CHƯƠNG 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VE PHÒNG CHONG BAO LUC TRÊN MẠNG INTERNET 1. Khái quát chung bạo lực trên mạng Internet 1. Khái niệm bạo lực mang và các dang bao lực e Khái niệm bạo lực Trong cuộc sống ngày nay van dé bạo lực ngày càng phổ biến đa dang với nhiều hình thức, phương thức khác nhau gây ra những ảnh hưởng nghiêm trọng trong đời sông con người. Bởi vậy, dé đưa ra được định nghĩa cụ thể về bạo lực là một điều khá khó và gây ra nhiều tranh cãi.
Theo định nghĩa của tô chức y tế thế giới WHO đưa ra thi “Bao lực là hành vi cố ý sử dụng hoặc đe dọa sử dụng vũ lực hoặc quyền lực dé hủy hoại mình, chống lại người khác hoặc một nhóm người, một tập thé cộng đồng làm họ bị tổn thương hoặc có nguy cơ tôn thương, hoặc tử vong hoặc sang chan tâm lý, ảnh hưởng đến sự phát triển của họ hoặc gây ra các ảnh hưởng khác”. Có thé hiểu theo cách đơn giản nhất thì bao lực là việc sử dụng sức mạnh dùng dé tran áp và có thé gây ra thương tích hoặc anh hưởng tâm lý cho người bị bạo lực. Bao lực thé chất có thé là đỉnh điểm của các cuộc xung đột. Trên thế giới, bạo lực là một vấn đề được luật pháp và văn hóa quan tâm với những nỗ lực nhằm khống chế và ngăn chặn bạo lực.
Bạo lực bao trùm một khuôn khô rộng lớn. Bạo lực có thể là những cuộc âu đả, xích mích hay đàn áp tinh thần giữa hai người nhưng bạo lực cũng có thê là một cuộc chiến giữa hai quốc gia hay sự diệt chủng làm hàng triệu người chết. Các phương tiện truyền thông trong thực tế góp phần cần thiết là cầu nối giữa người vả người dé thực hiện việc giao tiép, tim hiéu va phuc vu cho cac hoat dong về kinh tế - xã hội nói chung. Tuy nhiên, nhìn nhận một cách khách quan rằng internet cũng được sử dụng vào những mục đích không đúng đắn.
Có nhiều đối tượng sử dụng không gian mạng vào mục đích xấu, gây ảnh hưởng đên quyên và lợi ích của người khác. Các đôi tượng sử dụng nhiêu hình thức, cách thức khác nhau để thực hiện sự bạo lực thông qua điện thoại, máy tính có kết nối internet dé thé hiện hành vi bạo lực về mặt tinh thần nói chung. Đó là bạo lực mạng. e Khái niệm bạo lực mạng Dưới góc độ nghiên cứu khác nhau thì việc đưa ra một khái nệm về “Bạo lực mạng” là hoàn toàn cần thiết.
Tuy nhiên, có thê thấy rằng hiện nay chưa có một khái niệm pháp lý hoàn chỉnh về vấn đề này. Quan điểm về nhu cầu của Henry Alexander Murray Henry Alexander Murray (1893-1988) là nhà tâm lý học người Mỹ, người đã phát triển Thematic Apperceotion Test (TAT) và dày công nghiên cứu lý thuyết về nhân cách với những quan điểm nổi tiếng về nhu cầu. Trong tác phẩm “Explorations in Personality” (1938). Dưới góc độ nghiên cứu của tác giả Henry Murray được đăng trên nhiều Website nói chung thì có nghiên cứu về nhu cẩu quyên lực (need for power) [17].
Diéu nay co thé hiểu là việc của một con người, một nhóm đối tượng cụ thé có nhu cầu về sự kiểm soát, sự ảnh hưởng đến người khác một cách cụ thê và có tác động trực tiếp lên một nhóm người, một nhóm đối tượng cụ thể. Tác giả Henry Murray cho rằng điều này không nhất thiết các đối tượng đó không nhất thiết phải gắn với quyền lực mà họ mong muốn có quyền lực nói chung. Và đây được xem là một nhu cầu cơ bản của con người mang tính định hướng cụ thé [51]. Tuy nhiên, một trong những nhu cầu này được xem là nhu cầu quyền lực của con người cụ thé.
