Phát Triển Thị Trường Tiền Tệ Việt Nam: Nghiên Cứu và Giải Pháp

Luận án tiến sĩ nghiên cứu phát triển thị trường tiền tệ việt nam, phân tích chuyên sâu, xây dựng mô hình lý thuyết, đề xuất giải pháp khoa học cho vấn đề thực tiễn.

• Tác giả: Đỗ Thị Bích Hồng
• Người hướng dẫn: Tô Thị Ánh Dương
• Trường học: Học viện Khoa học Xã hội
• Chuyên ngành: Quản lý kinh tế
• Đề tài: Phát Triển Thị Trường Tiền Tệ Việt Nam
• Loại tài liệu: luận án tiến sĩ
• Năm xuất bản: 2019
• Địa điểm: Hà Nội

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Thị Trường Tiền Tệ Việt Nam Nghiên Cứu Mới

Thị trường tiền tệ (TTTT) đóng vai trò then chốt trong việc huy động tiết kiệm và phân bổ vốn hiệu quả, thúc đẩy tăng trưởng kinh tế. Sự phát triển của TTTT hỗ trợ các định chế tài chính và doanh nghiệp quản lý vốn ngắn hạn, đồng thời giúp chính phủ và các tổ chức tiếp cận nguồn vốn khi cần thiết. TTTT còn góp phần điều hòa khả năng thanh toán giữa các ngân hàng, điều tiết lưu thông tiền tệ trên toàn quốc. Hiệu quả hoạt động của TTTT có vai trò quan trọng đối với hiệu quả của chính sách tiền tệ (CSTT), truyền tải các tác động CSTT đến nền kinh tế. TTTT được xem như cơ sở hạ tầng cho lưu chuyển tiền tệ, đảm bảo sự thông suốt và giảm thiểu rủi ro. Ngân hàng Nhà nước Việt Nam (NHNN) đóng vai trò quan trọng trong việc quản lý và điều hành TTTT để duy trì thanh khoản và ổn định hệ thống ngân hàng.

1.1. Vai Trò Của Thị Trường Tiền Tệ Trong Nền Kinh Tế

TTTT đóng vai trò quan trọng trong việc điều hòa vốn ngắn hạn giữa các tổ chức tín dụng (TCTD), đảm bảo khả năng thanh khoản và hoạt động an toàn, hiệu quả của cả hệ thống. Nó cũng là kênh truyền dẫn CSTT của NHNN. Tuy nhiên, sự phát triển của TTTT Việt Nam vẫn còn ở mức độ thấp, xét về quy mô giao dịch, chủ thể tham gia, hàng hóa giao dịch và nghiệp vụ giao dịch. Cần hoàn thiện nhiều vấn đề trong bối cảnh cơ cấu lại hệ thống TCTD và nền kinh tế, sự bùng nổ của khoa học công nghệ và quá trình hội nhập.

1.2. Tính Cấp Thiết Của Nghiên Cứu Về Thị Trường Tiền Tệ Việt Nam

Nghiên cứu về TTTT Việt Nam là cần thiết để đảm bảo sự phát triển hài hòa, cân đối giữa các thị trường bộ phận của thị trường tài chính, góp phần tái cơ cấu nền kinh tế một cách hiệu quả, hướng tới ổn định kinh tế vĩ mô và tăng trưởng kinh tế bền vững. Cùng với bối cảnh hội nhập quốc tế ngày càng sâu rộng, thị trường tài chính ngày càng phát triển với các giao dịch tài chính tiền tệ ngày càng tăng cả về quy mô cũng như tính đa dạng và phức tạp.

