Phát triển kinh tế thị trường định hướng xhcn ở việt nam trong điều kiện hội nhập kinh tế và toàn cầu hóa

Nghiên cứu phát triển kinh tế thị trường định hướng XHCN tại Việt Nam trong bối cảnh hội nhập. Giải pháp và định hướng đẩy mạnh hội nhập kinh tế.

• Người hướng dẫn: PGS, TS. Nguyễn Văn Nam
• Trường học: Viện Nghiên cứu Thương mại
• Chuyên ngành: Kinh tế
• Đề tài: Phát triển kinh tế thị trường định hướng XHCN ở Việt Nam trong điều kiện hội nhập kinh tế và toàn cầu hóa
• Loại tài liệu: Báo cáo tổng kết đề tài cấp nhà nước
• Năm xuất bản: 2007
• Địa điểm: Hà Nội

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Phát Triển Kinh Tế Thị Trường Định Hướng XHCN

Toàn cầu hóa và tự do hóa thương mại đang định hình sự phát triển kinh tế toàn cầu, tác động sâu sắc đến mọi lĩnh vực của đời sống kinh tế - xã hội. Các quốc gia ngày càng gắn bó chặt chẽ hơn với nền kinh tế thế giới thông qua các hiệp định kinh tế, thương mại khu vực và toàn cầu. Hội nhập trở thành động lực phát triển, vừa là cơ hội, vừa là thách thức. Đảng và Chính phủ Việt Nam nhận thức rõ tầm quan trọng của hội nhập kinh tế quốc tế (HNKTQT) và đã đề ra nhiều chủ trương, chính sách để thúc đẩy quá trình này. Nghị quyết Đại hội Đảng lần thứ VIII (1996) xác định "đẩy nhanh quá trình hội nhập kinh tế khu vực và thế giới" là một trong những định hướng chiến lược quan trọng để "thúc đẩy phát triển kinh tế- xã hội, thực hiện công nghiệp hóa và hiện đại hóa đất nước". Kinh nghiệm quốc tế cho thấy, hội nhập kinh tế và phát triển kinh tế thị trường có mối quan hệ hữu cơ. Phát triển kinh tế thị trường là điều kiện tiên quyết để chủ động hội nhập. Ngược lại, hội nhập sẽ tạo điều kiện để đẩy nhanh quá trình phát triển kinh tế thị trường, xóa bỏ những rào cản hạn chế phát triển kinh tế thị trường, làm cho thị trường phát triển lành mạnh hơn, hiệu quả hơn, cạnh tranh bình đẳng hơn. Hội nhập càng sâu vào hệ thống kinh tế toàn cầu và khu vực càng có thêm điều kiện để phát triển kinh tế thị trường.

1.1. Khái niệm kinh tế thị trường định hướng XHCN là gì

Kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa (XHCN) là một mô hình kinh tế đặc thù, kết hợp các nguyên tắc của kinh tế thị trường với các mục tiêu và giá trị của chủ nghĩa xã hội. Nó không hoàn toàn giống với kinh tế thị trường tự do hoặc kinh tế kế hoạch hóa tập trung. Mô hình này nhằm mục đích phát triển lực lượng sản xuất, nâng cao đời sống nhân dân và tạo tiền đề vật chất cho CNXH, đồng thời đảm bảo an sinh xã hội và giảm bất bình đẳng. Quan trọng là, mô hình này có sự điều tiết của Nhà nước để đảm bảo định hướng XHCN. Mô hình này ở Việt Nam, kinh tế nhà nước đóng vai trò quan trọng.

1.2. Bản chất của hội nhập kinh tế quốc tế HNKTQT hiện nay

Hội nhập kinh tế quốc tế (HNKTQT) là quá trình các quốc gia tham gia vào hệ thống kinh tế toàn cầu, thông qua việc cắt giảm hàng rào thuế quan và phi thuế quan, mở cửa thị trường, và hài hòa hóa các quy định pháp luật. HNKTQT tạo điều kiện cho các doanh nghiệp tiếp cận thị trường rộng lớn hơn, thu hút vốn đầu tư nước ngoài (FDI), và thúc đẩy tăng trưởng kinh tế. Tuy nhiên, HNKTQT cũng đặt ra nhiều thách thức, như tăng cường cạnh tranh, đòi hỏi cải cách thể chế, và nguy cơ phụ thuộc vào bên ngoài. Theo Báo cáo của Viện Nghiên cứu Thương mại, năm 2004 Việt Nam được coi là nước có mức độ tự do hóa thương mại rất cao so với các nước đang phát triển.

