Luận văn thạc sĩ phát triển đội ngũ tổ trưởng chuyên môn ở các trường trung học cơ sở huyện đăk glong tỉnh đăk nông

Luận văn thạc sĩ nghiên cứu phát triển đội ngũ tổ trưởng chuyên môn ở các trường trung học cơ sở huyện đăk glong tỉnh đăk nông, đánh giá hiện trạng, phân tích vấn đề, đề xuất biện

• Tác giả: Hồ Anh Tú
• Người hướng dẫn: PGS. Nguyễn Văn Đệ
• Trường học: Trường Đại Học Quy Nhơn
• Chuyên ngành: Quản lý giáo dục
• Đề tài: Phát Triển Đội Ngũ Tổ Trưởng Chuyên Môn Tại Trường THCS Huyện Đăk Glong, Tỉnh Đăk Nông
• Loại tài liệu: luận văn
• Năm xuất bản: 2019
• Địa điểm: Đăk Nông

Tóm tắt

I. Cơ sở lý luận về phát triển đội ngũ tổ trưởng chuyên môn trong trường trung học cơ sở

Phát triển đội ngũ tổ trưởng chuyên môn (TTCM) trong trường trung học cơ sở (THCS) là một yếu tố quan trọng trong việc nâng cao chất lượng giáo dục. Đội ngũ TTCM không chỉ là cầu nối giữa ban giám hiệu và giáo viên mà còn là người trực tiếp chỉ đạo các hoạt động chuyên môn. Theo Chỉ thị 40-CT/TW, việc xây dựng đội ngũ nhà giáo và cán bộ quản lý giáo dục được coi là nhiệm vụ trọng tâm. Đội ngũ TTCM có vai trò quyết định trong việc thực hiện đổi mới phương pháp dạy học và nâng cao chất lượng đầu ra của học sinh. Tuy nhiên, thực trạng hiện nay cho thấy đội ngũ TTCM còn thiếu về số lượng và chất lượng, chưa đáp ứng được yêu cầu đổi mới giáo dục. Việc phát triển đội ngũ TTCM cần được thực hiện một cách đồng bộ và khoa học, từ quy hoạch, đào tạo đến bồi dưỡng.

1.1. Khái quát lịch sử nghiên cứu vấn đề

Lịch sử nghiên cứu về phát triển đội ngũ TTCM cho thấy sự quan tâm ngày càng tăng từ các cấp lãnh đạo giáo dục. Các nghiên cứu trước đây đã chỉ ra rằng đội ngũ TTCM đóng vai trò quan trọng trong việc nâng cao chất lượng giáo dục. Tuy nhiên, các tài liệu nghiên cứu về đội ngũ TTCM vẫn còn hạn chế, đặc biệt là trong bối cảnh huyện Đắk Glong, tỉnh Đắk Nông. Việc thiếu hụt tài liệu và nghiên cứu chuyên sâu đã dẫn đến những khó khăn trong việc phát triển đội ngũ TTCM. Do đó, việc nghiên cứu và đề xuất các biện pháp phát triển đội ngũ TTCM là cần thiết để đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục hiện nay.

1.2. Một số khái niệm cơ bản

Các khái niệm cơ bản liên quan đến phát triển đội ngũ TTCM bao gồm quản lý giáo dục, tổ chuyên môn và tổ trưởng chuyên môn. Quản lý giáo dục là quá trình tổ chức, điều hành các hoạt động giáo dục nhằm đạt được mục tiêu giáo dục. Tổ chuyên môn là nhóm giáo viên cùng chuyên ngành, có nhiệm vụ thực hiện các hoạt động chuyên môn trong nhà trường. Tổ trưởng chuyên môn là người đứng đầu tổ chuyên môn, có trách nhiệm chỉ đạo và điều hành các hoạt động của tổ. Việc hiểu rõ các khái niệm này sẽ giúp xây dựng một cơ sở lý luận vững chắc cho việc phát triển đội ngũ TTCM.

II. Thực trạng phát triển đội ngũ tổ trưởng chuyên môn ở các trường trung học cơ sở huyện Đắk Glong tỉnh Đắk Nông

Thực trạng phát triển đội ngũ TTCM tại huyện Đắk Glong cho thấy nhiều vấn đề cần được giải quyết. Đội ngũ TTCM hiện tại còn thiếu về số lượng và không đồng bộ về cơ cấu. Nhiều tổ trưởng chuyên môn chưa được đào tạo bài bản, dẫn đến hạn chế trong việc thực hiện nhiệm vụ. Theo khảo sát, tỷ lệ tổ trưởng chuyên môn có trình độ chuyên môn cao còn thấp, ảnh hưởng đến chất lượng giáo dục. Hơn nữa, việc bồi dưỡng và đào tạo đội ngũ TTCM chưa được thực hiện thường xuyên và hiệu quả. Điều này dẫn đến sự thiếu hụt về năng lực và phẩm chất của đội ngũ TTCM, ảnh hưởng đến hoạt động dạy và học trong nhà trường.

