Chương 1. Cơ sở lý luận và thực tiễn của đề tài. Thực trạng quản lý tài chính tại trường mầm non Long Châu, Yên Phong, Bắc Ninh. Giải pháp nhằm hoàn thiện công tác quản lý tài chình tại trường mần non Long Châu, Yên Phong, Bắc Ninh.
CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN CỦA ĐỀ TÀI 1.1 Cơ sở lý luận về quản lý tài chính trong các đơn vị sự nghiệp có thu 1.1 Những vấn đề cơ bản về quản lý tài chính 1.1 Một số khái niệm - Khái niệm đơn vị sự nghiệp có thu Đơn vị hành chính sự nghiệp là những đơn vị, cơ quan hoạt động bằng nguồn kinh phí do ngân sách Nhà nước hoặc cấp trên cấp phát hoặc bằng nguồn kinh phí khác như hội phí, học phí, viện phí, kinh phí được tài trợ, thu từ hoạt động kinh doanh, dịch vụ, nhận viện trợ, biếu tặng. Đó là các đơn vị hành chính trực thuộc các Bộ, Tổng cục, các cơ quan Đoàn thể, các tổ chức xã hội do Trung ương địa phương quản lý và các đơn vị trực thuộc lực lượng vũ trang (Nguyễn Xuân Tiến, Nguyễn Thị Tâm, 2010) “ Giáo trình kế toán hành chính sự nghiệp”. NXB tài chính. Đơn vị sự nghiệp công lập là những đơn vị sự nghiệp được cơ quan Nhà nước có thẩm quyền thành lập hoặc cho phép thành lập, có tư cách pháp nhân, có tài khoản và con dấu riêng để thực hiện các hoạt động sự nghiệp nhằm cung cấp các dịch vụ trong lĩnh vực y tế, giáo dục, môi trường, sự nghiệp kinh tế, nông lâm ngư nghiệp, nghiên cứu khoa học, thủy lợi…Trong quá trình hoạt động các đơn vị sự nghiệp công lập được Nhà nước cho phép tạo lập nguồn thu thông qua các khoản thu như: thu phí, lệ phí hay khoản thu từ hoạt động sản xuất kinh doanh, dịch vụ để bù đắp một phần hay toàn bộ chi phí hoạt động thường xuyên.
Đối với mỗi ngành nghề khác nhau, Nhà nước thành lập các đơn vị sự nghiệp nhằm thực hiện định hướng phát triển chung. Theo tác giả Nguyễn Thị Bích Thuỷ, 2017, cơ chế quản lý tài chính của các đơn vị sự nghiệp được chia làm ba loại: Đơn vị có nguồn thu sự nghiệp tự đảm bảo toàn bộ chi phí hoạt động thường xuyên (gọi tắt là đơn vị sự nghiệp 11 tự bảo đảm chi phí hoạt động); Đơn vị có nguồn thu sự nghiệp tự bảo đảm một phần chi phí hoạt động thường xuyên, phần còn lại được ngân sách nhà nước cấp (gọi tắt là đơn vị sự nghiệp tự đảm bảo một phần chi phí hoạt động); Đơn vị có nguồn thu sự nghiệp thấp, đơn vị sự nghiệp không có nguồn thu, kinh phí hoạt động thường xuyên theo chức năng, nhiệm vụ do ngân sách nhà nước bảo đảm toàn bộ kinh phí hoạt động (gọi tắt là đơn vị sự nghiệp do ngân sách nhà nước bảo đảm toàn bộ chi phí hoạt động). Như vậy, đơn vị sự nghiệp có thu là một loại đơn vị sự nghiệp sử dụng kinh phí ngân sách nhà nước, có nhiệm vụ thu - chi ngân sách và hoạt động theo cơ chế quản lý tài chính riêng áp dụng cho đơn vị sự nghiệp có thu. Về hoạt động, đơn vị sự nghiệp có thu là các đơn vị hành chính sự nghiệp có chức năng cung cấp các dịch vụ công nhất định cho các tổ chức và công dân hay còn gọi là hoạt động sự nghiệp.
