PHẦN MỞ ĐẦU I: Tính cấp thiết của đề tài: Tín dụng tiêu dùng là mảng nghiệp vụ của Ngân hàng (NH) tiếp cận gần nhất với cuộc sống của người lao động, nhằm hỗ trợ cho họ trong việc nâng cao đời sống vật chất tinh thần. Nhu cầu của con người ngày càng được tăng lên cùng với sự phát triển của kinh tế xã hội, kèm theo đó là hàng loạt các đòi hỏi cần được thỏa mãn. Khả năng tài chính trờ thành yếu tố rất quan trọng để tài trợ cho những nhu cầu đó, nhưng trong nhiều trường hợp nhu cầu tiêu dùng thường xuất hiện trước khi quỹ đầu tư cá nhân được hình thành. Tức là có sự tách biệt về yếu tố thời gian đối với nhu cầu tiêu dùng và khả năng tài chính của mỗi người.
Khi đó người ta sử dụng tín dụng tiêu dùng như là sự ứng trước của quỹ đầu tư cá nhân được hình thành trong tương lai để thõa mãn các nhu cầu hiện tại. Tại Việt Nam, vài năm trở lại đây, hoạt động cho vay tiêu dùng đã sớm ra đời và ngày càng được thúc đẩy bởi sự phát triển của nhu cầu xã hội. Điều này hoàn toàn hợp lý và dễ hiểu, bởi với số dân trên 90 triệu người, đây là điều kiện vô cùng thuận lợi và là thị trường “khổng lồ” cho lĩnh vực cho vay tiêu dùng phát triển. Trong thực tế, mảng khách hàng cá nhân ngày càng đóng vai trò quan trọng trong tiến trình phát triển và là một trong những dịch vụ mang lại lợi nhuận lớn cho hệ thống ngân hàng.
Tính đến hết năm 2016, tổng dư nợ cho vay tiêu dùng trong toàn hệ thống các tổ chức tín dụng (TCTD) Việt Nam đạt trên 646.000 tỷ đồng, tăng 48% so với đầu năm và chiếm khoảng 13,1% trong tổng dư nợ của toàn hệ thống. Cho vay tiêu dùng tập trung vào phân khúc sửa chữa và mua nhà để ở (49,4%); mua đồ dùng, trang thiết bị gia đình (23,4%); mua phương tiện đi lại (10,4%). Các nghiên cứu dự báo đến năm 2020 chỉ số tiêu dùng của người Việt Nam sẽ tăng 40% so với năm 2016. 2 Nhận thức được tầm quan trọng đó, trong những năm gần đây, Ngân hàng Việt Nam Thịnh Vượng nói chung và chi nhánh Hà Tĩnh (sau đây gọi tắt là VPBank Hà Tĩnh)nói riêng đã đẩy mạnh phát triển và nâng cao chất lượng cho vay tiêu dùng nhưng còn non yếu và còn tồn tại nhiều điểm hạn chế, trong đó có thể kể đến: Thứ nhất, dư nợ cho vay tiêu dùng vẫn còn thấp so với mặt bằng chung của cả hệ thống các ngân hàng trên địa bàn tỉnh Hà Tĩnh, Thứ hai, cơ cấu dư nợ các sản phẩm cho vay tiêu dùng chứa nhiều rủi ro.
Như sản phẩm cho vay xây dựng sửa chữa bất động sản lại chiếm tỷ trọng quá cao so với các sản phẩm khác. Thứ ba, phương thức cho vay đơn điệu, tỷ trọng dư nợ cho vay tiêu dùng yêu cầu có tài sản đảm bảo còn cao làm giãm đi một lượng lớn khách hàng tiềm năng, giãm tính cạnh tranh của ngân hàng. Vì vậy, việc nghiên cứu thực trạng cho vay tiêu dùng của VPBank Hà Tĩnh trong thời gian qua để từ đó tìm ra các giải pháp phát triển hoạt động này là rất cần thiết. Xuất phát từ các lý do trên, tôi đã chọn đề tài nghiên cứu của mình là: “Phát triển cho vay tiêu dùng của Ngân hàng Việt Nam Thịnh Vượng – chi nhánh Hà Tĩnh”.
