Hoàn Thiện Công Tác Quản Lý Nguồn Vốn Vay Ủy Thác Tại Ngân Hàng Chính Sách Xã Hội Tỉnh Hòa Bình

Bài viết phân tích công tác quản lý nguồn vốn vay ủy thác tại ngân hàng chính sách xã hội tỉnh Hòa Bình, đề xuất giải pháp cải thiện hiệu quả.

• Tác giả: Trần Thị Thuỳ Phương
• Người hướng dẫn: PGS. Trần Thị Thu Hà
• Trường học: Trường Đại học Lâm nghiệp
• Chuyên ngành: Quản lý kinh tế
• Đề tài: Quản Lý Nguồn Vốn Vay Ủy Thác Tại Ngân Hàng Chính Sách Xã Hội Tỉnh Hòa Bình
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2020
• Địa điểm: Hà Nội

Tóm tắt

I. Tổng Quan Quản Lý Nguồn Vốn Vay Ủy Thác NHCSXH Hòa Bình

Trong bối cảnh đất nước đổi mới, Đảng và Nhà nước đặc biệt quan tâm đến xóa đói giảm nghèo. Nhiều chương trình lớn của Chính phủ đã đạt được thành tựu đáng khích lệ, được nhân dân hưởng ứng và cộng đồng quốc tế đánh giá cao. Tín dụng ưu đãi là một chính sách ưu tiên hàng đầu để hỗ trợ người nghèo và các đối tượng chính sách. Chính sách này liên tục được hoàn thiện để phù hợp với sự thay đổi của kinh tế xã hội và nhu cầu của người nghèo. Ngân hàng Chính sách Xã hội (NHCSXH) được thành lập năm 2002 để đưa ưu đãi của Đảng, Nhà nước đến đúng đối tượng và hiệu quả. Sau 15 năm hoạt động, chính sách tín dụng ưu đãi đã khẳng định tính đúng đắn và kịp thời trong việc cải thiện đời sống người dân. Tín dụng chính sách là chủ trương đúng đắn, có ý nghĩa quan trọng trong phát triển kinh tế xã hội, tạo điều kiện cho người nghèo vươn lên làm giàu chính đáng.

1.1. Khái Niệm Tín Dụng Ngân Hàng Chính Sách Xã Hội

Theo Liên Hợp Quốc, nghèo là thiếu năng lực tham gia hiệu quả các hoạt động xã hội, bao gồm thiếu ăn, mặc, học hành, khám chữa bệnh, đất đai, nghề nghiệp và tiếp cận tín dụng. Nghị định 78/2002/NĐ-CP định nghĩa tín dụng chính sách là việc sử dụng nguồn lực tài chính do nhà nước huy động để hỗ trợ sản xuất, kinh doanh, tạo việc làm và cải thiện đời sống cho người nghèo và các đối tượng chính sách. Mục tiêu là thực hiện chương trình mục tiêu quốc gia xóa đói giảm nghèo và ổn định xã hội. NHCSXH được thành lập để thực hiện tín dụng ưu đãi này, kế thừa từ Ngân hàng Phục vụ người nghèo. NHCSXH thực hiện các nghiệp vụ huy động vốn, cho vay, thanh toán, ngân quỹ và nhận vốn ủy thác từ các tổ chức trong và ngoài nước để đầu tư vào các dự án phát triển kinh tế - xã hội địa phương.

1.2. Vai Trò Của NHCSXH Trong Xóa Đói Giảm Nghèo

NHCSXH là một tổ chức tín dụng đặc biệt, hoạt động chủ yếu để phục vụ người nghèo và thực hiện các chính sách kinh tế, chính trị và xã hội đặc biệt của quốc gia. Mục tiêu chính của NHCSXH không phải là lợi nhuận mà là hỗ trợ tối đa về vốn cho các đối tượng trên. Do đó, NHCSXH không phải là một ngân hàng thương mại và không đáp ứng các tiêu chí kinh doanh thương mại thông thường. NHCSXH là một pháp nhân, có con dấu, vốn điều lệ, tài sản và hệ thống giao dịch từ Trung ương đến địa phương. Ngân hàng hoạt động không vì mục đích lợi nhuận, được Nhà nước đảm bảo khả năng thanh toán, tỷ lệ dự trữ bắt buộc bằng 0%, không phải tham gia bảo hiểm tiền gửi và được miễn thuế. Xóa đói giảm nghèo là mục tiêu hàng đầu của NHCSXH.

