Chương 1: Cơ sở lý luận cơ bản về phân tích tài chính và phân tích tài chính cho việc ra quyết định trong doanh nghiệp 1.1 Phân tích tài chính doanh nghiệp 1.1 Tài chính doanh nghiệp Tài chính doanh nghiệp là các quan hệ kinh tế phát sinh gắn liền với quá trình tạo lập, phân phối và sử dụng các quỹ tiền tệ trong doanh nghiệp phục vụ cho quá trình tái sản xuất của doanh nghiệp và góp phần tích luỹ vốn cho Nhà nước. Bản chất của tài chính doanh nghiệp là các quan hệ kinh tế thuộc phạm vi tài chính của doanh nghiệp với các chủ thể, bao gồm: Quan hệ giữa doanh nghiệp với nhà nước: Các doanh nghiệp thực hiện nghĩa vụ nộp thuế, phí, lệ phí đối với ngân sách Nhà nước. Ngân sách Nhà nước lại cấp vốn cho các doanh nghiệp Nhà nước hoặc trợ giá cho doanh nghiệp trong những trường hợp cần thiết. Quan hệ giữa doanh nghiệp với các tổ chức trung gian tài chính, chủ yếu là ngân hàng, là cầu nối giữa doanh nghiệp với các nguồn vốn nhàn rỗi trong nền kinh tế.
Quan hệ giữa doanh nghiệp với các thành phần kinh tế khác: Được thực hiện thông qua các hoạt động trao đổi hàng hoá. Các hoạt động kinh tế diễn ra thường xuyên liên tục nên sẽ có nhiều mối quan hệ kinh tế giữa các chủ thể khác nhau nhằm buôn bán, trao đổi các loại vật tư, hàng hoá, dịch vụ, trái phiếu, cổ phiếu,. Quan hệ trong nội bộ doanh nghiệp: Đó là mối quan hệ kinh tế giữa các phòng ban, các phân xưởng, tổ, đội sản xuất, mối quan hệ giữa cán bộ công nhân viên, những người lao động.2] Các mối quan hệ kinh tế này một mặt thể hiện doanh nghiệp là một đơn vị kinh tế độc lập, tham gia nhiều mối quan hệ khác nhau trong nền kinh tế và tự chịu trách nhiệm trước các hoạt động kinh doanh của mình. Mặt khác, nó phản ánh mối liên hệ rõ nét tài chính doanh nghiệp với các khâu trong hệ thống tài chính nước ta mà ở đó, doanh nghiệp vừa là chủ thể và vừa là khách thể.2 Phân tích tài chính doanh nghiệp Phân tích tài chính là quá trình xem xét, kiểm tra, đối chiếu và so sánh số liệu về tài chính hiện hành với quá khứ.
Thông qua phân tích tài chính, người sử dụng thông tin có thể đánh giá tiềm năng, hiệu quả kinh doanh cũng như những rủi ro hay triển vọng của doanh nghiệp,từ đó, đưa ra các quyết định tài chính, quyết định quản lý cho phù hợp. [5,8,10] Hoạt động tài chính là một bộ phận của hoạt động sản xuất kinh doanh và có mối quan hệ trực tiếp với hoạt động sản xuất kinh doanh. Tất cả các hoạt động sản xuất kinh doanh đều ảnh hưởng tới tình hình tài chính của doanh nghiệp. Ngược lại, tình hình tài chính tốt hay xấu lại có tác động thúc đẩy hoặc kìm hãm đối với quá trình sản xuất kinh doanh.
Do đó, trước khi lập kế hoạch tài chính, doanh nghiệp cần nghiên cứu báo cáo tài chính của kỳ kế toán đã qua. Nhưng các số liệu đó lại là những tài liệu có tính chất lịch sử và chưa thể hiện hết nội dung mà người quan tâm đòi hỏi. Các đối tượng khác nhau có nhu cầu thông tin khác nhau, do vậy. họ có thể tập trung xem xét các khía cạnh khác nhau của tình hình tài chính doanh nghiệp.