1.3. Toàn cầu hóa ảnh hưởng thế nào đến kinh tế Việt Nam

Toàn cầu hóa (TCH) là quá trình gia tăng sự liên kết và phụ thuộc lẫn nhau giữa các quốc gia trên toàn thế giới. TCH tác động đến mọi mặt của đời sống kinh tế - xã hội, từ thương mại, đầu tư, tài chính, đến công nghệ, văn hóa, và môi trường. Đối với Việt Nam, TCH mang lại nhiều cơ hội, như tiếp cận thị trường quốc tế, thu hút vốn FDI, và nâng cao năng lực cạnh tranh. Tuy nhiên, TCH cũng đặt ra nhiều thách thức, như tăng cường cạnh tranh, đòi hỏi cải cách thể chế, và nguy cơ tụt hậu. Các công ty xuyên quốc gia (TNC) ngày càng có vai trò lớn trong toàn cầu hóa, liên kết sản xuất và thị trường.

II. Vấn Đề Thách Thức Phát Triển KTTT Định Hướng XHCN

Quá trình cải cách KTTT diễn ra còn chậm so với cam kết hội nhập và mức độ tự do hóa thương mại. Khung khổ pháp lý còn thiếu và chưa đồng bộ, chưa thực sự minh bạch và dễ dự đoán, vẫn còn có phân biệt giữa các thành phần kinh tế, hiện tượng tham nhũng tràn lan, có biểu hiện gia tăng xu hướng bảo hộ, quay về cơ chế quản lý tập trung quan liêu, bao cấp. Những vấn đề nảy sinh nói trên sẽ cản trở quá trình đẩy mạnh hội nhập và đảm bảo định hướng XHCN của nền kinh tế nước ta. Quá trình toàn cầu hóa và hội nhập kinh tế ngày càng sâu sắc cả về mức độ và quy mô. Mức độ cam kết hội nhập của Việt Nam ngày càng cao hơn và sâu rộng hơn trên tất cả các lĩnh vực. Các đối tác thương mại của nước ta đều đang nỗ lực cải cách, đẩy mạnh mở cửa hội nhập. Tình hình kinh tế thế giới ngày càng biến động phức tạp và khó dự đoán. Trong bối cảnh như vậy, để hội nhập hiệu quả, tận dụng được những cơ hội của toàn cầu hóa cần đẩy mạnh hơn nữa quá trình cải cách kinh tế thị trường.

2.1. Rào cản thể chế đối với hội nhập kinh tế quốc tế

Một trong những rào cản lớn nhất đối với HNKTQT của Việt Nam là thể chế kinh tế chưa hoàn thiện. Khung khổ pháp lý còn thiếu đồng bộ, chưa minh bạch, và còn nhiều quy định chồng chéo, gây khó khăn cho hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp. Thủ tục hành chính còn rườm rà, chi phí tuân thủ cao, và tình trạng tham nhũng vẫn còn phổ biến. Điều này làm giảm tính cạnh tranh của nền kinh tế Việt Nam và làm chậm quá trình thu hút vốn FDI. Do đó việc cải cách thể chế kinh tế là hết sức quan trọng.

2.2. Bất bình đẳng thu nhập gia tăng ảnh hưởng thế nào

Quá trình HNKTQT có thể làm gia tăng bất bình đẳng thu nhập giữa các nhóm dân cư, các vùng miền, và các ngành kinh tế. Những người có kỹ năng cao, có vốn, và có khả năng tiếp cận thông tin thường được hưởng lợi nhiều hơn từ HNKTQT, trong khi những người có kỹ năng thấp, không có vốn, và không có khả năng tiếp cận thông tin có thể bị tụt hậu. Điều này có thể gây ra bất ổn xã hội và làm suy yếu sự đồng thuận xã hội đối với HNKTQT. Vì thế cần có các chính sách để giảm bất bình đẳng thu nhập.

2.3. Thách thức về bảo vệ môi trường và tài nguyên thiên nhiên

HNKTQT có thể gây ra những tác động tiêu cực đến môi trường và tài nguyên thiên nhiên. Việc mở rộng sản xuất và tiêu dùng có thể dẫn đến ô nhiễm môi trường, cạn kiệt tài nguyên, và suy thoái đa dạng sinh học. Để giải quyết vấn đề này, cần có các chính sách và biện pháp bảo vệ môi trường hiệu quả, đồng thời thúc đẩy sản xuất và tiêu dùng bền vững. Phát triển bền vững là mục tiêu quan trọng.

III. Cách Phát Triển KTTT Định Hướng XHCN Tận Dụng TCH

Để tận dụng tối đa cơ hội của toàn cầu hóa và hội nhập kinh tế nhằm phát triển lực lượng sản xuất, tạo tiền đề vật chất cho CNXH, nâng cao mức sống của nhân dân, cần phải phát triển KTTT định hướng XHCN theo hướng: Thứ nhất, đẩy mạnh cải cách thể chế kinh tế, tạo môi trường kinh doanh thuận lợi, minh bạch, và cạnh tranh bình đẳng. Thứ hai, nâng cao năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp và nền kinh tế, thông qua việc đầu tư vào khoa học công nghệ, giáo dục đào tạo, và phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao. Thứ ba, tăng cường liên kết giữa các thành phần kinh tế, đặc biệt là giữa khu vực kinh tế nhà nước và khu vực kinh tế tư nhân. Thứ tư, chủ động tham gia vào các chuỗi giá trị toàn cầu, và xây dựng các thương hiệu mạnh của Việt Nam.