II. Thực Trạng Quản Lý Vốn Vay Ủy Thác NHCSXH Tỉnh Hòa Bình

Hòa Bình là tỉnh miền núi thuộc vùng Tây Bắc, với đa số dân tộc thiểu số sinh sống. Kinh tế chủ yếu là nông - lâm nghiệp, với nhiều khó khăn về giao thông và cơ sở vật chất. Tỷ lệ hộ nghèo còn cao, đặc biệt ở vùng sâu, vùng xa. Nhu cầu vay vốn ưu đãi ngày càng tăng, đòi hỏi phải tăng cường công tác quản lý vốn ủy thác tại NHCSXH. Tín dụng chính sách xã hội là chủ trương đúng đắn của Đảng, Nhà nước, có ý nghĩa quan trọng trong phát triển kinh tế xã hội, tạo điều kiện cho người nghèo và các đối tượng chính sách có cơ hội vươn lên làm giàu chính đáng. Đồng thời, đây cũng là chức năng quan trọng của ngân hàng chính sách trong công tác chăm lo, bảo vệ quyền lợi ích hợp pháp chính đáng của hội viên các tổ chức hội nhận ủy thác.

2.1. Đặc Điểm Kinh Tế Xã Hội Tỉnh Hòa Bình

Hòa Bình là tỉnh miền núi thuộc vùng Tây Bắc, diện tích tự nhiên 4.600,3 km2, dân số 854.005 hộ, với 07 dân tộc (Mường, Kinh, Thái, Tày, Dao, Mông, Hoa), tỷ lệ người dân tộc thiểu số chiếm trên 74,31%. Tỉnh có 11 đơn vị hành chính cấp huyện (10 huyện, 01 thành phố) và 210 đơn vị hành chính cấp xã. Kinh tế phát triển chủ yếu là nông - lâm nghiệp, chủ lực là trồng rừng, cây ăn quả, chăn nuôi đại gia súc. Giao thông và cơ sở vật chất còn nhiều khó khăn. Tỷ lệ hộ nghèo năm 2019 là 11,36% (24.771 hộ), tỷ lệ hộ cận nghèo là 14,0%. Phát triển kinh tế của tỉnh có bước chuyển dịch tích cực, giảm dần tỷ trọng nông nghiệp, tăng tỷ trọng công nghiệp và dịch vụ.

2.2. Vai Trò Của Các Tổ Chức Hội Trong Quản Lý Vốn

NHCSXH phối hợp với các tổ chức hội (Hội Nông dân, Đoàn TNCSHCM, Hội Cựu chiến binh, Hội Phụ nữ) để đưa vốn đến người thụ hưởng. Trách nhiệm của NHCSXH là đảm bảo cung ứng vốn, tạo điều kiện cho các cấp hội thực hiện tốt các nội dung ủy thác, thanh toán đầy đủ phí ủy thác và thông báo kịp thời các thay đổi về chính sách tín dụng. Trách nhiệm của tổ chức hội là thực hiện tốt các nội dung ủy thác, tăng cường công tác thông tin, tuyên truyền, phối hợp cùng NHCSXH triển khai các chương trình tín dụng và củng cố chất lượng hoạt động tổ tiết kiệm và vay vốn. Tổ chức hội đóng vai trò quan trọng trong việc quản lý và sử dụng vốn vay hiệu quả.

