Phát Triển Bền Vững Ngân Hàng Thương Mại Việt Nam: Nghiên Cứu và Giải Pháp

Luận án tiến sĩ phân tích vai trò của ngân hàng thương mại trong phát triển bền vững kinh tế Việt Nam, đề xuất giải pháp cải thiện hiệu quả.

• Tác giả: Bùi Khắc Hoài Phương
• Người hướng dẫn: TS Tô Kim Ngọc
• Trường học: Học viện Ngân hàng
• Chuyên ngành: Tài chính – Ngân hàng
• Đề tài: Phát Triển Bền Vững Ngân Hàng Thương Mại Việt Nam
• Loại tài liệu: luận án tiến sĩ
• Năm xuất bản: 2019
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. CHƯƠNG 1: NHỮNG VẤN ĐỀ CƠ BẢN VỀ PHÁT TRIỂN BỀN VỮNG NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI
• 1.1. QUAN ĐIỂM, CÁC NGUYÊN TẮC VÀ MÔ HÌNH PHÁT TRIỂN BỀN VỮNG NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI
• 1.2. HỆ THỐNG TIÊU CHÍ ĐÁNH GIÁ PHÁT TRIỂN BỀN VỮNG NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI
• 1.3. KINH NGHIỆM PHÁT TRIỂN BỀN VỮNG NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI CỦA MỘT SỐ NƯỚC VÀ BÀI HỌC CHO VIỆT NAM
• 1.4. ĐIỀU KIỆN PHÁT TRIỂN BỀN VỮNG NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG PHÁT TRIỂN BỀN VỮNG CÁC NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI VIỆT NAM GIAI ĐOẠN 2008-2017
• 2.1. HỆ THỐNG NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI VIỆT NAM TỪ 2011 ĐẾN NAY
• 2.2. THỰC TRẠNG PHÁT TRIỂN BỀN VỮNG CÁC NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI VIỆT NAM
• 2.3. ĐÁNH GIÁ THỰC TRẠNG PHÁT TRIỂN BỀN VỮNG CỦA CÁC NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI VIỆT NAM
• KẾT LUẬN CHƯƠNG 2
• 3. CHƯƠNG 3: GIẢI PHÁP PHÁT TRIỂN BỀN VỮNG CÁC NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI VIỆT NAM GIAI ĐOẠN 2019-2025
• 3.1. CÁC CƠ HỘI, THÁCH THỨC ĐỐI VỚI PHÁT TRIỂN BỀN VỮNG HỆ THỐNG NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI VIỆT NAM TRONG XU THẾ HỘI NHẬP
• 3.2. GIẢI PHÁP PHÁT TRIỂN BỀN VỮNG CÁC NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI VIỆT NAM
• KẾT LUẬN CHƯƠNG 3
• DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT
• DANH MỤC BẢNG
• DANH MỤC BIỂU ĐỒ
• DANH MỤC HÌNH

Tóm tắt

I. Phát Triển Bền Vững Ngân Hàng Tổng Quan Tầm Quan Trọng

Phát triển bền vững trong lĩnh vực ngân hàng thương mại ngày càng trở nên quan trọng, đặc biệt sau cuộc khủng hoảng tài chính năm 2008. Các nhà quản lý nhận thức rõ ràng rằng phát triển bền vững không chỉ là một lựa chọn mà là yếu tố then chốt cho sự thành công lâu dài. Điều này bao gồm việc tích hợp các vấn đề môi trường và xã hội vào hoạt động kinh doanh. Theo Peter Sands, CEO của Standard Chartered, tính bền vững không còn là tùy chọn mà là bắt buộc. Nghiên cứu từ United Nations Global Compact và Accenture cho thấy 98% CEO ngân hàng khẳng định tầm quan trọng của phát triển bền vững đối với thành công trong tương lai. Việc tích hợp các yếu tố này vào chiến lược và hoạt động được xem là rất cần thiết. Mô hình ngân hàng bền vững mang lại nhiều lợi ích, từ giảm thiểu ô nhiễm đến thúc đẩy tăng trưởng xanh và tăng lợi ích cho các tổ chức tài chính. Nó cũng giúp tạo dựng mối quan hệ gắn kết với khách hàng và xây dựng hình ảnh tốt trong mắt công chúng thông qua việc cung cấp các sản phẩm tài chính xanh. Khảo sát của IFC năm 2002 cho thấy 86% tổ chức báo cáo những thay đổi tích cực khi tích hợp hệ thống quản lý rủi ro môi trường và xã hội (ESMS) vào kinh doanh.

