phải làm rõ khái niệm về công tác quản lý thuế và quản lý thuế TNCN. Quản lý thuế là một lĩnh vực quản lý chuyên ngành thuộc quản lý hành chính Nhà nƣớc. Quản lý thuế là quản lý hành chính nhà nƣớc về thuế, bao gồm việc tổ chức, quản lý, điều hành quá trình thu nộp thuế, hay nói cách khác đó là hoạt động chấp hành của cơ quan nhà nƣớc có thẩm quyền mà cụ thể là hệ thống cơ quan quản lý thuế từ trung ƣơng đến địa phƣơng trong quản lý thu, nộp thuế cho nhà nƣớc từ các tổ chức, cá nhân là đối tƣợng nộp thuế đã đƣợc xác định trong các Luật thuế. Qua đó Luật thuế TNCN đƣợc hiểu đó là: Quản lý thuế thu nhập cá nhân là sự tác động có chủ đích của các cơ quan chức năng trong bộ máy nhà nƣớc đối với quá trình tính và thu thuế thu nhập cá nhân để thay đổi quá trình này nhằm tạo nguồn thu cho ngân sách và đạt đƣợc các mục tiêu nhà nƣớc đặt ra.
Theo đó: Thuế TNCN là một loại thuế trực thu đánh vào thu nhập của cá nhân trong một khoảng thời gian nhất định “thường là một năm” hoặc theo từng lần phát sinh.