Pháp Luật Phát Hành Trái Phiếu Của Ngân Hàng Thương Mại Ở Việt Nam

Nghiên cứu pháp luật phát hành trái phiếu ngân hàng thương mại tại Việt Nam, luận văn thạc sĩ luật cung cấp cái nhìn sâu sắc và phân tích chi tiết.

• Tác giả: Nguyễn Thị Huế
• Người hướng dẫn: TS. Nguyễn Thị Lan Hương
• Trường học: Đại học Quốc gia Hà Nội
• Chuyên ngành: Luật kinh tế
• Đề tài: Pháp Luật Phát Hành Trái Phiếu Ngân Hàng Thương Mại Tại Việt Nam
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2013
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: NHỮNG VẤN ĐỀ KHÁI QUÁT VỀ HOẠT ĐỘNG PHÁT HÀNH TRÁI PHIẾU CỦA NHTM Ở VIỆT NAM
• 1.1. Khái luận về Ngân hàng thương mại (NHTM)
• 1.2. Trái phiếu và hoạt động trái phiếu của Ngân hàng thương mại (NHTM)
• 1.3. Khái niệm và đặc điểm của trái phiếu do NHTM phát hành
• 1.4. Bản chất và đặc điểm của hoạt động phát hành trái phiếu của NHTM
• 1.5. Loại hình và hình thức trái phiếu
• 1.6. Kỳ hạn trái phiếu
• 1.7. Đồng tiền phát hành và thanh toán trái phiếu
• 1.8. Vai trò của hoạt động phát hành trái phiếu của NHTM
• 1.9. Thực tiễn hoạt động phát hành trái phiếu của các doanh nghiệp ở một số nước trên thế giới
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG PHÁP LUẬT VIỆT NAM ĐỐI VỚI HOẠT ĐỘNG PHÁT HÀNH TRÁI PHIẾU CỦA NHTM Ở VIỆT NAM
• 2.1. Khái quát Pháp luật Việt Nam về hoạt động phát hành trái phiếu của NHTM
• 2.2. Nguyên tắc phát hành trái phiếu của các NHTM
• 2.3. Chuyển nhượng trái phiếu
• 2.4. Phương thức phát hành trái phiếu
• 2.5. Điều kiện phát hành trái phiếu
• 2.5.1. Đối với chào bán trái phiếu ra công chúng
• 2.5.2. Đối với trái phiếu phát hành riêng lẻ trong nước
• 2.5.3. Đối với phát hành trái phiếu quốc tế
• 2.6. Phương án phát hành trái phiếu và thẩm quyền phê duyệt
• 2.6.1. Đối với phát hành trái phiếu riêng lẻ trong nước
• 2.6.2. Đối với phát hành trái phiếu ra công chúng
• 2.6.3. Đối với phát hành trái phiếu quốc tế
• 2.7. Hồ sơ, phương thức và thời hạn xem xét việc phát hành trái phiếu của NHTM
• 2.7.1. Hồ sơ phát hành trái phiếu
• 2.7.2. Phương thức phát hành trái phiếu
• 2.7.3. Thời hạn xem xét việc phát hành trái phiếu
• 2.8. Thông báo phát hành trái phiếu và công bố thông tin
• 2.8.1. Thông báo phát hành trái phiếu
• 2.8.2. Công bố thông tin phát hành trái phiếu
• 2.9. Quyền lợi của người mua trái phiếu và trách nhiệm của NHTM
• 3. CHƯƠNG 3: THỰC TIỄN ÁP DỤNG PHÁP LUẬT TRONG HOẠT ĐỘNG PHÁT HÀNH TRÁI PHIẾU CỦA NHTM Ở VIỆT NAM. MỘT SỐ KIẾN NGHỊ VÀ GIẢI PHÁP
• 3.1. Thực tiễn hoạt động phát hành trái phiếu của các NHTM ở Việt Nam
• 3.2. Đánh giá ưu và nhược điểm của việc phát hành trái phiếu của các Ngân hàng thương mại Việt Nam trong thời gian qua
• 3.3. Nguyên nhân hạn chế sự phát triển của hoạt động phát hành trái phiếu của NHTM ở Việt Nam trong thời gian qua
• 3.4. Kiến nghị và giải pháp
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan về Pháp Luật Phát Hành Trái Phiếu Ngân Hàng Thương Mại Tại Việt Nam

Pháp luật phát hành trái phiếu ngân hàng thương mại tại Việt Nam đã có những bước phát triển đáng kể trong những năm gần đây. Hoạt động này không chỉ giúp ngân hàng huy động vốn mà còn tạo ra một kênh đầu tư hấp dẫn cho nhà đầu tư. Tuy nhiên, việc áp dụng pháp luật trong thực tiễn vẫn còn nhiều thách thức cần được giải quyết.