II. Thách Thức Phát Triển Thị Trường Tiền Tệ Phân Tích Chuyên Sâu

Giai đoạn 2008-2012 cho thấy sự bất ổn định và yếu kém của TTTT trong nước đã gây ra những tác động tiêu cực đến việc điều hành CSTT của NHNN, dẫn đến tình trạng thiếu hụt thanh khoản của hệ thống các TCTD và sự bất ổn định của lãi suất trên thị trường liên ngân hàng. Cùng với quá trình tái cơ cấu nền kinh tế và cơ cấu lại hệ thống các TCTD gắn với xử lý nợ xấu giai đoạn 2 (2016-2020), việc xem xét đánh giá lại hoạt động của TTTT nói riêng và vai trò quản lý, giám sát của NHNN nói chung trong việc duy trì sự ổn định, an toàn, lành mạnh của thị trường là thực sự cần thiết. Sự phát triển mạnh mẽ của cuộc Cách mạng Công nghiệp Lần thứ Tư cũng làm gia tăng mức độ phức tạp và đa dạng của sản phẩm, dịch vụ tài chính ngân hàng, thay đổi phương thức thanh toán và lưu chuyển tiền tệ.

2.1. Bất Ổn Định Của Thị Trường Tiền Tệ Giai Đoạn 2008 2012

Sự bất ổn định và những yếu kém của TTTT trong nước đã gây ra những tác động không nhỏ đến việc điều hành CSTT của NHNN, kéo theo tình trạng thiếu hụt thanh khoản của hệ thống các TCTD và sự bất ổn định của lãi suất trên thị trường liên ngân hàng. Mặt bằng lãi suất giao dịch của năm 2011 có sự tăng cao rõ rệt, cao hơn hẳn so với các năm trước, dao động từ 12-14% và không có sự phân biệt rõ rệt giữa lãi suất các kỳ hạn ngắn và kỳ hạn dài. Lãi suất cho vay qua đêm của một số ngân hàng có lúc lên tới 30%/năm.

2.2. Yếu Kém Trong Quản Lý Và Giám Sát Thị Trường Tiền Tệ

NHNN với chức năng là cơ quan quản lý nhà nước về tiền tệ và hoạt động ngân hàng đang đứng trước nhiệm vụ to lớn là phải đổi mới mạnh mẽ quy trình hoạt động và quản trị nhằm đáp ứng những thông lệ, chuẩn mực quốc tế ngày càng cao trong thanh tra, giám sát đối với hệ thống các TCTD, quản lý, giám sát các hệ thống thanh toán và đặc biệt là quản lý, điều hành TTTT một cách hiệu quả nhằm thực hiện tốt vai trò, chức năng người cho vay cuối cùng, đảm bảo duy trì tốt thanh khoản trong những trường hợp hệ thống ngân hàng gặp khó khăn, đứng trước nguy cơ đổ vỡ.

III. Giải Pháp Phát Triển Thị Trường Tiền Tệ Nghiên Cứu Chi Tiết

Để phát triển TTTT Việt Nam một cách ổn định, an toàn và bền vững, cần có các giải pháp đồng bộ và toàn diện. Các giải pháp này bao gồm tăng cường khả năng quản lý nhà nước của NHNN đối với thị trường, phát triển các công cụ và sản phẩm mới, nâng cao năng lực của các thành viên tham gia thị trường, và hoàn thiện cơ sở hạ tầng hỗ trợ hoạt động của thị trường. Đồng thời, cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa NHNN, Chính phủ và các bộ, ngành liên quan để tạo môi trường pháp lý và chính sách thuận lợi cho sự phát triển của TTTT. Việc phát triển TTTT phù hợp với thông lệ quốc tế sẽ góp phần nâng cao hơn nữa hiệu quả điều hành CSTT của NHNN.

3.1. Tăng Cường Quản Lý Nhà Nước Của NHNN

NHNN cần tăng cường năng lực quản lý, giám sát và điều tiết TTTT, đảm bảo tuân thủ các chuẩn mực quốc tế và phù hợp với điều kiện thực tế của Việt Nam. Điều này bao gồm việc hoàn thiện khung pháp lý, nâng cao năng lực thanh tra, giám sát, và tăng cường phối hợp với các cơ quan quản lý khác.