1.1. Lợi ích của Phát Triển Bền Vững với Ngân Hàng Việt Nam

Phát triển bền vững giúp gia tăng giá trị tài sản trong tương lai thông qua việc hỗ trợ các dự án xanh và thân thiện với môi trường. Điều này tạo mối quan hệ gắn kết với khách hàng và xây dựng hình ảnh tốt với công chúng bằng cách cung cấp các sản phẩm tài chính bền vững. Phát triển bền vững không chỉ mang lại lợi nhuận về mặt tài chính, mà còn góp phần vào sự phát triển của nền kinh tế xanh tại Việt Nam, hướng tới mục tiêu tăng trưởng xanh đã được chính phủ đề ra.

1.2. Các Mô Hình Phát Triển Bền Vững Ngân Hàng Tiêu Biểu

Nhiều ngân hàng lớn trên thế giới đã triển khai các mô hình phát triển bền vững, ví dụ như Alpha Bank, Barclays, và Deutsche Bank. Điều này chứng tỏ tầm quan trọng của tính bền vững trong bối cảnh hội nhập tài chính toàn cầu. Các mô hình này thường tập trung vào việc quản lý rủi ro môi trường và xã hội (ESG), phát triển sản phẩm tín dụng xanh, và thực hiện trách nhiệm xã hội doanh nghiệp (CSR).

II. Thách Thức Phát Triển Bền Vững Ngân Hàng Thương Mại Việt Nam

Mặc dù có tiềm năng lớn, phát triển bền vững tại các ngân hàng thương mại Việt Nam vẫn còn ở giai đoạn đầu. Một số ngân hàng đã bắt đầu quan tâm đến việc lồng ghép các vấn đề môi trường vào quyết định tín dụng và thực hiện các biện pháp tiết kiệm chi phí về môi trường. Tuy nhiên, chưa có ngân hàng nào phát triển theo mô hình ngân hàng bền vững hoàn chỉnh. Các ngân hàng nhà nước (NHTMNN) vẫn đóng vai trò chủ chốt trong hệ thống, nhưng chưa có ngân hàng nào trong số này kinh doanh theo mô hình bền vững. Nhiều rào cản tồn tại, bao gồm thiếu hệ thống quản lý rủi ro môi trường và xã hội, giải pháp thực hiện còn hạn chế, khung pháp lý chưa hoàn thiện và hạn chế về nguồn lực. Phát triển bền vững ngân hàng đòi hỏi sự cân bằng giữa năng lực tài chính, trách nhiệm môi trường và lợi ích của các bên liên quan. Ngân hàng Nhà nước cần có những chính sách cụ thể để khuyến khích các NHTM áp dụng các tiêu chuẩn ESG.

2.1. Khung Pháp Lý và Chính Sách Hỗ Trợ Phát Triển Bền Vững

Thiếu một khung pháp lý hoàn chỉnh và các chính sách hỗ trợ rõ ràng là một thách thức lớn. Việc thiếu các tiêu chuẩn và hướng dẫn cụ thể về báo cáo phát triển bền vững và ESG khiến các ngân hàng khó khăn trong việc đo lường và đánh giá hiệu quả của các hoạt động bền vững. Cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa Ngân hàng Nhà nước và các bộ, ngành liên quan để xây dựng một khung pháp lý đồng bộ, khuyến khích các NHTM tham gia vào các hoạt động tài chính xanh.

2.2. Nguồn Lực và Năng Lực Cán Bộ Ngân Hàng

Hạn chế về nguồn lực tài chính và năng lực cán bộ là một rào cản khác. Việc triển khai các hoạt động bền vững đòi hỏi đầu tư vào công nghệ, đào tạo nhân lực và phát triển các sản phẩm tài chính xanh. Nhiều cán bộ ngân hàng còn thiếu kiến thức và kỹ năng về quản trị rủi ro môi trường và xã hội và tài chính bền vững. Cần có các chương trình đào tạo chuyên sâu để nâng cao năng lực cho cán bộ ngân hàng, giúp họ hiểu rõ hơn về các vấn đề ESG và có thể áp dụng các nguyên tắc phát triển bền vững vào hoạt động hàng ngày.

