Luận văn thạc sĩ: Phát huy vai trò của đội ngũ giảng viên tại Đại học Thái Nguyên

Luận văn thạc sĩ triết học phân tích vai trò đội ngũ giảng viên tại Đại học Thái Nguyên, đề xuất giải pháp phát huy hiệu quả trong giáo dục hiện nay.

• Tác giả: Trần Thị Lan
• Trường học: Đại học Quốc gia Hà Nội
• Chuyên ngành: Chủ nghĩa xã hội khoa học
• Đề tài: Phát huy vai trò giảng viên Đại học Thái Nguyên trong triết học hiện nay
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2007
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• 1. CHƯƠNG 1: ĐẶC DIỆM VÀ VAI TRÒ CỦA ĐỘI NGŨ GIẢNG VIÊN TRONG GIÁO DỤC - ĐÀO TẠO
• 1.1. Đội ngũ giảng viên - bộ phận đặc thù của trí thức giáo dục đại học
• 1.2. Quan niệm về trí thức GDĐH
• 1.3. Khái niệm GD - ĐT
• 1.4. Trí thức GD - ĐT
• 1.5. Sự nghiệp GD - ĐT ở nước ta
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG PHÁT HUY VAI TRÒ CỦA ĐỘI NGŨ GIẢNG VIÊN Ở ĐẠI HỌC
• 2.1. Đại học Thái Nguyên trong tiến trình nâng cao chất lượng đào tạo
• 2.2. Khái quát thực trạng phát huy vai trò DNGV ở ĐHTN
• 2.3. Nguyên nhân của thực trạng
• 2.4. Một số vấn đề đặt ra
• 3. CHƯƠNG 3: PHƯƠNG HƯỚNG VÀ GIẢI PHÁP CHỦ YẾU NHẰM PHÁT HUY VAI TRÒ CỦA ĐỘI NGŨ GIẢNG VIÊN Ở ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN
• 3.1. Những căn cứ làm cơ sở cho việc đề xuất phương hướng
• 3.2. Phương hướng phát huy vai trò DNGV ở ĐHTN
• 3.3. Những giải pháp chủ yếu phát huy vai trò DNGV ở ĐHTN
• 3.3.1. Đổi mới mục tiêu, nội dung và phương pháp giảng dạy
• 3.3.2. Đổi mới phương thức đánh giá chất lượng giảng viên
• 3.3.3. Giáo dục nâng cao ý thức, tinh thần trách nhiệm, phẩm chất chính trị và đạo đức
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Vai trò của giảng viên Đại học Thái Nguyên trong triết học hiện nay

Giảng viên Đại học Thái Nguyên đóng vai trò quan trọng trong việc phát triển triết học Việt Nam hiện nay. Họ không chỉ là người truyền đạt kiến thức mà còn là nhà nghiên cứu, góp phần định hướng tư duy và nhận thức xã hội. Triết học đương đại đòi hỏi sự kết hợp giữa lý luận và thực tiễn, và giảng viên triết học tại Đại học Thái Nguyên đang nỗ lực đáp ứng yêu cầu này. Họ tham gia vào các dự án nghiên cứu triết học, đóng góp vào sự phát triển của học thuật triết học và giáo dục triết học.

1.1. Vai trò giáo dục và nghiên cứu

Giảng viên Đại học Thái Nguyên không chỉ giảng dạy mà còn thực hiện các công trình nghiên cứu triết học. Họ là cầu nối giữa lý thuyết và thực tiễn, giúp sinh viên hiểu sâu hơn về các vấn đề xã hội. Triết học và giáo dục luôn song hành, và giảng viên triết học đóng vai trò quan trọng trong việc hình thành tư duy phản biện cho thế hệ trẻ.

1.2. Đóng góp vào phát triển xã hội

Giảng viên Đại học Thái Nguyên không chỉ giới hạn trong phạm vi giảng đường mà còn tham gia vào các hoạt động xã hội. Họ góp phần giải quyết các vấn đề thực tiễn thông qua triết học và xã hội. Điều này thể hiện rõ trong các công trình nghiên cứu và bài giảng của họ, mang lại giá trị thiết thực cho cộng đồng.

II. Thực trạng phát huy vai trò giảng viên Đại học Thái Nguyên

Thực trạng phát huy vai trò của giảng viên Đại học Thái Nguyên trong triết học hiện nay còn nhiều thách thức. Mặc dù đã có những thành tựu đáng kể, nhưng vẫn tồn tại những hạn chế như thiếu nguồn lực và áp lực công việc. Giảng viên đại học cần được hỗ trợ nhiều hơn để phát huy tối đa tiềm năng của mình.

