CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ PHÁT TRIỂN DỊCH VỤ NGÂN HÀNG ĐIỆN TỬ ĐỐI VỚI KHÁCH HÀNG CÁ NHÂN 1. Tổng quan về dịch vụ Ngân hàng điện tử đối với khách hàng cá nhân 1. Khái niệm, đặc điểm và vai trò của dịch vụ ngân hàng điện tử đối với khách hàng cá nhân Hiện nay có rất nhiều cách hiểu khác nhau về khái niệm dịch vụ ngân hàng điện tử. Có quan niệm cho rằng: “Dịch vụ Ngân hàng điện tử là một hệ thống phần mềm vi tính cho phép khách hàng tìm hiểu hay mua dịch vụ ngân hàng thông qua việc nối mạng máy vi tính của mình với ngân hàng” (Trương Đức Bảo, Ngân hàng điện tử và các phương tiện giao dịch điện tử, Tạp chí tin học ngân hàng, số 4 (58), 7/2003).
Với dịch vụ ngân hàng điện tử, khách hàng có khả năng truy cập từ xa vào một ngân hàng nhằm: thu thập các thông tin, thực hiện các giao dịch thanh toán, tài chính dựa trên các tài khoản lưu ký tại ngân hàng đó và đăng ký sử dụng các dịch vụ mới. Ngân hàng Nhà nước Việt Nam cũng đã định nghĩa về dịch vụ ngân hàng điện tử là: “Các dịch vụ và sản phẩm ngân hàng hiện đại và đa tiện ích được phân phối đến khách hàng bán buôn và bán lẻ một cách nhanh chóng (trực tuyến, liên tục 24h/ngày và 7 ngày/tuần, không phụ thuộc vào không gian và thời gian) thông qua kênh phân phối (Internet và các thiết bị truy nhập đầu cuối khác như máy tính, máy ATM, POS, điện thoại để bàn, điện thoại di động…) được gọi là dịch vụ ngân hàng điện tử”. Như vậy, qua các khái niệm đã nêu ở trên có thể hiểu dịch vụ ngân hàng điện tử là các dịch vụ ngân hàng được cung cấp thông qua các phương tiện điện tử và mạng viễn thông. Trong đó, theo Điều 4 Luật Giao dịch điện tử Việt Nam 2005 phương tiện điện tử là các phương tiện hoạt động Thư viện Đại học Thăng Long 7 dựa trên công nghệ điện, điện tử, kỹ thuật số, từ tính, truyền dẫn không dây, quang học điện tử hoặc công nghệ tương ứng.
Mạng viễn thông bao gồm mạng internet, mạng điện thoại, mạng vô tuyến, mạng intranet, mạng extranet Đặc điểm của dịch vụ ngân hàng điện tử đối với khách hàng cá nhân: Thứ nhất, đối tượng khách hàng là cá nhân chiếm số lượng đông đảo. Các ngân hàng điện tử nhìn chung sẽ cung cấp các dịch vụ trọn gói hơn là việc giao dịch trực tiếp. Việc giao dịch trực tiếp chỉ thực hiện được các giao dịch liên quan tới ngân hàng về tiền và các vật có giá trị tương đương tiền, còn ngân hàng điện tử cho phép tích hợp các tính năng khác như nạp thẻ điện thoại, đặt vé xem phim, thanh toán tiền điện, nước,… việc cho ra đời các ngân hàng điện tử còn giúp cho việc các ngân hàng chăm sóc khách hàng chu đáo hơn, cẩn thận hơn, đồng thời hạn chế được tình trạng quá tải hay đông khách tại các điểm giao dịch của ngân hàng. Thứ hai, đối với cá nhân các giao dịch tài chính, nhu cầu tài chính thường không lớn và với tính lặp lại ít hơn so với nhóm khách hàng doanh nghiệp nên quy mô giao dịch thường không lớn.