2.1. Khái quát về đặc điểm địa lý dân số kinh tế xã hội văn hóa giáo dục huyện Đắk Glong

Huyện Đắk Glong có đặc điểm địa lý và dân số đa dạng, với nhiều thách thức trong phát triển giáo dục. Kinh tế-xã hội của huyện còn gặp nhiều khó khăn, ảnh hưởng đến chất lượng giáo dục. Tình hình giáo dục phổ thông tại huyện còn nhiều hạn chế, tỷ lệ học sinh vào trung học phổ thông thấp. Các yếu tố văn hóa cũng ảnh hưởng đến nhận thức và sự quan tâm của cộng đồng đối với giáo dục. Do đó, việc phát triển đội ngũ TTCM tại huyện Đắk Glong cần được xem xét trong bối cảnh cụ thể của địa phương.

2.2. Thực trạng đội ngũ tổ trưởng chuyên môn trường trung học cơ sở huyện Đắk Glong

Thực trạng đội ngũ TTCM tại huyện Đắk Glong cho thấy nhiều vấn đề cần khắc phục. Số lượng tổ trưởng chuyên môn chưa đáp ứng đủ nhu cầu, trong khi chất lượng còn thấp. Nhiều tổ trưởng chưa có kinh nghiệm quản lý, dẫn đến khó khăn trong việc chỉ đạo hoạt động chuyên môn. Đặc biệt, việc bồi dưỡng và đào tạo đội ngũ TTCM chưa được chú trọng, ảnh hưởng đến năng lực và phẩm chất của họ. Cần có các biện pháp cụ thể để nâng cao chất lượng đội ngũ TTCM, từ đó nâng cao chất lượng giáo dục tại huyện Đắk Glong.

III. Biện pháp phát triển đội ngũ tổ trưởng chuyên môn ở các trường trung học cơ sở huyện Đắk Glong tỉnh Đắk Nông

Để phát triển đội ngũ TTCM tại huyện Đắk Glong, cần thực hiện một số biện pháp cụ thể. Đầu tiên, cần lập quy hoạch phát triển đội ngũ TTCM phù hợp với yêu cầu đổi mới giáo dục. Thứ hai, cần tăng cường đào tạo và bồi dưỡng đội ngũ TTCM để nâng cao phẩm chất và năng lực. Thứ ba, cần đổi mới cơ chế đề bạt và bổ nhiệm tổ trưởng chuyên môn, đảm bảo tính công bằng và minh bạch. Cuối cùng, cần tạo môi trường làm việc thuận lợi cho đội ngũ TTCM, khuyến khích họ phát huy năng lực và sáng tạo trong công việc.

3.1. Lập quy hoạch phát triển đội ngũ tổ trưởng chuyên môn

Lập quy hoạch phát triển đội ngũ TTCM là bước đầu tiên và quan trọng trong việc nâng cao chất lượng giáo dục. Quy hoạch cần dựa trên nhu cầu thực tế của từng trường, đảm bảo số lượng và chất lượng đội ngũ TTCM. Cần xác định rõ các tiêu chí đánh giá và lựa chọn tổ trưởng chuyên môn, từ đó xây dựng kế hoạch phát triển cụ thể. Việc quy hoạch sẽ giúp tạo ra một đội ngũ TTCM đồng bộ, có khả năng đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục.