2.1. Những thành tựu đạt được

Giảng viên Đại học Thái Nguyên đã đạt được nhiều thành tựu trong giảng dạy triết học và nghiên cứu triết học. Họ đã xuất bản nhiều công trình có giá trị, góp phần vào sự phát triển của triết học Việt Nam. Điều này thể hiện qua sự công nhận của cộng đồng học thuật và xã hội.

2.2. Những hạn chế và nguyên nhân

Một số giảng viên đại học gặp khó khăn trong việc cân bằng giữa giảng dạy và nghiên cứu. Áp lực công việc và thiếu nguồn lực là những nguyên nhân chính dẫn đến tình trạng này. Điều này đòi hỏi sự quan tâm và hỗ trợ từ phía nhà trường và xã hội.

III. Phương hướng và giải pháp phát huy vai trò giảng viên

Để phát huy vai trò của giảng viên Đại học Thái Nguyên trong triết học hiện nay, cần có những giải pháp cụ thể và thiết thực. Đổi mới phương pháp giảng dạy, tạo động lực làm việc, và nâng cao chất lượng đào tạo là những yếu tố then chốt. Giảng viên và nghiên cứu cần được hỗ trợ để phát triển toàn diện.

3.1. Đổi mới phương pháp giảng dạy

Việc đổi mới phương pháp giảng dạy là cần thiết để giảng viên Đại học Thái Nguyên có thể truyền đạt kiến thức một cách hiệu quả hơn. Sử dụng công nghệ và phương pháp giảng dạy hiện đại sẽ giúp sinh viên tiếp cận triết học một cách dễ dàng và thú vị hơn.

3.2. Tạo động lực và hỗ trợ nghiên cứu

Tạo động lực làm việc và hỗ trợ nghiên cứu là yếu tố quan trọng để giảng viên đại học phát huy tối đa tiềm năng của mình. Nhà trường cần có chính sách khuyến khích và hỗ trợ tài chính để giảng viên và học thuật có thể tập trung vào các công trình nghiên cứu chất lượng cao.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong bối cảnh toàn cầu hóa và sự phát triển mạnh mẽ của nền kinh tế tri thức, việc nâng cao chất lượng giáo dục đại học (GDĐH) trở thành một yêu cầu cấp thiết đối với các quốc gia, trong đó có Việt Nam. Theo ước tính, đội ngũ giảng viên (DNGV) đóng vai trò trung tâm trong việc nâng cao chất lượng đào tạo đại học, góp phần phát triển nguồn nhân lực trình độ cao phục vụ công cuộc công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước. Luận văn tập trung nghiên cứu thực trạng phát huy vai trò của DNGV tại Đại học Thái Nguyên (ĐHTN) trong giai đoạn từ năm 2000 đến nay, nhằm làm rõ những thành tựu, hạn chế và đề xuất giải pháp nâng cao hiệu quả hoạt động của đội ngũ này.

Mục tiêu nghiên cứu là phân tích đặc điểm, vị trí, vai trò của DNGV trong GD - ĐT, khảo sát thực trạng phát huy vai trò của họ tại ĐHTN, đồng thời đề xuất phương hướng và giải pháp nhằm phát huy tối đa vai trò của DNGV trong đào tạo và nghiên cứu khoa học (NCKH). Phạm vi nghiên cứu tập trung vào các trường đại học, cao đẳng trực thuộc ĐHTN, với dữ liệu thu thập từ năm 2000 đến 2007. Ý nghĩa nghiên cứu thể hiện qua việc cung cấp cơ sở khoa học cho công tác quản lý, xây dựng và phát triển đội ngũ giảng viên, góp phần nâng cao chất lượng đào tạo đại học, đáp ứng yêu cầu phát triển kinh tế - xã hội và hội nhập quốc tế.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn dựa trên nền tảng lý luận của Chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh và các quan điểm, đường lối của Đảng về phát huy nhân tố con người trong giáo dục và đào tạo. Hai lý thuyết trọng tâm được áp dụng gồm:

1. Lý thuyết về trí thức và lao động trí óc: Trí thức được hiểu là tầng lớp lao động trí óc sáng tạo, có trình độ học vấn và chuyên môn cao, đóng vai trò quan trọng trong phát triển xã hội. DNGV là bộ phận đặc thù của trí thức giáo dục đại học, vừa là nhà giáo, vừa là nhà khoa học, có nhiệm vụ truyền thụ tri thức, rèn luyện kỹ năng và phẩm chất cho người học.

