MỞ ĐẦU 1. Tính cấp thiết của đề tài Trong những năm gần đây, nhu cầu về dịch vụ ngân hàng ngày càng cao, nhất là dịch vụ ngân hàng bán lẻ. Tập trung cho hoạt động bán lẻ đang trở thành xu thế không chỉ với ngân hàng tƣ nhân mà cả với ngân hàng quốc doanh và đây đƣợc coi là chiến lƣợc phát triển của nhiều ngân hàng nhằm đa dạng nguồn thu, giảm thiểu rủi ro hoạt động và đạt hiệu quả kinh doanh tối ƣu. Ngân hàng bán lẻ hƣớng đến phục vụ khách hàng cá nhân, hộ gia đình, doanh nghiệp nhỏ và vừa, do đó, các dịch vụ thƣờng đơn giản, thuận tiện và có tính thƣờng xuyên nhƣ: sản phẩm tiền gửi, tài khoản, thẻ tín dụng, vay vốn… Theo Vụ Dự báo, thống kê - Ngân hàng Nhà nƣớc vừa đƣa ra kết quả cuộc điều tra xu hƣớng kinh doanh của các tổ chức tín dụng (TCTD) trong năm 2020 với nhu cầu sử dụng dịch vụ ngân hàng tăng.Theo đó, nhu cầu của khách hàng về việc sử dụng sản phẩm, dịch vụ tại TCTD nhƣ vay vốn, gửi tiền và dịch vụ thanh toán, thẻ trong quý 1 đƣợc nhận định ở mức tích cực, tăng so với quý trƣớc và đƣợc kỳ vọng tiếp tục tăng trƣởng trong năm 2021.
Đặc biệt trong thời đại công nghệ thông tin, hoạt động ngân hàng bán lẻ sẽ đƣợc tiếp sức mạnh mẽ khi có hàng triệu khách hàng mới từ nông thôn tới đô thị, đang đƣợc tiếp cận một cách nhanh chóng các sản phẩm tài chính, công nghệ mới. Với những điều kiện thuận lợi đó, các ngân hàng đều quan tâm và tập trung khai thác thị trƣờng bán lẻ và đạt đƣợc những kết quả tốt nhƣ: Đẩy mạnh hiện đại hóa công nghệ ngân hàng, phát triển dịch vụ mới thông qua internet banking, home banking, mobile banking. Các hình thức cho vay, huy động vốn cũng mở rộng và đa dạng phù hợp với từng loại hình khách hàng, tạo điều kiện cải thiện đời sống kinh tế xã hội. Chỉ tính trong giai đoạn 2015 - 2019, thu nhập từ hoạt động ngân hàng bán lẻ của các ngân hàng đều gia tăng hàng năm với tỷ trọng tăng trƣởng lớn, nhƣ ở BIDV lên tới 29% (BIDV, 2019).
Xác định Việt Nam là thị trƣờng tiềm năng cho hoạt động ngân hàng bán lẻ với dân số khoảng 96 triệu ngƣời, GDP bình quân đầu ngƣời năm 2019 đạt gần 2. Hà Tĩnh là một tỉnh nhỏ, đang phát triển nằm khu vực Bắc Trung Bộ, trong những năm gần đây Hà Tĩnh đã có những bƣớc chuyển mình đáng kể. Các dự án lớn lần lƣợt ra đời nhƣ khu kinh tế Vũng Áng với số vốn đầu tƣ ban đầu 12 tỷ USD, năm 2019 Ban quản lý Khu kinh tế Hà Tĩnh vừa trao giấy chứng nhận đầu tƣ cho 3 dự án đầu tƣ vào Khu kinh tế Vũng Áng với tổng số vốn trên 1.650 tỷ đồng, dự án khai thác mỏ sắt Thạch Khê với trữ lƣợng 544 triệu tấn, thuỷ điện Ngàn Trƣơi Cẩm Trang .hạ tầng giao thông đƣợc đầu tƣ mạnh, tạo thuận lợi cho phát triển kinh tế. Theo Cục thống kê tỉnh Hà Tĩnh, tính đến cuối năm 2019, tổng số dân trên địa bàn tỉnh là 1,478 triệu ngƣời.
