Phân Tích Mô Hình và Cấu Trúc Tập Đoàn Tài Chính Ngân Hàng Ứng Dụng Tại Việt Nam

Luận văn thạc sĩ nghiên cứu Phân tích mơ hình và cấu trúc của tập đồn tài chính ngân hàng ứng dụng vào ngân hàng đầu tư và phát, đánh giá hiện trạng, phân tích vấn đề, đề xuất

• Tác giả: Hoàng Xuân Thành
• Trường học: Trường Đại Học Kinh Tế TP.HCM
• Chuyên ngành: Kinh Tế
• Đề tài: Phân Tích Mô Hình Tổ Chức Ngân Hàng Đầu Tư Việt Nam Trong Thời Kỳ Hội Nhập
• Loại tài liệu: Luận Văn Thạc Sĩ
• Năm xuất bản: 2007
• Địa điểm: TP. Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: LÝ THUYẾT TỔ CHỨC VÀ CẤU TRÚC TỔ CHỨC TẬP ĐOÀN TÀI CHÍNH – NGÂN HÀNG
• 1.1. Lý thuyết tổ chức
• 1.2. Mô hình tập đoàn tài chính – ngân hàng
• 1.3. Nền tảng của TĐ TC – NH
• 2. CHƯƠNG II: HOẠT ĐỘNG CỦA NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI VÀ NGÂN HÀNG ĐẦU TƯ & PHÁT TRIỂN VIỆT NAM
• 2.1. Tình hình chung của các Ngân hàng thương mại
• 2.2. Hoạt động của Ngân hàng Đầu tư & Phát Triển Việt Nam
• 2.3. Dự báo một số thay đổi môi trường họat động của các ngân hàng thương mại
• 3. CHƯƠNG III: CÁC GIẢI PHÁP XÂY DỰNG MÔ HÌNH TỔ CHỨC VÀ CẤU TRÚC BỘ MÁY BIDV THEO MÔ HÌNH TĐ TC – NH
• 3.1. Sở hữu BIDV
• 3.2. Chiến lược khách hàng và sản phẩm của BIDV
• 3.3. Hệ thống và Mạng lưới
• 3.4. Hệ thống quản lý rủi ro
• 3.5. Mô hình tổ chức

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Mô Hình Tổ Chức Ngân Hàng Đầu Tư Việt Nam

Mô hình tổ chức của ngân hàng đầu tư Việt Nam đang trải qua nhiều thay đổi quan trọng trong bối cảnh hội nhập kinh tế quốc tế. Sự phát triển này không chỉ phản ánh sự chuyển mình của nền kinh tế mà còn là yêu cầu cấp thiết để nâng cao năng lực cạnh tranh. Các ngân hàng thương mại cần phải điều chỉnh mô hình tổ chức để đáp ứng nhu cầu ngày càng cao của thị trường tài chính. Việc hiểu rõ về mô hình tổ chức hiện tại sẽ giúp các ngân hàng có những bước đi đúng đắn trong tương lai.

1.1. Đặc Điểm Của Mô Hình Tổ Chức Ngân Hàng Đầu Tư

Mô hình tổ chức của ngân hàng đầu tư thường bao gồm các bộ phận chức năng như quản lý rủi ro, tài chính và phát triển sản phẩm. Sự phân chia này giúp tối ưu hóa quy trình làm việc và nâng cao hiệu quả hoạt động. Tuy nhiên, nhiều ngân hàng vẫn gặp khó khăn trong việc phối hợp giữa các bộ phận, dẫn đến sự chậm trễ trong việc đáp ứng nhu cầu của khách hàng.

1.2. Vai Trò Của Ngân Hàng Đầu Tư Trong Kinh Tế Việt Nam

Ngân hàng đầu tư đóng vai trò quan trọng trong việc huy động vốn cho các dự án lớn, góp phần thúc đẩy sự phát triển kinh tế. Chúng không chỉ cung cấp dịch vụ tài chính mà còn hỗ trợ các doanh nghiệp trong việc phát triển chiến lược kinh doanh. Sự phát triển của ngân hàng đầu tư sẽ tạo ra nhiều cơ hội cho các doanh nghiệp trong nước.

II. Thách Thức Đối Với Mô Hình Tổ Chức Ngân Hàng Đầu Tư

Trong quá trình hội nhập, ngân hàng đầu tư Việt Nam phải đối mặt với nhiều thách thức lớn. Các ngân hàng không chỉ phải cạnh tranh với các ngân hàng nước ngoài mà còn phải cải cách mô hình tổ chức để phù hợp với yêu cầu của thị trường. Những thách thức này bao gồm việc quản lý rủi ro, cải thiện chất lượng dịch vụ và nâng cao năng lực cạnh tranh.