3.2. Phát Triển Các Công Cụ Và Sản Phẩm Mới Trên Thị Trường Tiền Tệ

Cần đa dạng hóa các công cụ và sản phẩm trên TTTT, bao gồm các công cụ phái sinh, các sản phẩm structured, và các sản phẩm phù hợp với nhu cầu của các thành viên tham gia thị trường. Điều này sẽ giúp tăng tính thanh khoản và hiệu quả của thị trường.

3.3. Nâng Cao Năng Lực Của Các Thành Viên Tham Gia Thị Trường

Cần nâng cao năng lực của các TCTD, các công ty chứng khoán, và các thành viên khác tham gia TTTT. Điều này bao gồm việc đào tạo, bồi dưỡng nghiệp vụ, và tăng cường quản lý rủi ro.

IV. Ứng Dụng Thực Tiễn Hiệu Quả Thị Trường Tiền Tệ Trong CSTT

TTTT có vai trò quan trọng trong việc truyền tải các tác động của CSTT đến nền kinh tế. Khi NHNN thay đổi các công cụ CSTT, như lãi suất tái cấp vốn hoặc tỷ lệ dự trữ bắt buộc, các tác động này sẽ lan tỏa qua TTTT và ảnh hưởng đến lãi suất thị trường, tín dụng, và hoạt động kinh tế. Do đó, việc phát triển TTTT hiệu quả sẽ giúp NHNN điều hành CSTT một cách linh hoạt và hiệu quả hơn, góp phần ổn định kinh tế vĩ mô và kiểm soát lạm phát. TTTT Việt Nam chưa thực sự thực hiện hiệu quả vai trò tiếp nhận và truyền tải tác động của CSTT đến nền kinh tế.

4.1. Vai Trò Truyền Dẫn CSTT Của Thị Trường Tiền Tệ

TTTT đóng vai trò quan trọng trong việc truyền tải các tác động của CSTT đến nền kinh tế. Khi NHNN thay đổi các công cụ CSTT, như lãi suất tái cấp vốn hoặc tỷ lệ dự trữ bắt buộc, các tác động này sẽ lan tỏa qua TTTT và ảnh hưởng đến lãi suất thị trường, tín dụng, và hoạt động kinh tế.

4.2. Nâng Cao Hiệu Quả Điều Hành CSTT Thông Qua Thị Trường Tiền Tệ

Việc phát triển TTTT hiệu quả sẽ giúp NHNN điều hành CSTT một cách linh hoạt và hiệu quả hơn, góp phần ổn định kinh tế vĩ mô và kiểm soát lạm phát. Trong bối cảnh hội nhập quốc tế sâu rộng và việc tái cơ cấu nền kinh tế, cũng như cơ cấu lại hệ thống các TCTD đang được thực hiện quyết liệt; việc phát triển TTTT phù hợp với thông lệ quốc tế sẽ góp phần nâng cao hơn nữa hiệu quả điều hành CSTT của NHNN.

V. Tương Lai Thị Trường Tiền Tệ Việt Nam Định Hướng Phát Triển

Trong bối cảnh hội nhập kinh tế quốc tế sâu rộng và sự phát triển mạnh mẽ của công nghệ tài chính (Fintech), TTTT Việt Nam cần tiếp tục đổi mới và phát triển để đáp ứng yêu cầu của nền kinh tế. Định hướng phát triển TTTT trong tương lai bao gồm việc tăng cường ứng dụng công nghệ, phát triển các sản phẩm và dịch vụ mới, và hội nhập sâu rộng vào thị trường tài chính quốc tế. Đồng thời, cần chú trọng đến việc quản lý rủi ro và đảm bảo an ninh mạng trong hoạt động của TTTT. Cần nhanh chóng phát triển các thị trường, trong đó có TTTT để tạo điều kiện tối đa cho việc huy động các nguồn lực tài chính trong và ngoài nước, đẩy mạnh lưu chuyển tiền tệ, góp phần phát triển kinh tế theo kịp tiến trình hội nhập kinh tế quốc tế.