2.3 Nhận thức về Phát Triển Bền Vững ESG

Nhận thức của khách hàng và doanh nghiệp về phát triển bền vững còn hạn chế. Nhiều doanh nghiệp vẫn chưa nhận thức được tầm quan trọng của việc thực hiện các hoạt động bền vững và chưa sẵn sàng tiếp cận các sản phẩm tài chính xanh. Cần có các chương trình truyền thông và giáo dục để nâng cao nhận thức của cộng đồng về lợi ích của phát triển bền vững và khuyến khích các doanh nghiệp áp dụng các tiêu chuẩn ESG trong hoạt động kinh doanh.

III. Giải Pháp Phát Triển Bền Vững Ngân Hàng Thương Mại Việt Nam

Để thúc đẩy phát triển bền vững tại các ngân hàng thương mại Việt Nam, cần có một loạt các giải pháp đồng bộ trên nhiều phương diện. Điều này bao gồm nâng cao mức độ ổn định và lành mạnh của các ngân hàng, hoàn thiện hệ thống quản lý rủi ro môi trường và xã hội, nâng cao chất lượng nguồn nhân lực, ứng dụng công nghệ và đa dạng hóa sản phẩm tài chính bền vững. Phát triển bền vững bao gồm ba trụ cột chính: năng lực tài chính lành mạnh, hiệu quả, có trách nhiệm với môi trường và cân bằng lợi ích của các bên liên quan. Ngân hàng Nhà nước có vai trò quan trọng trong việc tạo điều kiện thuận lợi cho phát triển bền vững thông qua việc xây dựng các chính sách và quy định phù hợp.

3.1. Nâng Cao Ổn Định và Lành Mạnh Tài Chính Ngân Hàng

Một hệ thống ngân hàng ổn định và lành mạnh là nền tảng cho phát triển bền vững. Điều này đòi hỏi các ngân hàng phải duy trì tỷ lệ an toàn vốn (CAR) ở mức cao, quản lý rủi ro tín dụng một cách hiệu quả và nâng cao chất lượng tài sản. Việc tái cấu trúc ngân hàng và xử lý nợ xấu cần được tiếp tục để đảm bảo sự an toàn và bền vững của hệ thống.

3.2. Hoàn Thiện Hệ Thống Quản Lý Rủi Ro Môi Trường Xã Hội

Các ngân hàng cần xây dựng và hoàn thiện hệ thống quản lý rủi ro môi trường và xã hội (ESMS) để đánh giá và quản lý các tác động tiềm ẩn của các dự án mà họ tài trợ. Hệ thống này cần bao gồm các quy trình sàng lọc, đánh giá, giám sát và báo cáo về các vấn đề ESG. Việc áp dụng các tiêu chuẩn quốc tế như Nguyên tắc Xích đạo (Equator Principles) có thể giúp các ngân hàng nâng cao hiệu quả quản lý rủi ro môi trường và xã hội.

3.3 Đa dạng hóa Sản phẩm Cung cấp Tài chính Bền Vững

Cần tập trung vào việc đa dạng hóa sản phẩm và cung cấp các dịch vụ tài chính bền vững, bao gồm tín dụng xanh, tài trợ dự án năng lượng tái tạo, và các sản phẩm tài chính có tác động tích cực đến môi trường và xã hội. Việc phát triển các sản phẩm tài chính xanh cần đi kèm với việc nâng cao nhận thức của khách hàng về lợi ích của các sản phẩm này.

IV. Ứng Dụng Công Nghệ và Phát Triển Bền Vững Ngân Hàng Việt Nam

Việc ứng dụng công nghệ tài chính (Fintech) đóng vai trò quan trọng trong việc thúc đẩy phát triển bền vững tại các ngân hàng thương mại Việt Nam. Fintech có thể giúp các ngân hàng giảm chi phí hoạt động, tăng cường hiệu quả quản lý rủi ro, và cung cấp các dịch vụ tài chính tiện lợi và dễ tiếp cận hơn cho khách hàng. Đặc biệt, Fintech có thể giúp các ngân hàng tiếp cận các phân khúc khách hàng mới, bao gồm các doanh nghiệp nhỏ và vừa (DNNVV) và các hộ gia đình có thu nhập thấp, từ đó thúc đẩy tài chính toàn diện. Đồng thời ứng dụng công nghệ vào các giải pháp cho biến đổi khí hậu.