1.1. Khái niệm và Đặc điểm của Trái Phiếu Ngân Hàng Thương Mại

Trái phiếu ngân hàng thương mại là loại chứng khoán nợ do ngân hàng phát hành, xác nhận nghĩa vụ trả gốc và lãi cho nhà đầu tư. Đặc điểm của trái phiếu này bao gồm mệnh giá, lãi suất và kỳ hạn, tạo ra sự linh hoạt cho cả ngân hàng và nhà đầu tư.

1.2. Vai trò của Trái Phiếu trong Hệ Thống Ngân Hàng

Trái phiếu đóng vai trò quan trọng trong việc huy động vốn trung và dài hạn cho ngân hàng thương mại. Nó không chỉ giúp ngân hàng tăng cường khả năng tài chính mà còn tạo ra cơ hội đầu tư cho các nhà đầu tư cá nhân và tổ chức.

II. Thực trạng Pháp Luật Phát Hành Trái Phiếu Ngân Hàng Thương Mại Tại Việt Nam

Thực trạng pháp luật hiện hành về phát hành trái phiếu ngân hàng thương mại tại Việt Nam cho thấy nhiều quy định đã được ban hành nhưng vẫn còn thiếu sót trong việc thực thi. Các ngân hàng thương mại cần tuân thủ các quy định này để đảm bảo tính minh bạch và hiệu quả trong hoạt động phát hành trái phiếu.

2.1. Các Quy Định Pháp Luật Hiện Hành

Các quy định pháp luật hiện hành về phát hành trái phiếu ngân hàng thương mại bao gồm các điều kiện phát hành, quy trình phê duyệt và công bố thông tin. Tuy nhiên, việc thực hiện các quy định này vẫn còn nhiều bất cập.

2.2. Thách Thức trong Việc Thực Thi Pháp Luật

Một số thách thức trong việc thực thi pháp luật phát hành trái phiếu ngân hàng thương mại bao gồm sự thiếu minh bạch trong thông tin, rủi ro tài chính và sự cạnh tranh gay gắt trên thị trường.

III. Phương Pháp và Giải Pháp Nâng Cao Hiệu Quả Phát Hành Trái Phiếu

Để nâng cao hiệu quả phát hành trái phiếu ngân hàng thương mại, cần có các phương pháp và giải pháp cụ thể. Việc cải thiện quy trình phát hành, tăng cường công tác quản lý và giám sát là rất cần thiết.

3.1. Cải Thiện Quy Trình Phát Hành Trái Phiếu

Cải thiện quy trình phát hành trái phiếu bao gồm việc đơn giản hóa thủ tục, tăng cường sự minh bạch và đảm bảo quyền lợi cho nhà đầu tư. Điều này sẽ giúp thu hút nhiều nhà đầu tư hơn.

3.2. Tăng Cường Quản Lý và Giám Sát

Tăng cường công tác quản lý và giám sát hoạt động phát hành trái phiếu sẽ giúp giảm thiểu rủi ro và đảm bảo tính minh bạch trong hoạt động của ngân hàng thương mại.

IV. Ứng Dụng Thực Tiễn và Kết Quả Nghiên Cứu Về Phát Hành Trái Phiếu

Ứng dụng thực tiễn của pháp luật phát hành trái phiếu ngân hàng thương mại đã cho thấy nhiều kết quả tích cực. Các ngân hàng đã huy động được nguồn vốn lớn từ phát hành trái phiếu, góp phần vào sự phát triển kinh tế.

4.1. Kết Quả Huy Động Vốn Từ Phát Hành Trái Phiếu

Kết quả huy động vốn từ phát hành trái phiếu ngân hàng thương mại đã giúp các ngân hàng có thêm nguồn lực để đầu tư vào các dự án phát triển kinh tế, tạo ra nhiều cơ hội việc làm.

4.2. Đánh Giá Tác Động Đến Thị Trường Tài Chính

Phát hành trái phiếu ngân hàng thương mại đã tạo ra sự ổn định cho thị trường tài chính, đồng thời nâng cao tính thanh khoản và khả năng cạnh tranh của các ngân hàng.

V. Kết Luận và Tương Lai Của Pháp Luật Phát Hành Trái Phiếu Ngân Hàng Thương Mại

Kết luận về pháp luật phát hành trái phiếu ngân hàng thương mại tại Việt Nam cho thấy cần có những cải cách mạnh mẽ để nâng cao hiệu quả hoạt động này. Tương lai của pháp luật trong lĩnh vực này sẽ phụ thuộc vào sự phát triển của thị trường tài chính và nhu cầu huy động vốn của ngân hàng.