3.1. Nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia bằng cách nào

Nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia là yếu tố then chốt để thành công trong quá trình HNKTQT. Để làm được điều này, cần phải cải thiện môi trường kinh doanh, giảm chi phí giao dịch, nâng cao chất lượng nguồn nhân lực, và đầu tư vào khoa học công nghệ. Đồng thời, cần phải xây dựng các chính sách hỗ trợ doanh nghiệp, đặc biệt là các doanh nghiệp nhỏ và vừa (DNNVV), để họ có thể cạnh tranh hiệu quả trên thị trường quốc tế. Theo Diễn đàn Kinh tế Thế giới, vị trí xếp hạng cạnh tranh của Việt Nam còn thấp. Việc cải thiện môi trường đầu tư là quan trọng.

3.2. Đẩy mạnh cải cách doanh nghiệp nhà nước DNNN như thế nào

DNNN đóng vai trò quan trọng trong nền kinh tế Việt Nam, nhưng hiệu quả hoạt động của nhiều DNNN còn thấp. Để nâng cao hiệu quả hoạt động của DNNN, cần phải đẩy mạnh cổ phần hóa, thoái vốn nhà nước, và tăng cường quản trị doanh nghiệp theo chuẩn mực quốc tế. Đồng thời, cần phải tạo môi trường cạnh tranh bình đẳng giữa DNNN và các doanh nghiệp thuộc các thành phần kinh tế khác. Đổi mới DNNN theo hướng nâng cao tính chủ động là cần thiết.

3.3. Phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao đáp ứng hội nhập

Nguồn nhân lực chất lượng cao là yếu tố quyết định sự thành công của quá trình HNKTQT. Để phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao, cần phải cải thiện hệ thống giáo dục đào tạo, nâng cao chất lượng đội ngũ giáo viên, và tăng cường liên kết giữa nhà trường và doanh nghiệp. Đồng thời, cần phải tạo môi trường làm việc hấp dẫn để thu hút và giữ chân nhân tài. Phát triển nguồn nhân lực là yếu tố quan trọng để tăng cường ứng dụng khoa học công nghệ.

IV. Hạn Chế Tác Động Bất Lợi Trong Bối Cảnh Toàn Cầu Hóa Hiện Nay

Để hạn chế những tác động bất lợi của toàn cầu hóa và hội nhập kinh tế, giữ vững định hướng XHCN, giữ vững độc lập, tự chủ, công bằng xã hội, bảo vệ môi trường, văn hóa, an ninh quốc phòng, thực hiện được các mục tiêu của CNXH, cần phải phát triển KTTT định hướng XHCN theo hướng: Thứ nhất, tăng cường vai trò điều tiết của Nhà nước, thông qua việc xây dựng và thực thi các chính sách kinh tế vĩ mô hiệu quả. Thứ hai, phát triển hệ thống an sinh xã hội toàn diện, đảm bảo mọi người dân đều được hưởng các dịch vụ cơ bản về y tế, giáo dục, nhà ở, và bảo hiểm xã hội. Thứ ba, bảo vệ môi trường và tài nguyên thiên nhiên, thông qua việc áp dụng các tiêu chuẩn môi trường nghiêm ngặt và thúc đẩy sản xuất và tiêu dùng bền vững. Thứ tư, bảo tồn và phát huy các giá trị văn hóa truyền thống, thông qua việc hỗ trợ các hoạt động văn hóa nghệ thuật và giáo dục về lịch sử và văn hóa dân tộc.

4.1. Phát triển hệ thống an sinh xã hội toàn diện như thế nào

Phát triển hệ thống an sinh xã hội toàn diện là yếu tố quan trọng để đảm bảo công bằng xã hội và giảm thiểu những tác động tiêu cực của HNKTQT. Để làm được điều này, cần phải mở rộng phạm vi bao phủ của các chương trình bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế, và trợ cấp xã hội. Đồng thời, cần phải nâng cao chất lượng dịch vụ công và đảm bảo mọi người dân đều được tiếp cận các dịch vụ cơ bản. Để thực hiện, cần phải đảm bảo vấn đề công bằng xã hội.

4.2. Bảo vệ môi trường và tài nguyên thiên nhiên hiệu quả

Bảo vệ môi trường và tài nguyên thiên nhiên là một trong những thách thức lớn nhất của quá trình phát triển. Để bảo vệ môi trường, cần phải xây dựng và thực thi các quy định pháp luật nghiêm ngặt về môi trường, áp dụng các công nghệ sản xuất sạch hơn, và thúc đẩy tiêu dùng bền vững. Đồng thời, cần phải tăng cường giáo dục nâng cao nhận thức về bảo vệ môi trường cho cộng đồng. Để bảo vệ môi trường, cần có chính sách công nghiệp xanh.

