Tổng quan nghiên cứu

Huyện Duy Xuyên thuộc tỉnh Quảng Nam có quy mô dân số đạt 131.242 người, phân bố tại 13 xã và 01 thị trấn Nam Phước. Trong bối cảnh kinh tế địa phương chuyển dịch mạnh mẽ từ nông nghiệp truyền thống, vốn chiếm 70% lực lượng lao động, sang phát triển thương mại dịch vụ và thu hút đầu tư, yêu cầu đặt ra cho bộ máy hành chính nhà nước cấp cơ sở ngày càng khắt khe. Văn phòng Hội đồng nhân dân và Ủy ban nhân dân huyện Duy Xuyên giữ vị trí đầu mối gác cửa, bảo đảm tính liên tục và thông suốt trong công tác chỉ đạo điều hành của Ủy ban nhân dân huyện. Tuy nhiên, hiệu lực thực thi công vụ tại đây đang đứng trước nhiều thách thức lớn về chất lượng tham mưu và năng lực xử lý thủ tục hành chính.

Mục tiêu cụ thể của nghiên cứu là đánh giá toàn diện thực trạng năng lực thực thi công vụ của đội ngũ 23 công chức văn phòng, phát hiện những điểm nghẽn về kiến thức, kỹ năng và thái độ làm việc, từ đó đề xuất hệ thống giải pháp nâng cao hiệu quả quản trị công. Phạm vi nghiên cứu tập trung vào không gian hành chính huyện Duy Xuyên, tỉnh Quảng Nam với mốc thời gian thu thập dữ liệu chuyên sâu giai đoạn 2015 - 2018. Ý nghĩa thực tiễn của công trình thể hiện qua việc cung cấp luận cứ khoa học nhằm nâng tỷ lệ công chức đạt chuẩn chuyên môn từ 56,75% lên trên 80%, từng bước khắc phục triệt để khoảng trống 78,2% nhân sự chưa qua đào tạo lý luận chính trị, tạo tiền đề cải cách nền công vụ cơ sở chuyên nghiệp, minh bạch và tận tụy phục vụ nhân dân.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu vận dụng quan điểm của chủ nghĩa Mác - Lênin về năng lực lao động, xác định năng lực là toàn bộ thể chất và tinh thần được chủ thể đem ra vận dụng trong quá trình thực hiện nhiệm vụ để tạo ra giá trị cụ thể. Song song đó, đề tài triển khai khung năng lực tích hợp ba thành tố kiến thức, kỹ năng và thái độ (mô hình ASK) làm nền tảng đánh giá công chức trong khu vực công. Năng lực thực thi công vụ không chỉ là mức độ hoàn thành nhiệm vụ theo quy chế mà là sự tổng hòa giữa kiến thức chuyên môn, mức độ thuần thục của kỹ năng xử lý công việc và thái độ chuẩn mực đối với tổ chức, đồng nghiệp cùng công dân.

Đề tài căn cứ trên các khái niệm pháp lý nền tảng:

  • Khái niệm công chức theo quy định tại Luật Cán bộ, công chức năm 2008 và Nghị định số 06/2010/NĐ-CP ngày 25 tháng 01 năm 2010 của Chính phủ.
  • Vị trí, vai trò, chức năng tham mưu tổng hợp và quản trị hậu cần của văn phòng cơ quan hành chính nhà nước cấp huyện theo Nghị định số 37/2014/NĐ-CP ngày 05 tháng 5 năm 2014 của Chính phủ.
  • Tiêu chuẩn ngạch công chức hành chính theo quy định của Bộ Nội vụ và Ủy ban nhân dân tỉnh Quảng Nam.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng phương pháp chọn mẫu điều tra toàn bộ với quy mô cỡ mẫu gồm 23 công chức, tương đương 100% nhân sự đang công tác tại Văn phòng Hội đồng nhân dân và Ủy ban nhân dân huyện Duy Xuyên tại thời điểm khảo sát. Cỡ mẫu bao gồm 04 công chức lãnh đạo quản lý và 19 công chức chuyên môn, thừa hành. Việc điều tra toàn diện toàn bộ nhân khẩu học công vụ giúp loại bỏ hoàn toàn sai số chọn mẫu ngẫu nhiên, đảm bảo tính đại diện và phản ánh sát thực từng vị trí việc làm.