5.1. Định Hướng Phát Triển Pháp Luật

Định hướng phát triển pháp luật trong lĩnh vực phát hành trái phiếu ngân hàng thương mại cần tập trung vào việc hoàn thiện các quy định, đảm bảo tính minh bạch và bảo vệ quyền lợi của nhà đầu tư.

5.2. Dự Báo Tương Lai Của Thị Trường Trái Phiếu

Dự báo tương lai của thị trường trái phiếu ngân hàng thương mại sẽ có nhiều cơ hội phát triển, đặc biệt là khi nhu cầu huy động vốn ngày càng tăng cao trong bối cảnh kinh tế hiện nay.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong bối cảnh nền kinh tế Việt Nam ngày càng phát triển, hoạt động phát hành trái phiếu của các ngân hàng thương mại (NHTM) đã trở thành một kênh huy động vốn trung và dài hạn quan trọng. Theo ước tính, các NHTM đã huy động được hàng ngàn tỷ đồng thông qua phát hành trái phiếu với lãi suất hấp dẫn, thường trên dưới 10,5% một năm. Hoạt động này không chỉ giúp các ngân hàng tăng vốn điều lệ mà còn đa dạng hóa nguồn vốn, góp phần ổn định và phát triển thị trường tài chính. Tuy nhiên, pháp luật về phát hành trái phiếu của NHTM ở Việt Nam vẫn còn nhiều bất cập, chưa đồng bộ và chưa có quy định chuyên biệt, dẫn đến những rủi ro và hạn chế trong thực tiễn.

Mục tiêu nghiên cứu nhằm phân tích, đánh giá các quy định pháp luật hiện hành về phát hành trái phiếu của NHTM tại Việt Nam, so sánh với các quy định quốc tế để đề xuất hoàn thiện khung pháp lý, tăng cường hiệu quả hoạt động phát hành trái phiếu, đồng thời hạn chế rủi ro cho các bên liên quan. Phạm vi nghiên cứu tập trung vào các quy định pháp luật Việt Nam từ năm 1994 đến 2013, cùng với việc tham khảo kinh nghiệm của một số quốc gia phát triển như Mỹ, Nhật Bản, Trung Quốc và Hàn Quốc. Nghiên cứu có ý nghĩa quan trọng trong việc hỗ trợ phát triển thị trường vốn, nâng cao năng lực tài chính của các NHTM, đồng thời bảo vệ quyền lợi nhà đầu tư và góp phần thúc đẩy sự phát triển bền vững của nền kinh tế Việt Nam.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn dựa trên các lý thuyết và mô hình sau:

• Lý thuyết tài chính doanh nghiệp: Giải thích vai trò của trái phiếu như một công cụ huy động vốn trung và dài hạn, phân tích chi phí vốn và rủi ro liên quan đến phát hành trái phiếu.
• Lý thuyết quản trị rủi ro: Đánh giá các rủi ro pháp lý, tài chính và thị trường trong hoạt động phát hành trái phiếu của NHTM.
• Mô hình pháp luật kinh tế: Phân tích hệ thống pháp luật điều chỉnh hoạt động phát hành trái phiếu, bao gồm Luật Doanh nghiệp, Luật Chứng khoán, Luật Các tổ chức tín dụng và các nghị định, quyết định liên quan.
• Khái niệm chính: Trái phiếu doanh nghiệp, trái phiếu chuyển đổi, trái phiếu không chuyển đổi, phát hành riêng lẻ, phát hành ra công chúng, phương án phát hành, điều kiện phát hành, chuyển nhượng trái phiếu.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng phương pháp kết hợp:

• Phân tích tài liệu pháp lý: Thu thập và phân tích các văn bản pháp luật, nghị định, thông tư liên quan đến phát hành trái phiếu của NHTM tại Việt Nam từ năm 1994 đến 2013.
• So sánh pháp luật quốc tế: Đối chiếu các quy định của Việt Nam với kinh nghiệm pháp luật của Mỹ, Nhật Bản, Trung Quốc và Hàn Quốc nhằm rút ra bài học và đề xuất hoàn thiện.
• Phân tích thực tiễn: Thu thập số liệu về hoạt động phát hành trái phiếu của các NHTM Việt Nam, đánh giá ưu nhược điểm và nguyên nhân hạn chế.
• Phân tích định tính và định lượng: Sử dụng số liệu tài chính, báo cáo kiểm toán, kết quả hoạt động kinh doanh của các NHTM để đánh giá hiệu quả và rủi ro.
• Cỡ mẫu: Nghiên cứu tập trung vào các NHTM cổ phần hoạt động tại Việt Nam trong giai đoạn 2000-2013.
• Timeline nghiên cứu: Từ năm 2012 đến 2013, tập trung phân tích các văn bản pháp luật hiện hành và thực tiễn áp dụng.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Khung pháp luật phát hành trái phiếu của NHTM còn phân tán và chưa đồng bộ: Các quy định về phát hành trái phiếu được điều chỉnh bởi nhiều văn bản như Luật Doanh nghiệp, Luật Chứng khoán, Luật Các tổ chức tín dụng, Nghị định 90/2011/NĐ-CP và các quyết định của Ngân hàng Nhà nước. Điều này gây khó khăn cho các NHTM trong việc tuân thủ và áp dụng thống nhất.

2. Phương thức phát hành chủ yếu là phát hành riêng lẻ: Khoảng 90% các đợt phát hành trái phiếu của NHTM được thực hiện theo hình thức phát hành riêng lẻ, hạn chế sự minh bạch và khả năng tiếp cận vốn của nhà đầu tư nhỏ lẻ.

3. Điều kiện phát hành trái phiếu còn chặt chẽ nhưng chưa phù hợp với thực tiễn: Ví dụ, NHTM phải có kết quả kinh doanh có lãi trong năm liền kề trước khi phát hành, tỷ lệ nợ xấu dưới 5%, và phải được Ngân hàng Nhà nước chấp thuận phương án phát hành. Điều này làm hạn chế khả năng huy động vốn trong những thời điểm khó khăn.

4. Vai trò quan trọng của phát hành trái phiếu trong huy động vốn trung dài hạn: Các NHTM đã huy động được hàng ngàn tỷ đồng vốn trung dài hạn qua phát hành trái phiếu, giúp tăng tổng tài sản và khả năng cho vay. Lãi suất trái phiếu thường dao động quanh mức 10,5%/năm, hấp dẫn hơn so với gửi tiết kiệm dài hạn.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân của những hạn chế trên xuất phát từ việc pháp luật chưa có quy định chuyên biệt, đồng bộ và rõ ràng cho hoạt động phát hành trái phiếu của NHTM, dẫn đến sự lúng túng trong áp dụng và giám sát. So với các nước phát triển như Mỹ, Nhật Bản, Hàn Quốc, Việt Nam còn thiếu các tổ chức định mức tín nhiệm, hệ thống giao dịch trái phiếu tập trung và cơ chế đấu giá minh bạch. Ví dụ, thị trường trái phiếu doanh nghiệp Mỹ có quy mô lớn nhất thế giới với nhiều phương thức phát hành đa dạng và minh bạch, trong khi Việt Nam chủ yếu phát hành riêng lẻ và chưa phát triển thị trường thứ cấp.

Việc phát hành trái phiếu chuyển đổi được đánh giá là hấp dẫn hơn do chi phí vốn thấp và khả năng tăng vốn cổ phần trong tương lai, tuy nhiên pháp luật Việt Nam còn hạn chế về điều kiện phát hành loại trái phiếu này. Các quy định về chuyển nhượng trái phiếu cũng còn hạn chế, ảnh hưởng đến tính thanh khoản của thị trường.

Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ tỷ lệ phát hành trái phiếu riêng lẻ và ra công chúng, bảng so sánh điều kiện phát hành giữa Việt Nam và các nước, cũng như biểu đồ lãi suất trái phiếu trung bình của các NHTM trong giai đoạn nghiên cứu.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Hoàn thiện khung pháp lý đồng bộ và chuyên biệt cho phát hành trái phiếu của NHTM: Cần xây dựng một văn bản luật hoặc nghị định riêng biệt quy định chi tiết về phát hành trái phiếu của NHTM, bao gồm điều kiện, phương thức, quyền và nghĩa vụ của các bên. Thời gian thực hiện trong vòng 1-2 năm, do Bộ Tài chính và Ngân hàng Nhà nước chủ trì.

2. Phát triển thị trường trái phiếu thứ cấp và nâng cao tính minh bạch: Thiết lập hệ thống giao dịch trái phiếu tập trung, áp dụng cơ chế đấu giá công khai để xác định lãi suất tham chiếu, tăng cường công bố thông tin và giám sát. Chủ thể thực hiện là Sở Giao dịch Chứng khoán và Ủy ban Chứng khoán Nhà nước, trong vòng 2 năm.