2.1. Quản Lý Rủi Ro Trong Ngân Hàng Đầu Tư

Quản lý rủi ro là một trong những thách thức lớn nhất mà ngân hàng đầu tư phải đối mặt. Việc không có một hệ thống quản lý rủi ro hiệu quả có thể dẫn đến những tổn thất lớn. Các ngân hàng cần phải xây dựng một khung quản lý rủi ro chặt chẽ để bảo vệ tài sản và uy tín của mình.

2.2. Cạnh Tranh Trong Ngành Ngân Hàng

Cạnh tranh trong ngành ngân hàng ngày càng gia tăng, đặc biệt là từ các ngân hàng nước ngoài. Điều này đòi hỏi các ngân hàng đầu tư phải cải thiện chất lượng dịch vụ và phát triển các sản phẩm tài chính đa dạng hơn để thu hút khách hàng.

III. Phương Pháp Cải Cách Mô Hình Tổ Chức Ngân Hàng Đầu Tư

Để nâng cao hiệu quả hoạt động, các ngân hàng đầu tư cần áp dụng những phương pháp cải cách mô hình tổ chức. Việc chuyển đổi sang mô hình tập đoàn tài chính có thể giúp các ngân hàng tối ưu hóa quy trình làm việc và nâng cao khả năng cạnh tranh. Các phương pháp này bao gồm việc áp dụng công nghệ thông tin và cải tiến quy trình quản lý.

3.1. Ứng Dụng Công Nghệ Thông Tin Trong Ngân Hàng

Công nghệ thông tin đóng vai trò quan trọng trong việc cải cách mô hình tổ chức ngân hàng. Việc áp dụng các hệ thống quản lý hiện đại sẽ giúp ngân hàng tối ưu hóa quy trình làm việc và nâng cao trải nghiệm khách hàng. Các ngân hàng cần đầu tư vào công nghệ để không bị tụt lại phía sau.

3.2. Tái Cấu Trúc Quy Trình Quản Lý

Tái cấu trúc quy trình quản lý là một bước quan trọng để nâng cao hiệu quả hoạt động của ngân hàng. Việc phân định rõ ràng chức năng và trách nhiệm của từng bộ phận sẽ giúp ngân hàng hoạt động hiệu quả hơn và giảm thiểu rủi ro.

IV. Ứng Dụng Thực Tiễn Của Mô Hình Tổ Chức Ngân Hàng Đầu Tư

Mô hình tổ chức ngân hàng đầu tư không chỉ là lý thuyết mà còn có ứng dụng thực tiễn rõ ràng. Các ngân hàng đã áp dụng những mô hình này để cải thiện hiệu quả hoạt động và nâng cao khả năng cạnh tranh. Những kết quả đạt được từ việc áp dụng mô hình tổ chức mới sẽ là minh chứng cho sự thành công trong quá trình hội nhập.

4.1. Kết Quả Nâng Cao Hiệu Quả Hoạt Động

Nhiều ngân hàng đã ghi nhận sự cải thiện rõ rệt trong hiệu quả hoạt động sau khi áp dụng mô hình tổ chức mới. Việc tối ưu hóa quy trình làm việc và nâng cao chất lượng dịch vụ đã giúp ngân hàng thu hút được nhiều khách hàng hơn.

4.2. Tăng Cường Khả Năng Cạnh Tranh

Sự chuyển đổi mô hình tổ chức đã giúp các ngân hàng tăng cường khả năng cạnh tranh trên thị trường. Các ngân hàng đã có thể cung cấp nhiều sản phẩm tài chính đa dạng hơn, đáp ứng nhu cầu của khách hàng một cách tốt nhất.

V. Kết Luận Về Mô Hình Tổ Chức Ngân Hàng Đầu Tư Việt Nam

Mô hình tổ chức ngân hàng đầu tư Việt Nam đang trong quá trình chuyển đổi mạnh mẽ. Sự cần thiết phải cải cách mô hình tổ chức không chỉ giúp ngân hàng nâng cao hiệu quả hoạt động mà còn tạo ra nhiều cơ hội mới trong bối cảnh hội nhập. Tương lai của ngân hàng đầu tư phụ thuộc vào khả năng thích ứng và đổi mới của các ngân hàng trong việc xây dựng mô hình tổ chức phù hợp.

5.1. Triển Vọng Tương Lai Của Ngân Hàng Đầu Tư

Triển vọng tương lai của ngân hàng đầu tư Việt Nam rất sáng sủa nếu các ngân hàng có thể áp dụng những cải cách cần thiết. Việc nâng cao năng lực cạnh tranh và cải thiện chất lượng dịch vụ sẽ là chìa khóa cho sự phát triển bền vững.