3.2. Tăng cường đào tạo bồi dưỡng đội ngũ tổ trưởng chuyên môn

Đào tạo và bồi dưỡng đội ngũ TTCM là một trong những biện pháp quan trọng để nâng cao chất lượng giáo dục. Cần tổ chức các khóa đào tạo chuyên sâu về quản lý giáo dục, phương pháp dạy học và kỹ năng lãnh đạo cho tổ trưởng chuyên môn. Bên cạnh đó, cần tạo điều kiện cho tổ trưởng tham gia các hội thảo, tập huấn để cập nhật kiến thức và kinh nghiệm. Việc này sẽ giúp đội ngũ TTCM nâng cao năng lực, từ đó nâng cao chất lượng giáo dục tại các trường THCS.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong bối cảnh phát triển nhanh chóng của khoa học công nghệ và sự đổi mới căn bản toàn diện giáo dục tại Việt Nam, việc phát triển đội ngũ tổ trưởng chuyên môn (TTCM) trong các trường trung học cơ sở (THCS) trở thành một yếu tố then chốt nhằm nâng cao chất lượng giáo dục. Huyện Đắk Glong, tỉnh Đắk Nông, với đặc điểm kinh tế-xã hội còn nhiều khó khăn, dân số đa dạng với 76% là đồng bào dân tộc thiểu số, đang đối mặt với thách thức trong việc xây dựng và phát triển đội ngũ TTCM đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục. Nghiên cứu tập trung khảo sát thực trạng phát triển đội ngũ TTCM tại 10/11 trường THCS trên địa bàn huyện trong giai đoạn từ năm học 2016-2017 đến 2018-2019, nhằm đề xuất các biện pháp phát triển đội ngũ này phù hợp với điều kiện thực tế địa phương.

Mục tiêu nghiên cứu là đánh giá số lượng, cơ cấu, trình độ, năng lực và các yếu tố ảnh hưởng đến đội ngũ TTCM, từ đó đề xuất các giải pháp phát triển đội ngũ TTCM nhằm nâng cao chất lượng quản lý và chuyên môn trong các trường THCS huyện Đắk Glong. Nghiên cứu có phạm vi tập trung tại huyện Đắk Glong, tỉnh Đắk Nông, với dữ liệu thu thập từ các cán bộ quản lý, TTCM và giáo viên tại các trường THCS. Ý nghĩa của nghiên cứu được thể hiện qua việc góp phần nâng cao hiệu quả công tác quản lý chuyên môn, đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục phổ thông, đồng thời hỗ trợ phát triển nguồn nhân lực giáo dục tại vùng khó khăn.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu dựa trên các lý thuyết quản lý giáo dục và phát triển nguồn nhân lực, trong đó:

• Lý thuyết quản lý giáo dục: Quản lý giáo dục được hiểu là sự tác động có tổ chức, có định hướng của chủ thể quản lý lên đối tượng quản lý nhằm đạt mục tiêu giáo dục đề ra. Trong đó, tổ trưởng chuyên môn là người quản lý trực tiếp các hoạt động chuyên môn trong tổ chuyên môn, đóng vai trò cầu nối giữa hiệu trưởng và giáo viên.

• Lý thuyết phát triển nguồn nhân lực: Phát triển đội ngũ TTCM là quá trình tạo ra đội ngũ đủ về số lượng, đảm bảo chất lượng về trình độ, phẩm chất và năng lực quản lý, đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục. Quá trình này bao gồm các nội dung chính như quy hoạch, đào tạo bồi dưỡng, đề bạt bổ nhiệm, đánh giá và chính sách đãi ngộ.

Các khái niệm chính được sử dụng gồm: tổ chuyên môn, tổ trưởng chuyên môn, phát triển đội ngũ TTCM, năng lực quản lý, phẩm chất nhà giáo, và các yếu tố ảnh hưởng đến phát triển đội ngũ.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng phương pháp kết hợp giữa nghiên cứu lý luận và thực tiễn:

• Nguồn dữ liệu: Dữ liệu được thu thập từ 10/11 trường THCS trên địa bàn huyện Đắk Glong, với tổng số 31 tổ trưởng chuyên môn, 17 cán bộ quản lý và 171 giáo viên tham gia khảo sát. Dữ liệu bao gồm số liệu thống kê về số lượng, cơ cấu, trình độ, thâm niên, cũng như ý kiến đánh giá về các hoạt động quy hoạch, đào tạo, đề bạt, kiểm tra và chính sách đối với đội ngũ TTCM.

• Phương pháp phân tích: Sử dụng phương pháp thống kê mô tả để phân tích số liệu định lượng, kết hợp phân tích nội dung các văn bản pháp luật, nghị quyết, chỉ thị liên quan đến công tác phát triển đội ngũ TTCM. Ngoài ra, phương pháp khảo nghiệm được áp dụng để đánh giá tính cấp thiết và khả thi của các biện pháp đề xuất.