3. Khuyến khích phát hành trái phiếu chuyển đổi và đa dạng hóa sản phẩm trái phiếu: Điều chỉnh các quy định để tạo điều kiện thuận lợi cho phát hành trái phiếu chuyển đổi, giúp NHTM giảm chi phí vốn và tăng vốn chủ sở hữu trong tương lai. Ngân hàng Nhà nước phối hợp với Bộ Tài chính thực hiện trong 1 năm.

4. Xây dựng tổ chức định mức tín nhiệm trong nước: Thiết lập các tổ chức đánh giá tín nhiệm độc lập để hỗ trợ nhà đầu tư đánh giá rủi ro, từ đó nâng cao niềm tin và thu hút vốn đầu tư. Thời gian thực hiện 2-3 năm, do Bộ Tài chính và các tổ chức tài chính chủ trì.

5. Tăng cường đào tạo, nâng cao năng lực quản lý và giám sát của các cơ quan chức năng: Đào tạo chuyên sâu cho cán bộ quản lý về pháp luật và kỹ thuật phát hành trái phiếu, đảm bảo việc giám sát hiệu quả và kịp thời xử lý các rủi ro. Ngân hàng Nhà nước và Ủy ban Chứng khoán Nhà nước thực hiện liên tục.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Các ngân hàng thương mại cổ phần: Nghiên cứu giúp các NHTM hiểu rõ hơn về khung pháp lý, quy trình và điều kiện phát hành trái phiếu, từ đó nâng cao hiệu quả huy động vốn và quản lý rủi ro.

2. Cơ quan quản lý nhà nước về tài chính và ngân hàng: Hỗ trợ trong việc hoàn thiện chính sách, pháp luật và giám sát hoạt động phát hành trái phiếu, góp phần phát triển thị trường vốn bền vững.

3. Nhà đầu tư cá nhân và tổ chức: Cung cấp kiến thức về quyền lợi, rủi ro và cơ hội đầu tư vào trái phiếu của NHTM, giúp đưa ra quyết định đầu tư chính xác và an toàn hơn.

4. Các học giả, nghiên cứu sinh và sinh viên ngành luật kinh tế, tài chính ngân hàng: Tài liệu tham khảo chuyên sâu về pháp luật phát hành trái phiếu, phương pháp nghiên cứu và phân tích thực tiễn tại Việt Nam.

Câu hỏi thường gặp

1. Phát hành trái phiếu của NHTM có những loại nào?
   NHTM có thể phát hành hai loại chính là trái phiếu không chuyển đổi và trái phiếu chuyển đổi. Trái phiếu chuyển đổi cho phép chủ sở hữu chuyển đổi thành cổ phiếu phổ thông theo điều kiện đã định, còn trái phiếu không chuyển đổi thì không có quyền này.

2. Điều kiện để NHTM phát hành trái phiếu ra công chúng là gì?
   NHTM phải có vốn điều lệ tối thiểu 10 tỷ đồng, hoạt động kinh doanh có lãi trong năm liền kề, không có lỗ lũy kế, có phương án phát hành được phê duyệt và cam kết bảo vệ quyền lợi nhà đầu tư. Ngoài ra, phải tuân thủ các quy định của Luật Chứng khoán và Luật Các tổ chức tín dụng.

3. Phương thức phát hành trái phiếu phổ biến hiện nay là gì?
   Phát hành riêng lẻ là phương thức phổ biến nhất, chiếm khoảng 90% các đợt phát hành của NHTM, do thủ tục đơn giản và ít yêu cầu công khai hơn so với phát hành ra công chúng.

4. Lãi suất trái phiếu của NHTM thường được xác định như thế nào?
   Lãi suất có thể cố định hoặc thả nổi, thường được xác định dựa trên điều kiện thị trường và mức độ uy tín của ngân hàng. Lãi suất trung bình dao động quanh mức 10,5% một năm, hấp dẫn hơn so với gửi tiết kiệm dài hạn.

5. Những rủi ro pháp lý khi phát hành trái phiếu của NHTM là gì?
   Rủi ro bao gồm việc không tuân thủ quy định pháp luật về điều kiện phát hành, phương án sử dụng vốn, công bố thông tin không đầy đủ, cũng như rủi ro về chuyển nhượng trái phiếu và thanh toán lãi, vốn gốc. Việc hoàn thiện pháp luật và giám sát chặt chẽ là cần thiết để giảm thiểu các rủi ro này.