5.2. Những Yêu Cầu Đặt Ra Cho Ngân Hàng Đầu Tư

Các ngân hàng đầu tư cần phải đáp ứng những yêu cầu ngày càng cao từ thị trường. Việc cải cách mô hình tổ chức và nâng cao chất lượng dịch vụ sẽ là những yếu tố quyết định cho sự thành công trong tương lai.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong bối cảnh hội nhập kinh tế quốc tế sâu rộng, đặc biệt sau khi Việt Nam gia nhập Tổ chức Thương mại Thế giới (WTO) năm 2006, ngành tài chính – ngân hàng Việt Nam đối mặt với nhiều thách thức và cơ hội mới. Hệ thống ngân hàng thương mại nhà nước (NHTMNN) chiếm khoảng 70% thị phần huy động vốn và tín dụng, tuy nhiên còn tồn tại nhiều bất cập về mô hình tổ chức, quy mô vốn và sản phẩm dịch vụ. Vốn tự có của 4 NHTMNN lớn chỉ khoảng 21.000 tỷ đồng (tương đương 1,3 tỷ USD), thấp hơn nhiều so với các ngân hàng trung bình trong khu vực có vốn tự có từ 2 – 3 tỷ USD. Mô hình tổ chức hiện tại chủ yếu theo cấu trúc chức năng, chưa theo nhóm khách hàng, dẫn đến mất tín hiệu thị trường và thiếu linh hoạt trong thiết kế sản phẩm.

Mục tiêu nghiên cứu là phân tích mô hình tập đoàn tài chính – ngân hàng (TĐ TC – NH) và cấu trúc tổ chức, từ đó đề xuất áp dụng cho Ngân hàng Đầu tư và Phát triển Việt Nam (BIDV) trong quá trình chuyển đổi mô hình tổ chức. Nghiên cứu tập trung vào phân tích các yếu tố chủ yếu của mô hình tập đoàn tài chính – ngân hàng, so sánh các mô hình điển hình trên thế giới, đồng thời đánh giá thực trạng hoạt động và mô hình tổ chức của BIDV. Phạm vi nghiên cứu bao gồm dữ liệu từ năm 2003 đến 2006, tập trung tại Việt Nam với tham khảo các mô hình quốc tế.

Nghiên cứu có ý nghĩa quan trọng trong việc nâng cao năng lực cạnh tranh của các ngân hàng thương mại nhà nước, góp phần thúc đẩy quá trình cổ phần hóa, đa dạng hóa sản phẩm và phát triển bền vững trong môi trường hội nhập kinh tế toàn cầu.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu dựa trên các lý thuyết tổ chức và quản trị hiện đại, bao gồm:

• Lý thuyết tổ chức: Tổ chức là công cụ phối hợp các bộ phận nhằm đạt mục tiêu chung, chịu ảnh hưởng bởi mục tiêu, chiến lược, môi trường kinh doanh, công nghệ và con người. Các nguyên tắc tổ chức như thống nhất, chuyên môn hóa, linh hoạt và tam quyền phân lập được áp dụng để xây dựng mô hình tổ chức hiệu quả.

• Lý thuyết về sự phụ thuộc vào môi trường: Các tổ chức phụ thuộc vào nguồn lực từ môi trường và cố gắng giảm thiểu sự phụ thuộc này thông qua các liên minh, hợp đồng dài hạn, hoặc sáp nhập.

• Lý thuyết tiết giảm chi phí giao dịch: Mục tiêu tổ chức là tối thiểu hóa chi phí giao dịch và chi phí hành chính, từ đó lựa chọn cơ chế liên kết phù hợp như franchising, outsourcing hay mô hình công ty mẹ – công ty con.

• Mô hình tập đoàn tài chính – ngân hàng: Tập đoàn là một chỉnh thể gồm nhiều đơn vị thành viên hoạt động đa lĩnh vực, chủ yếu trong ngân hàng, bảo hiểm, chứng khoán và đầu tư, được kiểm soát bởi một công ty mẹ với cấu trúc tổ chức nhất định.

Các khái niệm chính bao gồm: mô hình ngân hàng đa năng, mô hình công ty mẹ – công ty con, mô hình công ty sở hữu ngân hàng (bank holding company), và các mô hình tổ chức tập đoàn điển hình của Mỹ, Nhật Bản, Trung Quốc, Đức.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng phương pháp phân tích định tính và định lượng dựa trên nguồn dữ liệu thứ cấp từ các báo cáo tài chính, tài liệu ngành, báo cáo thường niên của BIDV và các tập đoàn tài chính – ngân hàng quốc tế. Cỡ mẫu nghiên cứu bao gồm dữ liệu tài chính của BIDV giai đoạn 2003-2005, so sánh với các ngân hàng trong khu vực và thế giới.