4.3. Tăng cường vai trò điều tiết của Nhà nước bằng cách nào

Vai trò điều tiết của Nhà nước là rất quan trọng để đảm bảo sự phát triển bền vững và công bằng của nền kinh tế. Để tăng cường vai trò điều tiết của Nhà nước, cần phải xây dựng và thực thi các chính sách kinh tế vĩ mô hiệu quả, kiểm soát lạm phát, ổn định tỷ giá hối đoái, và điều tiết thị trường. Đồng thời, cần phải tăng cường giám sát và kiểm tra hoạt động của các doanh nghiệp, đặc biệt là các DNNN, để đảm bảo tuân thủ pháp luật. Điều tiết kinh tế là vai trò quan trọng của nhà nước.

V. Ứng Dụng Thực Tiễn Mô Hình Kinh Tế Thị Trường ở VN

Việt Nam đã đạt được những thành tựu đáng kể trong quá trình phát triển kinh tế thị trường định hướng XHCN trong bối cảnh hội nhập. Tăng trưởng kinh tế duy trì ở mức cao, xóa đói giảm nghèo đạt được những kết quả ấn tượng, và vị thế của Việt Nam trên trường quốc tế ngày càng được nâng cao. Tuy nhiên, vẫn còn nhiều thách thức phía trước, như khoảng cách giàu nghèo ngày càng gia tăng, ô nhiễm môi trường ngày càng nghiêm trọng, và tình trạng tham nhũng vẫn còn phổ biến. Để vượt qua những thách thức này, cần phải tiếp tục đẩy mạnh cải cách kinh tế, hoàn thiện thể chế thị trường, và tăng cường vai trò điều tiết của Nhà nước.

5.1. Chính sách hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa DNNVV

DNNVV đóng vai trò quan trọng trong tạo việc làm và thúc đẩy tăng trưởng kinh tế. Để hỗ trợ DNNVV, cần phải giảm chi phí tuân thủ, tạo điều kiện tiếp cận vốn, và cung cấp các dịch vụ tư vấn hỗ trợ kỹ thuật. Đồng thời, cần phải khuyến khích DNNVV tham gia vào các chuỗi cung ứng toàn cầu. Cần có chính sách công nghiệp đặc thù.

5.2. Phát triển ngành công nghiệp hỗ trợ để tăng tính tự chủ

Phát triển ngành công nghiệp hỗ trợ là yếu tố then chốt để tăng tính tự chủ của nền kinh tế. Để phát triển ngành công nghiệp hỗ trợ, cần phải khuyến khích đầu tư vào công nghệ, nâng cao chất lượng sản phẩm, và xây dựng các chuỗi cung ứng nội địa. Đồng thời, cần phải tạo điều kiện cho các doanh nghiệp trong nước tham gia vào các chuỗi cung ứng toàn cầu. Phát triển chính sách công nghiệp là quan trọng.

5.3. Thúc đẩy chuyển đổi số trong doanh nghiệp để hội nhập sâu rộng

Chuyển đổi số là xu hướng tất yếu của thời đại. Để giúp doanh nghiệp chuyển đổi số thành công, cần phải cung cấp các dịch vụ tư vấn hỗ trợ kỹ thuật, đào tạo nguồn nhân lực, và xây dựng hạ tầng công nghệ thông tin hiện đại. Đồng thời, cần phải khuyến khích doanh nghiệp áp dụng các công nghệ mới như trí tuệ nhân tạo (AI), internet vạn vật (IoT), và blockchain. Cần có các chính sách về chuyển đổi số.

VI. Tương Lai Phát Triển KTTT Định Hướng XHCN Trong Hội Nhập

Trong bối cảnh thế giới đang thay đổi nhanh chóng và phức tạp, việc phát triển kinh tế thị trường định hướng XHCN ở Việt Nam đòi hỏi sự linh hoạt, sáng tạo, và quyết tâm cao. Cần phải tiếp tục đẩy mạnh cải cách kinh tế, hoàn thiện thể chế thị trường, tăng cường vai trò điều tiết của Nhà nước, và đảm bảo công bằng xã hội. Đồng thời, cần phải chủ động thích ứng với những thay đổi của thế giới, nắm bắt cơ hội, và vượt qua thách thức, để xây dựng một Việt Nam giàu mạnh, dân chủ, công bằng, và văn minh. Đổi mới sáng tạo là chìa khóa để phát triển.

6.1. Tầm quan trọng của hội nhập ASEAN và các FTA khác

Hội nhập ASEAN và các FTA khác (như CPTPP, EVFTA) mang lại nhiều cơ hội cho Việt Nam, như tiếp cận thị trường rộng lớn, thu hút vốn FDI, và nâng cao năng lực cạnh tranh. Để tận dụng tối đa những cơ hội này, cần phải đẩy mạnh cải cách thể chế, nâng cao chất lượng nguồn nhân lực, và xây dựng các chính sách hỗ trợ doanh nghiệp. Việt Nam cần tận dụng các hiệp định như Việt Nam và CPTPP.