III. Giải Pháp Hoàn Thiện Quản Lý Vốn Vay Ủy Thác NHCSXH

Trong những năm qua, công tác nhận ủy thác nguồn vốn NHCSXH và việc quản lý nguồn vốn này theo hợp đồng ủy thác với NHCSXH tỉnh Hòa Bình đã đạt được các kết quả nhất định, tuy nhiên, vẫn còn những bất cập hạn chế cần được giải quyết trong những năm tới nhằm nâng cao hiệu quả quản lý vay vốn và sử dụng vốn vay đối với các hội viên, hộ nghèo trên địa bàn. Đến nay, công tác tín dụng đối với hộ nghèo thông qua ủy thác của NHCSXH tỉnh Hòa Bình còn nhiều vấn đề cần được giải quyết: Quy trình thẩm định vay vốn, công tác quản lý nguồn vốn, công tác kiểm tra giám sát, đôn đốc công nợ vấn đề vay vốn uỷ thác cho các tổ chức xã hội, thực hiện giải ngân tại xã, kiểm tra sử dụng vốn vay, thực hiện thu lãi thu nợ.

3.1. Nâng Cao Hiệu Quả Chính Sách Vay Vốn Ủy Thác

Cần tăng cường hiệu quả về chính sách vay vốn ủy thác của NHCSXH. Điều này bao gồm việc rà soát và điều chỉnh các quy định, thủ tục vay vốn để phù hợp hơn với điều kiện thực tế của địa phương và nhu cầu của người dân. Cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa NHCSXH và các tổ chức hội để đảm bảo chính sách được triển khai hiệu quả. Công tác tuyên truyền, vận động cần được đẩy mạnh để người dân hiểu rõ về chính sách và các lợi ích mà nó mang lại. Chính sách vay vốn cần được điều chỉnh linh hoạt để đáp ứng nhu cầu thực tế.

3.2. Nâng Cao Năng Lực Cán Bộ Quản Lý Vốn Vay

Cần nâng cao năng lực đội ngũ quản lý, cán bộ ngân hàng có trình độ, tâm huyết với nghề nghiệp. Điều này bao gồm việc đào tạo, bồi dưỡng kiến thức chuyên môn và kỹ năng quản lý cho cán bộ. Cần có cơ chế khuyến khích, động viên cán bộ làm việc hiệu quả. Trách nhiệm của Hội, đoàn thể trong hoạt động ủy thác cho vay cần được nâng cao. Điều này bao gồm việc tăng cường kiểm tra, giám sát việc sử dụng vốn vay và đôn đốc thu hồi nợ. Năng lực cán bộ là yếu tố then chốt để quản lý vốn vay hiệu quả.

IV. Đề Xuất Giải Pháp Quản Lý Vốn Vay Ủy Thác Hiệu Quả

Để hoàn thiện công tác quản lý nguồn vốn vay ủy thác tại NHCSXH tỉnh Hòa Bình, cần có các giải pháp đồng bộ và toàn diện. Các giải pháp này cần tập trung vào việc tăng cường hiệu quả chính sách vay vốn, nâng cao năng lực cán bộ quản lý, tăng cường trách nhiệm của các tổ chức hội và cải thiện công tác kiểm tra, giám sát. Đồng thời, cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa các cấp, các ngành để đảm bảo các giải pháp được triển khai hiệu quả. Quản lý vốn vay hiệu quả là chìa khóa để xóa đói giảm nghèo bền vững.

4.1. Tăng Cường Kiểm Tra Giám Sát Vốn Vay

Cần tăng cường công tác kiểm tra, giám sát việc sử dụng vốn vay. Điều này bao gồm việc kiểm tra định kỳ và đột xuất việc sử dụng vốn vay của người dân. Cần có cơ chế xử lý nghiêm các trường hợp sử dụng vốn vay sai mục đích. Cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa NHCSXH, các tổ chức hội và chính quyền địa phương trong công tác kiểm tra, giám sát. Kiểm tra, giám sát là công cụ quan trọng để đảm bảo vốn vay được sử dụng đúng mục đích.