Phương pháp phân tích bao gồm:

• So sánh mô hình tổ chức và cấu trúc tập đoàn tài chính – ngân hàng trên thế giới.

• Phân tích thực trạng mô hình tổ chức, năng lực tài chính, sản phẩm dịch vụ và công nghệ của BIDV.

• Đánh giá các chỉ số tài chính như vốn chủ sở hữu, tổng tài sản, tỷ lệ nợ xấu, ROA, ROE, hệ số CAR.

• Dự báo các thay đổi môi trường hoạt động và tác động đến mô hình tổ chức ngân hàng.

Timeline nghiên cứu tập trung vào giai đoạn 2003-2007, với trọng tâm phân tích dữ liệu tài chính và mô hình tổ chức của BIDV, đồng thời tham khảo các mô hình quốc tế để đề xuất giải pháp chuyển đổi.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Mô hình tổ chức hiện tại của BIDV và các NHTMNN còn nhiều hạn chế: Các ngân hàng thương mại nhà nước chủ yếu tổ chức theo chức năng (huy động vốn, tín dụng, kế toán), chưa theo nhóm khách hàng, dẫn đến mất tín hiệu thị trường và thiếu linh hoạt. Hội sở chính và chi nhánh hoạt động phân tán, quyền lực và nguồn lực nằm chủ yếu tại chi nhánh, làm suy giảm tính hệ thống. Các công ty con do ngân hàng góp vốn 100% nên thiếu tính năng động và khó mở rộng quy mô.

2. Năng lực tài chính còn yếu: Vốn tự có của BIDV năm 2005 là 5.531 tỷ đồng, chiếm khoảng 6,3% tổng tài sản 87.403 tỷ đồng, thấp hơn nhiều so với chuẩn mực quốc tế (tối thiểu 8%). Tỷ lệ nợ xấu cao khoảng 12-13% dư nợ vay, làm giảm chất lượng tài sản và tăng rủi ro. ROA và ROE của BIDV lần lượt khoảng 0,5-0,6% và 8-10%, thấp hơn nhiều so với các ngân hàng thương mại cổ phần.

3. Sản phẩm dịch vụ còn đơn điệu, thiếu liên kết: Hơn 70% doanh thu của BIDV đến từ hoạt động tín dụng truyền thống. Các sản phẩm tài chính phi ngân hàng như bảo hiểm, chứng khoán còn đơn giản, chưa phối hợp hiệu quả với sản phẩm ngân hàng. Công nghệ ngân hàng điện tử mới phát triển ở mức trung bình, chưa khai thác tối đa tiềm năng.

4. Mô hình tập đoàn tài chính – ngân hàng phù hợp với điều kiện Việt Nam là mô hình công ty mẹ – công ty con: So sánh với các mô hình quốc tế như Keiretsu Nhật Bản và Bank Holding Company Mỹ, mô hình công ty mẹ – công ty con giúp tập trung vốn, tăng tính hệ thống, linh hoạt trong quản lý và đa dạng hóa sản phẩm. BIDV cần chuyển đổi mô hình tổ chức theo hướng này để nâng cao năng lực cạnh tranh.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân chính của các hạn chế hiện tại là do mô hình tổ chức theo chức năng và cấu trúc phân tán, thiếu sự phối hợp chặt chẽ giữa hội sở chính và chi nhánh. Điều này dẫn đến việc không nắm bắt kịp thời nhu cầu khách hàng, sản phẩm không đa dạng và thiếu tính hệ thống. So với các ngân hàng trong khu vực, vốn tự có của BIDV thấp hơn đáng kể, làm hạn chế khả năng cho vay và đầu tư.

So sánh với các mô hình tập đoàn tài chính – ngân hàng trên thế giới, mô hình công ty mẹ – công ty con được đánh giá là phù hợp nhất với điều kiện Việt Nam, giúp tập trung vốn, tăng cường quản trị rủi ro và phát triển đa dạng sản phẩm. Ví dụ, mô hình Keiretsu của Nhật Bản với ngân hàng làm công ty mẹ đã giúp các tập đoàn tài chính – công nghiệp phát triển mạnh mẽ, chiếm tỷ trọng lớn trong GDP quốc gia.

Việc ứng dụng công nghệ thông tin hiện đại, đặc biệt là hệ thống Core Banking, giúp BIDV nâng cao hiệu quả xử lý giao dịch và quản lý dữ liệu khách hàng. Tuy nhiên, để phát huy tối đa lợi ích, BIDV cần cải tổ mô hình tổ chức, tăng cường quản trị rủi ro và đa dạng hóa sản phẩm dịch vụ.

Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ thể hiện tỷ lệ vốn chủ sở hữu/tổng tài sản, tỷ lệ nợ xấu, cơ cấu doanh thu theo sản phẩm và sơ đồ mô hình tổ chức hiện tại so với mô hình đề xuất.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Chuyển đổi mô hình tổ chức theo mô hình công ty mẹ – công ty con: BIDV cần xây dựng công ty mẹ với quyền kiểm soát vốn và quản lý các công ty con hoạt động trong các lĩnh vực ngân hàng, bảo hiểm, chứng khoán, đầu tư. Giải pháp này giúp tập trung nguồn lực, tăng tính hệ thống và linh hoạt trong quản lý. Thời gian thực hiện dự kiến 3-5 năm, do BIDV chủ trì phối hợp với Bộ Tài chính và Ngân hàng Nhà nước.

2. Tăng cường vốn tự có thông qua cổ phần hóa và thu hút đối tác chiến lược: Đẩy nhanh tiến trình cổ phần hóa BIDV để tăng vốn chủ sở hữu, nâng cao hệ số an toàn vốn (CAR) lên mức tối thiểu 8-10%. Thu hút các nhà đầu tư chiến lược trong và ngoài nước nhằm đa dạng hóa nguồn vốn và nâng cao năng lực tài chính. Thời gian thực hiện 2-3 năm, phối hợp với các cơ quan quản lý nhà nước.

3. Đa dạng hóa sản phẩm dịch vụ tài chính – ngân hàng: Phát triển các sản phẩm ngân hàng điện tử, dịch vụ tư vấn đầu tư, factoring, sản phẩm phái sinh và các dịch vụ tài chính phi ngân hàng phối hợp chặt chẽ với sản phẩm ngân hàng truyền thống. Mục tiêu tăng tỷ trọng doanh thu ngoài tín dụng lên trên 30% trong 5 năm tới. BIDV phối hợp với các công ty con và liên kết để triển khai.

4. Nâng cao năng lực quản trị rủi ro và ứng dụng công nghệ thông tin: Xây dựng hệ thống quản trị rủi ro tách bạch giữa khối kinh doanh và khối quản lý, áp dụng mô hình Front Office – Middle Office – Back Office. Đầu tư nâng cấp hệ thống Core Banking, phát triển mạng lưới giao dịch tự động và kết nối với các mạng thanh toán quốc gia, quốc tế. Thời gian thực hiện 3 năm, BIDV phối hợp với các đối tác công nghệ.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Các nhà quản lý ngân hàng thương mại nhà nước: Giúp hiểu rõ về mô hình tổ chức tập đoàn tài chính – ngân hàng, từ đó đề xuất cải tổ phù hợp nhằm nâng cao năng lực cạnh tranh và hiệu quả hoạt động.

2. Cơ quan quản lý nhà nước về tài chính – ngân hàng: Cung cấp cơ sở lý luận và thực tiễn để xây dựng chính sách hỗ trợ quá trình cổ phần hóa, phát triển tập đoàn tài chính – ngân hàng tại Việt Nam.

3. Các nhà nghiên cứu và sinh viên chuyên ngành kinh tế, tài chính – ngân hàng: Là tài liệu tham khảo sâu sắc về mô hình tổ chức, quản trị rủi ro và phát triển sản phẩm trong ngành ngân hàng trong bối cảnh hội nhập.

4. Các nhà đầu tư và đối tác chiến lược trong lĩnh vực tài chính – ngân hàng: Hiểu rõ cấu trúc, năng lực tài chính và chiến lược phát triển của các ngân hàng thương mại nhà nước, từ đó đưa ra quyết định đầu tư và hợp tác hiệu quả.

Câu hỏi thường gặp

1. Tại sao BIDV cần chuyển đổi mô hình tổ chức sang công ty mẹ – công ty con?
   Mô hình này giúp tập trung vốn, tăng cường quản trị rủi ro, đa dạng hóa sản phẩm và nâng cao tính hệ thống, từ đó tăng sức cạnh tranh trong môi trường hội nhập kinh tế quốc tế.

2. Vốn tự có của BIDV hiện nay có đáp ứng yêu cầu hoạt động không?
   Vốn tự có của BIDV chiếm khoảng 6,3% tổng tài sản, thấp hơn mức tối thiểu 8% theo chuẩn mực quốc tế, làm hạn chế khả năng cho vay và đầu tư, đồng thời tăng rủi ro tài chính.

