I. Tổng quan về Quản lý Thu Thuế Tài Nguyên và Phí Môi Trường Khoáng Sản Tầm quan trọng và Khái niệm Cốt lõi
Trong bối cảnh phát triển kinh tế bền vững, quản lý thu thuế tài nguyên và phí bảo vệ môi trường khoáng sản đóng vai trò cực kỳ quan trọng. Hoạt động khai thác khoáng sản, dù mang lại giá trị kinh tế cao, cũng tiềm ẩn nhiều rủi ro về môi trường và đòi hỏi sự bù đắp cho nguồn tài nguyên cạn kiệt. Việc thu thuế và phí không chỉ là nguồn thu lớn cho ngân sách nhà nước mà còn là công cụ hữu hiệu để điều tiết hoạt động khai thác, khuyến khích sử dụng tài nguyên hiệu quả và bảo vệ môi trường. Một hệ thống quản lý thu thuế tài nguyên khoáng sản chặt chẽ, minh bạch sẽ góp phần đảm bảo công bằng xã hội, hạn chế thất thu thuế khoáng sản và thúc đẩy trách nhiệm của các doanh nghiệp khai thác khoáng sản. Luận văn của Lê Lan Phương (2017) đã nhấn mạnh sự cần thiết của việc hoàn thiện công tác quản lý thu thuế tài nguyên, phí bảo vệ môi trường tại các địa phương có hoạt động khai thác mạnh, điển hình như Nghĩa Đàn, Nghệ An, nhằm khắc phục những yếu kém và khai thác tối đa tiềm năng nguồn thu.
1.1. Khái niệm và bản chất của thuế tài nguyên phí bảo vệ môi trường khoáng sản.
Thuế tài nguyên là loại thuế gián thu áp dụng đối với các tổ chức, cá nhân khai thác tài nguyên thiên nhiên theo quy định của pháp luật. Mục đích chính của thuế tài nguyên là điều tiết thu nhập từ việc khai thác, sử dụng tài nguyên và bù đắp một phần chi phí cho việc phục hồi tài nguyên đã khai thác. Trong khi đó, phí bảo vệ môi trường khoáng sản là khoản thu nhằm bù đắp chi phí cho hoạt động phòng ngừa, kiểm soát, xử lý ô nhiễm và bảo vệ môi trường do quá trình khai thác gây ra. Cả hai khoản thu này đều thể hiện bản chất là công cụ kinh tế để Nhà nước quản lý và điều tiết việc sử dụng tài nguyên quốc gia, đảm bảo quyền sở hữu toàn dân đối với tài nguyên. Việc quản lý thu thuế tài nguyên và phí này đòi hỏi sự hiểu biết sâu sắc về đặc thù từng loại khoáng sản và phương pháp khai thác.
1.2. Vai trò chiến lược của quản lý thu thuế khoáng sản đối với ngân sách nhà nước.
Quản lý thu thuế khoáng sản có vai trò chiến lược trong việc ổn định và phát triển ngân sách nhà nước (NSNN). Khoáng sản là nguồn tài nguyên hữu hạn, việc khai thác chúng tạo ra lợi nhuận đáng kể. Thuế tài nguyên và phí môi trường giúp Nhà nước thu hồi một phần giá trị thặng dư này, tái đầu tư vào cơ sở hạ tầng, y tế, giáo dục và các dự án phát triển bền vững khác. Bên cạnh đó, các khoản thu này còn phục vụ mục tiêu điều tiết vĩ mô, khuyến khích các doanh nghiệp khai thác khoáng sản áp dụng công nghệ tiên tiến, khai thác tiết kiệm và thân thiện với môi trường hơn. Công tác hoàn thiện công tác quản lý thu thuế giúp tăng cường sự minh bạch, giảm thiểu tình trạng thất thu thuế khoáng sản, đảm bảo nguồn thu ổn định cho NSNN, đặc biệt tại các địa phương có tiềm năng khoáng sản dồi dào.