4.2. Nâng Cao Trách Nhiệm Của Các Bên Liên Quan

Cần nâng cao trách nhiệm của các bên liên quan trong công tác quản lý vốn vay ủy thác. Điều này bao gồm trách nhiệm của NHCSXH, các tổ chức hội, chính quyền địa phương và người dân. Cần có cơ chế phân công trách nhiệm rõ ràng và quy định chế tài xử lý các trường hợp vi phạm. Cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa các bên để đảm bảo công tác quản lý vốn vay được thực hiện hiệu quả. Trách nhiệm là yếu tố quan trọng để đảm bảo tính minh bạch và hiệu quả trong quản lý vốn vay.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ CÔNG TÁC QUẢN LÝ VỐN VAY UỶ THÁC CỦA NGÂN HÀNG CHÍNH SÁCH XÃ HỘI 1. Cơ sở lý luận về công tác quản lý vốn vay uỷ thác của Ngân hàng Chính sách xã hội 1. Tổng quan về Ngân hàng Chính sách xã hội 1. Khái niệm về tín dụng Ngân hàng Chính sách xã hội Theo Tổ chức Liên Hợp quốc (United Nations-UN): Nghèo là thiếu năng lực tối thiểu để tham gia hiệu quả các hoạt động xã hội.

Nghèo có ý nghĩa là không đủ ăn, đủ mặc, không được đi học, không được khám chữa bệnh, không có đất đai để trồng trọt hoặc không có nghề nghiệp để nuôi sống bản thân, không được tiếp cận tín dụng. Nghèo cũng có nghĩa là không an toàn, không có quyền và bị loại trừ, dễ bị bạo hành, phải sống trong các điều kiện rủi ro không tiếp cận được nước sạch và công trình vệ sinh. Theo Nghị định số 78/2002/NĐ-CP về tín dụng đối với người nghèo và các đối tượng chính sách khác ban hành ngày 4/10/2002 thì tín dụng chính sách được hiểu như sau: Tín dụng đối với người nghèo và các đối tượng chính sách khác là việc sử dụng các nguồn lực tài chính do nhà nước huy động để cho người nghèo và các đối tượng chính sách khác phục vụ sản xuất, kinh doanh tạo việc làm, cải thiện đời sống; góp phần thực hiện chương trình mục tiêu quốc gia xoá đói giảm nghèo, ổn định xã hội. Cũng tại Nghị định 78/2002/NĐ-CP có nêu: Thành lập Ngân hàng chính sách xã hội (CSXH) để thực hiện tín dụng ưu đãi đối với hộ nghèo và các đối tượng chính sách khác trên cơ sở tổ chức tại ngân hàng phục vụ người nghèo được thành lập theo Quyết định số 230 ngày 01/9/1995 của Thống đốc Ngân hàng Nhà nước Việt Nam.

Ngân hàng CSXH được thực hiện các nghiệp vụ: Huy động vốn, cho vay, thanh toán, ngân quỹ và được nhận vốn uỷ thác 9 cho vay ưu đãi của Chính quyền địa phương, các tổ chức kinh tế, tổ chức chính trị - xã hội, các hiệp hội, các hội đoàn thể, các tổ chức phi Chính phủ, các cá nhân trong và ngoài nước đầu tư cho các chương trình dự án phát triển kinh tế - xã hội ở địa phương. Ngân hàng CSXH là một tổ chức tín dụng với hoạt động chủ yếu là phục vụ người nghèo và các chính sách kinh tế, chính trị và xã hội đặc biệt của một quốc gia. Mục tiêu chính của các ngân hàng CSXH không phải là lợi nhuận trong kinh doanh mà là hỗ trợ hỗ trợ tối đa về vốn cho các đối tượng trên. Chính vì thế, ngân hàng CSXH không phải là một ngân hàng thương mại và không đáp ứng các tiêu chí về kinh doanh thương mại.

Ngân hàng CSXH là một pháp nhân, có con dấu, có vốn điều lệ, có tài sản và hệ thống giao dịch từ Trung ương đến địa phương, trụ sở chính đặt tại Hà Nội, có vốn điều lệ ban đầu là 5.000 tỷ đồng và được cấp bổ sung phù hợp với yêu cầu hoạt động từng thời kỳ. Ngân hàng CSXH hoạt động không vì mục đích lợi nhuận, được Nhà nước đảm bảo khả năng thanh toán, tỷ lệ dự trữ bắt buộc bằng 0%, không phải tham gia bảo hiểm tiền gửi, được miễn thuế và các khoản phải nộp Ngân sách Nhà nước. Ngân hàng CSXH có thời hạn hoạt động là 99 năm. Ngân hàng CSXH là ngân hàng đặc thù của Chính phủ, hoạt động trong lĩnh vực XĐGN nên có nhiều điểm khác biệt so với các ngân hàng thương mại.