3. Các sản phẩm dịch vụ của BIDV hiện nay có đa dạng không?
   Hiện tại, hơn 70% doanh thu của BIDV đến từ tín dụng truyền thống, các sản phẩm tài chính phi ngân hàng còn đơn điệu và thiếu sự phối hợp, chưa đáp ứng đầy đủ nhu cầu khách hàng đa dạng.

4. Làm thế nào BIDV có thể nâng cao năng lực công nghệ?
   BIDV đã triển khai hệ thống Core Banking giai đoạn 1, trong giai đoạn 2 sẽ phát triển thêm các sản phẩm ngân hàng điện tử và kết nối internet banking, giúp nâng cao hiệu quả xử lý giao dịch và quản lý dữ liệu.

5. Tác động của hội nhập kinh tế quốc tế đến BIDV là gì?
   Hội nhập tạo áp lực cạnh tranh gay gắt, đòi hỏi BIDV phải cơ cấu lại khách hàng, tăng vốn, đa dạng hóa sản phẩm và nâng cao năng lực quản trị để tồn tại và phát triển bền vững.

Kết luận

• Mô hình tổ chức hiện tại của BIDV và các NHTMNN còn nhiều hạn chế về cấu trúc, vốn và sản phẩm dịch vụ, ảnh hưởng đến hiệu quả hoạt động.
• Mô hình công ty mẹ – công ty con được đánh giá phù hợp nhất để chuyển đổi, giúp tập trung vốn và nâng cao năng lực cạnh tranh.
• BIDV cần đẩy mạnh cổ phần hóa, thu hút đối tác chiến lược để tăng vốn tự có và cải thiện hệ số an toàn vốn.
• Đa dạng hóa sản phẩm dịch vụ và nâng cao ứng dụng công nghệ thông tin là yếu tố then chốt để phát triển bền vững.
• Các bước tiếp theo bao gồm xây dựng chiến lược chuyển đổi, hoàn thiện mô hình tổ chức, nâng cao quản trị rủi ro và phát triển mạng lưới bán lẻ.

Hành động ngay hôm nay để thúc đẩy quá trình chuyển đổi mô hình tổ chức và nâng cao năng lực cạnh tranh của BIDV trong môi trường hội nhập kinh tế toàn cầu!

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG I LÝ THUYẾT TỔ CHỨC VÀ CẤU TRÚC TỔ CHỨC TẬP ĐOÀN TÀI CHÍNH – NGÂN HÀNG 1.LÝ THUYẾT TỔ CHỨC 1. Khái niệm Họat động có ý thức của con người luôn nhắm đến một mục đích nào đó, để đạt được, con người đã biết phối hợp hành động, cách thức phối hợp đi từ thấp đến cao, từ đơn giản đến phức tạp và được xem là họat động có tổ chức. Vậy, " Tổ chức là công cụ mà con người sử dụng để phối hợp với nhau nhằm đạt tới một điều gì đó mà con người mong muốn hoặc tạo ra giá trị” ; theo quản trị học thì “ Tổ chức bộ máy là tổng hợp các bộ phận khác nhau, có mối liên hệ và phụ thuộc lẫn nhau, được chuyên môn hóa và có những trách nhiệm, quyền hạn nhất định, được bố trí theo những cấp, những khâu khác nhau nhằm đảm bảo thực hiện các chức năng quản trị và phục vụ mục đích chung đã xác định của tổ chức. Sự phát triển của một tổ chức là một chuỗi các họat động để tạo ra giá trị bao gồm sự kết hợp 03 yếu tố là con người – các yếu tố đầu vào – công nghệ để tạo ra sản phẩm trong một môi trường nhất định.

Môi trường bao gồm tất cả các yếu tố tác động trực tiếp, gián tiếp tạo nên sự ổn định hay bất ổn của việc cung cấp các yếu tố đầu vào, con người, công nghệ, người mua hàng, đối thủ cạnh tranh, pháp luật … 1. Những yêu tố chủ yếu chi phối việc xây dựng tổ chức 1. Mục tiêu và chiến lược họat động của tổ chức Chiến lược xác định chức năng và nhiệm vụ của tổ chức và là căn cứ để xây dựng bộ máy. Tiếp theo chiến lược quyết định lọai công nghệ kỹ thuật và con người phù hợp để đạt được mục tiêu và chính công nghệ và con người quyết định mô hình tổ chức và cơ cấu tổ chức 1.

Môi trường kinh doanh Môi trường của tổ chức có khuynh hướng và phổ biến là thiếu sự ổn định do nguồn lực ngày càng trở nên khan hiếm và sự cạnh tranh ngày càng gia tăng, lý thuyết về sự phụ thuộc vào môi trường và lý thuyến tiết giảm chi phí đã tác động đến việc hình thành các loại hình tổ chức như sau : 4 a) Lý thuyết về sự phụ thuộc vào môi trường. Lý thuyết này nhận định : - Các tổ chức phụ thuộc vào môi trường vì nguồn lực. - Các tổ chức luôn cố gắng tạo thế chủ động để nắm lấy nguồn lực. - Các tổ chức muốn dự báo được hoạt động thì cần phải chủ động được nguồn lực.