Tổng quan nghiên cứu Các vấn đề liên quan đến cho vay tiêu dùng hoặc cho vay tiêu dùng bao gồm nhiều nội dung như phát triển cho vay, giải pháp nâng cao chất lượng, đánh giá rủi ro cho vay ngắn hạn tại các Ngân hàng Thương mại cổ phần đã được nhiều tác giả nghiên cứu làm rõ trong các đề tài, luận án, hội thảo. Các tác giả đã đưa ra nhiều giải pháp nhằm phát triển cả về lượng và chất của hoạt động cho vay tiêu dùng của các Ngân hàng. Tiêu biểu như: Theo bài viết “Giải pháp phát triển dịch vụ cho vay tiêu dùng tại Việt 3 Nam” của tác giả Trần Thị Thanh Tâm – Đại Học Kinh Tế Kỹ Thuật Công Nghiệp đăng trên website của Tạp chí điện tử Tài chính đã làm rõ khái niệm cho vay tiêu dùng, một số hình thức cho vay tiêu dùng và thực tế phát triển hoạt động cho vay tiêu dùng tại Việt Nam. Theo quan điểm của tác giả, cho vay tiêu dùng của Ngân hàng Thương mại Việt Nam ngày càng đa dạng, trở nên đồng đều hơn với việc triển khai tại hầu hết các Ngân hàng Thương mại, tạo cho khách hàng có nhiều cơ hội lựa chọn, các dịch vụ tín dụng tiêu dùng phát triển mạnh cả về danh mục và doanh số, tất cả Ngân hàng Thương mại của Việt Nam đều có sản phẩm cho vay tiêu dùng.
Bài viết của tác đã chỉ ra những hạn chế hiện nay trong việc phát triển dịch vụ cho vay tiêu dùng và đã đề xuất hàng loạt giải phát phát triển dịch vụ cho vay tiêu dùng hiệu quả.[12] Trong “Tọa đàm Thị trường cho vay tiêu dùng tại Việt Nam: thực trạng vào khuyến nghị cho người tiêu dùng ” PGS. Hoàng Văn Hải - Viện trưởng Viện Quản trị kinh doanh (QTKD) Trường Đại học Kinh tế - Đại học quốc gia Hà Nội chủ trì. Trong khuôn khổ của tọa đàm, nhóm nghiên cứu của Viện QTKD đã công bố kết quả nghiên cứu về thị trường cho vay tiêu dùng tại Việt Nam. Nhìn chung, kết quả nghiên cứu chỉ ra rằng xu hướng thay đổi thói quen tiêu dùng của người dân những năm gần đây đang tạo ra những động lực thúc đẩy sự phát triển của thị trường cho vay tiêu dùng tại Việt Nam.
Trong phạm vi của nghiên cứu do Viện QTKD thực hiện, một cuộc khảo sát đối với hơn 2.000 người tiêu dùng trên địa bàn 12 tỉnh/thành phố đã cho thấy những xu hướng mới của hành vi vay tiêu dùng của người dân Việt Nam và những đánh giá của họ về các tổ chức cung cấp dịch vụ tài chính tiêu dùng cá nhân. Kết quả nghiên cứu cho thấy mặc dù nhiều người dân còn có tâm lý e ngại khi tiếp xúc với dịch vụ cho vay tiêu dùng của các công ty tài chính nhưng một bộ phận người tiêu dùng trẻ đang có nhu cầu ngày càng tăng lên đối với dịch vụ cho vay tiêu dùng, có đến 47.8% số người chưa từng đi 4 vay tiêu dùng khi trả lời khảo sát đã bày tỏ quan điểm “sẵn sàng hoặc chấp nhận đi vay để tiêu dùng nếu thấy cần thiết”. Với những kết quả nghiên cứu đạt được, có cơ sở để khẳng định: thị trường cho vay tiêu dùng sẽ có tiềm năng phát triển lớn trong tương lai và người tiêu dùng ngày càng có nhiều sự lựa chọn khi tiếp xúc với các tổ chức cung cấp dịch vụ tài chính cá nhân khác nhau. Khi các tổ chức cho vay tiêu dùng chính thức phát triển mạnh mẽ thì người dân sẽ có cơ hội được sử dụng những sản phẩm, dịch vụ có chất lượng ngày càng tốt hơn và lãi suất sẽ có xu hướng giảm đi.[2] Theo bài viết “Phát triển dịch vụ Ngân hàng bán lẻ giai đoạn 2010- 2015” của tác giả PGS.