Các chương trình tín dụng đang được triển khai tại ngân hàng chính sách xã hội là 18 chương trình, cụ thể như sau:Đối tượng vay vốn là người người và các đối tượng chính sách khácChính phủ quyết định đối tượng vay vốn theo từng chương trình tín dụng, trong đó bao gồm các hộ dân sống ở vùng khó khăn, vùng đồng bào dân tộc thiểu số… thiếu vốn sản xuất, sinh hoạt. Các chương trình tín dụng tại NHCSXH 1 Cho vay ưu đãi hộ nghèo - Nghị định 78/2002 2 Cho vay hộ cận nghèo - QĐ 15/2013 3 Cho vay hộ mới thoát nghèo - QĐ 28/2015 4 Cho vay HSSV - QĐ 157/2007 5 Cho vay NS&VSMTNT - QĐ 62/2004 6 Cho vay giải quyết việc làm - NĐ 61/2015 7 Cho vay DTCS đi lao động có thời hạn ở nước ngoài 8 Cho vay hộ gia đình SXKD tại vùng khó khăn - QĐ 31/2007 9 Cho vay thương nhân vùng khó khăn - QĐ 92/2009 10 Cho vay nhà ở xã hội Nghị định 100 11 Cho vay hộ nghèo về nhà ở - QĐ 167/2008 12 Cho vay hộ nghèo về nhà ở - QĐ 33/2015 13 Cho vay hộ DTTS ĐBKK 14 Cho vay hộ ĐBDTTS nghèo, đời sống khó khăn -QĐ 755/2013 15 Cho vay trồng rừng sản xuất, phát triển chăn nuôi -NĐ 75/2015 Cho vay đối với hộ GĐ và người nhiễm HIV, người SCNMT,. 16 - QĐ 29/2014 17 Cho vay theo quyết định 2085/2016/TTg 18 Cho vay doanh nghiệp vừa và nhỏ 1.Khái niệm về chính sách Chính sách là một hệ thống nguyên tắc có chủ ý hướng dẫn các quyết định và đạt được các kết quả hợp lý. Một chính sách là một tuyên bố về ý định, và được thực hiện như một thủ tục hoặc giao thức.

Các chính sách thường được cơ quan quản trị thông qua trong một tổ chức. Chính sách khác với các quy tắc hoặc luật pháp. Chính sách là sản phẩm của quá trình ra quyết định lựa chọn các vấn đề,mục tiêu và giải pháp để giải quyết.Chính sách công (public policy) là hệ 11 thống những hành động có chủ đích, mang tính quyền lực nhà nước, được ban hành theo những trình tự, thủ tục nhất định, nhằm mục tiêu giải quyết các vấn đề phát sinh trong thực tiễn, hay thúc đẩy các giá trị ưu tiên.Chính sách công được làm ra bởi nhà nước.Điều này có nghĩa Nhà nước là chủ thể có thẩm quyền quyết định ban hành chính sách công, với những nguồn lực công để đảm bảo chính sách được làm ra theo cách tốt nhất có thể, và thực thi sao cho hiệu lực, hiệu quả.Chính sách có định hướng giải quyết vấn đề. Chính sách là sản phẩm của quá trình ra quyết định lựa chọn các vấn đề, mục tiêu và giải pháp để giải quyết.Chính sách công (public policy) là hệ thống những hành động có chủ đích, mang tính quyền lực nhà nước, được ban hành theo những trình tự, thủ tục nhất định, nhằm mục tiêu giải quyết các vấn đề phát sinh trong thực tiễn, hay thúc đẩy các giá trị ưu tiên.Chính sách công được làm ra bởi nhà nước.Điều này có nghĩa nhà nước là chủ thể có thẩm quyền quyết định ban hành chính sách công, với những nguồn lực công để đảm bảo chính sách được làm ra theo cách tốt nhất có thể, và thực thi sao cho hiệu lực, hiệu quả.