2. Lý thuyết về phát huy vai trò chủ thể trong tổ chức: Phát huy vai trò của DNGV là quá trình tạo điều kiện vật chất và tinh thần để đội ngũ này phát triển năng lực, khả năng chủ động, tích cực, sáng tạo trong giảng dạy và NCKH, góp phần nâng cao chất lượng đào tạo.

Các khái niệm chính bao gồm: đội ngũ giảng viên, giáo dục đại học, năng lực sư phạm, phẩm chất chính trị - đạo đức, nghiên cứu khoa học, đổi mới phương pháp giảng dạy.

Phương pháp nghiên cứu

Luận văn sử dụng phương pháp duy vật biện chứng và duy vật lịch sử kết hợp với các phương pháp liên ngành như phân tích, tổng hợp, so sánh, thống kê và điều tra xã hội học. Nguồn dữ liệu chính bao gồm:

• Số liệu thống kê về cơ cấu, trình độ, độ tuổi, số lượng giảng viên tại ĐHTN từ năm 2000 đến 2007.
• Kết quả điều tra xã hội học với 500 phiếu khảo sát dành cho cán bộ giảng viên.
• Tài liệu pháp luật, văn bản quy định về nhiệm vụ và tiêu chuẩn giảng viên.
• Các báo cáo, tài liệu nội bộ của ĐHTN về công tác đào tạo, bồi dưỡng và quản lý đội ngũ giảng viên.

Cỡ mẫu khảo sát là 500 cán bộ giảng viên, được chọn theo phương pháp chọn mẫu ngẫu nhiên có chủ đích nhằm đảm bảo tính đại diện cho các trường, khoa trực thuộc ĐHTN. Phân tích dữ liệu được thực hiện bằng phương pháp thống kê mô tả, so sánh tỷ lệ phần trăm và đánh giá định tính dựa trên các tiêu chí về năng lực, phẩm chất và vai trò của giảng viên.

Timeline nghiên cứu kéo dài từ năm 2000 đến năm 2007, tập trung đánh giá sự biến đổi về số lượng, chất lượng và vai trò của DNGV trong giai đoạn này.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Tăng trưởng số lượng và cơ cấu đội ngũ giảng viên: Từ năm 2000 đến 2007, số lượng giảng viên tại ĐHTN tăng từ 963 lên 1547 người, trong đó giảng viên biên chế chiếm 1104 người, giảng viên hợp đồng 433 người. Tỷ lệ giảng viên dưới 35 tuổi tăng từ 12,89% lên 17,51%, thể hiện nỗ lực trẻ hóa đội ngũ. Tuy nhiên, tỷ lệ giảng viên trẻ vẫn còn thấp so với tổng số, gây ra sự mất cân đối về độ tuổi.

2. Nâng cao trình độ chuyên môn: Tính đến năm 2007, 42,99% giảng viên có trình độ thạc sĩ, tăng 331 người so với năm 2000. Tỷ lệ giảng viên có trình độ đại học vẫn chiếm 41,44%, trong khi tỷ lệ tiến sĩ, phó giáo sư, giáo sư là 12,86%. ĐHTN đã tạo điều kiện cho giảng viên đi đào tạo sau đại học trong và ngoài nước, góp phần nâng cao chất lượng đội ngũ.

3. Đổi mới phương pháp giảng dạy và biên soạn giáo trình: 62,4% số môn học tại ĐHTN có giáo trình mới, trong đó nhiều giáo trình được biên soạn theo hướng hiện đại, thực tiễn và phát huy tính tích cực của giảng viên và sinh viên. Các lớp tập huấn về giáo dục đại học và ứng dụng công nghệ thông tin được tổ chức thường xuyên, nâng cao năng lực sư phạm cho giảng viên.

4. Hoạt động nghiên cứu khoa học phát triển: Trong giai đoạn 2000-2007, ĐHTN đã chủ trì và thực hiện hơn 2000 đề tài nghiên cứu khoa học các cấp, đồng thời quản lý và hướng dẫn hơn 1000 công trình nghiên cứu khoa học của sinh viên. Hoạt động này góp phần nâng cao năng lực tư duy độc lập, sáng tạo và phát huy vai trò chủ động của giảng viên.