Nguồn dữ liệu sơ cấp được thu thập thông qua 01 bảng câu hỏi cấu trúc và 02 phiếu khảo sát lấy ý kiến đánh giá trực tiếp. Nguồn dữ liệu thứ cấp được trích xuất từ hồ sơ quản lý cán bộ, báo cáo tổng kết của cơ quan đến ngày 31 tháng 12 năm 2015. Phương pháp phân tích dữ liệu bao gồm thống kê mô tả, phân tích tỷ lệ phần trăm và phương pháp đối chiếu, so sánh chéo giữa các nhóm tiêu chí. Việc lựa chọn phương pháp này xuất phát từ nhu cầu lượng hóa chính xác các chỉ số kỹ năng, trình độ đào tạo và thâm niên công tác, giúp mô hình hóa thực trạng qua hệ thống 10 bảng biểu phân tích chi tiết. Quá trình xử lý và tổng hợp dữ liệu được tiến hành liên tục từ năm 2015 đến năm 2018.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Khảo sát thực tiễn tại Văn phòng Hội đồng nhân dân và Ủy ban nhân dân huyện Duy Xuyên chỉ ra những đặc điểm nổi bật sau:

Thứ nhất, về trình độ học vấn và cơ cấu ngạch: Tổng số nhân sự là 23 công chức. Về trình độ chuyên môn, có 01 thạc sĩ chiếm tỷ lệ 4,3%, 13 cử nhân và kỹ sư chiếm 56,75%, còn lại là trình độ cao đẳng, trung cấp và sơ cấp. Cơ cấu ngạch công chức phân bổ không đồng đều: ngạch chuyên viên chiếm đa số với 65,2% (15 người), ngạch cán sự chiếm 21,75% (05 người), trong khi ngạch chuyên viên chính chỉ chiếm 4,35% (01 người) và chưa có công chức giữ ngạch chuyên viên cao cấp.

Thứ hai, khoảng trống lớn về trình độ lý luận chính trị và ngoại ngữ: Tỷ lệ công chức chưa qua đào tạo lý luận chính trị lên tới 78,2% (18 người), chỉ có 23,7% (03 người) đạt trình độ cao cấp hoặc cử nhân chính trị. Về ngoại ngữ, trình độ anh văn chủ yếu dừng lại ở chứng chỉ A và chứng chỉ B với cùng 09 người (chiếm 39,1% mỗi loại), chỉ có 02 người đạt chứng chỉ C (chiếm 8,7%). Về tin học, có 09 người đạt chứng chỉ A (39,1%), 09 người đạt chứng chỉ B (39,1%) và 01 người có bằng trung cấp tin học (4,3%).

Thứ ba, sự phân hóa kỹ năng giữa lãnh đạo và công chức thừa hành: Đối với 04 công chức lãnh đạo, 75% được đánh giá rất thành thạo kỹ năng điều hành và giao tiếp đối ngoại, 100% giữ vững uy tín, tác phong và tinh thần trách nhiệm. Tuy nhiên, có đến 50% lãnh đạo tự nhận diện mức độ chưa thành thạo trong việc ứng dụng công nghệ thông tin. Đối với công chức thừa hành, kỹ năng chuyên môn nghiệp vụ đạt 52,6% rất thành thạo (10 người), 31,6% thành thạo (06 người) và còn 15,8% chưa thành thạo (03 người). Đáng chú ý, kỹ năng phân tích, tổng hợp và tham mưu có tới 26,3% nhân sự chưa thành thạo (05 người).

Thứ tư, bất cập trong phân công nhiệm vụ: Cơ quan chưa có công chức chuyên trách cho bộ phận tiếp công dân và xử lý đơn thư khiếu nại, tố cáo. Công việc này do công chức bộ phận một cửa kiêm nhiệm, dẫn đến áp lực lớn và ảnh hưởng đến tính kịp thời khi giải quyết quyền lợi của nhân dân.

Thảo luận kết quả

Thực trạng trên cho thấy năng lực thực thi công vụ tại huyện Duy Xuyên còn bộc lộ nhiều điểm nghẽn mang tính cấu trúc. Nguyên nhân sâu xa là công tác đào tạo, bồi dưỡng chưa gắn chặt với vị trí việc làm thực tế, cơ chế đào tạo lại còn chậm đổi mới. Khối lượng công việc hành chính tại địa bàn có 131.242 dân rất lớn, tạo áp lực sự vụ thường nhật khiến công chức thiếu quỹ thời gian tự học tập nâng cao trình độ.

