Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Báo cáo đồ án môn học Công nghệ phần mềm với đề tài "Quản lý quan hệ khách hàng (CRM)" được thực hiện bởi nhóm sinh viên (Nhóm 22) thuộc Khoa Công nghệ Thông tin, Trường Đại học Sài Gòn vào năm 2022, dưới sự hướng dẫn khoa học của TS. Nguyễn Quốc Huy.

Về bối cảnh thực tiễn, nhóm tác giả chỉ ra các khó khăn và bất cập điển hình mà doanh nghiệp gặp phải khi chưa có hệ thống quản lý quan hệ khách hàng chuyên biệt:

  • Doanh nghiệp thiếu cái nhìn toàn diện và tập trung về khách hàng, bao gồm các dữ liệu quan trọng như lịch sử tài khoản, thông tin liên hệ và lịch sử các lần giao dịch phục vụ hoạt động kinh doanh.
  • Việc khai thác dữ liệu từ nguồn khách hàng tiềm năng để tìm kiếm và phát triển khách hàng mới gặp nhiều trở ngại.
  • Doanh nghiệp tiêu tốn nhiều thời gian và nguồn lực vào công tác quản trị quan hệ khách hàng cũng như việc lập các báo cáo định kỳ bằng phương pháp thủ công.
  • Luồng thông tin quan trọng không được chia sẻ đồng bộ và kịp thời giữa đội ngũ nhân viên kinh doanh với cấp quản lý.
  • Cấp quản lý gặp khó khăn trong việc theo dõi, đo lường và đánh giá mức độ hiệu quả làm việc của nhân viên kinh doanh, đồng thời khó dự đoán và dự báo chính xác doanh số bán hàng trong hiện tại.

Để giải quyết các vấn đề trên, đề tài xác định mục tiêu nghiên cứu và ứng dụng giải pháp CRM trên nền tảng Odoo nhằm đạt được các kết quả cụ thể:

  1. Giúp nhân viên kinh doanh nắm bắt đầy đủ, chi tiết thông tin về khách hàng, đồng thời hỗ trợ người quản lý kiểm soát chặt chẽ tiến độ và hiệu quả công việc của nhân viên.
  2. Cung cấp công cụ tìm kiếm và tra cứu các đơn đặt hàng một cách dễ dàng, nhanh chóng.
  3. Hỗ trợ thiết lập dự báo doanh số và theo dõi toàn bộ tiến trình các cơ hội bán hàng.

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu của đồ án:

  • Đối tượng nghiên cứu: Quy trình nghiệp vụ quản lý quan hệ khách hàng và các chức năng cốt lõi của phân hệ CRM (quản lý cơ hội, khách hàng, tiềm năng, báo giá và báo cáo thống kê).
  • Không gian nghiên cứu: Phân hệ CRM trên nền tảng web Odoo, triển khai nghiên cứu học thuật tại Khoa Công nghệ Thông tin, Trường Đại học Sài Gòn.
  • Thời gian thực hiện: Đồ án được triển khai từ ngày 17/09/2022 đến ngày 19/11/2022.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp

Đồ án vận dụng các cơ sở lý thuyết, công cụ công nghệ và phương pháp phân tích thiết kế phần mềm sau:

  • Khung lý thuyết và nền tảng ứng dụng: Hệ thống quản trị doanh nghiệp mã nguồn mở Odoo, tập trung vào module CRM; tài liệu chuyên môn "Odoo Book" dùng làm cơ sở chuẩn hóa quy trình và chức năng nghiệp vụ.
  • Phương pháp mô hình hóa hệ thống: Áp dụng phương pháp phân tích và thiết kế phần mềm hướng đối tượng thông qua hệ thống biểu đồ UML (Unified Modeling Language), bao gồm biểu đồ ca sử dụng (Use Case Diagram), kịch bản đặc tả ca sử dụng chi tiết (Use Case Specification), biểu đồ hoạt động (Activity Diagram) và biểu đồ tuần tự (Sequence Diagram).
  • Mô hình hóa dữ liệu: Sử dụng mô hình thực thể quan hệ (ERD - Entity Relationship Diagram) và phương pháp chuyển đổi các thực thể trong ERD thành mô hình cơ sở dữ liệu quan hệ.
  • Công cụ kỹ thuật sử dụng: Phần mềm trực tuyến diagrams.net được sử dụng để xây dựng các lược đồ kỹ thuật.
  • Nguồn dữ liệu và phương pháp thu thập: Dữ liệu nghiên cứu được tổng hợp từ tài liệu Odoo Book, các kênh hướng dẫn trực tuyến (Google, YouTube, website Odoo) kết hợp phương pháp thực nghiệm thao tác trực tiếp trên giao diện web của hệ thống Odoo CRM để ghi nhận phản hồi, luồng dữ liệu và các thông báo lỗi logic của hệ thống.

