phần mở đầu, kết luận và khuyến nghị, tài liệu tham khảo, phụ lục, nội dung chính của luận văn đƣợc trình bày trong 3 chƣơng. Chƣơng 1: Cơ sở lý luận về quản lý giáo dục ĐĐTT cho học sinh trung học phổ thông Chƣơng 2: Thực trạng quản lý công tác giáo dục ĐĐTT cho học sinh trƣờng trung học phổ thông Tân Lập – Đan Phƣợng – Hà Nội Chƣơng 3: Biện pháp quản lý giáo dục ĐĐTT cho học sinh trƣờng trung học phổ thông Tân Lập – Đan Phƣợng – Hà Nội trong giai đoạn hiện nay. 4 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com CHƢƠNG 1. CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ GIÁO DỤC ĐẠO ĐỨC TRUYỀN THỐNG CHO HỌC SINH TRUNG HỌC PHỔ THÔNG 1.
Tổng quan về lịch sử nghiên cứu vấn đề Ở Việt Nam nƣớc ta, từ xa xƣa cha ông chúng ta từng dạy: “Tiên học lễ, hậu học văn”. Nguyễn Trãi đã so sánh khẳng định “Tài thì kém đức một vài phần” và cho rằng “Ngƣời có tài mà không có đức thì nhũng nhiễu thiên hạ”. Cho nên “sĩ tử đi học trƣớc hết phải trau dồi ĐĐTT rồi sau mới học làm văn chƣơng, giỏi thì giúp đời cứu dân, không giỏi thì sửa mình, sửa tục. [31] Lúc sinh thời, Bác Hồ kính yêu của chúng ta cũng luôn đề cập đến vấn đề ĐĐTT.
Bác viết: “Cũng nhƣ sông phải có nguồn mới có nƣớc, không có nguồn thì sông cạn. Cây phải có gốc, không có gốc thì cây héo. Ngƣời cách mạng phải có đạo đức truyền thống, không có đạo đức truyền thống thì tài giỏi đến mấy cũng không lãnh đạo đƣợc nhân dân”. Bác đã để lại cho chúng ta cả một kho tàng về triết lý nhân sinh, hành động vì nhân sinh và giáo dục ĐĐTT.
Ngày 21/10/1964, về thăm trƣờng Đại học sƣ phạm Hà Nội, trong bài nói chuyện với cán bộ, học sinh của trƣờng, Bác đã nói “Dạy cũng như học, phải chú trọng cả tài lẫn đức. Đức là ĐĐTT cách mạng, đó là cái gốc rất quan trọng. Nếu mà không có đầy đủ ĐĐTT cách mạng thì có tài gì cũng vô dụng”. Nhân cách của con ngƣời không tự nhiên sinh ra mà nó đƣợc hình thành thông qua giáo dục và tự rèn luyện của cá nhân.
Đạo đức là một thuộc tính của nhân cách, chịu ảnh hƣởng của nhiều yếu tố nhƣ môi trƣờng, bẩm sinh – di truyền, giáo dục và tính tích cực của cá nhân. Trong đó, giáo dục giữa vai trò chủ đạo. Vì vậy, cần nâng cao hơn nữa vai trò của gia đình, nhà trƣờng và toàn xã hội trong công tác giáo dục đạo đức cho học sinh. Quyết định số: 50/2007/QĐ-BGD &ĐT (ngày 29 tháng 08 năm 2007) của Bộ GD&ĐT quy định về công tác giáo dục phẩm chất chính trị, đạo đức, lối sống cho học sinh, sinh viên trong các trƣờng đại học, cao đẳng và trung cấp chuyên nghiệp đã 5 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com nêu rõ mục đích, yêu cầu, nguyên tắc, nội dung, hình thức, biện pháp giáo dục ĐĐTT cho học sinh các trƣờng THPT trong giai đoạn hiện nay.