1.3. Các yếu tố ảnh hưởng đến công tác quản lý thu thuế tài nguyên.
Công tác quản lý thu thuế tài nguyên bị ảnh hưởng bởi nhiều yếu tố, bao gồm cả chủ quan và khách quan. Về khách quan, chính sách thuế tài nguyên và các văn bản pháp luật liên quan cần phải rõ ràng, nhất quán và phù hợp với thực tiễn. Yếu tố địa lý, đặc điểm của từng loại khoáng sản và phương pháp khai thác cũng tác động đáng kể. Về chủ quan, năng lực của cán bộ thuế, trình độ công nghệ trong quản lý và giám sát, cùng với ý thức tuân thủ pháp luật của doanh nghiệp khai thác khoáng sản là những yếu tố then chốt. Luận văn của Lê Lan Phương (2017) chỉ ra rằng, việc chưa hiểu hết chính sách hoặc trốn tránh nghĩa vụ của một số doanh nghiệp đã gây thất thu cho NSNN, là một ví dụ điển hình về ảnh hưởng của yếu tố chủ quan.
II. Thách thức Nào Đang Cản Trở Công Tác Quản Lý Thu Thuế Tài Nguyên Khoáng Sản Hiện Nay
Mặc dù đã có nhiều nỗ lực, công tác quản lý thu thuế tài nguyên khoáng sản vẫn phải đối mặt với không ít thách thức, đặc biệt trong bối cảnh các hoạt động khai thác ngày càng phức tạp và đa dạng. Những thách thức này không chỉ gây khó khăn cho các cơ quan thuế trong việc hoàn thành nhiệm vụ mà còn dẫn đến tình trạng thất thu thuế khoáng sản, ảnh hưởng trực tiếp đến nguồn thu ngân sách nhà nước. Từ việc chưa hoàn thiện về chính sách thuế tài nguyên đến những vấn đề phát sinh từ đặc thù của hoạt động khai thác và sự thiếu ý thức tuân thủ của một số doanh nghiệp khai thác khoáng sản, tất cả đều là rào cản lớn. Việc nhận diện rõ ràng các thách thức này là bước đi đầu tiên để tìm kiếm các giải pháp hoàn thiện công tác quản lý thu thuế tài nguyên, phí bảo vệ môi trường một cách hiệu quả và bền vững.
2.1. Hạn chế trong chính sách và pháp luật về thuế tài nguyên phí môi trường.
Một trong những thách thức lớn nhất là các hạn chế trong chính sách thuế tài nguyên và quy định về phí bảo vệ môi trường khoáng sản. Theo Luận văn Thạc sĩ của Lê Lan Phương (2017), "Luật thuế tài nguyên và phí BVMT của các DN khai thác có nhiều yếu kém." Các quy định đôi khi còn chồng chéo, chưa đồng bộ hoặc thiếu cụ thể, gây khó khăn cho cả cơ quan quản lý và doanh nghiệp khai thác khoáng sản trong việc áp dụng. Phương pháp xác định giá tính thuế tài nguyên chưa thực sự linh hoạt, chưa phản ánh đúng giá trị thị trường của khoáng sản, dẫn đến khả năng thất thu thuế khoáng sản. Sự thiếu rõ ràng trong các văn bản pháp luật cũng tạo kẽ hở cho các hành vi gian lận, trốn thuế.
2.2. Vấn đề thất thu thuế khoáng sản và tác động của doanh nghiệp khai thác.
Thất thu thuế khoáng sản là một vấn đề nhức nhối, ảnh hưởng nghiêm trọng đến ngân sách nhà nước. Nguyên nhân chính xuất phát từ hành vi không trung thực của một số doanh nghiệp khai thác khoáng sản. "Nhiều DN do chưa hiểu hết chính sách, nhưng cũng có những trốn tránh nghĩa vụ để hưởng lợi cho riêng DN mình gây thất thu cho NSNN" (Lê Lan Phương, 2017). Các hành vi phổ biến bao gồm kê khai sản lượng khai thác thấp hơn thực tế, kê khai giá bán không đúng, không thực hiện đầy đủ các thủ tục hành chính về thuế, hoặc sử dụng giấy tờ không hợp lệ. Điều này không chỉ làm giảm nguồn thu mà còn tạo môi trường cạnh tranh không lành mạnh, gây thiệt hại cho các doanh nghiệp tuân thủ pháp luật.