Song, có thé xem xét rằng một số hành vi này được thực hiện bằng tính đặc trưng của người có nhu cầu cao về quyền lực. Họ thông thường có xu hướng về bạo lực nhưng không thê hiện qua sự đánh nhau, tranh cãi trực tiếp mà thể hiện qua việc sử dụng Internet dé tién hanh công kích nhằm vào một số đối tượng hoặc nhóm đối tượng cụ thể. Đặc điểm thé hiện rõ là những người này rất thích thể hiện tính tranh luận, khó chịu khi người khác thấy bat lực, yếu đuối va thé hiện rõ thái độ thù địch, khó chịu đối với các đối tượng họ hướng đến. Hiện không có một khái niệm mang tính nghiên cứu về thế nào là bạo lực mạng.
Tuy nhiên có thê tìm hiéu khái niệm này thông qua một sô nghiên cứu: 9 - Tác giả Bill Belsey (2005), nhà giáo dục người Canada là người đầu tiên đưa ra một cách khái quát nhất khái niệm cyberbullying là sử dụng thông tin và sự kết nối công nghệ thông tin như là thư điện tử, điện thoại di động hay tin nhắn văn bản, trang web cá nhân với dự định làm hại đến danh dự ai đó một cách cố ý, lặp đi lặp lại, hành vi mang tính thù địch bởi một cá nhân hay một nhóm [36]. - Kế thừa và phát triển từ những công trình trước đó, trong một số nghiên cứu thời gian gần đây, khái niệm bắt nạt trực tuyến được đưa ra cụ thể hơn về mặt cách thức và phương tiện sử dụng đề bắt nạt. Ngoài ra, việc sử dụng công nghệ số kỹ thuật thông qua công cụ là internet thê hiện rõ tính chủ đích, lặp đi lặp lại và nhắm vào người khác bằng những lời lẽ de doa, có tính chất quấy rồi, sỉ nhục các chủ thé mà họ hướng đến thông qua 10 việc thực hiện quyền tự do ngôn luận trên các mạng xã hội nói chung. Hệ quả của các vấn đề này chính là các chủ thé mà họ hướng đến chịu bạo lực về tinh thần, dẫn đến việc thực hiện các hệ quả tiêu cực cho các đối tượng trên.
Từ các định nghĩa nêu trên có thê hiểu: Bao luc mạng là những hành vi sử dụng mạng máy tính internet hoặc các công nghệ điện tử khác để gây hại trực tiếp và gián tiếp thông qua việc tấn công, đe dọa, xúc phạm, quấy rồi, hay lan truyền các thông tin sai lệch hoặc xuyên tac thông tin dé gây chia rẽ hoặc tác động đến quyết định của người khác. Bạo lực mạng có thể xảy ra trên mạng xã hội, trang web, email, nhóm chat, diễn đàn và các nên tảng truyền thông khác. Bao lực mạng là một van dé ngày càng trở nên nghiêm trọng, gây ảnh hưởng xấu đến sức khỏe tinh than và thé chất của nạn nhân, đặc biệt là trẻ em và thanh thiếu niên. e Các dạng bạo lực mạng Có thể xem xét một số hình thức bạo lực mạng như sau: Thứ nhất, tác giả cho răng hình thức bạo lực mạng đầu tiên là quấy rồi.
Tác giả cho rang đây được xem là hình thức rất phố biến. Hình thức quấy rối này thé hiện qua các hành động như là: các đối tượng gửi những thông điệp về công kích đối với các chủ thể, thông điệp mang tinh thô lỗ, xúc phạm đến cá nhân đối tượng hướng đến. Thông qua hình thức này gây nên sự khó chịu trên không gian mạng, ảnh hưởng tâm lý của đối tượng [33]. Thứ hai, hình thức về gây rối trên mạng thông qua các hình thức xúc phạm, công kích, hay mia mai người khác thông qua các nội dung trên Internet.