Đặc điểm của Ngân hàng Chính sách xã hội Ngân hàng CSXH là ngân hàng thành lập với mục tiêu nhằm phục vụ các chương trình tín dụng chính sách góp phần phát triển kinh tế, ổn định Chính trị - Xã hội của Chính phủ trong từng giai đoạn, vì vậy so với các NHTM khác, NHCSXH có một số đặc điểm riêng như: Mục tiêu hoạt động: Hoạt động không vì mục tiêu lợi nhuận, góp phần thực hiện tốt các chương trình tín dụng phục vụ chính sách về phát triển kinh tế, ổn định Chính trị - Xã hội, thực hiện XĐGN, không vì mục tiêu lợi nhuận Đối tượng khách hàng vay: Là các đối tượng được chỉ rõ trong các chính sách của Chính phủ, thường là đối tượng khó đáp ứng các tiêu chí thương mại để tiếp cận được các dịch vụ tài chính của các NHTM, cần sự hỗ trợ từ Chính phủ và cộng đồng. 12 Sử dụng vốn: Xuất phát trên cơ sở đối tượng cho vay và tính chất, mục đích cho vay, sử dụng vốn của NHCSXH thường có các đặc điểm như: - Địa bàn cho vay rộng, người vay vốn ở phân tán, ở những nơi có điều kiện khó khăn (Giao thông, thời tiết…); - Cho vay món nhỏ, lẻ; - Chi phí cho vay và quản lý món vay cao; - Độ rủi ro cao; - Có tính ưu đãi trong cho vay (có thể ưu đãi về điều kiện, thủ tục, đảm bảo tiền vay, lãi suất…); - Có nhiều quy định khác với các NHTM như: Mức cho vay tối đa, thời hạn vay vốn tối đa, xử lý rủi ro…; - Lĩnh vực hoạt động cũng có hạn chế, như: không thực hiện các hoạt động đầu tư, góp vốn, kinh doanh chứng khoán…; - Phương thức cho vay: Sử dụng hình thức tín chấp cộng đồng và ủy thác một số công đoạn cho vay cho 4 tổ chức Chính trị - Xã hội (Hội Nông dân, Hội Liên hiệp Phụ nữ, Hội Cựu chiến binh và Đoàn TNCS Hồ Chí Minh), thông qua các tổ, nhóm người vay. - Nguồn vốn: Nhận tiền gửi tự nguyện không lấy lãi của các tổ chức, cá nhân trong nước, nước ngoài bằng đồng Việt Nam và bằng ngoại tệ, nhận gửi tiền tiết kiệm của người nghèo; Tiếp nhận các nguồn vốn tài trợ, vốn ủy thác; Phát hành trái phiếu và các giấy tờ có giá.Vai trò của Ngân hàng chính sách xã hội - Tạo nguồn vốn thoát nghèo cho người nghèo, góp phần thực hiện XĐGN, công bằng xã hội. - Thúc đẩy phát triển kinh tế ở các khu vực sản xuất, các doanh nghiệp cần sự hỗ trợ phát triển.

- Thực hiện các chính sách kinh tế xã hội của Chính phủ trong giáo dục, y tế, khoa học.Các hoạt động cơ bản của NHCSXH - Huy động vốn. - Cho vay hộ nghèo và các đối tượng chính sách khác. - Thực hiện các dịch vụ thanh toán và ngân quỹ. - Tiếp nhận, quản lý, sử dụng và bảo tồn nguồn vốn của Chính phủ dành cho chương trình tín dụng XĐGN và các chương trình khác.

- Tiếp nhận nguồn vốn tài trợ uỷ thác cho vay ưu đãi của chính quyền địa phương, các tổ chức, cá nhân trong và ngoài nước để cho vay theo các chương trình dự án. Bản chất nguồn vốn vay uỷ thác Bản chất nguồn vốn vay uỷ thác là phạm tru chỉ sự tổng hợp tất cả các mặt, những mối liên hệ giữa NHCSXH ,các tổ chức chính trị nhận uỷ thác và các hội viên, đối tượng chính sách vay vốn của NHCSXH.