5.1. Ứng Dụng Công Nghệ Trong Thị Trường Tiền Tệ

Cần tăng cường ứng dụng công nghệ thông tin và Fintech trong hoạt động của TTTT, bao gồm việc phát triển các nền tảng giao dịch điện tử, các hệ thống thanh toán hiện đại, và các công cụ quản lý rủi ro tiên tiến. Điều này sẽ giúp tăng tính minh bạch, hiệu quả, và an toàn của thị trường.

5.2. Hội Nhập Quốc Tế Của Thị Trường Tiền Tệ Việt Nam

Cần hội nhập sâu rộng vào thị trường tài chính quốc tế, bao gồm việc tham gia các hiệp định thương mại tự do, mở cửa thị trường cho các nhà đầu tư nước ngoài, và áp dụng các chuẩn mực quốc tế về quản lý và giám sát TTTT. Điều này sẽ giúp thu hút vốn đầu tư, nâng cao năng lực cạnh tranh, và tăng cường tính ổn định của thị trường.

VI. Phân Tích SWOT Thị Trường Tiền Tệ Việt Nam Cơ Hội và Thách Thức

Phân tích SWOT (Strengths, Weaknesses, Opportunities, Threats) giúp đánh giá toàn diện thị trường tiền tệ Việt Nam. Điểm mạnh bao gồm sự ổn định kinh tế vĩ mô và sự hỗ trợ từ chính phủ. Điểm yếu là quy mô thị trường còn nhỏ và thiếu đa dạng về sản phẩm. Cơ hội đến từ hội nhập kinh tế quốc tế và sự phát triển của công nghệ. Thách thức bao gồm rủi ro tài chính và biến động kinh tế toàn cầu. Việc hiểu rõ SWOT giúp định hình chiến lược phát triển phù hợp.

6.1. Điểm Mạnh và Điểm Yếu Của Thị Trường Tiền Tệ Việt Nam

Điểm mạnh của TTTT Việt Nam bao gồm sự ổn định kinh tế vĩ mô, sự hỗ trợ từ chính phủ và tiềm năng tăng trưởng. Điểm yếu là quy mô thị trường còn nhỏ, thiếu đa dạng về sản phẩm và dịch vụ, và năng lực quản lý rủi ro còn hạn chế.

6.2. Cơ Hội và Thách Thức Đối Với Thị Trường Tiền Tệ Việt Nam

Cơ hội cho TTTT Việt Nam đến từ hội nhập kinh tế quốc tế, sự phát triển của công nghệ tài chính, và nhu cầu vốn ngày càng tăng của nền kinh tế. Thách thức bao gồm rủi ro tài chính, biến động kinh tế toàn cầu, và sự cạnh tranh từ các thị trường khác.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1: Tổng quan tình hình nghiên cứu - Chương 2: Cơ sở lý luận về thị trường tiền tệ - Chương 3: Thực trạng phát triển thị trường tiền tệ Việt Nam trong bối cảnh tái cơ cấu hệ thống các tổ chức tín dụng - Chương 4: Giải pháp phát triển thị trường tiền tệ Việt Nam 9 Chƣơng 1 TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU 1. Tổng quan tình hình nghiên cứu trong nƣớc Về sự phát triển của TTTT: Mối quan hệ tương tác giữa phát triển TTTT với hiệu quả điều hành CSTT của NHTW cũng như vai trò của NHTW trong việc quản lý, phát triển TTTT chưa được đề cập nhiều trong các nghiên cứu. Chủ yếu mới chỉ dừng lại ở việc liệt kê các vai trò chung nhất của NHTW đối với TTTT (Tô Thị Ánh Dương, 2016); hoặc đánh giá vai trò của NHTW trong việc phát triển một thị trường bộ phận trên TTTT như TTTT liên ngân hàng (Trần Thị Thanh Hòa, 2012; Đỗ Văn Độ, 2013). Ngoài ra, cơ chế tác động thông qua lãi suất (là một phần hoạt động trên TTTT) trong điều hành CSTT của NHTW lần đầu được đề cập trong nghiên cứu của Nguyễn Thanh Nhàn (2014).