Cụ thể: Đối với nhà quản lý doanh nghiệp Qua phân tích, nhà lãnh đạo doanh nghiệp thấy được một cách toàn diện tình hình tài chính doanh nghiệp trong mối quan hệ nội bộ với mục đích lợi nhuận và khả năng thanh toán. Bởi vậy, khi tiến hành hoạt động sản xuất kinh doanh, nhà quản trị phải giải quyết ba vấn đề sau: Thứ nhất: Doanh nghiệp nên đầu tư vào đâu cho phù hợp với loại hình sản xuất kinh doanh lựa chọn. Đây chính là chiến lược có tính chất dài hạn của doanh nghiệp. Thứ hai: Nguồn vốn tài trợ cho hoạt động sản xuất kinh doanh là nguồn nào? Để trang trải cho các loại tài sản của doanh nghiệp cần có nguồn vốn tài trợ, hay còn gọi nguồn hình thành tài sản, nói cách khác là phải có tiền để đầu tư.
Nhưng muốn có vốn đầu tư thì phải bỏ ra một khoản chi phí nhất định, vấn đề này liên 7 z quan đến cơ cấu vốn và chi phí vốn của doanh nghiệp. Với mục tiêu tối đa hoá lợi nhuận, vấn đề đặt ra đối với doanh nghiệp đó là doanh nghiệp sẽ huy động nguồn vốn tài trợ với cơ cấu như thế nào cho phù hợp và mang lại hiệu quả sử dụng vốn tối ưu nhất.128] Thứ ba: Đó là việc nhà quản trị phải sẽ quản lý hoạt động tài chính hàng ngày như thế nào? Đây chính là quyết định tài chính ngắn hạn và nó liên quan chặt chẽ đến vấn đề quản lý vốn lưu động của doanh nghiệp. Do vậy, cần thiết phải có thông tin trung thực về tình hình tài chính doanh nghiệp để điều hành hoạt động sản xuất kinh doanh, trong việc lập kế hoạch sản xuất, dự kiến được kế hoạch đầu tư dài hạn, chiến lược sản phẩm và thị trường, lựa chọn phương án sản xuất mang lại hiệu quả cao nhất cho doanh nghiệp. Đây cũng là mục tiêu chính của luận văn này.
Đối với nhà đầu tư vào doanh nghiệp Qua thông tin phân tích tài chính, giúp các nhà đầu tư nắm được những yếu tố như sự rủi ro, mức sinh lời, khả năng thanh toán, khả năng hoạt động của doanh nghiệp. Vì vậy, họ rất cần những thông tin về điều kiện tài chính, tình hình hoạt động, về kết quả kinh doanh và tiềm năng tăng trưởng của doanh nghiệp.340- 341] Đối với các chủ nợ Đối với các chủ ngân hàng, một mặt họ chú ý tới số lượng tiền và tài sản có thể chuyển đổi nhanh thành tiền để so sánh với số nợ ngắn hạn, qua đó biết được khả năng thanh toán nợ ngắn hạn của doanh nghiệp. Mặt khác, họ còn chú ý tới khả năng sinh lời từ hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp, nhằm đảm bảo hoàn trả các khoản cho vay dài hạn, chú ý đến việc đảm bảo cơ cấu tài chính an toàn trong doanh nghiệp để đề phòng rủi ro. Đối với các nhà cung cấp vật tư hàng hoá, họ cần thiết phải nắm được các thông tin về khả năng thanh toán của doanh nghiệp hiện tại cũng như trong tương lai.