5. Phẩm chất chính trị và đạo đức nghề nghiệp: Kết quả khảo sát xã hội học cho thấy 93,6% giảng viên có lập trường chính trị vững vàng, 60,2% có phẩm chất đạo đức được sinh viên khen ngợi, 67% có ý thức trách nhiệm cao trong công tác đào tạo. Các phong trào thi đua và cuộc vận động “Nói không với tiêu cực trong thi cử và bệnh thành tích” được triển khai hiệu quả, góp phần nâng cao đạo đức nghề nghiệp.

Thảo luận kết quả

Sự tăng trưởng về số lượng và chất lượng đội ngũ giảng viên tại ĐHTN phản ánh nỗ lực của nhà trường trong việc xây dựng nguồn nhân lực chất lượng cao, đáp ứng yêu cầu đào tạo đa ngành và hội nhập quốc tế. Việc trẻ hóa đội ngũ tuy còn hạn chế nhưng đã có chuyển biến tích cực, giúp cân bằng giữa kinh nghiệm và sức trẻ trong giảng dạy và nghiên cứu.

Nâng cao trình độ chuyên môn và đổi mới phương pháp giảng dạy là những yếu tố then chốt giúp phát huy vai trò chủ động, tích cực và sáng tạo của giảng viên. Việc biên soạn giáo trình mới và ứng dụng công nghệ thông tin không chỉ nâng cao hiệu quả truyền đạt kiến thức mà còn kích thích sự tham gia tích cực của sinh viên, phù hợp với xu hướng giáo dục hiện đại.

Hoạt động nghiên cứu khoa học được đẩy mạnh tạo điều kiện cho giảng viên phát triển năng lực tư duy, sáng tạo và gắn kết chặt chẽ giữa giảng dạy và nghiên cứu. Điều này phù hợp với quan điểm giáo dục đại học hiện đại, coi trọng sự kết hợp giữa đào tạo và nghiên cứu.

Phẩm chất chính trị và đạo đức nghề nghiệp của giảng viên được duy trì và nâng cao thông qua các phong trào thi đua và giáo dục chính trị, góp phần xây dựng hình ảnh người thầy mẫu mực, tạo niềm tin và động lực cho sinh viên.

Tuy nhiên, sự mất cân đối về cơ cấu độ tuổi, tỷ lệ giảng viên có trình độ tiến sĩ còn thấp, cùng với những khó khăn trong công tác tuyển dụng và quản lý vẫn là những thách thức lớn cần được giải quyết để phát huy tối đa vai trò của DNGV.

Dữ liệu có thể được trình bày qua các biểu đồ về cơ cấu độ tuổi, trình độ học vấn và tỷ lệ giảng viên tham gia nghiên cứu khoa học, giúp minh họa rõ nét hơn các phát hiện trên.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Tăng cường tuyển dụng và đào tạo giảng viên trẻ có trình độ cao: ĐHTN cần xây dựng kế hoạch tuyển dụng có chiến lược, ưu tiên các ứng viên có trình độ thạc sĩ và tiến sĩ, nhằm trẻ hóa đội ngũ và đảm bảo sự phát triển bền vững. Thời gian thực hiện trong 3-5 năm tới, phối hợp với các cơ sở đào tạo trong và ngoài nước.

2. Đẩy mạnh đào tạo sau đại học và bồi dưỡng nâng cao năng lực sư phạm: Tạo điều kiện thuận lợi cho giảng viên đi học nâng cao trình độ, đặc biệt là nghiên cứu sinh, đồng thời tổ chức các khóa bồi dưỡng kỹ năng giảng dạy, ứng dụng công nghệ thông tin và đổi mới phương pháp giảng dạy. Chủ thể thực hiện là Ban Giám hiệu và các phòng chức năng, với kế hoạch hàng năm.

3. Khuyến khích và hỗ trợ hoạt động nghiên cứu khoa học: Xây dựng chính sách khuyến khích giảng viên tham gia nghiên cứu, hỗ trợ kinh phí, trang thiết bị và thời gian nghiên cứu. Tăng cường liên kết với các viện nghiên cứu, doanh nghiệp để nâng cao hiệu quả chuyển giao công nghệ. Thời gian triển khai liên tục, đánh giá định kỳ.