- Mục tiêu của các tổ chức là hạn chế tối đa sự phụ thuộc vào nguồn cung cấp đang có khuynh hướng khan hiếm. - Các tổ chức cạnh tranh để giành nguồn lực. Từ đó, các tổ chức có hai khuynh hướng : i) Sự phụ thuộc cộng sinh chi phối hình thành các kiểu tổ chức như là : Phát triển danh tiếng; Sự xâm nhập lẫn nhau; Liên minh chia sẻ nguồn lực; Hợp đồng dài hạn; Phát triển mạng liên kết ; Chia nhỏ cổ phần để gia tăng số lượng các cổ đông , ii) Sự phụ thuộc cạnh tranh dẫn đến hình thành : Thông đồng và thỏa thuận ngầm giữa các tổ chức cạnh tranh; Cơ chế liên kết với bên thứ 3 để điều chỉnh cạnh tranh; Các liên minh chiến lược; Sáp nhập và thôn tính… b) Lý thuyết tiết giảm chi phí giao dịch. Lý thuyết này cho rằng, mục tiêu của tổ chức là tối thiểu hóa chi phí giao dịch nguồn lực và chi phí giao dịch nội bộ ( chi phí hành chính).

Nguồn gốc của chi phí giao dịch gồm : i) Môi trường không ổn định và giới hạn khả năng xử lý của con người ; ii) Chủ nghĩa cơ hộ, bè phái cục bộ và iii) Rủi ro. Lý thuyết này tác động đến các tổ chức : - Cơ chế liên kết phụ thuộc vào chi phí giao dịch, chi phí hành chính. - Tổ chức sẽ chọn cơ chế liên kết mà tiết kiệm được nhiều nhất chi phí giao dịch và chi phí hành chính thấp nhất. Ví dụ : Hình thức liên kết giữa tập đoàn tài chính và tập đoàn công nghiệp gọi là Keiresu của Nhật bàn là một hình thức liên kết vốn (tham dự cổ đông lẫn nhau); Mỗi tập đoàn có rất nhiều cổ đông, chỉ có các cổ đông lớn chứ không có các cổ đông nắm quyền chi phối (giữ trên 50% cổ phiếu), như vậy nếu là một cổ đông lớn thì trực tiếp hoặc gián tiếp thông qua các công ty con, công ty cháu, chắt …có thể kiểm soát được nhiều lĩnh vực và nhiều mối quan hệ (trên cơ sở góp vốn) nên chủ động được nguồn lực và tiếp theo cổ phiếu không tập trung vào một số cổ đông nên tránh được chủ nghĩa cơ hội là nguồn gốc của chi phí giao dịch tăng cao.

5 Một vài kiểu liên kết tổ chức như franchising và outsouring cũng được giải thích trên cơ sở của lý thuyết tiết giảm chi phí giao dịch. Khoa học công nghệ KHCN đã trở thành một yếu tố quyết định của nền kinh tế tri thức thay thế cho nền kinh tế công nghiệp, KHCN đã làm cho thông tin được khai thác và xử lý hiệu quả hơn, máy móc thiết bị thay thế dần các thao tác của con người đã làm cho năng suất mỗi ngành nghề nói riêng và xã hội nói chung tăng lên rất cao. KHCN đã phá vỡ hầu như tất cả các mô hình tổ chức kém linh họat và xây dựng mô hình tổ chức mới theo hướng khai thác cao khả năng ứng dụng KHCN để tăng sức cạnh tranh. Con người Cơ cấu tổ chức phải phù hợp với năng lực và trình độ của đội ngũ lao động.

Năng lực và trình độ của đội ngũ lao động thấp thì không thể vận hành được một cơ cấu tổ chức phức tạp, hoặc cơ cấu tổ chức có khả năng ứng dụng KHCN cao được và ngược lại. Những nguyên tắc cơ bản của tổ chức - Thống nhất ( tuân thủ tính hệ thống) - Chất lượng làm trọng - Gắn với mục tiêu và chức năng - Hiệu quả - Linh họat - Tam quyền phân lập : Nhà đầu tư – Người điều hành – Người lao động. - Chuyên môn hóa - Phù hợp với môi trường - Kết hợp quyền lợi,quyền hạn và trách nhiệm - Không chồng chéo 1.MÔ HÌNH TẬP ĐOÀN TÀI CHÍNH – NGÂN HÀNG Tập đòan kinh tế được hiểu là một sự liên kết của nhiều công ty, chủ yếu là dưới hình thức góp vốn cổ phần, hoạt động trên nhiều lĩnh vực nhằm thu được lợi nhuận tối đa. Quá trình hình thành tập đoàn phụ thuộc vào khả năng tích tụ vốn, trình độ tổ chức, công nghệ và quy mô thị trường.