Thiết kế và mô hình hóa hệ thống

Dựa trên kết quả khảo sát và phân tích trên nền tảng Odoo CRM, hệ thống được nhóm tác giả thiết kế và mô hình hóa theo các thành phần kỹ thuật sau:

1. Mô hình cơ sở dữ liệu quan hệ

Từ biểu đồ ERD, dữ liệu của hệ thống được chuẩn hóa thành 4 bảng quan hệ cơ bản:

Bảng quan hệ Danh sách các thuộc tính
CƠ HỘI Mã cơ hội, Tên khách hàng, Tên cơ hội, Email, Điện thoại, Doanh thu mong đợi
TIỀM NĂNG Mã tiềm năng, Tên tiềm năng, Tên khách hàng, Email, Điện thoại, Nhân viên kinh doanh
BÁO GIÁ Mã báo giá, Tên khách hàng, Nhân viên kinh doanh
KHÁCH HÀNG Mã khách hàng, Tên, Email, Điện thoại

2. Thiết lập và triển khai module CRM trên Odoo

Quy trình thiết lập hệ thống được chuẩn hóa qua 5 bước thực hiện trên nền tảng web Odoo:

  • Bước 1: Truy cập trang web Odoo, chọn mục "Đăng nhập".
  • Bước 2: Nhập email và mật khẩu đối với tài khoản hiện có, hoặc chọn "Chưa có tài khoản" để tiến hành đăng ký mới.
  • Bước 3: Đánh dấu chọn (tick) module cần cài đặt trên giao diện quản trị, sau đó nhấn "Tiếp tục".
  • Bước 4: Lựa chọn ứng dụng "CRM" để kích hoạt và bắt đầu thao tác nghiệp vụ.
  • Bước 5: Hệ thống chuyển hướng tự động, trang "Cơ hội" xuất hiện đầu tiên làm màn hình làm việc mặc định.

3. Cấu trúc phân quyền và các ca sử dụng (Use Cases)

Hệ thống xác định 3 tác nhân chính tương tác với các phân hệ:

  • Người dùng (Chung): Thực hiện các tác vụ cơ bản như đăng nhập hệ thống, khôi phục mật khẩu và xem các phân hệ báo cáo thống kê.
  • Nhân viên & Quản lý: Được cấp tài khoản định danh riêng biệt để thực hiện đầy đủ các nghiệp vụ quản lý cơ hội, khách hàng, tiềm năng và báo giá.

Nội dung chính theo từng chương

Báo cáo đồ án được cấu trúc thành 2 chương chính với các nội dung chi tiết như sau:

I. Phân tích chung

Chương này tập trung xác định mục tiêu bài toán, thiết lập kế hoạch tiến độ và hướng dẫn cài đặt ban đầu cho hệ thống.

  1. Mục tiêu đề tài: Trình bày chi tiết các hạn chế trong quản lý quan hệ khách hàng truyền thống và đề xuất việc ứng dụng phân hệ Odoo CRM nhằm minh bạch hóa thông tin, hỗ trợ nhân viên kinh doanh và cấp quản lý theo dõi cơ hội, đơn hàng và lập dự báo doanh số.
  2. Kế hoạch thực hiện: Đồ án thiết lập bảng phân công nhiệm vụ chi tiết gồm 40 đầu việc với mốc thời gian cụ thể từ 17/09/2022 đến 19/11/2022 cho 4 thành viên (Phan Thị Thuỳ Linh, Hồ Thanh Khang, Nguyễn Linh Khánh, Trần Minh Toàn). Kế hoạch chia thành các giai đoạn:
    • Nghiên cứu tài liệu Odoo Book và tìm hiểu Odoo CRM qua Internet (17/09/2022 – 23/09/2022).
    • Xây dựng biểu đồ Use Case, đặc tả Use Case, vẽ biểu đồ Activity và Sequence cho 6 chức năng chính (28/09/2022 – 03/11/2022).
    • Thiết kế lược đồ ERD trên diagrams.net và chuyển đổi sang mô hình quan hệ (04/11/2022 – 07/11/2022).
    • Viết báo cáo, họp nhóm đánh giá tiến độ đạt trên 90% khối lượng (08/11/2022 – 15/11/2022).
    • Tiếp thu ý kiến đánh giá từ giảng viên hướng dẫn, chỉnh sửa để hoàn thành 100% khối lượng đồ án (19/11/2022).
  3. Hướng dẫn thiết lập CRM trong Odoo: Trình bày chi tiết 5 bước cài đặt, cấu hình và khởi tạo môi trường làm việc CRM trên giao diện web của Odoo.