4. Nâng cao phẩm chất chính trị, đạo đức nghề nghiệp và trách nhiệm xã hội: Tổ chức các chương trình giáo dục chính trị, đạo đức nghề nghiệp, phong trào thi đua và các hoạt động văn hóa, thể thao nhằm xây dựng môi trường làm việc lành mạnh, tạo động lực cho giảng viên phát huy vai trò. Chủ thể là Công đoàn, các tổ chức đoàn thể trong trường, thực hiện thường xuyên.

5. Cải tiến công tác quản lý và đánh giá giảng viên: Xây dựng hệ thống đánh giá toàn diện dựa trên kết quả giảng dạy, nghiên cứu khoa học và đóng góp xã hội, kết hợp với chính sách khen thưởng, kỷ luật công bằng, minh bạch. Thời gian áp dụng trong vòng 1-2 năm, do Ban Giám hiệu và phòng tổ chức cán bộ chủ trì.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Ban lãnh đạo các trường đại học và cao đẳng: Giúp hiểu rõ về vai trò và tầm quan trọng của đội ngũ giảng viên trong nâng cao chất lượng đào tạo, từ đó xây dựng chính sách phát triển nguồn nhân lực phù hợp.

2. Cán bộ quản lý giáo dục và phòng tổ chức cán bộ: Cung cấp cơ sở khoa học để thiết kế các chương trình tuyển dụng, đào tạo, bồi dưỡng và đánh giá giảng viên hiệu quả, góp phần nâng cao năng lực đội ngũ.

3. Giảng viên đại học và cao đẳng: Nâng cao nhận thức về vị trí, vai trò và trách nhiệm của bản thân trong giảng dạy và nghiên cứu khoa học, từ đó chủ động phát triển năng lực và phẩm chất nghề nghiệp.

4. Nhà nghiên cứu và sinh viên chuyên ngành giáo dục, chủ nghĩa xã hội khoa học: Tài liệu tham khảo quý giá cho các nghiên cứu về đội ngũ trí thức, giáo dục đại học và phát triển nguồn nhân lực trong bối cảnh đổi mới giáo dục.

Câu hỏi thường gặp

1. Vai trò chính của đội ngũ giảng viên trong giáo dục đại học là gì?
   Đội ngũ giảng viên là lực lượng chủ đạo trong việc truyền thụ kiến thức, rèn luyện kỹ năng và phẩm chất cho sinh viên, đồng thời tham gia nghiên cứu khoa học để nâng cao chất lượng đào tạo và phát triển tri thức.

2. Tại sao cần trẻ hóa đội ngũ giảng viên?
   Trẻ hóa giúp cân bằng giữa kinh nghiệm và sức trẻ, tạo nguồn nhân lực kế cận có trình độ cao, năng động, sáng tạo, đáp ứng yêu cầu đổi mới và phát triển bền vững của giáo dục đại học.

3. Những khó khăn chính trong việc phát huy vai trò của giảng viên tại ĐHTN là gì?
   Bao gồm sự mất cân đối về cơ cấu độ tuổi, tỷ lệ giảng viên có trình độ tiến sĩ còn thấp, áp lực công việc, hạn chế về chính sách đãi ngộ và khó khăn trong đổi mới phương pháp giảng dạy.

4. Làm thế nào để nâng cao năng lực sư phạm của giảng viên?
   Thông qua đào tạo, bồi dưỡng kỹ năng giảng dạy, ứng dụng công nghệ thông tin, đổi mới phương pháp giảng dạy và tạo môi trường học tập, nghiên cứu tích cực cho giảng viên.

5. Hoạt động nghiên cứu khoa học ảnh hưởng thế nào đến vai trò của giảng viên?
   NCKH giúp giảng viên nâng cao kiến thức chuyên môn, phát triển tư duy sáng tạo, cải tiến phương pháp giảng dạy và góp phần đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao.

Kết luận

• Đội ngũ giảng viên tại Đại học Thái Nguyên đã có sự tăng trưởng về số lượng và nâng cao về chất lượng trong giai đoạn 2000-2007, góp phần quan trọng vào nâng cao chất lượng đào tạo đại học.
• Việc đổi mới phương pháp giảng dạy, biên soạn giáo trình và phát triển hoạt động nghiên cứu khoa học đã phát huy vai trò chủ động, tích cực, sáng tạo của giảng viên.
• Phẩm chất chính trị và đạo đức nghề nghiệp của giảng viên được duy trì và nâng cao thông qua các phong trào thi đua và giáo dục chính trị.
• Hạn chế về cơ cấu độ tuổi, trình độ tiến sĩ còn thấp và khó khăn trong công tác quản lý, tuyển dụng là những thách thức cần giải quyết.
• Đề xuất các giải pháp trọng tâm nhằm phát huy vai trò của đội ngũ giảng viên, góp phần nâng cao chất lượng giáo dục đại học tại ĐHTN trong thời gian tới.