2.3. Khó khăn từ đặc thù hoạt động khai thác khoáng sản và yếu tố bên ngoài.
Hoạt động khai thác khoáng sản có những đặc thù riêng biệt gây khó khăn cho quản lý thu thuế tài nguyên. Ví dụ, việc xác định sản lượng khai thác chính xác thường gặp trở ngại do địa hình phức tạp, công nghệ lạc hậu, hoặc khó khăn trong giám sát liên tục. Ngoài ra, giá khoáng sản biến động liên tục trên thị trường quốc tế cũng ảnh hưởng đến việc tính toán thuế. Các yếu tố bên ngoài như biến đổi khí hậu, thiên tai có thể làm gián đoạn hoạt động khai thác, ảnh hưởng đến nguồn thu. Hơn nữa, sự thiếu phối hợp giữa các cơ quan quản lý nhà nước (cơ quan thuế, tài nguyên môi trường, chính quyền địa phương) cũng là một rào cản, khiến cho việc kiểm soát toàn diện hoạt động của doanh nghiệp khai thác khoáng sản chưa đạt hiệu quả cao.
III. Phương Pháp Nâng Cao Hiệu Quả Quản Lý Thu Thuế Tài Nguyên Tăng Cường Quy Trình và Chính Sách
Để khắc phục những thách thức và nâng cao hiệu quả quản lý thu thuế tài nguyên, việc áp dụng các phương pháp hoàn thiện quy trình và cải cách chính sách là điều cần thiết. Một hệ thống quản lý thu thuế tài nguyên khoáng sản hiệu quả không chỉ dựa trên sự chặt chẽ của luật pháp mà còn phụ thuộc vào khả năng thực thi, sự minh bạch và sự hợp tác từ các bên liên quan. Các giải pháp phải được xây dựng một cách toàn diện, từ việc tối ưu hóa quy trình hành chính thuế đến việc nâng cao năng lực cho đội ngũ cán bộ và cải thiện chính sách thuế tài nguyên sao cho phù hợp với thực tiễn. Mục tiêu cuối cùng là đảm bảo nguồn thu ổn định cho ngân sách nhà nước và thúc đẩy hoạt động khai thác khoáng sản theo hướng bền vững, có trách nhiệm với môi trường. Đây là hướng đi quan trọng để hoàn thiện công tác quản lý thu thuế tài nguyên, phí bảo vệ môi trường.
3.1. Hoàn thiện quy trình quản lý thu thuế đối với doanh nghiệp khai thác khoáng sản.
Việc hoàn thiện quy trình quản lý thu thuế là nền tảng để tăng cường hiệu quả công tác này. Cần rà soát, chuẩn hóa và điện tử hóa các thủ tục kê khai, nộp, quyết toán thuế tài nguyên và phí bảo vệ môi trường. Áp dụng các phương pháp quản lý rủi ro trong công tác kiểm tra, giám sát để tập trung nguồn lực vào các doanh nghiệp khai thác khoáng sản có rủi ro cao về gian lận thuế. Xây dựng cơ chế báo cáo, đối chiếu dữ liệu giữa cơ quan thuế với cơ quan cấp phép khai thác, cơ quan quản lý môi trường để đảm bảo tính chính xác của sản lượng khai thác và các chi phí liên quan. Quy trình cần được thiết kế để giảm thiểu sự tiếp xúc trực tiếp giữa cán bộ thuế và người nộp thuế, từ đó hạn chế tiêu cực và tăng cường minh bạch.