• Timeline nghiên cứu: Nghiên cứu tập trung khảo sát thực trạng trong giai đoạn năm học 2016-2017 đến 2018-2019, đồng thời tiến hành khảo nghiệm các biện pháp đề xuất trong năm học 2019-2020.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Số lượng và cơ cấu đội ngũ TTCM: Tổng số TTCM tại 10 trường khảo sát là 31 người, trong đó 70.9% là nữ và 67.7% là đảng viên. Độ tuổi chủ yếu tập trung ở nhóm 30-39 tuổi chiếm 87.1%, cho thấy đội ngũ trẻ, năng động và có tiềm năng phát triển lâu dài.

2. Trình độ và thâm niên: 100% TTCM đạt chuẩn trình độ đào tạo theo quy định, trong đó tỷ lệ trên chuẩn là khoảng 44%. Tuy nhiên, vẫn còn thiếu giáo viên các môn tự nhiên và tiếng Anh, ảnh hưởng đến chất lượng chuyên môn của tổ chuyên môn.

3. Thực trạng quy hoạch và đào tạo bồi dưỡng: Công tác quy hoạch đội ngũ TTCM chưa được thực hiện thường xuyên và khoa học, dẫn đến thiếu kế hoạch phát triển dài hạn. Đào tạo, bồi dưỡng chưa đồng bộ, chưa đáp ứng đầy đủ nhu cầu nâng cao năng lực quản lý và chuyên môn của TTCM.

4. Chế độ, chính sách và môi trường làm việc: TTCM được hưởng hệ số phụ cấp 0,2 và giảm định mức tiết dạy 3 tiết/tuần theo quy định. Tuy nhiên, điều kiện cơ sở vật chất và trang thiết bị hỗ trợ công tác quản lý chuyên môn còn hạn chế, ảnh hưởng đến hiệu quả công việc.

Thảo luận kết quả

Kết quả cho thấy đội ngũ TTCM huyện Đắk Glong có số lượng cơ bản đáp ứng yêu cầu, với tỷ lệ nữ và đảng viên cao, tạo thuận lợi cho việc phát triển đội ngũ. Tuy nhiên, sự thiếu đồng bộ trong quy hoạch và đào tạo bồi dưỡng làm giảm hiệu quả phát triển năng lực quản lý và chuyên môn của TTCM. So sánh với các nghiên cứu trong ngành giáo dục, tình trạng này phổ biến ở các vùng khó khăn, nơi điều kiện kinh tế xã hội còn hạn chế.

Việc đầu tư cơ sở vật chất và trang thiết bị dạy học chưa tương xứng với yêu cầu đổi mới giáo dục cũng là một rào cản lớn. Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ phân bố độ tuổi, trình độ và tỷ lệ tham gia đào tạo bồi dưỡng của TTCM để minh họa rõ nét hơn thực trạng đội ngũ.

Những hạn chế này ảnh hưởng trực tiếp đến chất lượng quản lý chuyên môn và hiệu quả hoạt động của tổ chuyên môn, từ đó tác động đến chất lượng giáo dục toàn diện của các trường THCS trên địa bàn.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Lập quy hoạch phát triển đội ngũ TTCM bài bản và thường xuyên: Xây dựng kế hoạch quy hoạch dài hạn, định kỳ rà soát và cập nhật đội ngũ TTCM theo từng năm học, đảm bảo tính khoa học và phù hợp với yêu cầu đổi mới giáo dục. Chủ thể thực hiện là Phòng Giáo dục và Đào tạo huyện, thời gian triển khai từ năm học 2023-2024.

2. Tăng cường đào tạo, bồi dưỡng nâng cao năng lực cho TTCM: Tổ chức các khóa đào tạo chuyên sâu về quản lý giáo dục, phương pháp dạy học đổi mới, kỹ năng ứng dụng công nghệ thông tin và ngoại ngữ. Thực hiện theo chu kỳ hàng năm, do Sở Giáo dục và Đào tạo phối hợp với các trung tâm bồi dưỡng chuyên môn thực hiện.

3. Đổi mới cơ chế đề bạt, bổ nhiệm TTCM: Xây dựng quy trình đề bạt minh bạch, công khai, dựa trên tiêu chuẩn năng lực và phẩm chất, tạo động lực phát triển đội ngũ. Hiệu trưởng các trường THCS phối hợp với Phòng Giáo dục và Đào tạo thực hiện từ năm học 2023-2024.

4. Cải thiện điều kiện làm việc và chính sách đãi ngộ: Đầu tư cơ sở vật chất, trang thiết bị hỗ trợ công tác quản lý chuyên môn; nâng cao chế độ phụ cấp, giảm tải giờ dạy cho TTCM nhằm tạo môi trường làm việc thuận lợi. UBND huyện và Sở Giáo dục và Đào tạo phối hợp thực hiện trong giai đoạn 2023-2025.