Kết luận

• Luận văn đã phân tích toàn diện các quy định pháp luật về phát hành trái phiếu của NHTM tại Việt Nam, đồng thời so sánh với kinh nghiệm quốc tế để chỉ ra những điểm mạnh và hạn chế.
• Hoạt động phát hành trái phiếu của NHTM đóng vai trò quan trọng trong huy động vốn trung dài hạn, góp phần phát triển thị trường tài chính và nền kinh tế.
• Pháp luật hiện hành còn phân tán, chưa đồng bộ và chưa có quy định chuyên biệt, gây khó khăn cho các NHTM và nhà đầu tư.
• Đề xuất hoàn thiện khung pháp lý, phát triển thị trường thứ cấp, khuyến khích đa dạng sản phẩm trái phiếu và xây dựng tổ chức định mức tín nhiệm nhằm nâng cao hiệu quả và an toàn cho hoạt động phát hành.
• Các bước tiếp theo bao gồm xây dựng dự thảo văn bản pháp luật chuyên biệt, phát triển hạ tầng thị trường và đào tạo nguồn nhân lực, kêu gọi sự phối hợp của các cơ quan quản lý và các tổ chức tài chính.

Hành động ngay hôm nay để góp phần hoàn thiện pháp luật phát hành trái phiếu của NHTM, thúc đẩy sự phát triển bền vững của thị trường tài chính Việt Nam!

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1 : NHỮNG VẤN ĐỀ KHÁI QUÁT VỀ HOẠT ĐỘNG PHÁT HÀNH TRÁI PHIẾU CỦA NHTM Ở VIỆT NAM 1.1 Khái luận về Ngân hàng thương mại (NHTM). * Khái niệm về NHTM Ngân hàng thương mại (NHTM) là tổ chức kinh doanh tiền tệ tín dụng có vị trí quan trọng nhất trong nền kinh tế thị trường ở các nước. Có nhiều khái niệm khác nhau về ngân hàng thương mại:  Ở Mỹ: NHTM là công ty kinh doanh tiền tệ, chuyên cung cấp dịch vụ tài chính và hoạt động trong ngành công nghiệp dịch vụ tài chính.  Ở Pháp: NHTM là những xí nghiệp và cơ sở nào thường xuyên nhận của công chúng dưới hình thức ký thác hay hình thức khác các số tiền mà họ dùng cho chính họ vào nghiệp vụ chiết khấu, tín dụng hay dịch vụ tài chính.

 Ở Ấn Độ: NHTM là cơ sở nhận các khoản ký thác để cho vay hay tài trợ đầu tư.  Theo Luật Các tổ chức tín dụng Việt Nam năm 2010: “Ngân hàng thương mại là loại hình ngân hàng được thực hiện tất cả các hoạt động ngân hàng và các hoạt động kinh doanh khác theo quy định của Luật này nhằm mục tiêu lợi nhuận”.  Theo Nghị định số 59/2009/NĐ-CP ngày 16 tháng 07 năm 2009 của Chính Phủ quy định về tổ chức và hoạt động của NHTM thì : “Ngân hàng thương mại là ngân hàng được thực hiện toàn bộ hoạt động ngân hàng và các hoạt động kinh doanh khác có liên quan vì mục tiêu lợi nhuận theo quy định của Luật các Tổ chức tín dụng và các quy định khác của pháp luật. Từ những nhận định trên có thể thấy NHTM chúng ta có thể đưa ra khái niệm chung nhất về Ngân hàng thương mại: Ngân hàng là một doanh nghiệp đặc biệt kinh 4 doanh về tiền tệ với hoạt động thường xuyên là huy động vốn, cho vay, chiết khấu, bảo lãnh, cung cấp các dịch vụ tài chính và các hoạt động khác có liên quan.

NHTM là tổ chức tài chính trung gian cung cấp danh mục các dịch vụ tài chính đa dạng nhất. Ngoài ra, NHTM còn cung cấp nhiều dịch vụ khác nhằm thoả mãn tối đa nhu cầu về sản phẩm dịch vụ của xã hội. Trong vài năm qua, những đóng góp của hệ thống NHTM Việt Nam vào quá trình đổi mới và thúc đẩy tăng trưởng kinh tế, đẩy nhanh quá trình công nghiệp hoá - hiện đại hoá là rất lớn. Cùng với quá trình cải cách và đổi mới, số lượng các NHTM VN đã tăng nhanh, đã và đang từng bước chuyển dần hướng tới một hệ thống tương thích của các nền kinh tế đang nổi và mới phát triển.