3.2. Cải cách chính sách thuế tài nguyên và phí bảo vệ môi trường để tăng tính minh bạch.
Cải cách chính sách thuế tài nguyên và phí bảo vệ môi trường khoáng sản là một giải pháp cốt lõi. Cần nghiên cứu điều chỉnh mức thuế suất, phương pháp tính thuế, đặc biệt là phương pháp xác định giá tính thuế sao cho phù hợp với cơ chế thị trường và phản ánh đúng giá trị thực của khoáng sản. Ví dụ, xem xét áp dụng mức thuế lũy tiến hoặc điều chỉnh định kỳ để thích ứng với biến động của thị trường. Đối với phí bảo vệ môi trường, cần có quy định rõ ràng về mục đích sử dụng, ưu tiên đầu tư vào các dự án phục hồi môi trường tại địa phương có hoạt động khai thác. Việc tăng cường tính minh bạch của các chính sách này sẽ giúp doanh nghiệp khai thác khoáng sản dễ dàng tuân thủ, đồng thời tăng cường sự giám sát của cộng đồng và các tổ chức xã hội.
3.3. Nâng cao năng lực cán bộ quản lý thu thuế và ý thức tuân thủ pháp luật.
Nguồn nhân lực là yếu tố quyết định sự thành công của công tác quản lý thu thuế tài nguyên. Cần đẩy mạnh đào tạo, bồi dưỡng chuyên sâu về pháp luật thuế, quy trình nghiệp vụ, kỹ năng thanh tra, kiểm tra cho cán bộ thuế. Đồng thời, trang bị kiến thức về đặc thù ngành khai thác khoáng sản, công nghệ khai thác và tác động môi trường. Về phía doanh nghiệp khai thác khoáng sản, cần tăng cường công tác tuyên truyền, phổ biến pháp luật thuế và phí môi trường, nâng cao ý thức tự giác tuân thủ. Các cơ quan quản lý cũng cần xây dựng cơ chế khen thưởng đối với doanh nghiệp chấp hành tốt và xử lý nghiêm minh các trường hợp vi phạm, nhằm tạo ra môi trường tuân thủ pháp luật công bằng và minh bạch.
IV. Bí Quyết Đẩy Mạnh Công Tác Quản Lý Thu Phí Bảo Vệ Môi Trường Khoáng Sản Công Nghệ và Hợp Tác Liên Ngành
Để quản lý thu thuế tài nguyên và phí bảo vệ môi trường khoáng sản đạt hiệu quả cao, việc tận dụng tối đa sức mạnh của công nghệ và đẩy mạnh hợp tác liên ngành là bí quyết then chốt. Công nghệ hiện đại có thể cung cấp các công cụ mạnh mẽ để giám sát hoạt động khai thác, kiểm soát sản lượng và đánh giá tác động môi trường một cách chính xác. Trong khi đó, sự phối hợp chặt chẽ giữa các cơ quan chức năng, từ cơ quan thuế đến chính quyền địa phương và Bộ Tài nguyên & Môi trường, sẽ tạo ra một hệ thống kiểm soát toàn diện và liền mạch. Mục tiêu là xây dựng một môi trường quản lý minh bạch, hạn chế thất thu thuế khoáng sản và đảm bảo các doanh nghiệp khai thác khoáng sản thực hiện đầy đủ nghĩa vụ của mình, góp phần vào sự phát triển bền vững. Đây là yếu tố quan trọng để hoàn thiện công tác quản lý thu thuế tài nguyên, phí bảo vệ môi trường.
4.1. Ứng dụng công nghệ hiện đại trong giám sát và kê khai thuế tài nguyên.
Việc ứng dụng công nghệ số là giải pháp đột phá để cải thiện quản lý thu thuế tài nguyên. Triển khai hệ thống phần mềm quản lý dữ liệu lớn (Big Data) để phân tích thông tin từ nhiều nguồn: giấy phép khai thác, báo cáo sản lượng, hóa đơn bán hàng và dữ liệu vệ tinh về khu vực khai thác. Sử dụng công nghệ GIS (Hệ thống thông tin địa lý) và ảnh vệ tinh để giám sát quy mô, tiến độ và sản lượng khai thác của doanh nghiệp khai thác khoáng sản một cách khách quan, hạn chế việc kê khai sai lệch. Phát triển các cổng thông tin điện tử, ứng dụng di động để đơn giản hóa quá trình kê khai thuế tài nguyên và nộp phí bảo vệ môi trường khoáng sản, giúp doanh nghiệp dễ dàng thực hiện nghĩa vụ và cơ quan thuế dễ dàng quản lý.