Next steps: Triển khai các giải pháp đề xuất, đánh giá hiệu quả định kỳ và mở rộng nghiên cứu sang các trường đại học khác.

Các nhà quản lý giáo dục và giảng viên cần phối hợp chặt chẽ để xây dựng đội ngũ giảng viên chất lượng cao, đáp ứng yêu cầu phát triển giáo dục đại học trong kỷ nguyên tri thức.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 ĐẶC DIEM VA VAI TRÒ CUA DOI NGŨ GIẢNG VIÊN TRONG GIÁO DỤC - ĐÀO TẠO 1. Đội ngũ giảng viên - bộ phận đặc thù của trí thức giáo dục đại học 1. Quan niệm về trí thức GDĐH Trí thức là thuật ngữ có nguồn gốc từ tiếng Latinh: "Intelligentia" ("Intelligens" là thông minh, có trí tuệ, có hiểu biết). "Intelligentia" là trí lực, trí thức.

Trong suốt tiến trình phát triển của lịch sử nhân loại, thuật ngữ trí thức đã được tiếp cận ở nhiều khía cạnh. Do vậy, quan niệm về trí thức cũng rất phong phú ở mỗi thời đại và từng giai đoạn lịch sử. Hiện nay trên thế giới, theo thống kê có hơn 60 định nghĩa về trí thức. Tiếp cận thuật ngữ trí thức ở khía cạnh phương thức lao động, cơ cau, thành phan, theo từ điển Triết học (năm 1986): "Trí thức là tập đoàn xã hội; gồm những người làm nghé lao động trí óc.

Giới trí thức bao gồm kỹ sư, kỹ thuật viên, thầy thuốc, luật sư, nghệ sĩ, thầy giáo và người làm công tác khoa hoc, một bộ phan lớn viên chức" [82, tr. Từ điển Chủ nghĩa Cộng sản khoa học (năm 1986) viết: "Trí thức - một nhóm xã hội, bao gồm những người chuyên làm nghề lao động tri óc phức tạp và có học vấn chuyên môn cân thiết cho ngành lao động đó [83, tr. Lénin quan niệm: Trí thức "bao hàm không những chỉ những nha trước tác mà thôi, mà còn bao hàm tất cả mọi người có học thức, các đại biểu của những nghề tự đo nói chung, các đại biểu của lao động trí óc" [48, tr. 10 Chủ tịch Hồ Chí Minh khăng định: "Lao động trí óc là ai? Là thầy giáo, thầy thuốc, kỹ sư, những nhà khoa học, văn nghệ, những người làm bàn giấy.

có nhiệm vụ rất quan trọng trong sự nghiệp kháng chiến kiến quốc, trong công cuộc hoàn thành cách mạng dân chủ mới dé tiến lên chủ nghĩa xã hội" [56; tr. Nhắn mạnh tiêu chí về tinh chất lao động, TS Nguyễn Thanh Tuan cho rằng: "Tầng lớp trí thức là tầng lớp hoạt động sáng tạo các giá trị tinh thần và vật chất cho xã hội và do loại hình lao động trí óc phức tạp mà bắt buộc họ phải có một trình độ học vấn cần thiết ngày càng cao" [77; tr. TS Phan Thanh Khôi nhận định: "Trí thức là lao động trí óc phức tạp hao phí năng lượng thần kinh trung ương nhiều hơn cả trong quá trình làm việc". Những quan niệm không hoàn toàn giống nhau về thuật ngữ trí thức nêu trên cho phép chúng ta khăng định tính chất phong phú về phương pháp tiếp cận thuật ngữ này.