5. Tăng cường kiểm tra, đánh giá đội ngũ TTCM: Xây dựng hệ thống đánh giá định kỳ, khách quan, làm cơ sở cho công tác quy hoạch, đào tạo và sử dụng đội ngũ. Phòng Giáo dục và Đào tạo chủ trì, triển khai từ năm học 2023-2024.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Cán bộ quản lý giáo dục các cấp: Giúp hiểu rõ vai trò, nhiệm vụ và các giải pháp phát triển đội ngũ TTCM, từ đó nâng cao hiệu quả quản lý chuyên môn tại các trường THCS.

2. Hiệu trưởng và tổ trưởng chuyên môn các trường THCS: Cung cấp cơ sở lý luận và thực tiễn để xây dựng kế hoạch phát triển đội ngũ TTCM, cải thiện công tác chỉ đạo chuyên môn.

3. Nhà nghiên cứu và sinh viên ngành Quản lý giáo dục: Là tài liệu tham khảo quý giá về quản lý nguồn nhân lực giáo dục, đặc biệt trong bối cảnh đổi mới giáo dục phổ thông.

4. Các cơ quan quản lý giáo dục địa phương: Hỗ trợ xây dựng chính sách, quy hoạch và chương trình đào tạo bồi dưỡng phù hợp với đặc điểm vùng miền và điều kiện thực tế.

Câu hỏi thường gặp

1. Tại sao phát triển đội ngũ tổ trưởng chuyên môn lại quan trọng?
   Tổ trưởng chuyên môn là người quản lý trực tiếp hoạt động chuyên môn trong tổ, ảnh hưởng lớn đến chất lượng dạy học và hiệu quả giáo dục. Phát triển đội ngũ này giúp nâng cao năng lực quản lý và chuyên môn, đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục.

2. Đội ngũ TTCM hiện nay ở huyện Đắk Glong có những điểm mạnh gì?
   Đội ngũ TTCM có tỷ lệ nữ cao (70.9%), đa số trong độ tuổi trẻ (30-39 tuổi chiếm 87.1%), có trình độ đạt chuẩn 100%, tạo nền tảng thuận lợi cho phát triển lâu dài.

3. Những khó khăn chính trong phát triển đội ngũ TTCM tại Đắk Glong là gì?
   Bao gồm quy hoạch chưa khoa học, đào tạo bồi dưỡng chưa đồng bộ, thiếu giáo viên các môn tự nhiên và ngoại ngữ, điều kiện cơ sở vật chất hạn chế, và chính sách đãi ngộ chưa đủ hấp dẫn.

4. Các biện pháp đề xuất có tính khả thi như thế nào?
   Các biện pháp được khảo nghiệm và đánh giá cao về tính cấp thiết và khả thi, phù hợp với điều kiện thực tế của huyện, có thể triển khai trong ngắn và trung hạn để nâng cao chất lượng đội ngũ TTCM.

5. Làm thế nào để nâng cao năng lực quản lý của tổ trưởng chuyên môn?
   Thông qua đào tạo, bồi dưỡng chuyên sâu về kỹ năng quản lý, phương pháp dạy học đổi mới, ứng dụng công nghệ thông tin, đồng thời xây dựng môi trường làm việc thuận lợi và chính sách hỗ trợ phù hợp.

Kết luận

• Đội ngũ tổ trưởng chuyên môn tại các trường THCS huyện Đắk Glong cơ bản đủ về số lượng, trẻ trung và có trình độ đạt chuẩn, nhưng còn nhiều hạn chế về quy hoạch, đào tạo và điều kiện làm việc.
• Phát triển đội ngũ TTCM là yếu tố quyết định nâng cao chất lượng giáo dục phổ thông, đặc biệt trong bối cảnh đổi mới căn bản toàn diện giáo dục.
• Các biện pháp đề xuất bao gồm quy hoạch bài bản, đào tạo bồi dưỡng nâng cao năng lực, đổi mới cơ chế đề bạt, cải thiện điều kiện làm việc và tăng cường kiểm tra đánh giá.
• Việc triển khai các giải pháp cần sự phối hợp chặt chẽ giữa các cấp quản lý giáo dục, nhà trường và chính quyền địa phương trong giai đoạn 2023-2025.
• Khuyến nghị các nhà quản lý, hiệu trưởng và tổ trưởng chuyên môn nghiên cứu, áp dụng kết quả nghiên cứu để nâng cao hiệu quả công tác quản lý và chuyên môn, góp phần phát triển giáo dục bền vững tại địa phương.