4.2. Tăng cường phối hợp liên ngành giữa cơ quan thuế và chính quyền địa phương.
Sự phối hợp chặt chẽ giữa cơ quan thuế với các sở, ban, ngành liên quan và chính quyền địa phương đóng vai trò quan trọng. Cần thiết lập cơ chế chia sẻ thông tin thường xuyên về cấp phép khai thác, trữ lượng, sản lượng, tình hình hoạt động của các doanh nghiệp khai thác khoáng sản giữa cơ quan thuế, Sở Tài nguyên và Môi trường, Sở Công Thương và UBND các cấp. Tổ chức các đoàn kiểm tra liên ngành để nâng cao hiệu quả giám sát, xử lý vi phạm một cách đồng bộ. Sự hợp tác này không chỉ giúp kiểm soát chặt chẽ các hoạt động khai thác mà còn phát hiện kịp thời các hành vi gian lận, trốn thuế và thất thu thuế khoáng sản, đảm bảo nguồn thu cho ngân sách nhà nước.
4.3. Đẩy mạnh tuyên truyền hỗ trợ doanh nghiệp khai thác khoáng sản thực hiện nghĩa vụ.
Song song với các biện pháp quản lý, việc đẩy mạnh công tác tuyên truyền và hỗ trợ là cần thiết để nâng cao ý thức tuân thủ của doanh nghiệp khai thác khoáng sản. Tổ chức các buổi hội thảo, tập huấn chuyên đề về chính sách thuế tài nguyên và phí bảo vệ môi trường khoáng sản, hướng dẫn kê khai, nộp thuế đúng quy định. Cung cấp các tài liệu hướng dẫn dễ hiểu, dễ tiếp cận. Thiết lập các kênh hỗ trợ trực tuyến, đường dây nóng để giải đáp thắc mắc và hỗ trợ kịp thời cho doanh nghiệp. Khi doanh nghiệp hiểu rõ nghĩa vụ thuế của mình và được hỗ trợ tận tình, họ sẽ chủ động hơn trong việc chấp hành pháp luật, giảm thiểu các trường hợp vi phạm do thiếu hiểu biết và góp phần giảm thiểu thất thu thuế khoáng sản.
V. Ứng Dụng Thực Tiễn Phân Tích Công Tác Quản Lý Thu Thuế Khoáng Sản và Phí BVMT tại Địa Phương
Để đánh giá khách quan và đưa ra giải pháp phù hợp cho công tác quản lý thu thuế tài nguyên và phí bảo vệ môi trường khoáng sản, việc phân tích thực trạng tại một địa phương cụ thể là vô cùng cần thiết. Luận văn Thạc sĩ của Lê Lan Phương (2017) đã chọn Chi cục Thuế Nghĩa Đàn, tỉnh Nghệ An làm đối tượng nghiên cứu, một khu vực có tiềm năng khai thác khoáng sản đáng kể. Việc phân tích công tác quản lý thu thuế khoáng sản tại đây giúp làm rõ những kết quả đạt được, đồng thời chỉ ra những mặt hạn chế, nguyên nhân dẫn đến tình trạng thất thu thuế khoáng sản và những thách thức đang tồn tại. Từ những đánh giá thực tiễn này, có thể rút ra bài học kinh nghiệm và đề xuất các giải pháp hoàn thiện công tác quản lý thu thuế tài nguyên, phí bảo vệ môi trường không chỉ cho Nghĩa Đàn mà còn cho các địa phương khác có điều kiện tương tự.