4.1. Chuyển Đổi Số và Tăng Cường Hiệu Quả Hoạt Động

Chuyển đổi số giúp các ngân hàng tối ưu hóa quy trình hoạt động, giảm thiểu sử dụng giấy tờ, và tiết kiệm năng lượng. Việc sử dụng các nền tảng trực tuyến và di động giúp các ngân hàng cung cấp dịch vụ nhanh chóng và tiện lợi hơn cho khách hàng, đồng thời giảm thiểu tác động đến môi trường.

4.2. Fintech và Tài Chính Toàn Diện

Fintech có thể giúp các ngân hàng tiếp cận các phân khúc khách hàng chưa được phục vụ hoặc phục vụ chưa đầy đủ bởi các ngân hàng truyền thống. Các giải pháp Fintech như cho vay ngang hàng (P2P lending) và thanh toán di động có thể giúp các DNNVV và các hộ gia đình có thu nhập thấp tiếp cận các dịch vụ tài chính với chi phí thấp và thủ tục đơn giản.

4.3 Quản lý Rủi ro Biến đổi Khí hậu

Ứng dụng công nghệ để đánh giá và quản lý rủi ro liên quan đến biến đổi khí hậu, bao gồm việc sử dụng dữ liệu lớn (Big Data) và trí tuệ nhân tạo (AI) để phân tích các kịch bản khí hậu và đánh giá tác động đến các danh mục đầu tư của ngân hàng. Điều này giúp các ngân hàng đưa ra các quyết định đầu tư thông minh hơn và giảm thiểu rủi ro liên quan đến khí hậu.

V. Nghiên Cứu Thực Tiễn Đánh Giá Phát Triển Bền Vững Ngân Hàng

Nghiên cứu thực tiễn về phát triển bền vững tại các ngân hàng thương mại Việt Nam cần tập trung vào việc đánh giá hiệu quả của các hoạt động bền vững và xác định các yếu tố thành công và thất bại. Nghiên cứu nên sử dụng cả phương pháp định tính và định lượng để thu thập dữ liệu và phân tích các tác động của phát triển bền vững đến hiệu quả hoạt động, rủi ro và uy tín của ngân hàng. Đồng thời đánh giá hiệu quả hoạt động ngân hàng khi áp dụng ESG. Các nghiên cứu trước đây đã chỉ ra rằng việc áp dụng các nguyên tắc ESG có thể giúp các ngân hàng cải thiện hiệu quả hoạt động và giảm thiểu rủi ro trong dài hạn.

5.1. Các Tiêu Chí Đánh Giá Phát Triển Bền Vững Ngân Hàng

Cần xây dựng một bộ tiêu chí đánh giá phát triển bền vững phù hợp với đặc điểm của hệ thống ngân hàng thương mại Việt Nam. Bộ tiêu chí này nên bao gồm các chỉ số về kinh tế, môi trường và xã hội, ví dụ như tỷ lệ tín dụng xanh, mức độ giảm thiểu khí thải, và các hoạt động trách nhiệm xã hội doanh nghiệp. Việc sử dụng các tiêu chuẩn quốc tế như GRI (Global Reporting Initiative) và SASB (Sustainability Accounting Standards Board) có thể giúp đảm bảo tính so sánh và minh bạch của báo cáo phát triển bền vững.

5.2. Phương Pháp Nghiên Cứu Định Tính và Định Lượng

Nghiên cứu nên sử dụng phương pháp định tính để thu thập thông tin từ các cuộc phỏng vấn với các nhà quản lý ngân hàng, các chuyên gia và các bên liên quan khác. Phương pháp định lượng nên được sử dụng để phân tích dữ liệu tài chính, dữ liệu môi trường và dữ liệu xã hội và đánh giá các tác động của phát triển bền vững đến hiệu quả hoạt động và rủi ro của ngân hàng.