Nhưng nhìn chung, những định nghĩa trên đều đề cập đến các đặc trưng cơ bản của trí thức: là một tầng lớp xã hội; lao động trí óc; có trình độ học vấn, chuyên môn cao; có nhiệm vụ sang tạo các giá tri tinh thần và vật chất cho xã hội. Với cách tiếp cận tiêu chí nghề nghiệp, tính chất lao động, về vai trò, nhiệm vụ của trí thức, tác giả luận văn cho rằng: Trí thức là tầng lớp những người lao động trí tuệ sáng tạo, có trình độ học vấn, chuyên môn cao, có khả năng phát triển, truyền bá, ứng dụng những tri thức khoa học vào đời sống xã hội, góp phần thúc day sự phát triển của mỗi quốc gia cũng như toàn nhân loại. Trí thức Việt Nam có cơ cấu, thành phần đa dạng. Trong đó, trí thức GD - DT là một bộ phận, "một lực lượng xã hội, một nhóm xã hội - nghề nghiệp đặc thù, một đội ngũ nghề nghiệp của trí thức Việt Nam" [72; tr.

11 Khái niệm GD - ĐT được tổng hợp từ nghĩa của hai từ giáo dục và đào tạo. Giáo dục là "tất cả các hoạt động và tác động có mục đích, có kế hoạch hướng vào sự hình thành và phát triển nhân cách, bao gồm năng lực (tri thức, kỹ năng, kỹ xảo.); pham chất (niềm tin, lý tưởng, động cơ, tinh cam, thái độ, hành vi, thói quen, dao đức) ở con người, thông qua các hoạt động giao tiếp giữa nhà giáo dục và người được giáo dục". Đào tạo là “quá trình hoạt động có mục đích, có tổ chức nhằm đạt được các kiến thức, kỹ năng, kỹ xảo trong lý thuyết và thực tiễn, tạo ra năng lực dé thực hiện thành công một hoạt động xã hội (nghề nghiệp) cần thiết" [72; tr. Nhu vậy, GD - DT được hiểu là quá trình hoạt động, tác động có mực đích, có tổ chức của nhà giáo dục trang bị những tri thức, kỹ năng, kỹ xảo; hình thành và rèn luyện pham chat cho người học dé mỗi người thực hiện tốt ngành nghề, nhiệm vụ của mình.

Trí thức GD - ĐT là "những người trí thức hoạt động trong lĩnh vực giáo dục và dao tao, có chức năng chủ yếu là trực tiếp truyền bá tri thức văn hóa, rèn luyện nhân cách cho người học, nham nâng cao dân trí, phát triển nguồn nhân lực và bồi đưỡng nhân tài cho đất nước" [72; tr. Sự nghiệp GD - ĐT ở nước ta được đảm bảo thực hiện thông qua hệ thống giáo dục quốc dân, bao gồm: Giáo dục mam non, Giáo dục phô thông, Giáo dục nghề nghiệp, GDĐH. GDDH bao gom tat cả các loại hình học tập, đào tạo hoặc đào tạo cho nghiên cứu, được bảo đảm ở trình độ sau trung học bởi một cơ sở đại học hoặc được những nhà chức trách có thâm quyền công nhận như một cơ sở đại học. 12 GDĐH có hai bậc: Dai học và sau đại học.

GDDH là cơ sở đào tạo nhân lực trình độ cao, có phẩm chất chính trị, đạo đức, có ý thức phục vụ nhân dân, có kiến thức và năng lực thực hành nghé nghiệp tương xứng với trình độ đào tạo, có sức khỏe đáp ứng yêu cầu xây dựng và bảo vệ tổ quốc. Trí thức GDĐH là những người trực tiếp tham gia công tác GD - ĐT ở bậc cao nhất trong hệ thống giáo dục quốc dân (bậc đại học), bao gồm: Cán bộ quản lý, cán bộ nghiên cứu, CBGD góp phần đào tạo nguồn nhân lực trình độ cao đáp ứng yêu cầu của sự nghiệp CNH, HĐH đất nước và tiến trình hội nhập. Với tư cách là một bộ phận của trí thức Việt Nam, trí thức GDDH là những người tiêu biểu cho lớp trí thức xã hội chủ nghĩa, họ mang trong mình day đủ những tố chất cơ bản của người trí thức nói chung: lao động trí óc sang tạo, ý thức dân tộc cao, có tinh thần yêu nước, cần cù, thông minh, năng động và nhạy bén với sự vận động, biến đôi của thời đại. Ngoài ra tính đặc thù trong lĩnh vực hoạt động (GD - ĐT) đã quy định một số đặc trưng cơ bản cho đội ngũ trí thức GDĐH.