Trong khi đó, số lƣợng khách hàng tiếp cận với dịch vụ tại Agribank chi nhánh Hà Tĩnh mới chỉ có 91.200 khách hàng (mới chỉ chiếm6,2% trong tổng dân số). Điều này cho thấy tiềm năng thị trƣờng dịch vụ ngân hàng bán lẻ trên địa bàn tỉnh Hà Tĩnh là rất lớn. Trong giai đoạn 2015 – 2019, Agribank chi nhánh Hà Tĩnh đã tăng cƣờng phát triển dịch vụ ngân hàng bán lẻ với tốc độ tăng trƣởng khách hàng bán lẻ đạt 11,6%; Tốc độ tăng trƣởng doanh thu từ dịch vụ bán lẻ trung bình đạt 17,2%. Con số này thấp hơn so mức độ phát triển dịch vụ ngân hàng bán lẻ chung của các NHTM trên địa bàn tỉnh Hà Tĩnh (Với tốc độ tăng trƣởng khách hàng bán lẻ đạt 15% và tốc độ tăng trƣởng doanh thu bán lẻ đạt 20%) (Theo NHNN chi nhánh Hà Tĩnh).
Điều này cho thấy cần thiết phải phát triển dịch vụ ngân hàng bán lẻ tại Agribank chi nhánh Hà Tĩnh. Với lý do trên tác giả đã chọn đề tài: “Phát triển dịch vụ Ngân hàng bán lẻ tại Ngân hàng Nông nghiệp và phát triển nông thôn Việt Nam – Chi nhánh Hà Tĩnh’’ làm luận văn thạc sỹ của mình. Tổng quan nghiên cứu Đã có nhiều công trình nghiên cứu về phát triển dịch vụ ngân hàng bán lẻ tại các ngân hàng thƣơng mại ở Việt Nam. Trong đó phải kể đến các công trình nghiên cứu tiêu biểu nhƣ sau: 3 Nguyễn Trọng Tài (2009) với bài viết“Phát triển dịch vụ ngân hàng bán lẻ giai đoạn 2010” đƣợc đăng trên Tạp chí Thị trƣờng Tài chính tiền tệ, số 20 (293).
Trong bài viết tác giả đã xác định mức độ thực hiện dịch vụ ngân hàng bán lẻ của 1 NHTM, các tổ chức tài chính lớn trên thế giới dựa vào các tiêu chí sau: Giá trị thƣơng hiệu; Hiệu lực tài chính; Tính bền vững của nguồn thu; Tính rõ ràng trong chiến lƣợc; Năng lực bán hàng; Năng lực quản lý rủi ro; Khả năng tạo sản phẩm; Thâm nhập thị trƣờng; Đầu tƣ vào nguồn nhân lực. Trên cơ sở phân tích thực trạng, tác giả đã chỉ ra đƣợc những hạn chế trong dịch vụ bán lẻ của các NHTM Việt Nam. Trên cơ sở đó, tác giả đã đề xuất các giải pháp về Thị trƣờng, kênh phân phối, vấn đề an toàn bảo mật và dịch vụ. Nguyễn Thị Kim Nhung và Chu Thị Thức (2013) với bài viết “Phát triển dịch vụ ngân hàng bán lẻ tại chi nhánh ngân hàng thương mại cổ phần đầu tư và phát triển Thái Nguyên” đƣợc đăng trên tạp chí Khoa học & công nghệ số 121 (07): 79 – 85.
Nhóm tác giả đã đi sâu vào phân tích thực trạng phát triển các dịch vụ nhƣ Huy động vốn; hoạt động tín dụng; dịch vụ thanh toán và tài trợ thƣơng mại; dịch vụ thẻ, dịch vụ kinh doanh tiền tệ, dịch vụ ngân quỹ và các dịch vụ khác. Trên cơ sở kết quả phân tích thực trạng về phát triển của từng loại dịch vụ bán lẻ, tác giả đã đề xuất các giải pháp để phát triển dịch vụ bán lẻ tại BIDV chi nhánh Thái Nguyên đến năm 2020, gồmchú trọng công tác marketing, mở rộng mạng lƣới phân phối, nâng cao chất lƣợng đội ngũ nhân sự, đầu tƣ cơ sở vật chất và hiện đại hóa công nghệ. Luận án tiến sĩ của Tô Khánh Toàn (2014) về “Phát triển dịch vụ ngân hàng bán lẻ tại ngân hàng thương mại cổ phần công thương Việt Nam” của trƣờng Đại học Kinh tế Quốc dân. Nghiên cứu đã hệ thống hóa đƣợc cơ sở lý thuyết về phát triển dịch vụ ngân hàng bán lẻ.