Khi đối chiếu với mô hình cải cách hành chính của thành phố Đà Nẵng, điển hình là việc triển khai Đề án 922 và cơ chế đo lường mức độ hài lòng của công dân qua phần mềm trực tuyến, công tác quản trị công chức tại huyện Duy Xuyên vẫn thiên về giải quyết sự vụ hành chính truyền thống. Dữ liệu khảo sát được mô hình hóa qua hệ thống 10 bảng biểu phân tích cho thấy sự thiếu hụt về kỹ năng tổng hợp tham mưu (26,3% chưa thành thạo) và năng lực công nghệ thông tin (50% lãnh đạo chưa thành thạo) là rào cản lớn nhất ngăn cản việc nâng cao chỉ số cải cách hành chính cấp huyện.

Đề xuất và khuyến nghị

Dựa trên kết quả nghiên cứu, luận văn đề xuất 4 nhóm giải pháp trọng tâm nhằm nâng cao năng lực thực thi công vụ:

Thứ nhất, rà soát và kiện toàn vị trí việc làm: Ủy ban nhân dân huyện Duy Xuyên cần chủ trì phê duyệt lại bản mô tả vị trí việc làm cho văn phòng, bố trí ngay từ 01 đến 02 công chức chuyên trách làm công tác tiếp công dân và giải quyết khiếu nại tố cáo trong quý 2 năm 2019, chấm dứt việc bố trí kiêm nhiệm tại bộ phận một cửa nhằm giảm tải công việc và chuyên môn hóa quy trình tiếp dân.

Thứ hai, chuẩn hóa trình độ lý luận chính trị và chuyên môn nghiệp vụ: Phòng Nội vụ phối hợp với Trung tâm Bồi dưỡng chính trị huyện xây dựng lộ trình đào tạo lý luận chính trị hệ trung cấp và cao cấp, đặt mục tiêu giảm tỷ lệ công chức chưa qua đào tạo từ 78,2% xuống dưới 30% trong giai đoạn 2019 - 2021. Đồng thời, có chính sách khuyến khích nâng tỷ lệ công chức có trình độ thạc sĩ chuyên ngành Quản lý công lên trên 15% vào năm 2022.

Thứ ba, nâng cao năng lực ứng dụng công nghệ thông tin và chuyển đổi số: Lãnh đạo Văn phòng Hội đồng nhân dân và Ủy ban nhân dân huyện cần tổ chức các lớp tập huấn kỹ năng số ngắn hạn về quản lý hồ sơ điện tử và dịch vụ công trực tuyến. Mục tiêu là 100% công chức quản lý và thừa hành đạt chứng chỉ tin học ứng dụng công nghệ thông tin nâng cao trước năm 2020, xóa bỏ hoàn toàn mức 50% chưa thành thạo công nghệ thông tin ở nhóm lãnh đạo.

Thứ tư, áp dụng cơ chế đánh giá sự hài lòng của công dân: Ủy ban nhân dân huyện chỉ đạo ứng dụng phần mềm đánh giá mức độ hài lòng trực tuyến tại bộ phận một cửa theo mô hình kinh nghiệm của thành phố Đà Nẵng từ quý 3 năm 2019. Chỉ tiêu phấn đấu đạt trên 90% phản hồi hài lòng từ phía người dân và doanh nghiệp, lấy kết quả khảo sát làm thước đo trực tiếp để đánh giá xếp loại thi đua, bổ nhiệm công chức hàng năm.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Luận văn mang lại giá trị thực tiễn và lý luận sâu sắc cho 4 nhóm đối tượng chính:

Thứ nhất, cán bộ lãnh đạo Ủy ban nhân dân cấp huyện và cấp xã: Tài liệu cung cấp cơ sở khoa học để hoạch định quy hoạch nhân sự, sắp xếp phân công vị trí việc làm tối ưu cho khối văn phòng và các phòng ban chuyên môn.

Thứ hai, chuyên viên phụ trách công tác nội vụ, tổ chức cán bộ: Luận văn là cẩm nang hữu ích về phương pháp xây dựng khung năng lực ASK, bộ công cụ khảo sát đánh giá thực thi công vụ định lượng và quy trình xử lý dữ liệu nhân sự cấp cơ sở.