VI. Tương Lai Phát Triển Bền Vững Ngân Hàng Thương Mại Việt Nam

Tương lai của phát triển bền vững tại các ngân hàng thương mại Việt Nam phụ thuộc vào sự cam kết và hành động của tất cả các bên liên quan, bao gồm Ngân hàng Nhà nước, các ngân hàng thương mại, các doanh nghiệp và cộng đồng. Phát triển bền vững không chỉ là một xu hướng nhất thời mà là một yêu cầu tất yếu để đảm bảo sự phát triển kinh tế bền vững và bao trùm. Bằng cách áp dụng các nguyên tắc ESG, các ngân hàng có thể đóng góp vào việc xây dựng một tương lai tươi sáng hơn cho Việt Nam và cho toàn thế giới. Cần có sự hợp tác chặt chẽ giữa các ngân hàng, các tổ chức phi chính phủ và các tổ chức quốc tế để chia sẻ kinh nghiệm và học hỏi các bài học thành công về phát triển bền vững. Cần chú trọng đến đạo đức kinh doanh ngân hàng.

6.1. Định Hướng Phát Triển Đến Năm 2030 và Tầm Nhìn Xa Hơn

Cần xây dựng một lộ trình phát triển bền vững rõ ràng cho ngành ngân hàng đến năm 2030 và tầm nhìn xa hơn. Lộ trình này nên bao gồm các mục tiêu cụ thể về tín dụng xanh, giảm thiểu khí thải, và các hoạt động trách nhiệm xã hội doanh nghiệp. Việc giám sát và đánh giá tiến độ thực hiện lộ trình này cần được thực hiện thường xuyên và minh bạch.

6.2. Vai Trò của Chính Sách và Khung Pháp Lý Hỗ Trợ

Ngân hàng Nhà nước đóng vai trò quan trọng trong việc tạo ra một môi trường chính sách và pháp lý thuận lợi cho phát triển bền vững. Điều này bao gồm việc ban hành các quy định về báo cáo phát triển bền vững, khuyến khích các ngân hàng áp dụng các tiêu chuẩn ESG, và hỗ trợ các hoạt động tài chính xanh.

6.3 Hợp tác quốc tế và chia sẻ kinh nghiệm.

Việc tăng cường hợp tác quốc tế và chia sẻ kinh nghiệm với các nước tiên tiến về phát triển bền vững ngân hàng là rất quan trọng. Điều này có thể giúp các ngân hàng Việt Nam học hỏi các bài học thành công và áp dụng các phương pháp tốt nhất vào thực tiễn của mình. Đồng thời, hợp tác quốc tế cũng có thể giúp các ngân hàng tiếp cận các nguồn tài chính và công nghệ mới để hỗ trợ các hoạt động bền vững.

Trích đoạn nội dung tài liệu

NGÂN HÀNG NHÀ NƢỚC VIỆT NAM BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO HỌC VIỆN NGÂN HÀNG -----∞∞----- BÙI KHẮC HOÀI PHƢƠNG PHÁT TRIỂN BỀN VỮNG C C NGÂN HÀNG THƢƠNG MẠI VIỆT NAM LUẬN ÁN TIẾN SĨ KINH TẾ HÀ NỘI – 2019 NGÂN HÀNG NHÀ NƢỚC VIỆT NAM BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO HỌC VIỆN NGÂN HÀNG -----∞∞----- BÙI KHẮC HOÀI PHƢƠNG PHÁT TRIỂN BỀN VỮNG C C NGÂN HÀNG THƢƠNG MẠI VIỆT NAM CHUYÊN NGÀNH: TÀI CHÍNH – NGÂN HÀNG MÃ SỐ: 9340201 LUẬN ÁN TIẾN SĨ KINH TẾ NGƢỜI HƢỚNG DẪN KHOA HỌC: 1.TS TÔ KIM NGỌC 2.TS NGUYỄN THỊ MÙI HÀ NỘI - 2019 i LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi. Các số liệu đã nêu trong luận án có nguồn gốc rõ ràng, được trích dẫn đúng quy định và kết quả của luận án là trung thực. Ngƣời cam đoan NCS. Bùi Khắc Hoài Phƣơng ii LỜI CẢM ƠN Để hoàn thành luận án là tổng hợp quá trình học tập, nghiên cứu nghiêm túc nổ lực của bản thân.