Tập đòan kinh tế đã hình từ nửa cuối thế kỷ 19 khi nền sản xuất hàng hóa trên thế giới phát triển mạnh mẽ nhờ sự tác động trực tiếp của cuộc cách mạng công nghiệp ở các nước Tây Âu và Bắc Mỹ, 6 quá trình cạnh tranh phát triển đã hình thành nhiều liên minh với các tên gọi phổ biến như Cartel; Association; Cheabol; Keiresu; Group …tất cả đều là các liên minh, liên kết và cùng thỏa thuận phối hợp chiến lược, góp vốn, cung ứng sản phẩm, phân chia thị trường… 1. Các điều kiện để hình thành tập đòan tài chính – ngân hàng TĐ TC – NH là tập đòan kinh tế họat động chính xuất phát từ lĩnh vực tài chính và ngân hàng. TĐ TC – NH chỉ hình thành khi đã hội đủ một số điều kiện nhất định hay nói cách khác việc hình thành TĐ TC – NH là một phạm trù lịch sử. Sự can thiệp của Nhà nước chỉ là một điều kiện cần mang ý nghĩa hỗ trợ và thúc đẩy.

Các điều kiện để hình thành TĐ TC – NH 1. Điều kiện khách quan Nền kinh tế phát triển đến một mức mà đòi hỏi có sự tích tụ vốn lớn trong các lĩnh vực công nghiệp, thương mại, thông thường là giai đọan công nghiệp hóa nền kinh. Các tập đòan tích tụ vốn dưới nhiều hình thức như góp vốn, sáp nhập, liên doanh liên kết, thôn tính. Giai đọan này nhu cầu vốn đầu tư rất lớn, các thị trường phát triển mạnh tạo tiền đề cho một số ngân hàng thương mại lớn dần chuyển sang mô hình tập đòan để có thể huy động được một lượng vốn từ công chúng, đáp ứng nhu cầu của nền kinh tế.

Điều kiện kế tiếp là phải có một nền sản xuất hàng hóa phát triển từ đó làm cho mức độ cạnh tranh của nền kinh tế gia tăng, các doanh nghiệp có khuynh hướng mở rộng quy mô nhằm phát huy lợi thế theo quy mô để tiết giảm chi phí và chủ động được nguồn lực. Các ngân hàng thương mại mở rộng mạng lưới họat động để huy động được nguồn vốn nhàn rỗi từ công chúng với giá rẻ và mở rộng thị trường bán lẻ, đa dạng hóa khách hàng để tăng tính ổn định tránh nguy cơ bị thôn tính hoặc phá sản. Ngày nay, xu hướng hội nhập kinh tế quốc tế đã làm cho mức độ cạnh tranh gay gắt hơn, không còn trong phạm vi một quốc gia mà là tòan cầu, làm cho các ngân hàng luôn phải mở rộng quy mô, chủ yếu là tham gia vốn cổ phần dưới dạng công ty mẹ - công ty con để từ đó hình thành một chuỗi các công (công ty mẹ – công ty con – công ty cháu – công ty chắt …) theo mô hình tập đòan. Cuối cùng là để phòng chống rủi ro đang gia tăng do chính nội tại của nền kinh tế tòan cầu sinh ra và nhu cầu đa dạng của khách hàng nên các ngân hàng thương mại cũng có khuynh hướng họat động đa năng.

Vai trò của Nhà nước : 7 Tạo môi trường pháp lý cho họat động của tập đòan nói chung và TĐ TC – NH nói riêng. Nhà nước không nên nóng vội áp đặt chủ quan để hình thành các TĐ TC – NH khi các điều kiện khách quan chưa hội đủ. Ngân hàng là một lĩnh vực rất nhạy cảm với nền kinh tế, khi đã hình thành tập đòan thì mức độ ảnh hưởng của nó đối với nền kinh tế là rất lớn, nếu xảy ra một sự đổ vỡ do tác động của nhà nước trong khi các điều kiện hình thành chưa chín muồi sẽ dẫn đến một ảnh hưởng rất xấu đến nền kinh tế, do vậy nhà nước chỉ nên tạo môi trường pháp lý để thúc đẩy quá trình hình thành cũng như môi trường họat động lành mạnh làm giảm thiểu xu hướng độc quyền của các tập đòan.