Thứ ba, học viên cao học, nghiên cứu sinh chuyên ngành Quản lý công và Khoa học quản lý: Công trình là nguồn tài liệu tham khảo giá trị về cấu trúc luận văn thạc sĩ chuẩn mực, phương pháp luận nghiên cứu kết hợp giữa lý luận Mác - Lênin và thực tiễn hành chính tại khu vực miền Trung.

Thứ tư, công chức hành chính đang công tác tại các văn phòng chính quyền địa phương: Giúp người đọc tự soi chiếu mức độ thành thạo về kỹ năng soạn thảo, tham mưu tổng hợp, ứng xử công vụ và xác định lộ trình tự đào tạo hoàn thiện bản thân.

Câu hỏi thường gặp

Thực trạng lớn nhất về trình độ lý luận chính trị của công chức Văn phòng Hội đồng nhân dân và Ủy ban nhân dân huyện Duy Xuyên là gì? Tỷ lệ công chức chưa qua đào tạo lý luận chính trị chiếm tới 78,2% (tương đương 18 trên tổng số 23 công chức). Đây là khoảng trống rất lớn cần khắc phục gấp để bảo đảm bản lĩnh chính trị và tính chuẩn mực trong tham mưu văn bản chỉ đạo.

Vì sao bộ phận tiếp công dân tại huyện Duy Xuyên hoạt động chưa thực sự hiệu quả? Do cơ quan chưa tuyển dụng và bố trí công chức chuyên trách cho mảng tiếp dân, giải quyết khiếu nại tố cáo. Nhiệm vụ này đang do công chức bộ phận một cửa kiêm nhiệm, gây áp lực công việc quá tải và giảm tính chuyên nghiệp trong xử lý khiếu nại.

Kỹ năng thực thi công vụ của đội ngũ lãnh đạo văn phòng được đánh giá như thế nào? Khối lãnh đạo thể hiện năng lực xuất sắc về điều hành chung với 75% rất thành thạo và 100% bảo đảm tác phong uy tín. Tuy nhiên, kỹ năng ứng dụng công nghệ thông tin còn hạn chế khi có 50% lãnh đạo được xếp ở mức chưa thành thạo.

Bài học kinh nghiệm tiêu biểu nào từ thành phố Đà Nẵng có thể chuyển giao cho huyện Duy Xuyên? Huyện Duy Xuyên có thể học tập Đà Nẵng ở việc áp dụng phần mềm trực tuyến đo lường mức độ hài lòng của công dân tại bộ phận một cửa và xây dựng khung năng lực chuẩn hóa gắn với đề án thu hút nhân tài chất lượng cao.

Khung năng lực công chức văn phòng cấp huyện trong luận văn dựa trên các tiêu chí nào? Khung năng lực được xây dựng dựa trên 3 trụ cột chính: kiến thức (trình độ học vấn, chuyên môn, lý luận chính trị, tin học), kỹ năng (lãnh đạo, tham mưu, công nghệ, giao tiếp) và thái độ (trách nhiệm, đạo đức công vụ, tinh thần phục vụ nhân dân).

Kết luận

  • Hệ thống hóa hoàn chỉnh lý luận về văn phòng chính quyền cấp huyện và xây dựng khung tiêu chí đánh giá năng lực thực thi công vụ tích hợp theo mô hình kiến thức, kỹ năng và thái độ.
  • Nhận diện chính xác thực trạng đội ngũ 23 công chức tại huyện Duy Xuyên với các số liệu cụ thể: 56,75% đạt trình độ đại học, 78,2% chưa qua đào tạo lý luận chính trị và 26,3% công chức thừa hành yếu kỹ năng tham mưu tổng hợp.
  • Phát hiện bất cập tổ chức bộ máy khi chưa có vị trí chuyên trách tiếp công dân, dẫn đến tình trạng kiêm nhiệm gây quá tải cục bộ tại bộ phận một cửa.
  • Đề xuất lộ trình 4 giải pháp đồng bộ giai đoạn 2019 - 2021, tập trung kiện toàn vị trí việc làm, xóa bỏ khoảng trống lý luận chính trị và ứng dụng công nghệ thông tin đo lường sự hài lòng của công dân.
  • Chính quyền địa phương và các cơ quan chuyên môn cần nhanh chóng vận dụng các kết quả nghiên cứu vào thực tiễn, tiến hành rà soát chuẩn hóa nhân sự để xây dựng nền hành chính công hiện đại, phục vụ hiệu quả sự phát triển kinh tế - xã hội bền vững của huyện Duy Xuyên.