Nghiên cứu của Nguyễn Thị Kim Thanh (2008) nhận định phát triển TTTT là giải pháp có tính quyết định trong việc hoàn thiện cơ chế tác động của CSTT; theo đó, việc phát triển TTTT góp phần giảm sự phân tách, luận chuyển vốn trên thị trường nói chung. Cũng có không nhiều nghiên cứu đề cập và phân tích mối quan hệ giữa TTTT với các thị trường khác của hệ thống tài chính. Đến nay, mới chỉ có 2 nghiên cứu đề đến nội dung này (Đặng Thị Nhàn, 2005 và Tô Thị Ánh Dương, 2016). Theo đó, cả hai tác giả đều không đi sâu phân tích mối quan hệ và tác động qua lại giữa TTTT với từng thị trường bộ phân khác trong hệ thống tài chính; tuy nhiên, đều khẳng định có mối quan hệ mật thiết, gắn bó hữu cơ giữa các thị trường và việc xem xét môi quan hệ giữa chúng là cần thiết để đảm bảo sự phát triển hài hòa, ổn định của hệ thống tài chính, qua đó góp phần ổn định kinh tế vĩ mô; đặt nền móng cho những nghiên cứu sâu hơn về sau.

Khá nhiều nghiên cứu đề cập đến các giải pháp phát triển TTTT tại Việt Nam như nghiên cứu của Vũ Thị Kim Liên (1996), Nguyễn Đức Thảo (2004), Ngô Hướng (2005), Đặng Thị Nhàn (2005), Nguyễn Thị Kim Thanh (2008), Nguyễn Thị Thành (2013), Tô Thị Ánh Dương (2016). Tuy nhiên, những nghiên cứu này phần lớn chỉ dừng lại ở việc đưa ra các giải pháp phát triển thị trường tài chính nói chung trong đó có TTTT; hoặc các giải pháp phát triển TTTT nằm trong tổng thể giải pháp của một đối tượng nghiên cứu nhất định (Nguyễn Thị Hồng, 2015; Nguyễn Thị Kim Thanh, 2008; Lê Đình Hợp, 2003; Ngô Hướng, 2005). Chưa có nghiên cứu nào đưa ra được các giải pháp phát triển TTTT dựa trên việc đánh giá tổng thể các tiêu chí 10 và nhân tố ảnh hưởng đển sự phát triển của thị trường; đặc biệt xét trên giác độ quản lý và điều hành của NHNN trong bối cảnh mới. Về khái niệm, chức năng và cấu trúc của TTTT: Khái niệm và định nghĩa về TTTT được đề cập khá đầy đủ trong nhiều nghiên cứu(Vũ Thị Kim Liên, 1996; Nguyễn Thị Nhung, 2002; Đặng Thị Nhàn, 2005; Nguyễn Đình Quang, 2009; Trần Thị Thanh Hòa, 2012; Nguyễn Thị Thành, 2013; Tô Thị Ánh Dương, 2016).