Hành động tiếp theo là xây dựng kế hoạch triển khai chi tiết các biện pháp đề xuất và tổ chức các khóa đào tạo bồi dưỡng cho đội ngũ TTCM trong năm học tới. Đề nghị các đơn vị liên quan phối hợp chặt chẽ để đảm bảo hiệu quả và tính bền vững của công tác phát triển đội ngũ tổ trưởng chuyên môn.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ PHÁT TRIỂN ĐỘI NGŨ TỔ TRƯỞNG CHUYÊN MÔN TRONG TRƯỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ 1. KHÁI QUÁT LỊCH SỬ NGHIÊN CỨU VẤN ĐỀ Tổ trưởng chuyên môn đóng vai trò đặc biệt quan trọng trong việc nâng cao hiệu quả dạy và học trong nhà trường THCS. Họ chính là cầu nối giữa hiệu trưởng với giáo viên, là người trực tiếpđảm bảo nội dung chương trình dạy và học, là người trực tiếp chỉ đạo, thực hiện đổi mới phương pháp, chất lượng đầu ra của học sinh nhằm giúp hoạt động dạy và học của nhà trường đạt hiệu quả cao.Thế giới đang phát triển nhanh về kinh tế-xã hội cùng với sự phát triển như vũ bão của khoa học công nghệ. Đây chính là lí do để các nước trên thế giới tập trung đầu tư cho giáo dục và đào tạo.

Hiện nay, nước ta đang tiến hành đổi mới căn bản toàn diện giáo dục và đào tạo, hội nhập quốc tế, nó đặt ra cho giáo dục những cơ hội và nhiều thách thức. Chỉ thị 40-CT/TW của Bộ Chính trị đã tập trung vào việc xây dựng, nâng cao chất lượng đội ngũ nhà giáo và cán bộ QLGD. Dưới sự tổ chức và quản lí có hiệu quả,đội ngũ TTCM trong trườngTHCS có chất lượngsẽ góp phần rất lớn nâng caochất lượng giáo dục và đào tạo, nguồn nhân lực đáp ứng sự nghiệp CNH,HĐHcủa nước ta trong xu thế hội nhập và phát triển[1]. Trong dự thảo chiến lược giáo dục 2011-2020 đã chỉ ra một trong những yếu kém của giáo dục Việt Nam là “đội ngũ nhà giáo thiếu về số lượng và nhìn chung thấp về chất lượng, chưa đáp ứng được yêu cầu vừa phải tăng nhanh quy mô vừa phải đảm bảo và nâng cao chất lượng, hiệu quả giáo dục”[9].

Trong các giải pháp phát triển giáo dục, chiến lược này đã đề cập giải pháp phát triển đội ngũ nhà giáo nhằm “Đảm bảo từng bước có đủ giáo viên thực hiện giáo dục toàn diện theo chương trình giáo dục phổ thông; 7 Chuẩn hóa trong đào tạo, tuyển chọn, sử dụng và đánh giá nhà giáo và cán bộ quản lý giáo dục. Chú trọng nâng cao đạo đức nghề nghiệp, tác phong và tư cách của đội ngũ nhà giáo; Thực hiện các chính sách ưu đãi về vật chất và tinh thần tạo động lực cho các nhà giáo và cán bộ quản lý giáo dục tham gia phát triển giáo dục” [9]. Ở các trường THCS, TCM đóng một vai trò hết sức quan trọng trong việc chuẩn bị các điều kiện thực hiện các hoạt động dạy - học trong nhà trường. Người TTCM được ví như “cánh tay nối dài của lãnh đạo nhà trường”,trựctiếp điều hành các công việc cụ thể trong hoạt động dạy - học.

Công tác lãnh đạo,quản lí của TTCM là một trong những yếu tố quyết định đến hiệu quả hoạt động của TCM, góp phầnquan trọng đến chất lượng giáo dục của các nhà trường.Tổ chuyên môn là một nhóm nhỏ, đó là nhóm chính thức tồn tại trên cơ sở phápquy. Tổ chuyên môn còn là tổ chức cơ sở giúp nhà trường thực thi các quy định về dạy - học, mang tính thống nhất và chuyên sâu. Nếu có TTCM tốt, cónăng lực, các cá nhân trong TCM sẽ nhận thức và thực hiện tốt nền nếp, kỉ cương trong dạy học, thực hiện được các mục tiêu giáo dục đề ra. Trong những năm qua, vấn đề bồi dưỡng, phát triển đội ngũ nhà giáo trong các nhà trường đã được BGD&ĐT hết sức quan tâm.