6.2. Định hướng phát triển kinh tế số và kinh tế xanh

Kinh tế số và kinh tế xanh là hai xu hướng phát triển quan trọng của thế kỷ 21. Để phát triển kinh tế số, cần phải xây dựng hạ tầng công nghệ thông tin hiện đại, đào tạo nguồn nhân lực, và khuyến khích doanh nghiệp áp dụng các công nghệ mới. Để phát triển kinh tế xanh, cần phải áp dụng các tiêu chuẩn môi trường nghiêm ngặt, thúc đẩy sản xuất và tiêu dùng bền vững, và đầu tư vào năng lượng tái tạo. Phát triển bền vững cần được ưu tiên.

6.3. Vai trò của Việt Nam trong chuỗi cung ứng toàn cầu

Việt Nam có tiềm năng trở thành một trung tâm sản xuất và xuất khẩu quan trọng trong chuỗi cung ứng toàn cầu. Để đạt được mục tiêu này, cần phải phát triển ngành công nghiệp hỗ trợ, nâng cao chất lượng sản phẩm, và xây dựng các thương hiệu mạnh của Việt Nam. Đồng thời, cần phải cải thiện môi trường kinh doanh và thu hút vốn FDI vào các ngành công nghiệp có giá trị gia tăng cao. Cần tham gia sâu hơn vào hội nhập kinh tế quốc tế.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Bé c«ng th−¬ng viÖn nghiªn cøu th−¬ng m¹i B¸o c¸o tæng kÕt ®Ò tµi cÊp nhµ n−íc ph¸t triÓn kinh tÕ thÞ tr−êng ®Þnh h−íng xhcn ë viÖt nam trong ®iÒu kiÖn héi nhËp kinh tÕ vµ toµn cÇu hãa m∙ sè kx 01.11 Chñ nhiÖm ®Ò tµi: pgs, ts. nguyÔn v¨n nam 6914 01/7/2008 hµ néi - 2007 môc lôc Danh môc nh÷ng ch÷ viÕt t¾t. 9 PhÇn thø nhÊt: toµn cÇu ho¸, héi nhËp kinh tÕ quèc tÕ vµ t¸c ®éng ®Õn ph¸t triÓn kinh tÕ - x· héi. Kh¸i niÖm, B¶N CHÊT CñA TOµN CÇU HO¸ Vµ HéI NHËP KINH TÕ quèc tÕ.

Quan niÖm vÒ toµn cÇu ho¸ vµ héi nhËp kinh tÕ quèc tÕ. C¸c yÕu tè chñ yÕu thóc ®Èy toµn cÇu ho¸ vµ héi nhËp kinh tÕ quèc tÕ. Qu¸ tr×nh ph¸t triÓn cña toµn cÇu ho¸ kinh tÕ. T¸C §éNG CñA Toµn cÇu ho¸ Vµ Héi nhËp kinh tÕ quèc tÕ §èI VíI PH¸T TRIÓN KINH TÕ - X· HéI.

T¸c ®éng ®Õn t¨ng tr−ëng kinh tÕ vµ æn ®Þnh kinh tÕ vÜ m«. T¸c ®éng ®Õn ph¸t triÓn kinh tÕ thÞ tr−êng. T¸c ®éng ®èi víi viÖc lµm, thu nhËp vµ ®ãi nghÌo. T¸c ®éng ®èi víi c¸c vÊn ®Ò chÝnh trÞ, v¨n ho¸.

T¸c ®éng ®Õn m«i tr−êng tù nhiªn. T¸c ®éng ®èi víi c¸c n−íc ®ang ph¸t triÓn. Toµn cÇu ho¸ vµ chñ nghÜa x· héi. KINH NGHIÖM CñA MéT Sè QUèC GIA TRONG VIÖC N¾M B¾T C¥ HéI CñA toµn cÇu ho¸ Vµ héi nhËp kinh tÕ QUèC TÕ ®Ó ph¸t triÓn kinh tÕ.

Kinh nghiÖm héi nhËp cña c¸c n−íc. Mét sè bµi häc kinh nghiÖm. 78 PhÇn thø hai: Thùc tr¹ng ph¸t triÓn Kinh TÕ ThÞ Tr−êng ®Þnh h−íng X· Héi Chñ NghÜa ë viÖt nam trong ®iÒu kiÖn toµn cÇu ho¸ vµ héi nhËp kinh tÕ quèc tÕ. Nh÷ng chñ tr−¬ng, chÝnh s¸ch ®æi míi nh»m ph¸t triÓn kinh tÕ thÞ tr−êng ®Þnh h−íng x· héi chñ nghÜa ë ViÖt Nam trong ®iÒu kiÖn Toµn CÇu Ho¸ vµ Héi NhËp Kinh tÕ quèc tÕ.