Mặc dù không có một định nghĩa chuẩn thống nhất, nhưng tựu chung lại, những khái niệm/định nghĩa về TTTT trong các nghiên cứu trên đều có những điểm chung như sau: (i) Là một bộ phận của thị trường tài chính; (ii) Là nơi thực hiện việc mua, bán và chuyển giao các khoản vốn ngắn hạn với các công cụ giao dịch thường có kỳ hạn từ một năm trở xuống; (iii) Đáp ứng những yêu cầu vay vốn ngắn hạn và cung cấp thanh khoản hay tiền mặt cho người đi vay và cho nền kinh tế; và (iv) Là nơi vốn khả dụng ngắn hạn dư thừa tạm thời của tổ chức tài chính, của các tổ chức khác và của các cá nhân được chào mua bởi những người đi vay bao gồm các tổ chức, các cá nhân và cả Chính phủ. Ngoài những điểm chung nói trên, một số nghiên cứu còn nhận định, TTTT là sự phát triển cao hơn của thị trường tiền gửi truyền thống (còn gọi là thị trường tín dụng) (Nguyễn Thị Nhung, 2002 và Nguyễn Đình Quang, 2009). Theo Nguyễn Đình Quang (2009), TTTT là điểm tựa cho NHTW tiến hành các hoạt động tiền tệ khi theo đuổi các mục tiêu của CSTT, tạo ra một kênh cho sự can thiệp của NHTW nhằm tác động đến giá và lượng của thanh khoản trên thị trường tài chính, từ đó truyền dẫn những động lực của CSTT đến nền kinh tế thực2. Tô Thị Ánh Dương (2016) chỉ ra ranh giới giữa TTTT và thị trường chứng khoán truyền thống trong một nước hay giữa thị trường nội địa với thị trường vốn quốc tế đang bị mờ dần cùng với quá trình tự do hóa kinh tế - tài chính, gia tăng các hoạt động đổi mới tài chính và công nghệ thông tin – truyền thông.

Đặc biệt, tác giả cho rằng, TTTT còn tồn tại với tư cách là thị trường thứ cấp cho các công cụ nợ kể cả các công cụ nợ dài hạn3. Chức năng của TTTT cũng được hệ thống hóa một cách khá đầy đủ. Theo đó, chức năng tài trợ cho vốn lưu động cho doanh nghiệp của TTTT lần đầu tiên được đề cập đến tại nghiên cứu của Đặng Thị Nhàn (2005). Trên cơ sở nghiên cứu này, Nguyễn Đình Quang (2009) đã chỉ ra 05 chức năng cơ bản của TTTT, trong đó 2 Ổn định thị trường tiền tệ: Kinh nghiệm quốc tế và thực tiễn Việt Nam, trang 4.

3 Phát triển TTTT Việt Nam, trang 29 11 bao gồm cả chức năng tài trợ vốn cho vay trung và dài hạn mà Đặng Thị Nhàn (2005) đã đề cập, cụ thể: (i) Chức năng luân chuyển vốn từ những người có thặng dư vốn đến những người thiếu vốn để dùng cho mục đích đầu tư hoặc tiêu dùng thông qua các tổ chức trung gian, qua đó góp phần sử dụng có hiệu quả các nguồn lực của xã hội; (ii) Cung cấp một cơ chế tạo lập điểm cân bằng cho nguồn vốn dư thừa và thiếu hụt tạm thời, theo đó cung và cầu về vốn ngắn hạn sẽ gặp nhau và giá cả (lãi suất) sẽ được xác định theo cơ chế thị trường; (iii) Cung cấp một điểm tựa cho sự can thiệp của NHTW để tác động đến thanh khoản của nền kinh tế thông qua cơ chế truyền dẫn của CSTT; (iv) Góp phần tài trợ vốn cho vay trung và dài hạn khi các công cụ nợ dài hạn được giao dịch ngắn hạn trên thị trường này; (v) Giúp Chính phủ có khả năng huy động vốn để bù đắp ngân sách một cách hiệu quả hơn, với chi phí thấp. Cấu trúc và phân loại TTTT có sự khác nhau tùy thuộc vào mục đích nghiên cứu của từng tác giả. Phần lớn các nghiên cứu đều thống nhất ba thị trường bộ phận trong TTTT, trong đó thị trường liên ngân hàng đóng vai trò quan trọng nhất, bao gồm: (i) thị trường nội tệ liên ngân hàng (còn gọi là thị trường cho vay, gửi tiền giữa các TCTD/thị trường 2); (ii) thị trường ngoại tệ liên ngân hàng (còn gọi là thị trường ngoại hối và tỷ giá/thị trường hối đoái); (iii) thị trường mua bán GTCG (thị trường đấu thầu tín phiếu Kho bạc, thị trường trái phiếu chính quyền địa phương và trái phiếu doanh nghiệp, thị trường GTCG do các TCTD phát hành). Ngoài ra, một số nghiên cứu cũng đề cập đến một số thị trường khác như là thị trường bộ phận của TTTT như thị trường tín dụng (Vũ Thị Kim Liên, 1996); thị trường tiền gửi và thị trường hối đoái (Nguyễn Thị Nhung, 2002); thị trường chứng khoán – không bao gồm việc giao dịch các nguồn vốn dài hạn mà còn các nguồn vốn tài trợ ngắn hạn (Nguyễn Đức Thảo, 2004); thị trường phái sinh và nghiệp vụ thị trường mở (Tô Thị Ánh Dương, 2016 và Nguyễn Đình Quang, 2009); cho vay tái cấp vốn và chiết khấu; dự trữ bắt buộc (Nguyễn Đình Quang, 2009); thị trường giao dịch giữa hệ thống NHTM với nền kinh tế/thị trường 1 (Tô Thị Ánh Dương, 2016).