II. Phân tích hệ thống

Chương này cung cấp toàn bộ tài liệu thiết kế kỹ thuật của hệ thống, bao gồm mô hình dữ liệu quan hệ cùng với kịch bản đặc tả Use Case, biểu đồ Activity và biểu đồ Sequence cho 6 phân hệ chức năng:

  1. ERD và chuyển thực thể thành quan hệ: Định nghĩa cấu trúc 4 bảng dữ liệu (CƠ HỘI, TIỀM NĂNG, BÁO GIÁ, KHÁCH HÀNG) cùng các trường khóa và thuộc tính đi kèm.
  2. Chức năng Đăng nhập (UC1 - Tác giả: Khánh):
    • Luồng cơ bản: Người dùng nhập email và mật khẩu tại form đăng nhập để vào trang chủ.
    • Luồng thay thế (A1): Kịch bản "Đặt lại mật khẩu" khi quên thông tin đăng nhập, hệ thống sẽ gửi email xác nhận đặt lại mật khẩu.
    • Xử lý ngoại lệ: Báo lỗi "Sai tên đăng nhập/mật khẩu" (E1) khi thông tin không khớp, hoặc hiển thị lỗi "Không tìm thấy tài khoản nào cho thông tin đăng nhập này" (E2) khi nhập email không tồn tại.
  3. Chức năng Quản lý cơ hội (UC2 - Tác giả: Thuỳ Linh):
    • Luồng nghiệp vụ: Cho phép xem danh sách (Bán hàng -> Cơ hội của tôi), tạo mới cơ hội (A1), chuyển đổi Cơ hội thành Báo giá thông qua nút "Báo giá mới" (A2), chỉnh sửa thông tin (A3), xóa cơ hội (A4), tạo mới giai đoạn thông qua nút "+ Giai đoạn" (A5), sửa giai đoạn qua biểu tượng bánh răng (A6), xóa giai đoạn (A7), lọc/nhóm dữ liệu (A8) và xem chi tiết cơ hội (A9).
    • Xử lý ngoại lệ: Báo lỗi "Invalid fields: Cơ hội" (E1) nếu để trống thông tin bắt buộc; hiển thị thông báo lỗi ràng buộc hệ thống (E2): "Lỗi xác nhận: The operation cannot be completed another model requires the record being deleted. If possible, archive it instead." khi người dùng cố gắng xóa một giai đoạn đang chứa dữ liệu cơ hội.
  4. Chức năng Quản lý khách hàng (UC3 - Tác giả: Thuỳ Linh):
    • Luồng nghiệp vụ: Truy cập menu Bán hàng -> Khách hàng để thực hiện các thao tác: tạo mới hồ sơ khách hàng (A1), chỉnh sửa thông tin (A2), xóa khách hàng qua nút "Thực hiện" -> "Xóa" (A3), xem chi tiết (A4), lọc và nhóm dữ liệu (A5).
    • Xử lý ngoại lệ (E1): Hệ thống hiển thị cảnh báo "Invalid fields: Tên" ở góc phải màn hình nếu người dùng bỏ trống trường tên khách hàng khi tạo mới.
  5. Chức năng Quản lý tiềm năng (UC4 - Tác giả: Thuỳ Linh):
    • Luồng nghiệp vụ: Quản lý danh sách tiềm năng; tạo mới (A1); chuyển đổi tiềm năng thành cơ hội đơn lẻ (A2) hoặc chuyển đổi hàng loạt bằng cách tick chọn nhiều mục rồi nhấn "Thực hiện" -> "Chuyển thành cơ hội" (A3); chỉnh sửa (A4); xem chi tiết (A5); xóa đơn lẻ (A6) hoặc xóa hàng loạt (A7); sử dụng bộ lọc tìm kiếm (A8).
    • Xử lý ngoại lệ (E1): Báo lỗi "Invalid fields: Cơ hội" khi bỏ trống tên của tiềm năng trong biểu mẫu tạo mới.
  6. Chức năng Quản lý báo giá (UC5 - Tác giả: Thuỳ Linh):
    • Luồng nghiệp vụ: Truy cập Bán hàng -> Báo giá của tôi; tạo mới báo giá (A1); sửa nội dung (A2); xóa một báo giá (A3) hoặc xóa đồng thời nhiều báo giá đã chọn (A4); xem chi tiết (A5); áp dụng bộ lọc (A6).
    • Xử lý ngoại lệ: Báo lỗi "Invalid fields: Khách hàng" (E1) nếu thiếu thông tin đối tác; hiển thị cảnh báo nghiệp vụ nghiêm ngặt (E2): "Bạn không thể xoá một báo giá đã gửi hoặc một đơn đặt hàng được xác nhận. Trước tiên bạn phải huỷ nó" khi xóa dữ liệu không đúng trạng thái cho phép.
  7. Chức năng Báo cáo thống kê (UC6 - Tác giả: Khánh):
    • Luồng nghiệp vụ: Người dùng truy cập menu báo cáo và lựa chọn 1 trong 4 danh mục thống kê chuyên biệt gồm: "Dự báo" (A1), "Cơ hội" (A2), "Tiềm năng" (A3), và "Các hoạt động" (A4) để hệ thống tự động tổng hợp và kết xuất biểu đồ/số liệu tương ứng.
  8. Hệ thống biểu đồ phân tích: Cung cấp đầy đủ các lược đồ Activity Diagram và Sequence Diagram cho toàn bộ 6 ca sử dụng nêu trên, mô tả chi tiết tương tác giữa tác nhân (Actor), giao diện (Boundary/UI), điều khiển (Controller/System) và cơ sở dữ liệu.