Vận dụng cơ sở lý thuyết này tác giả đã đi sâu vào phân tích thực trạng phát triển dịch vụ ngân hàng bán lẻ tại Vietinbank trên các nội dung: Phát triển dịch vụ huy động vốn; phát triển dịch vụ cho vay và đầu tƣ; phát triển dịch vụ thanh toán; phát triển dịch vụ thẻ, dịch vụ bảo lãnh; phát triển dịch vụ ngân hàng điện tử. Cũng trong luận án, tác giả đã đề xuất các giải pháp để phát triển dịch vụ ngân hàng bán lẻ tại Vietinbank đến năm 2020, gồm: Tiếp tục hoàn thiện 4 mô hình tổ chức theo hƣớng ngân hàng hiện đại phù hợp với thông lệ quốc tế; Phát triển mạnh mẽ nguồn nhân lực chất lƣợng cao phục vụ cho qúa trình phát triển và hội nhập kinh tế quốc tế; Có chƣơng trình đào tạo bài bản nhằm củng cố và phát triển nguồn nhân lực của Vietinbank; Tăng cƣờng ứng dụng quản lý công nghệ thông tin; tăng cƣờng hoạt động quản lý rủi ro. Võ Thị Phƣơng (2017) với bài viết “Phát triển dịch vụ ngân hàng bán lẻ trên nền tảng công nghệ thông tin” đƣợc đăng trên tạp chí tạp chí Tài chính kỳ 1, số tháng 3/2017. Bài viết khẳng định Công nghệ thông tin (CNTT) là nền tảng kỹ thuật quan trọng để thực hiện các mặt hoạt động nghiệp vụ ngân hàng.
Đầu tƣ vào CNTT tiên tiến là yếu tố quyết định đối với sự thành công của dịch vụ ngân hàng bán lẻ. Theo đó, tác giả đi sâu vào phân tích thực trạng ứng dụng công nghệ thông tin để phát triển dịch vụ ngân hàng bán lẻ. Trên cơ sở đó, tác giả đã đƣa ra một số gợi ý về chính sách để phát triển dịch vụ ngân hàng bán lẻ trên nền tảng công nghệ thông tin nhƣ: Đầu tƣ mạnh mẽ vào những hệ thống công nghệ tiên tiến hàng đầu gắn chặt với chiến lƣợc kinh doanh; Đào tạo nguồn nhân sự chuyên môn cao để ứng dụng, triển khai và vận hành các hệ thống công nghệ. Nhìn chung các công trình nghiên cứu trên đều đã hệ thống khá đầy đủ các vấn đề lý luận cơ bản về dịch vụ NHBL và phát triển dịch vụ NHBL nhƣ khái niệm, đặc điểm, phân loại, vai trò và các nhân tố ảnh hƣởng.
Một số nghiên cứu đã tập trung phân tích, đánh giá thực trạng hoạt động dịch vụ NHBL của một số NHTM tại Việt Nam, từ đó đề xuất các điều kiệnvà giải pháp cụ thể gắn với thực tiễn. Ngày nay khi khoa học công nghệ ngày càng phát triển mạnh mẽ, công nghệ thƣờng xuyên thay đổi dẫn đến quan điểm về phát triển dịch vụ ngân hàng bán lẻ cũng có sự thay đổi so với các công trình nghiên cứu trƣớc đây. Theo đó, việc phát triển dịch vụ ngân hàng bán lẻ không chỉ đƣợc phát triển qua các mạng lƣới, kênh phân phối truyền thống nữa mà còn đƣợc phân phối qua các kênh phân phối hiện đại trên nền tảng internet, smartphone. Do đó, nội dung phát triển dịch vụ ngân hàng bán lẻ cũng có những thay đổi nhất định.
5 Mặt khác, các ngân hàng khác nhau có những đặc điểm khác nhau về dịch vụ ngân hàng bán lẻ cũng nhƣ phát triển dịch vụ ngân hàng bán lẻ. Từ đó, cần phải có những giải pháp riêng biệt cho từng ngân hàng khác nhau để phát triển dịch vụ ngân hàng bán lẻ. Từ thực trạng phát triển dịch vụ ngân hàng bán lẻ tại Agribank chi nhánh Hà Tĩnh cùng với các kết luận rút ra từ tổng quan nghiên cứu ở trên có thể thấy việc nghiên cứu “Phát triển dịch vụ Ngân hàng bán lẻ tại Ngân hàng Nông nghiệp và phát triển nông thôn Việt Nam – Chi nhánh Hà Tĩnh’’ vừa đảm bảo đƣợc tính mới trong nghiên cứu vừa đảm bảo đƣợc tính cấp thiết của đề tài. Mục tiêu nghiên cứu 3.