Tác giả còn nhận được sự giúp đỡ quý báu từ các cơ quan, tổ chức và cá nhân đã đồng hành trong suốt quá trình nghiên cứu của mình. Tác giả xin chân thành gửi lời cảm ơn đến: Hai giảng viên hướng dẫn là PGS.TS Tô Kim Ngọc và PGS.TS Nguyễn Thị Mùi đã tận tình định hướng, giúp đỡ và động viên tác giả trong suốt quá trình nghiên cứu từ khi nhận tên đề tài đến khi kết thúc luận án. Các Thầy, Cô trong khoa Tài chính – Ngân hàng, khoa Sau Đại học của Học viện ngân hàng đã tạo môi trường học tập thuận lợi nhất cho nghiên cứu sinh. Cảm ơn các Thầy, Cô trong hội đồng các cấp đã có những góp ý giúp nghiên cứu sinh hoàn thiện luận án tốt hơn.

Cảm ơn các chuyên gia, nhà quản lý ngân hàng trong việc góp ý trực tiếp và phản hồi vào phiếu khảo sát giúp nghiên cứu sinh hoàn thiện luận án. Cuối cùng, tác giả xin chân thành cảm ơn gia đình, bạn bè, anh chị đồng nghiệp đã luôn hỗ trợ, giúp đỡ, động viên hoàn thành luận án. Hà Nội, ngày tháng năm 2019 Tác giả Bùi Khắc Hoài Phƣơng iii MỤC LỤC CHƢƠNG 1: NHỮNG VẤN ĐỀ UẬN CƠ ẢN VỀ PHÁT TRIỂN BỀN VỮNG NGÂN HÀNG THƢƠNG MẠI.1 QUAN ĐIỂM, CÁC NGUYÊN TẮC VÀ MÔ HÌNH PHÁT TRIỂN BỀN VỮNG NGÂN HÀNG THƢƠNG MẠI .1 Quan điểm về phát triển bền vững .2 Quan điểm phát triển Ngân hàng bền vững.3 Các mô hình phát triển bền vững ngân hàng thương mại. HỆ THỐNG TIÊU CHÍ Đ NH GIÁ PHÁT TRIỂN BỀN VỮNG NGÂN HÀNG THƢƠNG MẠI .1 Nhóm các tiêu chí đánh giá ngân hàng bền vững về kinh tế .2 Nhóm các tiêu chí đánh giá ngân hàng bền vững về xã hội .3 Nhóm các tiêu chí đánh giá ngân hàng bền vững về m i trư ng .4 Cung cấp sản phẩm bền vững .3 KINH NGHIỆM PHÁT TRIỂN BỀN VỮNG NGÂN HÀNG THƢƠNG MẠI CỦA MỘT SỐ NƢỚC VÀ BÀI HỌC CHO VIỆT NAM .1 Kinh nghiệm phát triển bền vững NHTM ở một số nước .2 Bài học về phát triển bền vững cho các NHTM Việt Nam .4 ĐIỀU KIỆN PHÁT TRIỂN BỀN VỮNG NGÂN HANG THƢƠNG MAI.