5.1. Thực trạng quản lý thu thuế tài nguyên phí BVMT tại Chi cục Thuế Nghĩa Đàn.
Theo nghiên cứu của Lê Lan Phương (2017), Chi cục Thuế Nghĩa Đàn đã có những nỗ lực đáng kể trong việc quản lý thu thuế tài nguyên và phí bảo vệ môi trường khoáng sản. Nghĩa Đàn, với nhiều núi đá vôi, mỏ đá, mỏ cát, là nơi tập trung không ít doanh nghiệp khai thác khoáng sản. Nhờ đó, "số thu từ thuế tài nguyên, phí BVMT của huyện hàng năm đều tăng trưởng cao so với năm trước" (Lê Lan Phương, 2017). Tuy nhiên, thực trạng cho thấy vẫn còn tồn tại nhiều bất cập. Một số doanh nghiệp chưa thực hiện đầy đủ nghĩa vụ thuế, tình trạng kê khai sai sản lượng, gian lận trong định giá vẫn diễn ra, dẫn đến thất thu thuế khoáng sản. Việc kiểm tra, giám sát gặp khó khăn do thiếu trang thiết bị và nhân lực chuyên môn, cũng như sự phối hợp chưa thật sự đồng bộ giữa các cấp quản lý.
5.2. Đánh giá kết quả đạt được và những mặt hạn chế trong công tác thu thuế khoáng sản.
Mặc dù đạt được những kết quả tích cực về số thu tăng trưởng, công tác thu thuế khoáng sản tại Nghĩa Đàn vẫn còn nhiều hạn chế. Luận văn (Lê Lan Phương, 2017) chỉ rõ rằng "số thu vẫn chưa tương xứng với tiềm năng sẵn có của huyện". Các mặt hạn chế bao gồm: chính sách thuế tài nguyên và phí bảo vệ môi trường chưa đủ mạnh để điều tiết toàn diện; công tác kiểm tra, giám sát chưa thực sự hiệu quả; công tác tuyên truyền, hỗ trợ pháp luật thuế cho doanh nghiệp khai thác khoáng sản chưa sâu rộng. Hậu quả là tình trạng thất thu thuế khoáng sản vẫn diễn ra, gây lãng phí nguồn lực quốc gia và ảnh hưởng đến môi trường đầu tư công bằng. Những hạn chế này đòi hỏi các giải pháp toàn diện và quyết liệt để hoàn thiện công tác quản lý thu thuế tài nguyên, phí bảo vệ môi trường.
5.3. Các nhân tố ảnh hưởng đến hiệu quả quản lý thu thuế đối với doanh nghiệp khai thác.
Nhiều nhân tố đã tác động đến hiệu quả quản lý thu thuế đối với các doanh nghiệp khai thác khoáng sản tại Nghĩa Đàn. Các nhân tố khách quan bao gồm biến động giá khoáng sản trên thị trường, đặc thù địa chất phức tạp gây khó khăn trong xác định trữ lượng, và hệ thống pháp luật vẫn còn kẽ hở. Về nhân tố chủ quan, năng lực của cán bộ thuế tại Chi cục Thuế Nghĩa Đàn cần được nâng cao hơn nữa về chuyên môn và kỹ năng kiểm tra. Thái độ chưa hợp tác hoặc cố tình gian lận của một số doanh nghiệp khai thác khoáng sản cũng là nguyên nhân lớn gây thất thu thuế khoáng sản. Bên cạnh đó, sự phối hợp chưa chặt chẽ giữa các sở, ban, ngành liên quan và chính quyền địa phương cũng làm giảm hiệu lực quản lý chung. Việc nhận diện rõ các nhân tố này là cơ sở để xây dựng các giải pháp khắc phục triệt để.
VI. Tương Lai Nào Cho Quản Lý Thu Thuế Tài Nguyên và Phí Môi Trường Khoáng Sản
Nhìn về tương lai, công tác quản lý thu thuế tài nguyên và phí bảo vệ môi trường khoáng sản đòi hỏi những định hướng chiến lược và giải pháp đột phá để thích ứng với bối cảnh kinh tế - xã hội ngày càng phức tạp. Với mục tiêu kép là tối ưu hóa nguồn thu từ khoáng sản cho ngân sách nhà nước đồng thời bảo vệ môi trường bền vững, các cơ quan quản lý cần liên tục đổi mới và nâng cao năng lực. Việc hoàn thiện công tác quản lý thu thuế tài nguyên không chỉ là nhiệm vụ của riêng ngành thuế mà còn là trách nhiệm chung của toàn xã hội, đòi hỏi sự phối hợp đồng bộ giữa các cấp, các ngành và sự chủ động của doanh nghiệp khai thác khoáng sản. Những kiến nghị chính sách và giải pháp công nghệ sẽ là chìa khóa để kiến tạo một hệ thống quản lý hiệu lực, minh bạch và công bằng, đảm bảo lợi ích quốc gia và các thế hệ mai sau.