Các NHTM không chỉ tiếp tục khẳng định là một kênh dẫn vốn quan trọng cho nền kinh tế, mà còn góp phần ổn định sức mua đồng tiền. * Hoạt động, chức năng, vai trò của NHTM Các hoạt động chủ yếu của NHTM bao gồm: Nhận tiền gửi không kỳ hạn, tiền gửi có kỳ hạn, tiền gửi tiết kiệm và các loại tiền gửi khác; phát hành chứng chỉ tiền gửi, kỳ phiếu, tín phiếu, trái phiếu để huy động vốn trong nước và nước ngoài; cấp tín dụng; mở tài khoản thanh toán cho khách hàng; cung ứng các phương tiện thanh toán; cung ứng các dịch vụ thanh toán khác. Các hoạt động này được quy định trong Luật các tổ chức tín dụng và lần lượt được cụ thể hóa, quy định chi tiết hơn trong các nghị định của Chính phủ và các văn bản dưới luật. NHTM có các chức năng làm trung gian tín dụng, chức năng thanh toán, chức năng tạo tiền.

Có thể nhận thấy, sau 20 năm tiến hành công cuộc đổi mới đất nước làm thay đổi cơ bản nền kinh tế với những chỉ số kinh tế ngày càng khả quan, hệ thống ngân hàng đã đóng một vai trò quan trọng. Những đổi đóng góp của hệ thống ngân hành nói chung và của các NHTM nói riêng vào nền kinh tế của đất nước được coi là khâu đột phá, có những đóng góp tích cực cho nền kinh tế.2 Trái phiếu và hoạt động trái phiếu của Ngân hàng thương mại (NHTM) 1.1 Trái phiếu Theo quy định tại Khoản 1, Điều 2 Nghị định 90/2011/NĐ-CP của Chính phủ về phát hành trái phiếu doanh nghiệp (sau đây goi tắt là Nghị định 90) thì “trái phiếu doanh nghiệp là loại chứng khoán nợ do doanh nghiệp phát hành, xác nhận nghĩa vụ trả gốc, lãi, và các nghĩa vụ khác (nếu có) của doanh nghiệp đối với chủ sở hữu trái phiếu. Trái phiếu doanh nghiệp được phát hành dưới hình thức chứng chỉ, bút toán ghi sổ hoặc dữ liệu điện tử, với mệnh giá tối thiểu là 100. Các mệnh giá khác là bội số của 100.

Tiền thu từ phát hành trái phiếu, doanh nghiệp chỉ được sử dụng cho mục đích thực hiện các khoản đầu tư, cơ cấu lại khoản vay trung và dài hạn hoặc tăng quy mô vốn hoạt động. Căn cứ mức độ uy tín của doanh nghiệp, hiệu quả của dự án đầu tư và tình hình thị trường tài chính - tiền tệ, doanh nghiệp phát hành trái phiếu quyết định lãi suất trái phiếu cho từng đợt phát hành. Lãi suất trái phiếu có thể xác định cố định cho cả kỳ hạn hoặc thả nổi trên thị trường. Trường hợp phát hành trái phiếu với lãi suất thả nổi, tổ chức phát hành công bố mức lãi suất tham chiếu để làm căn cứ xác định lãi suất phải trả cho người sở hữu trái phiếu.

Trái phiếu doanh nghiệp bao gồm: trái phiếu chuyển đổi (loại trái phiếu có thể chuyển đổi thành cổ phiếu phổ thông của cùng một tổ chức phát hành theo các điều kiện đã được xác định trong phương án phát hành) và trái phiếu không chuyển đổi (loại trái phiếu không có khả năng chuyển đổi thành cổ phiếu). Tuy nhiên, chỉ có công ty cổ phần mới được quyền phát hành trái phiếu chuyển đổi. Thông thường, trái phiếu có những đặc điểm chủ yếu sau: * Mệnh giá: 6 Là giá trị danh nghĩa được thể hiện trên trái phiếu mà tổ chức phát hành cam kết sẽ hoàn trả cho người sở hữu trái phiếu vào ngày đáo hạn. * Lãi suất trái phiếu: Mỗi trái phiếu đều có một mức lãi suất mà tổ chức phát hành cam kết sẽ thanh toán cho chủ sở hữu trái phiếu một số tiền lãi vào một ngày xác định và có thể theo định kỳ.

Trái phiếu phát hành với mức lãi suất danh nghĩa được xác định bởi các điều kiện thị trường tại thời điểm chào bán trái phiếu. Lãi suất thường được công bố theo tỷ lệ phần trăm (%) so với mệnh giá của trái phiếu. Số tiền lãi trái phiếu được tính bằng mệnh giá trái phiếu nhân với lãi suất trái phiếu. Thông thường, thời hạn trả lãi của trái phiếu được quy định một năm hoặc nửa năm một lần.