Lê Hoàng Nga - Uỷ ban Chứng khoán Nhà nước đăng trên website của Hiệp hội Ngân hàng Việt Nam đã làm rõ khái niệm Dịch vụ ngân hàng bán lẻ, những đối tượng tham gia vào thị trường Dịch vụ ngân hàng bán lẻ, các sản phẩm của dịch vụ ngân hàng bán lẻ. Theo quan điểm của tác giả các dịch vụ bán lẻ của NHTM Việt Nam ngày càng đa dạng, trở nên đồng đều hơn với việc triển khai của hầu hết các NHTM, tạo cho khách hàng có nhiều cơ hội lựa chọn, các dịch vụ tín dụng tiêu dùng phát triển mạnh cả về danh mục và doanh số, tất cả NHTM của Việt Nam đều có sản phẩm cho vay tiêu dùng. Bài viết của tác đã chỉ ra những hạn chế hiện nay trong việc mở rộng các dịch vụ ngân hàng hiện đại về phía NHTM nhằm đáp ứng nhu cầu của nền kinh tế Việt Nam, về phía NHNN, đồng thời nêu các yêu cầu đặt ra trong việc phát triển các DVNH bán lẻ của các NHTM Việt Nam hiện nay [3]. Như vậy, trong các công trình đã công bố, chưa có công trình nghiên cứu hay đề tài tiến sỹ nào nghiên cứu về phát triển hoạt động cho vay tiêu dùng tại một Ngân hàng cụ thể, chẳng hạn như VP Bank Hà Tĩnh.
Chính vì vậy, đây là đề tài mới, chuyên sâu, không trùng lắp với các tài liệu, công trình đã được nghiên cứu trước đó. Vấn đề đặt ra hiện nay là phải nghiên cứu các lý 5 thuyết về cho vay tiêu dùng cũng như phát triển cho vay tiêu dùng, áp dụng nó vào thực tiễn hoạt động của hệ thống VPBank, phân tích những điểm mạnh cũng như điểm yếu trong phát triển loại hình này tại VPBank Hà Tĩnh để có định hướng phát triển bền vững trong thời gian tới. II: Mục tiêu nghiên cứu 1. Mục tiêu tổng thể: Tìm ra các giải pháp để VPBank Hà Tĩnh có thể phát triển mạnh mẽ hơn dịch vụ cho vay tiêu dùng theo đúng mục tiêu chiến lược mà Chi nhánh đã đề ra.
Mục tiêu cụ thể: Luận văn tập trung làm rõ ba mục tiêu sau: - Hệ thống hóa các vấn đề lý luận về hoạt động cho vay tiêu dùng và phát triển cho vay tiêu dùng tại Ngân hàng Thương mại. - Phân tích đánh giá hoạt động cho vay tiêu dùng của VP Bank Hà Tĩnh. - Đề xuất các giải pháp nhằm phát triển cho vay tiêu dùng ở VP Bank Hà Tĩnh III: Đối tượng và phạm vi nghiên cứu: Đối tượng nghiên cứu: Hoạt động cho vay tiêu dùng tại VP Bank Hà Tĩnh. Phạm vi nghiên cứu: + Về không gian: Hoạt động cho vay của Ngân hàng bao gồm cho vay phục vụ sản xuất kinh doanh công thương nghiệp, cho vay tiêu dùng cá nhân, cho vay mua bán bất động sản, cho vay sản xuất nông nghiệp, cho vay kinh doanh xuất nhập khẩu.
Trong luận văn này đối tượng nghiên cứu là hoạt động cho vay tiêu dùng cá nhân trên toàn bộ địa bàn tỉnh Hà Tĩnh. + Về thời gian: Các số liệu được thu thập và đánh giá chủ yếu trong 4 năm gần đây (từ năm 2013 đến năm 2016). Các giải pháp được đề xuất đến năm 2020. IV: Phương pháp nghiên cứu: 6 Phương pháp nghiên cứu được sử dụng chủ yếu là phương pháp thu thập thông tin và phương pháp phân tích.