6.1. Định hướng chiến lược để hoàn thiện công tác quản lý thu thuế tài nguyên bền vững.
Định hướng chiến lược cho công tác quản lý thu thuế tài nguyên cần tập trung vào ba trụ cột chính: hiện đại hóa, minh bạch hóa và bền vững hóa. Hiện đại hóa quy trình quản lý bằng cách ứng dụng công nghệ số, trí tuệ nhân tạo để phân tích dữ liệu và giám sát. Minh bạch hóa bằng cách chuẩn hóa các quy định pháp luật, công khai thông tin và tạo điều kiện cho sự giám sát của cộng đồng. Bền vững hóa thông qua việc tích hợp các yếu tố môi trường vào chính sách thuế, khuyến khích khai thác hiệu quả và tái tạo tài nguyên. Các định hướng này nhằm mục tiêu hoàn thiện công tác quản lý thu thuế tài nguyên, phí bảo vệ môi trường, giảm thiểu thất thu thuế khoáng sản, đồng thời thúc đẩy phát triển kinh tế xanh, đảm bảo hài hòa giữa lợi ích kinh tế và trách nhiệm xã hội, theo tinh thần của Luận văn Thạc sĩ Lê Lan Phương (2017) đã đề xuất.
6.2. Các giải pháp đột phá để tối ưu hóa nguồn thu từ khoáng sản và bảo vệ môi trường.
Để tối ưu hóa nguồn thu từ khoáng sản và bảo vệ môi trường, cần áp dụng các giải pháp đột phá. Đó là xây dựng hệ thống định giá khoáng sản theo cơ chế thị trường, loại bỏ các kẽ hở pháp lý. Phát triển và triển khai hệ thống giám sát tự động, liên tục bằng IoT (Internet of Things) và cảm biến tại các mỏ khai thác để theo dõi sản lượng thực tế. Áp dụng cơ chế thưởng/phạt rõ ràng cho doanh nghiệp khai thác khoáng sản dựa trên mức độ tuân thủ quy định về môi trường và hiệu quả sử dụng tài nguyên. Đồng thời, nghiên cứu khả năng tái đầu tư một phần phí bảo vệ môi trường khoáng sản trực tiếp vào các dự án cải thiện môi trường tại khu vực chịu ảnh hưởng, tạo động lực cho cộng đồng địa phương cùng tham gia giám sát.
6.3. Kiến nghị chính sách nhằm tăng cường hiệu lực quản lý thuế đối với ngành khoáng sản.
Từ những phân tích và định hướng, các kiến nghị chính sách thuế nhằm tăng cường hiệu lực quản lý thuế đối với ngành khoáng sản là cần thiết. Cụ thể, cần sửa đổi, bổ sung Luật Thuế tài nguyên và các văn bản hướng dẫn để phù hợp với thực tiễn, đảm bảo tính chặt chẽ, minh bạch. Xây dựng lộ trình áp dụng công nghệ số một cách toàn diện trong toàn bộ quy trình quản lý thu thuế. Tăng cường quyền hạn và trách nhiệm của cơ quan thuế trong việc phối hợp với các bộ, ngành khác để kiểm soát chặt chẽ các hoạt động khai thác. Đặc biệt, cần có chính sách thuế tài nguyên khuyến khích các doanh nghiệp khai thác khoáng sản đầu tư vào công nghệ thân thiện môi trường, chế biến sâu để nâng cao giá trị tài nguyên, thay vì chỉ xuất thô, đảm bảo lợi ích lâu dài cho quốc gia.