56 CHƢƠNG 2: THỰC TRẠNG PHÁT TRIỂN BỀN VỮNG C C NGÂN HÀNG THƢƠNG MẠI VIỆT NAM GIAI ĐOẠN 2008- 2017. HỆ THỐNG NHTM VIỆT NAM TỪ 2011 ĐẾN NAY .1 Quy m và cơ cấu của hệ thống ngân hàng thương mại Việt Nam .2 Tình hình hoạt động kinh doanh của các NHTM .2 THỰC TRẠNG PHÁT TRIỂN BỀN VỮNG CAC NGÂN HÀNG THƢƠNG MẠI VIỆT NAM .1 Khung pháp lý về phát triển bền vững các ngân hàng thương mại .2 Nhóm các tiêu chí đánh giá ngân hàng bền vững về kinh tế .3 Nhóm các tiêu chí đánh giá ngân hàng bền vững về xã hội .4 Nhóm các tiêu chí đánh giá ngân hàng bền vững về m i trư ng .5 ung cấp sản phẩm tài chính bền vững.3 Đ NH GIÁ THỰC TRẠNG PHÁT TRIỂN BỀN VỮNG CỦA CỦA CÁC NGÂN HÀNG THƢƠNG MẠI VIỆT NAM .1 Những kết quả đạt được .2 Những hạn chế và nguyên nhân.118 KẾT LUẬN CHƢƠNG 2. 129 CHƢƠNG 3: GIẢI PHÁP PHÁT TRIỂN BỀN VỮNG C C NGÂN HÀNG THƢƠNG MẠI VIỆT NAM GIAI ĐOẠN 2019-2025 .1 CÁC CƠ HỘI, THÁCH THỨC ĐỐI VỚI PHAT TRIÊN BÊN VƢNG HÊ THÔNG NHTM VIỆT NAM TRONG XU THÊ HÔI NHÂP .1 Xu thế phát triển bền vững hệ thống NHTM.2 Định hướng phát triển bền vững các NHTM Việt Nam đến năm 2025 .2 GIẢI PHÁP PHÁT TRIỂN BỀN VỮNG CÁC NGÂN HÀNG THƢƠNG MẠI VIỆT NAM .1 Nâng cao mức độ ổn định và lành mạnh của các ngân hàng thương mại 134 3.2 Hoàn thiện hệ thống quản lý rủi ro m i trư ng và xã hội .3 Nâng cao chất ượng nguồn nhân lực cho phát triển bền vững .4 Giải pháp về ứng dụng công nghệ hướng đến phát triển bền vững .5 iải pháp đa dạng hóa sản phẩm và cung cấp tài chính bền vững .7 Các giải pháp hỗ trợ phát triển bền vững ngân hàng thương mại .1 Đối với Chính phủ và các Bộ, ngành liên quan .2 Đối với Ngân hàng Nhà nước .3 Đối với Ngân hàng thương mại .4 Đối với các doanh nghiệp vay vốn.158 KẾT LUẬN CHƢƠNG 3. 160 v DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT Từ viết tắt Tiếng Anh Tiếng Việt BĐH Ban điều hành CAR Capital Adequacy Tỷ lệ an toàn vốn tối thiểu CBNV Cán bộ nhân viên Sustainable corporate CSR Trách nhiệm của công ty bền vững Responsibility Comprehensive and Hiệp định Đối tác toàn diện và tiến bộ CPTPP Progressive Agreement for xuyên Thái Bình Dương Trans-Pacific Partnership small and medium DNNVV Doanh nghiệp nhỏ và vừa sized enterprises The Dow Jones DJSI Chỉ số bền vững Dow Jones Sustainability Indices EE Energy efficiency Hiệu quả năng lượng European Economic EEC Cộng đồng Kinh tế châu Âu Community EPs Equator Principles Các nguyên tắc xích đạo The Equator Principles Định chế Tài chính Tham gia Nguyên EPFIs Financial Institutions tắc Xích đạo Environmental and Social ESMS Hệ thống quản lý môi trường và xã hội Management System E&S Environmental and Social Môi trường và xã hội The Global Alliance for Liên minh toàn cầu về các giá trị của GABV Banking Values ngân hàng GCTF Green Credit Trust Fund Quỹ ủy thác tín dụng xanh HĐQT Hội đồng Quản trị International Organization ISO Tổ chức tiêu chuẩn hoá quốc tế for Standardization IFC International finance Công ty tài chính quốc tế thuộc Ngân vi corporation hàng Thế giới LDR Tỷ lệ dư nợ so với tổng tiền gửi NHTM Ngân hàng thương mại NHTMNN Ngân hàng thương mại nhà nước NHTMCP Ngân hàng thương mại cổ phần NIM Net Interest Margin Tỷ lệ thu nhập lãi cận biên NHBV Ngân hàng bền vững RE Renewable energies Năng lượng tái tạo Tỷ lệ lợi nhuận thuần so với tổng tài ROA Return on Asset sản ROE Return On Equity Lợi nhuận thuần so với vốn chủ sở hữu Socially Responsible SRI Đầu tư trách nhiệm xã hội Investments TCVM Tài chính vi mô TCTD Tổ chức tín dụng UN Global United Nations Global Hiệp ước Toàn cầu Liên Hợp Quốc Compact Compact Công ty Quản lý tài sản của tổ chức tín VAMC dụng Việt Nam vii DANH MỤC BẢNG Bảng 1.1: Các quốc gia thành lập khung chính sách phát triển bền vững hệ thống ngân hàng .2: Các giai đoạn phát triển sản phẩm bền vững toàn diện .1: Số lượng các TCTD giai đoạn 2012-2017.2: Tài sản và nguồn vốn của các tổ chức tín dụng năm 2017 .3: Một số chỉ tiêu hoạt động của NHTM .4: Hệ số CAR của NHTM .5: Tỷ lệ vốn ngắn hạn cho vay trung dài hạn của NHTM .6: Tốc độ tăng vốn chủ sở hữu của NHTM .7: Mô tả tỷ lệ đòn bẩy tài chính .8: Tỷ lệ đòn bẩy tài chính trung bình giai đoạn 2008-2017 .9: Mô tả các tiêu chí phản ánh rủi ro tín dụng .10: Nhóm tiêu chí về khả năng sinh lời của NHTM giai đoạn 2008-2017 .11: Mô tả khả năng sinh lời .12: Tốc độ tăng tổng tài sản của NHTM .13: Tốc độ tăng dư nợ của NHTM .14: Tốc độ tăng thu nhập thuần của NHTM .15: Mô tả các tiêu chí phản ánh năng lực quản lý .16: Tiêu chí dư nợ so với tổng tiền gửi của NHTM giai đoạn 2008-2017 .17: Cơ cấu sở hữu của NHTM năm 2017 .18: Kết quả thoái vốn của VCB tại các tổ chức.19: Đầu tư vào an sinh xã hội của NHTM năm 2017.