Họ là lực lượng đóng vai trò "kép": vừa là nhà giáo, nhà khoa học, nha chính tri. Lao động sáng tạo của đội ngũ trí thức GDĐH liên quan trực tiếp đến con người. Đó là quy trình tác động đến con người nhằm nhận thức và cải biến đối tượng. Do vậy, sản phẩm lao động sáng tạo của họ là các giá trị tỉnh thần - nhân cách con người.

Điều này tạo nên tính khó khăn, phức tạp, tính đặc biệt trong phương thức lao động của họ. Tri thức GDDH là lực lượng dai biểu cho hau hết các ngành khoa học của quốc gia: khoa học tự nhiên, khoa học kỹ thuật, khoa học xã hội và nhân văn. Nhu vậy, trí thức GDDH là sự hội tụ của nhiều yếu tố trong quan hệ biện chứng với nhau: phương thức lao động là lao động trí tuệ sáng tạo; hoạt 13 động trên lĩnh vực GD - ĐT ở bậc cao nhất trong hệ thống giáo dục quốc dân; trình độ học vấn tốt nghiệp đại học trở lên; có trình độ chuyên môn sâu; sản phẩm lao động sáng tạo của họ là sự phát triển toàn diện con người; mục đích hoạt động nghề nghiệp của họ là đào tạo nguồn nhân lực trình độ cao, đáp ứng mục tiêu tạo động lực dé tăng trưởng kinh tế và phát triển bền vững xã hội. Phan lớn trí thức GDĐH là nhà giáo - giảng viên hay còn được gọi là CBGD.

Do vậy, DNGV là bộ phận quan trọng, đặc thù của trí thức GDDH nói chung. Đặc điểm của ĐNGV Giảng viên là thuật ngữ được sử dụng phổ biến trong lĩnh vực GD - ĐT đặc biệt là GDĐH. Luật Giáo dục nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam (tháng 12/1998) tại điều 91 nêu rõ khái niệm nhà giáo "là người làm nhiệm vụ giảng dạy, giáo dục trong nhà trường hoặc các cơ sở giáo dục khác. Nhà giáo phải có những tiêu chuẩn sau: pham chat, đạo đức, tư tưởng tốt; đạt trình độ chuẩn được dao tạo về chuyên môn, nghiệp vụ; đủ sức khỏe theo yêu cầu nghề nghiệp; lý lịch bản thân rõ ràng.

Nhà giáo dạy ở cơ sở giáo dục mầm non, giáo duc phổ thông, giáo dục nghé nghiệp gọi là giáo viên; ở cơ sở giáo dục đại học và sau đại học gọi là giảng viên". Tiêu chuẩn nghiệp vụ các ngạch công chức bậc đại học, đã chỉ rõ: "Giảng viên có chức trách là công chức chuyên môn đảm nhiệm việc giảng dạy và đào tạo ở bậc đại học, cao đăng thuộc một chuyên ngành đào tạo của trường đại học hoặc cao đăng". Như vậy, giảng viên là nhà giáo làm nhiệm vụ giảng dạy trong các trường đại học, cao dang. Họ không chỉ có nhiệm vu truyền thụ tri thức khoa học; hình thành kỹ năng, kỹ xảo cho sinh viên mà họ còn là những người "day sinh viên cách học và cách đưa ra sáng kiên cho công việc", hình thành 14 và phát triển năng lực, pham chat cho sinh viên nhằm đạt mục tiêu: "Đào tao con người Việt Nam phát triển toàn diện, có đạo đức, có tri thức, có sức khỏe, thầm mỹ và nghề nghiệp, trung thành với lý tưởng độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội".

Mỗi giảng viên không chỉ hoạt động nghề nghiệp với tư cách là cá nhân riêng lẻ, mà họ còn là thành viên trong tập thé các nhà giáo, là lực lượng cấu thành DNGV. Theo từ điển tiếng Việt, "đội ngũ là khối đông người cùng chức năng nghề nghiệp được tập hợp và tô chức thành một lực lượng" [84; tr. Tác giả Đặng Quốc Bảo nhận định: "đội ngũ là một tập thể người gắn kết với nhau cùng chung lý tưởng, mục đích, ràng buộc nhau về vật chất, tinh thần và hoạt động theo một nguyên tắc" [12, tr. Theo tác giả Trần Thanh Giang, "đội ngũ được hiểu là tập hợp những người có đặc điểm hoạt động, chức năng riêng, được tô chức thành một lực lượng xã hội" [38; tr.