8 z Đối với người lao động Những người lao động cũng rất quan tâm tới thông tin về tài chính và về các hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp bởi kết quả hoạt động kinh doanh có tác động trực tiếp tời tiền lương, khoản thu nhập chính của người lao động. Đối với cơ quan quản lý nhà nước Dựa vào các báo cáo tài chính của doanh nghiệp, các cơ quan quản lý Nhà nước thực hiện phân tích tình hình tài chính, qua đó đánh giá, kiểm tra, kiểm soát các hoạt động kinh doanh, hoạt động tài chính của doanh nghiệp có tuân thủ theo đúng chính sách, chế độ và luật pháp quy định hay không, giám sát tình hình thực hiện nghĩa vụ đối với ngân sách Nhà nước và phục vụ cho hoạt động thống kê.3 Nhiệm vụ của phân tích tài chính Với những vai trò quan trọng như vậy, nhiệm vụ của phân tích tài chính là cung cấp những thông tin chính xác về mọi mặt tài chính của doanh nghiệp. Các nhiệm vụ cụ thể sau đây: - Đánh giá thực trạng của hoạt động tài chính trên các mặt: Đảm bảo vốn cho sản xuất kinh doanh, quản lý và phân phối vốn, tình hình và hiệu quả sử dụng vốn trong kinh doanh, tình hình và khả năng thanh toán của doanh nghiệp, khả năng và tính chắc chắn của các dòng tiền mặt ra, vào doanh nghiệp. - Xác định rõ các nhân tố và mức độ ảnh hưởng của các nhân tố đến tình hình tài chính cũng như nguyên nhân gây nên tình trạng biến động của các nhân tố trên.
- Trên cơ sở đó, đề ra các biện pháp tích cực nhằm nâng cao hơn nữa hiệu quả sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp.4 Thông tin sử dụng trong phân tích tài chính Phân tích tài chính có mục tiêu đưa ra những dự báo tài chính giúp cho việc ra quyết định về mặt tài chính và giúp cho việc dự kiến kết quả tương lai của doanh nghiệp. Vì vậy, nhà phân tích phải thu thập, sử dụng mọi nguồn thông tin, từ thông tin nội bộ đến thông tin bên ngoài doanh nghiệp, từ thông tin định tính cũng như 9 z định lượng. Trong khuôn khổ của luận văn, thông tin chủ yếu là bám vào các thông tin tài chính phục ra quyết định của nhà quản trị.1 Thông tin chung Đây là các thông tin về tình hình kinh tế có ảnh hưởng đến hoạt động sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp trong năm. Sự suy thoái hoặc tăng trưởng của nền kinh tế có tác động mạnh mẽ đến cơ hội kinh doanh của doanh nghiệp, tác động đến chi phí hoạt động sản xuất kinh doanh cũng như khả năng tiêu thụ sản phẩm, hàng hoá, từ đó tác động đến hiệu quả kinh doanh.
Nếu nó diễn ra theo chiều hướng thuận lợi thì hoạt động kinh doanh được mở rộng, tạo điều kiện tăng lợi nhuận cho doanh nghiệp. Ngược lại, nếu nó tác động bất lợi, nó sẽ ảnh hưởng không tốt đến hiệu quả kinh doanh của doanh nghiệp. Chính vì vậy, để có những nhận xét. đánh giá khách quan và chính xác về tình hình tài chính của doanh nghiệp thì việc quan tâm và nghiên cứu các thông tin bên ngoài là cần thiết.2 Thông tin theo ngành kinh tế Nội dung của việc nghiên cứu các thông tin trong phạm vị ngành kinh tế là đặt sự phát triển của doanh nghiệp trong mối liên hệ với các hoạt động chung của ngành kinh doanh.
Đặc điểm của ngành kinh doanh thường được chú trọng đó là: - Tính chất của sản phẩm. - Quy trình kỹ thuật sản xuất được áp dụng. - Cơ cấu sản xuất: Đầu tư vào loại hình sản xuất kinh doanh nào, cơ cấu tài sản ra sao. - Hệ thống chỉ tiêu trung bình ngành Dựa vào những thông tin này, ta có thể đưa ra được những nhận xét tổng quát nhất về tình hình tài chính doanh nghiệp.3 Thông tin liên quan đến tài chính doanh nghiệp Ngoài những thông tin trên thì thông tin được nhà phân tích quan tâm nhất là thông tin kế toán của doanh nghiệp.
Nó được phản ánh đầy đủ trong các báo cáo kế 10 z toán của doanh nghiệp.