Nghị quyết 29/NQ/TW (2013) của Hội nghị Ban chấp hành TW Đảng cộng sản Việt Nam lần thứ sáu khóa XI, đã thông qua Đề án “Đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo đáp ứng yêu cầu công nghiệp hóa , hiện đại hóa trong điều kiện kinh tế thị trƣờng , định hƣớng xã hội chủ nghĩa và hội nhập quốc tế”. Đổi mới chƣơng trình giáo dục theo hƣớng ngƣời học không chỉ học trong nhà trƣờng mà phải đƣợc giáo d ục, rèn luyện thông qua các hoạt đô ̣ng xã hô ̣i, nghề nghiê ̣p thích hơ ̣p, tạo sự phối hợp giữa nhà trƣờng , gia đình và xã hội. Đổi mới hình thức và phƣơng pháp đánh giá ngƣời học để phản ánh toàn diện phẩm chất , năng lƣ̣c của ngƣời học ; tạo môi trƣờng giáo dục dân chủ, sáng tạo và thân thiện; thầ y cô giáo phải là tấ m gƣơng đa ̣o đƣ́c , tƣ̣ ho ̣c và sáng tạo. Viện Khoa học Giáo dục Việt Nam và Trƣờng Đại học Sƣ phạm Hà Nội đã có những đóng góp rất quan trọng vào lĩnh vực nghiên cứu này, với các tác giả tiêu biểu là: - Tác giả Phạm Minh Hạc, Phạm Minh Hạc trong “Nghiên cứu giá trị nhân cách theo phƣơng pháp NEOPI-R cải biên” đã đƣa ra bảng hỏi trắc nghiệm Neopi-r.
Đây là công trình nghiên cứu có tính chất chuyên sâu về giá trị nhân cách theo phƣơng pháp điều tra xã hội học. Nhấn mạnh vai trò của đạo đức đối với sự hình thành và phát triển nhân cách của con ngƣời Việt Nam [21]. - Tác giả Hà Thế Ngữ đã chú trọng đến vấn đề tổ chức quá trình giáo dục ĐĐTT thông qua giảng dạy các bộ môn khoa học, nhất là các bộ môn khoa học xã hội và nhân văn, rèn luyện phƣơng pháp tƣ duy khoa học để trên cơ sở đó giáo dục thế giới quan, nhân sinh quan, bồi dƣỡng ý thức, hƣớng dẫn thực hiện các hành vi đạo đức truyền thống cho học sinh [32]. - Cuốn sách “Xây dựng đạo đức mới trong nền kinh tế thị trƣờng định hƣớng xã hội chủ nghĩa” tác giả Trịnh Duy Huy trình bày khá đầy đủ và hệ 6 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com thống về lý luận về thực trạng và một số phƣơng hƣớng, giải pháp để xây dựng, phát huy giá trị ĐĐTT trong điều kiện môi trƣờng kinh tế thị trƣờng ở nƣớc ta hiện nay.
Tác giả cho rằng xây dựng và phát triển ĐĐTT mới phải dựa trên cơ sở kế thừa và phát huy các giá trị truyền thống của dân tộc Việt Nam và chỉ ra những chuẩn mực đạo đức cơ bản đang đƣợc xây dựng ở nƣớc ta bao gồm: chủ nghĩa yêu nƣớc và tinh thần quốc tế trong sáng; tinh thần tập thể, ý thức cộng đồng; tinh thần lao động tự giác, sáng tạo; tinh thần nhân đạo và một số giá trị khác nhƣ: bình đẳng, công lý, nhân quyền, yêu thiên nhiên, sự lƣơng thiện, thận trọng, tự giác, tự trọng [24]. Tóm lại, lịch sử nghiên cứu vấn đề cho thấy sự phong phú của các đề tài về khách thể và phạm vi nghiên cứu. Đây là điều kiện thuận lợi giúp tác giả luận văn xây dựng cơ sở lý luận và phƣơng pháp nghiên cứu cho đề tài. Một số khái niệm cơ bản 1.
Quản lý và quản lý giáo dục 1. Quản lý Theo từ điển Tiếng Việt của Hoàng Phê : “Quản lý là trông coi, giữ gìn theo những yêu cầu nhất định, là tổ chức và điều hành các hoạt động theo những yêu cầu nhất định [36, tr 7]. Trong giáo trình Quản lý Nhà nƣớc của học viện hành chính quốc gia chỉ rõ: “Quản lý là sự tác động chỉ huy, điều khiển các quá trình xã hội và hành vi hoạt động của con ngƣời để chúng phát triển phù hợp với quy luật, đạt tới mục đích đã đề ra và đúng ý chí của ngƣời quản lý”. Tác giả Hà Thế Ngữ cho rằng “Quản lý là một quá trình có định hƣớng, quá trình có mục tiêu, quản lý là một hệ thống, là quá trình tác động đến hệ thống nhằm đạt đƣợc những mục tiêu nhất định.