Tuynhiên,đối với đội ngũ TTCM thì chưa có sự quan tâm thỏa đáng,chưa có những tài liệu mang tính đặc thù để tập huấn bồi dưỡng. Việc nghiên cứu về đội ngũ TTCM trong các nhà trường phổthôngchưa nhiều và chưa thành hệ thống. Cụ thể:Thông tư số 12/2011/TT-BGDĐT ngày 28/3/2011 của BGD&ĐT ban hành Điều lệ trường trung học cơ sở, trường trung học phổ thông và trường phổ thông có nhiều cấp học;Thông tư số 14/2018/TT-BGDĐT ngày 20/7/2018 của BGD&ĐT ban hành quy định chuẩn hiệu trưởngcơ sở giáo dục phổ thông; Thông tư số 20/2018/TT-BGD ĐT ngày 22/8/2018 của GD&ĐT 8 ban hành quy định chuẩn nghề nghiệp giáo viên cơ sở giáo dục phổ thông chỉ mới tạo ra cơ sở pháp lí và điều kiện thuận lợi trong công tác chỉ đạo, quản lí, phát triển đội ngũ TTCM. Ở nước ta, đã có rất nhiều đề tài nghiên cứu về đội ngũ TTCM của hiệu trưởng trường THCS.

Về lý luận quản lý có nhiều công trình nghiên cứu có liên quan của các tác giả: Phạm Minh Hạc, Hà Thế Ngữ, Nguyễn Ngọc Quang, Nguyễn Kỳ, Nguyễn Gia Quý, Đặng Quốc Bảo, Trần Kiểm, Nguyễn Quốc Chí, Nguyễn Thị Mỹ Lộc, Nguyễn Văn Lộc,. Tuy nhiên, vấn đềphát triển đội ngũ TTCM ở cáctrường THCStrên địa bàn huyện Đắk Glong, tỉnh Đắk Nông, từ trước đến nay chưa có một công trình nghiên cứu nào về phát triển đội ngũ TTCM trường THCS. Vì vậy, đề tài luận văn trên đây là một vấn đề nghiên cứu có ý nghĩa cấp thiết và quan trọng. MỘT SỐ KHÁI NIỆM CƠ BẢN 1.

Quản lý Quản lý là khái niệm có ý nghĩa rất tổng quát, từ khi xã hội loài người hình thành và phát triển, hoạt động tổ chức quản lý đã được quan tâm. Hoạt động quản lý được bắt nguồn từ sự phân công lao động trong xã hội nhằm đạt được hiệu quả cao hơn. Theo Từ điển Tiếng Việt: “Quản lý là tổ chức, điều khiển hoạt động của đơn vị, cơ quan”, “Quản lý là chăm nom và sắp đặt công việc trong một tổ chức hoặc phụ trách việc chăm nom và sắp đặt công việc trong một tổ chức” [20]. Theo tác giả Nguyễn Lộc: “Quản lý được định nghĩa như việc tập trung vào các công việc cụ thể như tổ chức nhân lực, đánh giá phân phối nguồn lực, vận dụng các quy chế,…nhằm vận hành tổ chức một cách hiệu quả nhất [20, tr.

Theo quan điểm khá thống nhất trong giới học thuật Việt Nam thì “Quản lý là sự tác động có tổ chức, có hướng đích của chủ thể quản lý tới đối tượng quản lý nhằm đạt mục tiêu đề ra”. Quản lý giáo dục Trước hết, cũng như quản lý xã hội nói chung, quản lý giáo dục là hoạt động có ý thức của con người nhằm theo đuổi những mục đích của mình. Trên cơ sở khái niệm “Quản lý”, một số tác giả đã đưa ra khái niệm “Quản lý giáo dục” như sau: Theo quan điểm của các nhà nghiên cứu nước ngoài: Quản lý giáo dục là tập hợp các biện pháp (tổ chức, phương pháp, kế hoạch hóa, tài chính, thông tin,…) nhằm đảm bảo sự vận hành bình thường của các cơ quan trong hệ thống giáo dục, đảm bảo sự tiếp tục phát triển và mở rộng hệ thống cả về số lượng cũng như chất lượng. Theo tác giả Đặng Quốc Bảo: “Quản lý giáo dục là sự điều hành các lực lượng xã hội nhằm đẩy mạnh công tác đào tạo thế hệ trẻ theo yêu cầu phát triển của xã hội” [12].