Qu¸ tr×nh chuyÓn ®æi tõ nÒn kinh tÕ kÕ ho¹ch ho¸ tËp trung sang kinh tÕ hµng ho¸ theo ®Þnh h−íng thÞ tr−êng. X©y dùng vµ ph¸t triÓn kinh tÕ thÞ tr−êng ®Þnh h−íng x· héi chñ nghÜa. §æi míi chÝnh s¸ch kinh tÕ ®èi ngo¹i vµ më cöa héi nhËp kinh tÕ quèc tÕ. Qu¸ tr×nh héi nhËp kinh tÕ quèc tÕ vµ t¸c ®éng cña nã ®Õn ph¸t triÓn kinh tÕ thÞ tr−êng ®Þnh h−íng X· héi chñ nghÜa ë n−íc ta.

Qu¸ tr×nh thùc hiÖn chÝnh s¸ch më cöa, héi nhËp cña n−íc ta trong thêi gian qua. Thµnh tùu héi nhËp kinh tÕ quèc tÕ. T¸c ®éng tiªu cùc cña toµn cÇu ho¸ vµ héi nhËp kinh tÕ quèc tÕ ®èi víi ph¸t triÓn kinh tÕ x· héi n−íc ta trong thêi gian qua. Thùc tr¹ng c¶i c¸ch chÝnh s¸ch vµ thÓ chÕ kinh tÕ thÞ tr−êng nh»m chñ ®éng héi nhËp kinh tÕ quèc tÕ cña ViÖt nam trong thêi gian qua.

Hoµn thiÖn c¬ chÕ thÞ tr−êng ®¸p øng yªu cÇu më cöa vµ héi nhËp kinh tÕ quèc tÕ. H¹n chÕ ph©n biÖt ®èi xö gi÷a c¸c thµnh phÇn kinh tÕ, t¹o dùng m«i tr−êng kinh doanh lµnh m¹nh ®èi víi c¸c chñ thÓ kinh tÕ. N©ng cao n¨ng lùc thÓ chÕ trong ph¸t triÓn kinh tÕ thÞ tr−êng ®Þnh h−íng x· héi chñ nghÜa. ChÝnh s¸ch x· héi, m«i tr−êng.

§¸nh gi¸ chung vÒ qu¸ tr×nh ph¸t triÓn kinh tÕ thÞ tr−êng ®Þnh h−íng X· héi chñ nghÜa theo yªu cÇu héi nhËp kinh tÕ quèc tÕ cña ViÖt Nam trong thêi gian qua. Nguyªn nh©n h¹n chÕ. 161 PhÇn thø ba: Quan ®iÓm, ®Þnh h−íng vµ gi¶i ph¸p ®Èy m¹nh héi nhËp kinh tÕ quèc tÕ nh»m ph¸t triÓn kinh tÕ thÞ tr−êng ®Þnh h−íng X· héi chñ nghÜa ë ViÖt nam. bèi c¶nh quèc tÕ vµ trong n−íc.

Bèi c¶nh quèc tÕ. Bèi c¶nh trong n−íc. Dù b¸o mét sè t¸c ®éng cña héi nhËp kinh tÕ ®èi víi ph¸t triÓn kinh tÕ ViÖt Nam. Quan ®iÓm vµ ®Þnh h−íng ®Èy m¹nh héi nhËp kinh tÕ quèc tÕ nh»m ph¸t triÓn kinh tÕ thÞ tr−êng ®Þnh h−íng X· héi chñ nghÜa ë ViÖt Nam.

Mét sè ®Þnh h−íng. Mét sè gi¶i ph¸p ®Èy m¹nh héi nhËp nh»m ph¸t triÓn kinh tÕ thÞ tr−êng ®Þnh h−íng X· héi chñ nghÜa ë viÖt nam. Hoµn thiÖn khung khæ ph¸p luËt n−íc ta phï hîp víi chuÈn mùc quèc tÕ vµ ®Æc thï kinh tÕ, x· héi cña ViÖt Nam. X©y dùng ®ång bé c¸c yÕu tè thÞ tr−êng, t¹o m«i tr−êng thuËn lîi cho ho¹t ®éng kinh doanh.

§Èy m¹nh c¶i c¸ch c¸c doanh nghiÖp nhµ n−íc theo h−íng n©ng cao tÝnh chñ ®éng, hiÖu qu¶ vµ kh¶ n¨ng c¹nh tranh. N©ng cao n¨ng lùc c¹nh tranh, hoµn thiÖn m«i tr−êng ®Çu t−, chuyÓn dÞch c¬ cÊu kinh tÕ. Ph¸t triÓn nguån nh©n lùc, t¨ng c−êng ho¹t ®éng nghiªn cøu, øng dông khoa häc c«ng nghÖ. Chñ ®éng vµ tÝch cùc trong héi nhËp kinh tÕ quèc tÕ, më réng quan hÖ kinh tÕ ®èi ngo¹i.