Kết quả và đóng góp

Kết quả chính đạt được

  • Xây dựng hoàn chỉnh tài liệu phân tích và thiết kế hệ thống phần mềm CRM dựa trên nền tảng Odoo, bao gồm 6 ca sử dụng nghiệp vụ được đặc tả chi tiết.
  • Xác định và chuẩn hóa mô hình dữ liệu quan hệ gồm 4 thực thể cốt lõi (CƠ HỘI, TIỀM NĂNG, BÁO GIÁ, KHÁCH HÀNG) với đầy đủ các thuộc tính quản trị bán hàng.
  • Xây dựng 40 hạng mục công việc có sự kiểm soát tiến độ chặt chẽ; nghiệm thu đồ án đạt 100% khối lượng sau khi hoàn thiện các chỉnh sửa theo yêu cầu của giảng viên hướng dẫn.
  • Mô tả chính xác các ràng buộc logic và quy tắc xử lý lỗi thực tế của hệ thống Odoo (như ràng buộc toàn vẹn khi xóa giai đoạn chứa cơ hội, ràng buộc kiểm tra trường bắt buộc và quy tắc hủy báo giá trước khi xóa).

Đóng góp của đề tài

  • Chuyển hóa các quy trình quản trị quan hệ khách hàng thực tế trên nền tảng Odoo CRM thành bộ hồ sơ thiết kế công nghệ phần mềm chuẩn tắc (UML), giúp chuẩn hóa quy trình phân tích hệ thống cho sinh viên ngành CNTT.
  • Cung cấp tài liệu tham khảo chi tiết về các bước kịch bản nghiệp vụ (luồng chính, luồng phụ, luồng ngoại lệ) và các thông báo lỗi thực tế của hệ thống CRM phục vụ công tác kiểm thử và thiết kế hệ thống.

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

  • Hạn chế: Báo cáo đồ án tập trung hoàn toàn vào giai đoạn khảo sát, phân tích nghiệp vụ, mô hình hóa Use Case, Activity, Sequence và thiết kế dữ liệu trên nền tảng web Odoo sẵn có; chưa bao gồm phần lập trình can thiệp mã nguồn mở (custom module), chưa xây dựng kiến trúc mở rộng API và các thuộc tính dữ liệu mới dừng lại ở mức cơ bản theo khảo sát giao diện.
  • Hướng nghiên cứu tiếp: Nhóm tác giả xác định việc tổng kết các kinh nghiệm từ đồ án để chuẩn bị nền tảng kiến thức cho các đồ án chuyên ngành tiếp theo; mở rộng nghiên cứu sâu hơn về cơ chế tùy biến mã nguồn và tích hợp hệ thống trong môi trường doanh nghiệp thực tế.