Thứ ba, khoa học công nghệ trong việc cung ứng dịch vụ khách hàng cá nhân là công nghệ hiện đại. Việc các ngân hàng cho ra đời các ngân hàng điện tử đã thu hút nhiều khách hàng hơn bao giờ hết, từ đó tăng khả năng cạnh tranh cho các ngân hàng, đồng thời nâng cao năng lực cạnh tranh của mình và ép buộc bản thân phải ngày càng phát triển tích cực hơn nữa, đầu tư công nghệ hiện đại hơn nữa nếu không muốn bị loại khỏi thị trường. Thứ tư, tăng sự lệ thuộc vào các thiết bị điện tử, mạng internet. Cần tới đường truyền mạng và các thiết bị điện tử cho phép tính năng đó.
Một nhược 8 điểm rất lớn của ngân hàng điện tử cũng giống như các tên của nó vậy, đó chính là cần tới các thiết bị điện tử và đường truyền mạng để có thể thực hiện được các giao dịch tại ngân hàng điện tử. Nếu khách hàng đang ở một nơi không có mạng hay có tốc độ đường truyền mạng thấp thì dù họ có ngân hàng điện tử cũng không thể sử dụng được. Thứ năm, thiếu thông tin nóng. Khách hàng không được trao đổi, giải đáp các thông tin, thắc mắc một cách trực tiếp và nhanh chóng với nhân viên ngân hàng.
Thứ sáu, vấn đề bảo mật thông tin yếu. Việc sử dụng ngân hàng điện tử có rất nhiều các mặt ưu điểm, song vẫn còn tồn tại các hạn chế. Điển hình là rủi ro cao. Việc khách hàng tới sở giao dịch hay các cây ATM sẽ được bảo vệ hơn, nhưng còn sử dụng trên các ngân hàng thương mại điện tử nếu ai đó biết được mật khẩu của khách hàng có thể tùy cơ làm những điều ảnh hưởng tới tài khoản ngân hàng của họ, thậm chí là có thể ăn cắp tài khoản ngân hàng và các thông tin khác của khách hàng.
Vai trò của dịch vụ ngân hàng điện tử đối với khách hàng cá nhân Ngân hàng điện tử là một dịch vụ cho phép người dùng kiểm tra thông tin hoặc thực hiện các giao dịch với tài khoản ngân hàng mà không cần tới quầy giao dịch cũng như ATM, có thể thông qua Internet hoặc kết nối mạng viễn thông. + Kiểm tra thông tin Vai trò đầu tiên của ngân hàng điện tử chính là giúp khách hàng kiểm tra được các thông tin liên quan tới tài khoản ngân hàng. Một số lợi thế của các ngân hàng điện tử so với các giao dịch trực tiếp tại các chi nhánh ngân hàng đó chính là: Thư viện Đại học Thăng Long 9 - Kiểm soát tài khoản ngân hàng cá nhân của mình thường xuyên mà không phải tới các sở giao dịch ngân hàng - Bảo đảm bảo mật an toàn thông qua 2 chế độ: mật khẩu và mã OTP, thậm chí là có thể sử dụng dấu vân tay để truy cập vào ngân hàng điện tử - Phù hợp với xu thế giao dịch thanh toán hiện đại của thế giới khi bước vào nền công nghiệp 4.0 + Thực hiện các giao dịch Đây chính là loại hình dịch vụ không chỉ mang đến cho khách hàng sự nhanh chóng, tiện lợi mà còn mang tới rất nhiều những tính năng khác nhau kết hợp lại trong cùng 1 ứng dụng ngân hàng điện tử. Vì thế, khách hàng không cần phải đi đâu hay lo lắng việc thanh toán các giao dịch như: - Thanh toán các giao dịch liên quan tới ngân hàng như: chuyển tiền,… - Nạp thẻ điện thoại - Thanh toán tiền điện, nước - Mua vé xem phim, book vé máy bay, tàu điện, xe,… - Mua sắm 1.