Xö lý c¸c vÊn ®Ò x· héi, m«i tr−êng. B¶o ®¶m an ninh quèc gia. C¶i c¸ch hµnh chÝnh. 243 Tµi liÖu tham kh¶o.

251 Phô lôc 1: LÞch tr×nh c¾t gi¶m thuÕ quan trung b×nh (theo CEPT), 1996 – 2006.Error! Bookmark not defined. Phô lôc 2: Kim ng¹ch xuÊt khÈu thêi kú 1991–2004 cña ViÖt NamError! Bookmar Phô lôc 3: C¬ cÊu vµ nhÞp ®é t¨ng GDP theo thµnh phÇn kinh tÕ, 2001-2004 .Error! Bookmark not defined. Phô lôc 4: Tæng sè vèn ®Çu t− trùc tiÕp n−íc ngoµi theo ®¨ng ký tõ 1988 ®Õn 2004 .Error! Bookmark not defined. Phô lôc 5: §Çu t− trùc tiÕp n−íc ngoµi, t¨ng tr−ëng xuÊt khÈu vµ GDP .Error! Bookmark not defined.

Phô lôc 6: C¬ cÊu GDP theo ngµnh kinh tÕ, 2000-2004 Error! Bookmark not defin Phô lôc 7: Tû lÖ ®ãi nghÌo, theo vïng Error! Bookmark not defined. 3 C¸c b¶ng sè liÖu B¶ng 1: C¸c h×nh thøc liªn kÕt kinh tÕ khu vùc. 21 B¶ng 2: T¸c ®éng cña tù do ho¸ th−¬ng m¹i ®èi víi c¸c chØ sè kinh tÕ vÜ m« mét sè n−íc, 1990-1993. 41 B¶ng 3: C¬ cÊu xuÊt khÈu cña ViÖt Nam thêi kú 1991 - 2004.

99 B¶ng 4: C¬ cÊu thÞ tr−êng xuÊt khÈu. 100 B¶ng 5: Kim ng¹ch vµ tèc ®é t¨ng tr−ëng xuÊt khÈu khu vùc cã vèn §TNN. 103 B¶ng 6: C¬ cÊu vèn ®Çu t− toµn x· héi 2000-2004. 103 B¶ng 7: §¨ng ký kinh doanh xuÊt nhËp khÈu cña c¸c thµnh phÇn kinh tÕ thêi kú 1995-2004.

136 B¶ng 8: VÞ trÝ xÕp h¹ng c¹nh tranh cña ViÖt Nam. 167 B¶ng 9: T¸c ®éng cña héi nhËp kinh tÕ ®èi víi nÒn kinh tÕ ViÖt Nam. 189 B¶ng 10: Xu h−íng t¨ng s¶n l−îng theo ngµnh. 191 B¶ng 11: Xu h−íng t¨ng xuÊt khÈu theo ngµnh.

193 4 Hép Hép 1: Nh÷ng mèc quan träng trong chÝnh s¸ch tù do ho¸ nh»m chñ ®éng héi nhËp. 93 Hép 2: Nguyªn t¾c cña WTO. 122 Hép 3: C¾t gi¶m thuÕ quan thùc hiÖn AFTA vµ BTA víi Hoa Kú. 138 H×nh H×nh 1: Luång vèn ®Çu t− vµo mét sè nÒn kinh tÕ, 1980-2003.