Những mục tiêu này đặc trƣng cho trạng thái mới của hệ thống mà ngƣời quản lý mong muốn [32]. Tóm lại, các quan niệm trên đây, tuy mỗi quan niệm nhấn mạnh mặt này hay mặt khác nhƣng đều có điểm chung thống nhất xác định quản lý là một 7 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com hoạt động có tổ chức, có mục đích, thực hiện các chức năng bằng các phƣơng pháp nhất định nhằm đạt tới mục tiêu xác định. Các chức năng quản lý bao gồm: - Lập kế hoạch: Đây là chức năng cơ bản nhất trong tất cả các chức năng quản lý trong giáo dục, vì nó gắn liền với việc lựa chọn trƣơng trình trong tƣơng lai, là chỗ dựa cho các chức năng khác. Nhờ công tác lập kế hoạch mà các nhà quản lý giáo dục sẽ tổ chức, điều khiển và kiểm tra nhằm đảm bảo đƣợc tất cả các mục tiêu thông qua kế hoạch đã có.
- Tổ chức: Là tạo sự liên kết giữa các cá nhân, các quá trình, các hoạt động trong hệ thống nhằm thực hiện các công việc đã đề ra dựa trên cơ sở các nguyên tắc giáo dục chung. Đây là nhiệm vụ quan trọng thứ hai của các nhà quản lý giáo dục sau chức năng lập kế hoạch. - Điều khiển – phối hợp: Chức năng hoạch định và tổ chức giáo dục dù đƣợc thực hiện tốt nhƣng nếu nó không đƣợc đƣa vào vận hành thực hiện thì cũng không có giá trị. Đó là quá trình ngƣời quản lý điều chỉnh quyền lực của mình để tác động lên hành vi của con ngƣời một cách có chủ đích, để họ tự nguyện, tích cực đạt đƣợc mục đích giáo dục đã đề ra.
Để thực hiện đƣợc chức năng này, nhà quản lý giáo dục phải thực sự nắm đƣợc quyền lực quản lý và có tri thức, kĩ năng quản lý nhất định. - Kiểm tra: Là quá trình phát hiện ra các sai sót, ách tắc, của hệ thống giáo dục trong quá trình hoạt động để có giải pháp xử lý, đồng thời tìm kiếm các cơ hội, các nguồn lực có thể khai thác để vận dụng, thúc đẩy hệ thống giáo dục sớm đạt đƣợc mục tiêu theo dự định. Quản lý giáo dục Quản lý giáo dục là một bộ phận quan trọng của hệ thống quản lý xã hội. Theo học giả nổi tiếng M.
Kondakop: “Quản lý giáo dục là tập hợp những biện pháp nhằm đảm bảo sự vận hành bình thƣờng của các cơ quan trong hệ thống giáo dục để tiếp tục phát triển, mở rộng hệ thống cả về số lƣợng cũng nhƣ chất lƣợng” [27]. 8 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Theo tác giả Đặng Quốc Bảo: “Quản lý giáo dục theo nghĩa tổng quan là hoạt động điều hành, phối hợp các lƣợc lƣợng xã hội nhằm thúc đẩy công tác giáo dục và đào tạo theo yêu cầu phát triển của xã hội” [7]. Tóm lại, quản lý giáo dục chính là quá trình tác động có định hƣớng của ngành giáo dục, nhà quản lý giáo dục trong việc vận dụng nguyên lý, phƣơng pháp chung nhất của khoa học nhằm đạt đƣợc những mục tiêu đề ra. Quản lý nhà trường và Quản lý trường THPT 1.
Quản lý nhà trường Nhà trƣờng là đơn vị cơ sở của ngành giáo dục đào tạo. Quản lý nhà trƣờng là một phần quan trọng trong QLGD. Kondakop quản lý nhà trƣờng là hệ thống xã hội- sƣ phạm chuyên biệt.