103 viii DANH MỤC BIỂU ĐỒ Biểu đồ 2.1: Số lượng các TCTD giai đoạn 2012-2017 .1: Hệ số CAR của hệ thống ngân hàng thương mại .2: Tổng vốn chủ sở hữu của các NHTM năm 2017 .3: Chất lượng tài sản của NHTM giai đoạn 2007-2017 .4: Tỷ lệ tiền gửi khách hàng so với tổng tài sản giai đoạn 2008-2017 .5: Tỷ lệ dự trữ thanh khoản giai đoạn 2008-2017 của NHTM.6: Tỷ lệ khả năng chi trả năm 2017 của NHTM .7: Số lượng chi nhánh và phòng giao dịch của NHTM năm 2017 .8: Số lượng ATM và POS của NHTM .9: Số lượng thẻ của NHTM .10: Tỷ lệ an toàn vốn tối thiểu của NHTM năm 2017 .11: Tỷ lệ nợ trung hạn, dài hạn so với tổng dư nợ năm 2017 .12: Tỷ lệ tiền gửi không kỳ hạn và có kỳ hạn so với tổng tiền gửi khách hàng năm 2017.13: Thu nhập lãi thuần và ngoài lãi của các NHTM bình quân giai đoạn 2008-2017 .14: Cơ cấu thu nhập bình quân của NHTM .15: Tỷ trọng thu nhập ngoài lãi so với tổng thu nhập của các nước trong khu vực Euro .16: Nợ xấu của NHTM .17: Thu nhập bình quân một tháng của người lao động. 97 ix DANH MỤC HÌNH Hình 1.1: Các trụ cột của phát triển bền vững .2 Các mức độ phát triển bền vững ngân hàng thương mại .3: Mô hình ngân hàng bền vững kêt hợp với kinh doanh truyền thống .4: Các nguyên tắc về NHBV của GABV .5: Phân loại dự án theo PROPER .6: Danh mục sản phẩm của KfW .1: Số lượng các NHTM giai đoạn 2012-2017 .2: Số chi nhánh ngân hàng trên 100.000 người lớn. Tính cấp thiết của đề tài Tính bền vững trong hoạt động ngân hàng được bàn luận ngày càng nhiều tại các nước phát triển kể từ cuộc khủng hoảng tài chính năm 2008. Các nhà quản lý ngân hàng tin rằng thực hiện bền vững có ý nghĩa vô cùng quan trọng đối với thành công của ngân hàng trong tương lai.

Họ cũng tin tưởng vào sự cần thiết của việc gắn các vấn đề môi trường và xã hội trong hoạt động kinh doanh của mình. Trong khoảng thời gian này, Peter Sands, Tổng giám đốc của Standard Chartered, viết trong Báo cáo Đánh giá Bền vững của ngân hàng năm 2009 rằng "Đối với một ngân hàng, cuộc khủng hoảng chúng ta vừa mới trải qua việc duy trì tính bền vững không còn là một sự lựa chọn nữa.