- Khái niệm quản lý tài chính Quản lý tài chính là một trong những nhiệm vụ quan trọng để Nhà nước điều hành và quản lý nền kinh tế đất nước, hình thành và đảm bảo các cân đối chủ yếu và tỷ lệ phát triển của nền kinh tế quốc dân. Nhiều tác giả đã nghiên cứu về quản lý tài chính và đưa ra nhiều khải niệm về quản lý tài chính. Quản lý tài chính thực chất là sử dụng và phát huy vai trò của hệ thống tài chính thông qua nhà nước. Điều đó được thể hiện thông qua cơ chế hoạt động và vận động của tài chính phục vụ cho quá trình tái sản xuất xã hội và nâng cao vai trò quản lý vĩ mô của Nhà nước.
Theo Dương Đăng Chinh và Phạm Văn Khoan (2009), quản lý tài chính trước hết là quản lý các nguồn tài chính, quản lý các quỹ tiền tệ, quản lý việc phân phối các nguồn tài chính, quản lý việc tạo lập, phân bổ và sử dụng các quỹ tiền tệ một cách chặt chẽ, hợp lý và có hiệu quả theo các mục đích đã định. Đồng thời quản lý tài chính cũng chính là thông qua các hoạt động kể trên để tác động có hiệu quả nhất tới việc xử lý các mối quan hệ kinh 12 tế - xã hội nảy sinh trong quá trình phân phối các nguồn tài chính, trong quá trình tạo lập và sử dụng các quỹ tiền tệ ở các chủ thể trong xã hội. Theo tác giả Nguyễn Văn Thuận, 2015, quản lý tài chính đối với các cơ sở giáo dục đào tạo là quản lý việc thu, chi các nguồn tài chính một cách có kế hoạch, tuân thủ các chính sách chế độ tài chính đã quy định và tạo ra được hiệu quả chất lượng giáo dục. Tác giả Nguyễn Thị Lan, 2015 thì cho rằng quản lý tài chính đối với các cơ sở giáo dục đào tạo là quản lý hệ thống các nguyên tắc, quy định, quy chế, chính sách, chế độ của Nhà nước về tài chính, nguồn hình thành tài chính.
mà hình thức biểu hiện là những văn bản pháp luật, pháp lệnh, nghị định, quyết định. Nghị định số 16/2015/NĐ-CP của Chính phủ ngày 14/02/2015 quy định cơ chế tự chủ, tự chịu trách nhiệm về tài chính là: Một đơn vị hay một tổ chức có 3 nguồn lực chủ yếu sau đây: nguồn nhân lực, nguồn lực cơ sở vật chất, nguồn lực tài chính. Trong đó nguồn lực tài chính là nguồn lực quyết định, bởi có nguồn lực này sẽ có cả 2 nguồn lực kia. Trước đây Nhà nước bao cấp toàn bộ kinh phí hoạt động cho các đơn vị sự nghiệp công nhưng hiện nay đã có chủ trương vận động các đơn vị này thực hiện tự chủ, tự chịu trách nhiệm về biên chế, thực hiện nhiệm vụ về tài chính (Chính phủ, 2015).
Khái niệm về kế toán Theo liên đoàn kế toán quốc tế -IFAC (International Federation of Accounting), kế toán là một nghệ thuận ghi chép, phân loại và tổng hợp theo một cách riêng cóp bằng những khoản tiền, bằng các nghiệp vụ và các sự kiện mà chúng có ít nhất một phần tính chất tài chính và trình bày kết quả của nó. Theo luật kế toán số 88/2015/QH13, kế toán là việc thu thập, xử lý, kiểm tra, phân loại và cung cấp thông tin kinh tế tài chính dưới hình thức giá trị, hiện vật và thời gian lao động.2 Vai trò của quản lý tài chính đối với phát triển sự nghiệp giáo dục đào tạo Vai trò công tác tài chính trong đơn vị hành chính sự nghiệp Quản lý tài chính là một bộ phận, một khâu của quản lý kinh tế xã hội và là khâu quản lý mang tính tổng hợp. Quản lý tài chính được coi là hợp lý, có hiệu quả nếu nó tạo ra được một cơ chế quản lý thích hợp, có tác động tích cực tới các quá trình kinh tế xã hội theo các phương hướng phát triển đã được hoạch định. Việc quản lý, sử dụng nguồn tài chính ở các đơn vị sự nghiệp có liên quan trực tiếp đến hiệu quả kinh tế xã hội do đó phải có sự quản lý, giám sát, kiểm tra nhằm hạn chế, ngăn ngừa các hiện tượng tiêu cực, tham nhũng trong khai thác và sử dụng nguồn lực tài chính đồng thời nâng cao hiệu quả việc sử dụng các nguồn tài chính.