Những khái niệm trên tuy có cách diễn đạt khác nhau, nhưng chung quy lại có thể hiểu: “Quản lý giáo dục là sự tác động có tổ chức, có định hướng, phù hợp với quy luật khách quan của chủ thể quản lý ở các cấp lên đối tượng quản lý, nhằm đưa ra hoạt động giáo dục của từng cơ sở và của toàn bộ hệ thống giáo dục đạt tới mục tiêu đã định”. Tổ chuyên môn Theo Điều 16 của Thông tư 12/2011/TT-BGDĐT: Hiệu trưởng, các phó hiệu trưởng, giáo viên, viên chức làm công tác thư viện, thiết bị giáo dục, cán bộ làm công tác tư vấn cho học sinh của trường trung học được tổ chức thành tổ chuyên môn theo môn học, nhóm môn học hoặc nhóm các hoạt động ở từng cấp học THCS, THPT. Mỗi tổ chuyên môn có tổ trưởng, từ 1 đến 2 tổ phó chịu sự quản lý chỉ đạo của hiệu trưởng, do hiệu trưởng bổ nhiệm trên cơ sở giới thiệu của tổ chuyên môn và giao nhiệm vụ vào đầu năm học [4]. Như vậy, có thể hiểu: Tổ chuyên môn là một bộ phận của nhà trường, 10 gồm một nhóm giáo viên (từ 3 người trở lên) cùng giảng dạy một môn học hoặc một nhóm môn học hay nhóm viên chức làm công tác thư viện, thiết bị giáo dục, cán bộ làm công tác tư vấn học đường .được tổ chức lại để cùng nhau thực hiện các nhiệm vụ theo qui định.Tổ chuyên môn thường được bố trí theo dạng tổ đơn môn (tổ chỉ có một môn) hoặc tổ liên môn (tổ có từ 2 môn trở lên).

Tổ trưởng chuyên môn Có thể hiểu TTCM là người đứng đầu của TCM do hiệu trưởng bổ nhiệm, chịu trách nhiệm trước hiệu trưởng về việc phân phối nguồn lực của tổ, hướng dẫn, điều hành việc thực hiện các nhiệm vụ của tổ chuyên môn theo quy định góp phần đưa nhà trường đạt đến các mục tiêu đề ra theo kế hoạch. Đội ngũ tổ trưởng chuyên môn Đội ngũ theo Từ điển từ và ngữ Hán Việt: “là một tập thể người trong một tổ chức quy củ” [21].Như thế có thể hiểu: Đội ngũ là một tập hợp gồm nhiều người, cùngchức năng, nhiệm vụ hoặc nghề nghiệp, có sự gắn kết với nhau trong một tổchức để cùng thực hiện mục tiêu của tổ chức đó. Đội ngũ tổ trưởng chuyên môn: là một tập thể gồm các TTCM của một nhà trường dưới sự quản lý trực tiếp của hiệu trưởng nhà trường. Có nhiệm vụ quản lý, điều hành mọi hoạt động của tổ, nhóm chuyên môn mà mình phụ trách, nhằm thực hiện đạt các mục tiêu giáo dục của nhà trường.

Phát triển Phát triển là một phạm trù của triết học, phát triển là khuynh hướng của vận động, đi từ thấp đến cao, đi từ đơn giản đến phức tạp, từ kém hoàn thiện đến hoàn thiện hơn của một sự vật. Quá trình vận động đó diễn ra vừa dần dần, vừa nhảy vọt để đưa tới sự ra đời của cái mới thay thế cái cũ. Sự phát triển là kết quả của quá trình thay đổi dần về lượng dẫn đến sự thay đổi về chất, quá trình diễn ra theo đường xoắn ốc và hết mỗi chu kỳ sự vật lặp lại 11 dường như sự vật ban đầu nhưng ở mức (cấp độ) cao hơn[24]. Phát triển đội ngũ tổ trưởng chuyên môn Với quan niệm trên, có thể hiểu phát triển đội ngũ CBQL trường học, đặc biệt là đội ngũ TTCM là tạo ra một đội ngũ quản lí trường học đủ về số lượng, đảm bảo về chất lượng (có trình độ, được đào tạo đúng quy định, có phẩm chất và năng lực trong các hoạt động quản lí, dạy học và giáo dục học sinh), trên cơ sở đó, đội ngũ này đảm bảo thực hiện tốt các chức năng nhiệm vụ quản lí được giao phó.