31 H×nh 2: TÇn suÊt khñng ho¶ng tµi chÝnh trªn thÕ giíi, 1970-1997. 36 H×nh 3: Møc thuÕ suÊt nhËp khÈu trung b×nh trªn thÕ giíi, 1980-1999. 37 5 Danh môc nh÷ng ch÷ viÕt t¾t ViÕt t¾t TiÕng ViÖt ACFTA Khu vùc mËu dÞch tù do ASEAN - Trung Quèc ADB Ng©n hµng ph¸t triÓn ch©u ¸ AFTA Khu vùc mËu dÞch tù do ASEAN AIA Khu vùc ®Çu t− ASEAN AICO Tæ chøc hîp t¸c c«ng nghiÖp ASEAN APEC DiÔn ®µn hîp t¸c kinh tÕ ch©u ¸ - Th¸i B×nh D−¬ng ASEAN HiÖp héi c¸c quèc gia §«ng Nam ¸ ASEM DiÔn ®µn hîp t¸c ¸ - ¢u BCHTW Ban chÊp hµnh trung −¬ng BVMT B¶o vÖ m«i tr−êng CAFTA Khu vùc mËu dÞch tù do Trung Mü CEPT Ch−¬ng tr×nh −u ®·i thuÕ quan cã hiÖu lùc chung CIEM ViÖn nghiªn cøu qu¶n lý kinh tÕ trung −¬ng CITES C«ng −íc vÒ bu«n b¸n quèc tÕ c¸c loµi ®éng, thùc vËt hoang d· nguy cÊp CNH, H§H C«ng nghiÖp ho¸, hiÖn ®¹i ho¸ CNTB Chñ nghÜa t− b¶n CNXH Chñ nghÜa x· héi DNNN Doanh nghiÖp nhµ n−íc §TNN §Çu t− n−íc ngoµi EC Uû ban ch©u ¢u EU Liªn minh ch©u ¢u 6 ViÕt t¾t TiÕng ViÖt FDI §Çu t− trùc tiÕp n−íc ngoµi GATT HiÖp ®Þnh chung vÒ thuÕ quan vµ th−¬ng m¹i GDP Tæng s¶n phÈm quèc néi GSP HÖ thèng −u ®·i phæ cËp HDI ChØ sè ph¸t triÓn con ng−êi HNKTQT Héi nhËp kinh tÕ quèc tÕ ILO Tæ chøc lao ®éng quèc tÕ IMF Quü tiÒn tÖ quèc tÕ IPPR ViÖn nghiªn cøu chÝnh s¸ch c«ng ISO Tæ chøc tiªu chuÈn quèc tÕ KHCN Khoa häc c«ng nghÖ KHKT Khoa häc kü thuËt KTQT Kinh tÕ quèc tÕ KTTT Kinh tÕ thÞ tr−êng MECOSUR ThÞ tr−êng chung Nam Mü MFN Quy chÕ tèi huÖ quèc NAFTA Khu vùc mËu dÞch tù do B¾c Mü NHNN Ng©n hµng nhµ n−íc NIC C¸c m−íc c«ng nghiÖp míi NSNN Ng©n s¸ch nhµ n−íc ODA ViÖn trî ph¸t triÓn chÝnh thøc OECD Tæ chøc hîp t¸c vµ ph¸t triÓn kinh tÕ PPP Søc mua t−¬ng ®−¬ng R&D Nghiªn cøu vµ ph¸t triÓn 7 ViÕt t¾t TiÕng ViÖt REER Tû gi¸ h÷u hiÖu thùc RTA/BFTA Liªn kÕt th−¬ng m¹i tù do song ph−¬ng vµ khu vùc SACU Liªn minh thuÕ quan Nam Phi SEV Héi ®ång t−¬ng trî kinh tÕ SNG Céng ®ång c¸c quèc gia ®éc lËp TBCN T− b¶n chñ nghÜa TBT Hµng rµo kü thuËt ®èi víi th−¬ng m¹i TCH Toµn cÇu ho¸ TFP N¨ng suÊt tæng hîp c¸c yÕu tè TLSX T− liÖu s¶n xuÊt TNC C«ng ty xuyªn quèc gia TRIMs HiÖp ®Þnh vÒ c¸c biÖn ph¸p ®Çu t− liªn quan ®Õn th−¬ng m¹i TRIPs QuyÒn së h÷u trÝ tuÖ liªn quan ®Õn th−¬ng m¹i TRQ H¹n ng¹ch thuÕ quan UBCKNN Uû ban chøng kho¸n nhµ n−íc UBND Uû ban nh©n d©n UBQG Uû ban quèc gia UBTVQH Uû ban th−êng vô quèc héi UNCTAD Héi nghÞ cña liªn hîp quèc vÒ th−¬ng m¹i vµ ph¸t triÓn UNDP Ch−¬ng tr×nh ph¸t triÓn cña Liªn HiÖp Quèc UPOV C«ng −íc quèc tÕ vÒ b¶o vÖ c¸c gièng c©y trång míi VSATTP VÖ sinh an toµn thùc phÈm WB Ng©n hµng thÕ giíi WCO Tæ chøc H¶i quan thÕ giíi WTO Tæ chøc th−¬ng m¹i thÕ giíi XHCN X· héi chñ nghÜa 8 Më ®Çu Xu thÕ toµn cÇu ho¸ vµ tù do ho¸ th−¬ng m¹i ®ang lµ nh÷ng ®Æc ®iÓm c¬ b¶n cña sù ph¸t triÓn trªn toµn thÕ giíi, t¸c ®éng s©u s¾c vµ toµn diÖn ®èi víi tÊt c¶ c¸c lÜnh vùc cña ®êi sèng kinh tÕ - x· héi cña c¸c quèc gia, lµm cho nÒn kinh tÕ cña mçi n−íc g¾n bã chÆt chÏ h¬n víi nÒn kinh tÕ thÕ giíi. C¸c nÒn kinh tÕ liªn kÕt, hîp t¸c víi nhau trong c¸c hiÖp ®Þnh kinh tÕ th−¬ng m¹i khu vùc vµ toµn cÇu.

Héi nhËp trë thµnh ®éng lùc ph¸t triÓn, võa lµ c¬ héi, võa lµ th¸ch thøc ®èi víi mçi quèc gia trªn thÕ giíi.