Theo Nguyễn Thị Lan, 2015, quản lý tài chính là một trong những hoạt động quản lý quan trọng của bất kỳ một tổ chức nào trong điều kiện kinh tế thị trường. Thông qua quản lý tài chính, chủ thể quản lý không chỉ kiểm soát được toàn bộ chu trình hoạt động mà còn đánh giá được chất lượng hoạt động của đơn vị. Tài chính còn biểu hiện lợi ích của các chủ thể tham gia và liên quan đến đơn vị. Thông qua quản lý tài chính, chủ thể quản lý sử dụng được công cụ kích thích lợi ích một cách hữu hiệu.
Đối với các đơn vị giáo dục, đào tạo quản lý tài chính góp phần sử dụng có hiệu quả, đúng mục đích các nguồn lực tài chính tập trung cho giáo dục đào tạo, thực hiện tốt các chính sách (tiền lương, học bổng, trợ cấp, tăng thu nhập.) đối với đội ngũ cán bộ giáo viên, học sinh, sinh viên mang lại hiệu quả thiết thực trong việc thực hiện công bằng xã hội. Quản lý tài chính góp phần củng cố và tăng cường cơ sở vật chất, trang thiết bị đáp ứng yêu cầu dạy và học nhằm nâng cao chất lượng giáo dục. Quản lý tài chính đối với các đơn vị sự nghiệp nói chung, đối với các 14 cơ sở giáo dục đào tạo nói riêng không chỉ theo đuổi những mục tiêu riêng của ngành mà còn phục vụ mục tiêu chung của toàn xã hội nên quản lý tài chính khá phức tạp, thường được quy định cụ thể cho từng ngành. Quản lý tốt tài chính của các cơ sở giáo dục đào tạo không những góp phần làm giảm bớt các khoản chi sự nghiệp của ngân sách nhà nước mà còn khuyến khích cung cấp dịch vụ chất lượng cao cho xã hội với chi phí tiết kiệm.
Các cơ sở giáo dục tăng cường quản lý tài chính sẽ góp phần thúc đẩy tăng chất lượng giáo dục, tăng thu nhập cho cán bộ giáo viên tạo động lực cho đội ngũ giáo viên cống hiến cho sự nghiệp giáo dục của nhà trường. Việc quản lý và sử dụng nguồn tài chính đối với các cơ sở giáo dục đào tạo liên quan đến hiệu quả kinh tế xã hội và chi tiêu đóng góp của nhân dân. Do đó, tài chính được quản lý, công khai, giám sát, kiểm tra tốt sẽ góp phần hạn chế, ngăn ngừa các hiện tượng tiêu cực, tham nhũng trong khai thác và sử dụng nguồn lực tài chính công, đồng thời nâng cao hiệu quả việc sử dụng các nguồn lực tài chính của đất nước. Vai trò của công tác kế toán trong đơn vị hành chính sự nghiệp Song hành cùng với sự phát triển của nền kinh tế thì các đơn vị hành chính sự nghiệp (HCSN) dưới sự quản lý của nhà nước cũng đã từng bước được kiện toàn, góp phần không nhỏ vào công cuộc đổi mới kinh tế - xã hội.
Thực hiện được vai trò chủ đạo của mình, kinh tế nhà nước luôn cần được đổi mới, phát triển và nâng cao hiệu quả.