Một số ý kiến khác và cho rằng TTTT theo nghĩa rộng bao gồm cả thị trường tín dụng ngắn hạn căn cứ vào Luật NHNN 2010 (Tô Thị Ánh Dương, 2016); tuy nhiên cũng có ý kiến không nhất trí gộp thị trường tín dụng như là một bộ phận của TTTT để đảm bảo nhất quán và cũng thống nhất với định nghĩa ghi trong luật rằng TTTT là nơi mua bán những GTCG ngắn hạn (Nguyễn Đình Quang, 2009). 12 Về các tham viên tham gia, hàng hóa vàcông cụ trên TTTT: Việc phân tích và đánh giá vai trò của các thành viên tham gia TTTT được đề cập khá đầy đủ và chi tiết tại các nghiên cứu (Vũ Thị Kim Liên, 1996; Nguyễn Đình Quang, 2009; Tô Thị Ánh Dương, 2016). Một số nghiên cứu khác tập trung phân tích vai trò của các thành viên tham gia một thị trường bộ phận trên TTTT (thường là TTTT liên ngân hàng), như nghiên cứu của Trần Thị Thanh Hòa (2012) và Đỗ Văn Độ (2013). Theo đó, có thể thấy tất cả các thành viên trong nền kinh tế từ Chính phủ cho đến doanh nghiệp và cá nhân nhất đều có thể tham gia TTTT.

NHTW với vai trò thực thi CSTT và các TCTD, có thể cả các tổ chức tài chính phi ngân hàng là hai thành phần tham gia tích cực và đóng vai trò then chốt trên TTTT Việt Nam. Việc nghiên cứu về các hàng hóa, công cụ giao dịch trên TTTT thường được đề cập trong các nghiên cứu về thị trường tài chính nói chung, trong đó TTTT là một thị trường bộ phận (Ngô Hướng, 2005; Lê Đình Hợp, 2003). Một số ít nghiên cứu khác, phân tích trực tiếp đặc điểm của các công cụ giao dịch trên TTTT như các nghiên cứu của Đặng Thị Nhàn (2005), Nguyễn Đình Quang (2009), và gần đây nhất là Tô Thị Ánh Dương (2016). Theo đó, các hàng hóa, công cụ tài chính thường được giao dịch trên TTTT bao gồm các loại sau: tín phiếu Kho bạc (Treasury bills hay T-bills); tín phiếu NHTW; trái phiếu Chính phủ; trái phiếu chính quyền địa phương; các chứng chỉ tiền gửi có thể chuyển nhượng được (negociabel certificates of deposits – CDs); các hợp đồng mua lại (repurchase agreements – REPO); thương phiếu (commercial paper – CP); chấp phiếu ngân hàng (banker‟s acceptances – BA); lệnh phiếu (promisory note); hối phiếu (bill of exchange).