Nó thường được thực hiện qua các bình luận, trạng thái, hình ảnh, video hoặc tin nhắn trên mạng xã hội, diễn đàn, blog hay các nền tảng truyền thông khác. Hình thức gây rối trên không gian mạng có thê gây ra nhiều tác động tiêu cực đến tâm ly và tinh than của những người bị nhằm đến. Nó có thé gây ra sự ton thương, xúc phạm, cảm thấy bị cô lập, tây chay hoặc phản đối bởi cộng đồng trực tuyến. Những hậu quả của phi bang trên mạng có thé kéo dai trong thời gian dai, ảnh hưởng đên sức khỏe tâm lý, hiệu suât làm việc và cuộc sông cá nhân của nạn lãi nhân [21].
Thứ ba, phát tán nội dung nhạy cảm. Tác giả cho rằng phát tán nội dung nhạy cảm trên không gian mạng là hành vi đăng tải, chia sẻ, truyền tải các nội dung không phù hợp, gây khó chịu hoặc phản cảm đến người khác thông qua mạng internet. Việc phát tán nội dung nhạy cảm đều có tính chủ đích hướng đến một đối tượng cụ thể. Nội dung nhạy cam nay có thể bao gồm các hình ảnh, video, bài viết, trò chơi hoặc các bình luận, thông điệp day tiêu cực hoặc kích động.
Phát tán nội dung nhạy cảm trên không gian mạng có thê gây ra nhiều hậu quả xấu, như làm tôn thương tâm lý, gây sự bất hòa trong cộng đồng trực tuyến, hay thậm chí còn có thể dẫn đến những hậu quả về tội phạm, như tội vi phạm đạo đức, pháp luật hay vi phạm quyên riêng tư. Hậu quả của hành vi phát tán nội dung nhạy cảm chính là việc có thê khiến cho đối tượng bị phát tán ảnh hưởng danh dự, nhân phẩm và làm cho các chủ thê bị tôn hại [62]. Thứ tư, de dọa trực tuyến. De dọa trực tuyến là hành vi gửi các thông điệp hoặc thông tin trên internet nhằm tấn công, đe dọa hoặc làm phiền một người khác.
Đây là một hành vi tiêu cực và có thể gây ảnh hưởng đến sức khỏe tỉnh thần, an ninh và sự an toàn của nạn nhân. Các hình thức đe dọa trực tuyến có thê bao gồm: Gửi tin nhắn hoặc email đe dọa, chửi bới, công kích hoặc phi bang. Đăng thông tin giả mạo, lừa đảo hoặc xâm phạm quyên riêng tư của người khác. Tan công vào tai khoản mạng xã hội, email hoặc website của người khác.
Sử dụng các phương tiện trực tuyến như ảnh, video, âm thanh để quấy rỗi, đe dọa hoặc bôi nhọ người khác. De dọa trực tuyến có thể gây ra tác động tiêu cực đến tâm lý và sức khỏe của nạn nhân, bao gồm căng thắng, lo lắng, trầm cảm, loạn thần, suy giảm sự tự tin và nhiều hơn nữa. Bên cạnh đó, nó cũng có thé gây ra hậu quả về mặt tài chính, an ninh mang va sự an toàn của người bị đe dọa [62]. Thứ năm, tan công mạng.
Tan công mạng là hành vi xâm nhập trái phép vào hệ thống máy tính hoặc mạng máy tính của một tô chức hay cá nhân nhằm lây cắp thông tin, tạo sự cố, làm hư hỏng hoặc ngăn chặn hoạt động của hệ thống đó. Tan công mạng có thé gây thiệt hại đáng ké cho các tô chức và cá nhân, bao gồm mắt cắp thông tin, tiền bạc, danh tiếng và sự tin tưởng của khách hàng.