* Giá trái phiếu: Đây là số tiền thực tế mà nhà đầu tư bỏ ra để được quyền sở hữu trái phiếu. Trái phiếu có thể được mua bằng mệnh giá, cao hơn hoặc thấp hơn mệnh giá (còn gọi là giá chiết khấu). Dù vậy, tiền lãi trả cho các trái chủ luôn được xác định trên mệnh giá trái phiếu; đồng thời, trái chủ sẽ được hoàn trả vốn gốc ban đầu bằng với mệnh giá trái phiếu vào ngày đáo hạn. * Kỳ hạn của trái phiếu: Kỳ hạn cho biết khoảng thời gian mà người nắm giữ trái phiếu nhận được tiền lãi định kỳ và thời điểm mà tổ chức phát hành phải hoàn trả khoản vốn gốc ban đầu cho các nhà đầu tư trái phiếu theo mệnh giá trái phiếu.

Theo quy định tại Điều 6 Nghị định 90 thì: Trái phiếu doanh nghiệp có kỳ hạn từ một (01) năm trở lên; Doanh nghiệp phát hành quyết định kỳ hạn trái phiếu trên cơ sở nhu cầu sử dụng vốn và công bố tại phương án phát hành. Kỳ hạn trái phiếu có ý nghĩa rất quan trọng vì lợi tức trái phiếu phụ thuộc vào thời hạn trái phiếu. Kỳ hạn trái phiếu càng dài thì giá trái phiếu càng 7 biến động lớn do sự ảnh hưởng của biến động lãi suất thị trường. Hay nói cách khác, sự biến động của giá trái phiếu thì phụ thuộc vào kỳ hạn của trái phiếu.

Trái phiếu trên thị trường tài chính có rất nhiều loại, tuỳ theo tiêu chí khác nhau mà trái phiếu sẽ được phân thành các loại tương ứng. Nếu căn cứ vào tiêu chí đối tượng phát hành và mục đích phát hành, trái phiếu được phân thành hai loại là trái phiếu chính phủ và trái phiếu doanh nghiệp. Theo đó, trái phiếu chính phủ (TPCP) là loại trái phiếu do Chính phủ hoặc chính quyền địa phương phát hành nhằm mục đích cân đối ngân sách, tài trợ cho các dự án xây dựng cơ sở hạ tầng và được đảm bảo bằng ngân sách quốc gia hoặc ngân sách địa phương. Trái phiếu chính phủ là loại trái phiếu được đánh giá an toàn nhất, hầu như không có rủi ro vì nó được đảm bảo bằng nguồn vốn ngân sách.

Trong khi đó, trái phiếu doanh nghiệp (TPDN) là loại trái phiếu do các DN phát hành nhằm huy động vốn trung và dài hạn để đầu tư phát triển, mở rộng quy mô hoạt động sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp. Trái phiếu doanh nghiệp được đánh giá có mức rủi ro cao hơn trái phiếu chính phủ, vì vậy lãi suất của trái phiếu doanh nghiệp thường cao hơn lãi suất của trái phiếu chính phủ ở cùng kỳ hạn [16] 1.2 Khái niệm và đặc điểm của trái phiếu do NHTM phát hành Trái phiếu do NHTM phát hành là một loại trái phiếu doanh nghiệp. Trái phiếu doanh nghiệp là loại trái phiếu được phát hành bởi các doanh nghiệp nhằm huy động vốn trung dài hạn cho đầu tư phát triển. Doanh nghiệp (bao gồm các NHTM) sẽ phát hành trái phiếu khi có nhu cầu huy động vốn lớn để tài trợ cho việc đầu tư mở rộng, phát triển hoạt động sản xuất kinh doanh trong trường hợp không đủ điều kiện hoặc không muốn phát hành cổ phiếu, hoặc tùy thuộc vào chiến lược quản lý vốn của mỗi doanh nghiệp.

Về bản chất, trái phiếu doanh nghiệp chính là chứng khán xác nhận nợ của doanh nghiệp phát hành, trong đó doanh nghiệp phát hành trái phiếu là người đi vay còn người mua trái phiếu (trái chủ) chính là người cho vay. Trái phiếu doanh nghiệp 8 chính là sự chứng nhận về mặt pháp lý, ghi nhận sự liên hệ giữa quyền của chủ nợ đối với doanh nghiệp và những nghĩa vụ tài chính mà doanh nghiệp phải thực hiện. Thông thường, trái phiếu doanh nghiệp được trả lãi theo thời hạn một năm hoặc nửa năm một lần. Trong trường hợp doanh nghiệp lâm vào tình trạng phá sản, các trái chủ được quyền ưu tiên thanh toán trước các cổ đông nắm giữ cổ phiếu thường và cổ phiếu ưu đãi.