Giá trị tham khảo

Báo cáo đồ án môn học Công nghệ phần mềm này là tài liệu tham khảo hữu ích cho:

  • Sinh viên ngành Công nghệ thông tin và Kỹ thuật phần mềm: Học hỏi phương pháp lập kế hoạch triển khai đồ án theo nhóm (bảng phân rã 40 đầu việc với thời gian, nhân sự, mục tiêu rõ ràng); cách thức viết đặc tả Use Case đầy đủ các nhánh luồng sự kiện (Basic, Alternative, Exception paths).
  • Người nghiên cứu và triển khai hệ thống thông tin quản lý (CRM): Tham khảo quy trình phân tích nghiệp vụ bán hàng thực tế trên Odoo CRM, từ khâu tiếp nhận tiềm năng, chuyển đổi thành cơ hội bán hàng, tạo lập báo giá cho đến trích xuất báo cáo quản trị.

Câu hỏi thường gặp

1. Quy trình chuyển đổi một tiềm năng thành cơ hội bán hàng trong hệ thống được thực hiện như thế nào?

Theo đặc tả Use Case UC4, hệ thống hỗ trợ 2 phương thức chuyển đổi:

  • Chuyển đổi đơn lẻ (A2): Người dùng chọn một tiềm năng cụ thể -> nhấn nút "Chuyển thành cơ hội" -> hệ thống hiển thị form xác nhận -> nhấn "Tạo cơ hội" để hoàn tất cập nhật dữ liệu sang trang chi tiết cơ hội.
  • Chuyển đổi hàng loạt (A3): Người dùng tick chọn nhiều tiềm năng trong danh sách -> nhấn menu "Thực hiện" -> chọn "Chuyển thành cơ hội" -> nhấn nút "Chuyển thành cơ hội" trên form xác nhận.

2. Hệ thống xử lý ra sao khi người dùng cố gắng xóa một giai đoạn (stage) đang chứa các cơ hội kinh doanh?

Theo kịch bản ngoại lệ E2 của UC2 (Quản lý cơ hội), nếu giai đoạn được chọn xóa đang chứa cơ hội bên trong, hệ thống sẽ chặn thao tác và hiển thị thông báo lỗi ràng buộc:

"Lỗi xác nhận: The operation cannot be completed another model requires the record being deleted. If possible, archive it instead."

3. Ràng buộc nghiệp vụ khi thực hiện thao tác xóa một báo giá (Quản lý báo giá - UC5) là gì?

Theo ngoại lệ E2 của UC5, người dùng không thể xóa trực tiếp báo giá đã gửi hoặc đơn hàng đã xác nhận. Hệ thống sẽ hiển thị thông báo lỗi:

"Bạn không thể xoá một báo giá đã gửi hoặc một đơn đặt hàng được xác nhận. Trước tiên bạn phải huỷ nó"

4. Bảng cơ sở dữ liệu quan hệ của hệ thống CRM trong đồ án gồm những thực thể và thuộc tính nào?

Hệ thống gồm 4 bảng quan hệ được chuyển đổi từ lược đồ ERD:

  • CƠ HỘI (Mã cơ hội, Tên khách hàng, Tên cơ hội, Email, Điện thoại, Doanh thu mong đợi)
  • TIỀM NĂNG (Mã tiềm năng, Tên tiềm năng, Tên khách hàng, Email, Điện thoại, Nhân viên kinh doanh)
  • BÁO GIÁ (Mã báo giá, Tên khách hàng, Nhân viên kinh doanh)
  • KHÁCH HÀNG (Mã khách hàng, Tên, Email, Điện thoại)

5. Phân hệ Báo cáo thống kê (UC6) cung cấp những danh mục báo cáo cụ thể nào cho người dùng?

Theo kịch bản Use Case UC6, hệ thống cho phép người dùng trích xuất dữ liệu báo cáo thống kê theo 4 danh mục chính:

  • Báo cáo theo Dự báo (A1)
  • Báo cáo theo Cơ hội (A2)
  • Báo cáo theo Tiềm năng (A3)
  • Báo cáo theo Các hoạt động (A4)

Kết luận

Báo cáo đồ án môn học Công nghệ phần mềm của nhóm sinh viên Trường Đại học Sài Gòn đã hoàn thành việc khảo sát, phân tích và mô hình hóa toàn diện hệ thống Quản lý quan hệ khách hàng (CRM) trên nền tảng Odoo. Đề tài xây dựng chi tiết 6 ca sử dụng nghiệp vụ cốt lõi, mô hình hóa dữ liệu quan hệ và mô tả chính xác các quy tắc vận hành, ràng buộc logic trong quản trị bán hàng. Đây là tài liệu học thuật hoàn chỉnh, phản ánh đúng quy trình phân tích thiết kế hệ thống phần mềm và cung cấp giá trị tham khảo thiết thực cho các nghiên cứu, đồ án chuyên ngành CNTT liên quan.