Các sản phẩm của dịch vụ ngân hàng điện tử đối với khách hàng cá nhân Các sản phẩm dịch vụ ngân hàng điện tử có thể được khái quát như sau: Dịch vụ thẻ ngân hàng (Bank Card hoặc Bank Pas) Những giao dịch ngân hàng tự động như gửi - rút tiền tự động, thanh toán, chuyển tiền, v., là những sản phẩm ngân hàng điện tử đi kèm và làm cho dịch vụ thẻ ngân hàng trở nên có ý nghĩa và tiện ích cao hơn. 10 Dịch vụ ngân hàng qua điện thoại cố định (Phone Banking) Dịch vụ ngân hàng qua điện thoại đã tạo ra một cách thức mới trong chiến lược phát triển kênh phân phối, một loạt những dịch vụ được cung cấp thông qua điện thoại. Dịch vụ ngân hàng trên mạng Internet (Internet banking) Internet-banking là dịch vụ cung cấp tự động các thông tin sản phẩm và dịch vụ ngân hàng thông qua Internet. Dịch vụ ngân hàng tại nhà (Home banking) Với Home - Banking, khách hàng giao dịch với ngân hàng qua mạng nhưng là mạng nội bộ (Intranet) do ngân hàng xây dựng riêng.
Dịch vụ ngân hàng qua mạng di động (Mobile banking) Mobile banking cũng là dịch vụ ngân hàng qua điện thoại nhưng lại được vận hành nhờ mạng điện thoại di động. Trung tâm dịch vụ khách hàng (Call Center hay Contact Center) Do quản lý dữ liệu tập trung nên khách hàng có tài khoản tại bất kỳ chi nhánh nào vẫn gọi về một số điện thoại cố định của trung tâm này để được cung cấp mọi thông tin chung và cá nhân. Kiosk Banking Kiosk banking là sự phát triển của dịch vụ ngân hàng hiện đại hướng tới việc phục vụ khách hàng với chất lượng cao và thuận tiện nhất. TV- banking Ngân hàng qua truyền hình cho phép ngân hàng tiếp cận khách hàng thông qua truyền hình.
Thư viện Đại học Thăng Long 11 1. Phát triển dịch vụ Ngân hàng điện tử đối với khách hàng cá nhân 1. Khái niệm phát triển dịch vụ Ngân hàng điện tử đối với khách hàng cá nhân Khái niệm phát triển Phát triển là quá trình vận động tiến lên từ thấp đến cao, từ đơn giản đến phức tạp, từ kém hoàn thiện đến hoàn thiện hơn của một sự vật. Quá trình vận động đó diễn ra vừa dần dần, vừa nhảy vọt để đưa tới sự ra đời của cái mới thay thế cái cũ.
Sự phát triển là kết quả của quá trình thay đổi dần về lượng dẫn đến sự thay đổi về chất, quá trình diễn ra theo đường xoắn ốc và hết mỗi chu kỳ sự vật lặp lại dường như sự vật ban đầu nhưng ở mức cao hơn (“Giáo trình triết học Mác - Lênin, hai nguyên lý của phép biện chứng duy vật”) Khái niệm phát triển dịch vụ ngân hàng điện tử đối với khách hàng cá nhân Phát triển dịch vụ ngân hàng được hiểu là sự gia tăng về loại hình dịch vụ, về tiện ích cung cấp, về giá trị giao dịch, về quy mô và về chất lượng dịch vụ ngân hàng (Phạm Thu Hương, 2012). Theo đó, phát triển dịch vụ NHĐT đối với KHCN là sự tăng trưởng quy mô cung ứng dịch vụ NHĐT và gia tăng tỷ trọng thu nhập từ các dịch vụ này trên tổng thu nhập của ngân hàng, nhằm nâng cao chất lượng cung ứng dịch vụ, bảo đảm đáp ứng ngày càng tốt hơn nhu cầu đa dạng của KHCN trên cơ sở kiểm soát rủi ro và gia tăng hiệu quả kinh doanh, phù hợp với mục tiêu và chiến lược kinh doanh của ngân hàng qua từng thời kỳ. Tiêu chí đánh giá sự phát triển dịch vụ Ngân hàng điện tử đối với khách hàng cá nhân 12 Có thể sử dụng các tiêu chí định lượng và định tính sau để đánh giá về sự phát triển dịch vụ NHĐT: 1.