CHƯƠNG 1 CO SỞ LÝ LUẬN VÈ HOẠT ĐỘNG CHO VAY TIÊU DÙNG ••• CỬA NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI 1. HOẠT DỘNG CHO VAY TIÊU DÙNG CỦA NHTM 1. Tín dụng Ngân hàng a. Bán chắt cũn tín dụng Tín dụng là một quan hệ kinh tế giừa người cho vay và người đi vay, là sự chuyến nhượng quyền sứ dụng một lượng giá trị hay hiện vật theo nhừng điều kiện mà hai bên thoả thuận.
Từ khái niệm Tín dụng cho thấy bân chất tin dụng thề hiện qua các dặc trưng chủ yếu sau: - Quan hệ tin dụng là giao dịch chi chuyển dịch quyền sừ dụng tài sân. Thông thường tín dụng chù yếu là cho vay bằng tiền. Nhưng do nhu cầu của người vay ngày càng da dạng nên cằn có sự da dạng hoá trong hoạt dộng tín dụng cùa ngân hàng và đó cùng chính là cơ sờ cho sự ra đời cùa các hình thức tín dụng như cho thuê vận hành, cho thuê tài chính bàng tài sản hừu hình như máy móc, thiết bị, nhà xường, văn phòng làm việc. - Quan hệ tín dụng là quan hệ kinh tế dựa trên nguyên tắc hoàn tra cã vốn lẫn lài.
Nghía là, các chù thề trong nền kinh tế được cấp tín dụng có trách nhiệm hoàn trà vô điều kiện cà vốn và lài cho bên cap tín dụng khi đen hạn thanh toán. - Quan hệ tín dụng là quan hệ dựa trên niềm tin vào khá năng hoàn trà cũa người đi vay. Khà năng trà nợ món vay một cách tốt nhất, được coi là thước đo mức độ tin nhiệm cùa người đi vay đối với người cho vay. Các nguyên tắc cơ bân cùa TD Xuất phát từ bán chất cũa TD là phai hoàn tra đúng hạn ca vốn và lài.
Vì vậy, hoạt động TD phải dựa trên các nguyên tắc sau: 12 (i) Vốn vay phãi có mục đích, dám báo sư dụng đúng mục đích và có hiệu quả: Đe dam báo nguyên tẩc hoàn ưã và đám bao cho nền kinh tế phát triển cân đoi, thì khi cho vay, cần phâi biết người vay sử dụng vào mục đích gì, cỏ kha năng thu hồi nợ hay không, lợi nhuận tạo ra có đú trang trại nợ gốc và lài vay không, mức độ mạo hiểm như the nào. Tính mục đích cùa TD thế hiện ớ chồ lựa chọn đối tượng cho vay, bao gồm cà hai mặt: cho ai vay và cho vay cái gì? Cho vay có mục dích không chi giới hạn trong việc cho vay phai nhằm đúng các đối tượng cụ thể như cho vay dê tra tiền mua doi tượng cụ thê; mà phải hướng việc cho vay vào nhừng khâu mấu chốt nhằm tạo ra hiệu quà. Khi việc cho vay dược thực hiện một cách có mục đích thì khà năng mang lại hiệu qua là điều gần như chẳc chắn. Nó cũng bảo đàm tôn trọng qui luật lưu thông tiền TD: Tiền TD thường xuyên quay trở về nơi phát hành ra nó.
Đế thực hiện nguyên tẩc này đòi hoi phải sừ dụng công cụ kỳ hạn nợ. Xác dinh một kỳ hạn nợ hợp lý, tò chức thu nợ nhanh chóng kịp thời,. diều đó vừa dam bão cho hoạt động cùa NH được tiến hành thường xuyên liên tục, vừa thúc dây các tồ chức di vay quan tâm hoàn thành dúng thời hạn kế hoạch và hợp đồng kinh tế. (iii) Cho vay có bão dam Thực chắt cua nguyên tẩc này là sự đâm bào khà năng thu hồi nợ cho tồ chức TD.
Có nhiều hình thức báo dãm khác nhau: thế chấp, tín chấp, báo lành, cầm cố,.Hiện nay vấn đề cho vay có bào đâm ờ nước ta được xem xét dưới nhiều góc độ. Trong một chừng mực nào đó sự bão dam tốt nhất cho một khoán vay chính là 13 tính khã thi cùa dự án xin vay đỏ. Và vì the việc thâm định dự án cho vay chiếm tầm quan trọng hàng đâu. Tín dụng ngân hàng (i) Khái niệm tín dụng ngân hàng Tín dụng ngân hàng là hoạt động mà ngân hàng cap tín dụng cho khách hàng dưới hình thức cho vay, bao lành, chiêt khấu thương phiếu và giấy tờ có giá, cho thuê tài chính và các hình thức khác.
Ban chất cua tín dụng ngân hàng là quan hệ chuyên nhượng quyền sứ dụng von từ ngân hàng cho khách hàng trong một khoáng thời gian nhất định với một khoản chi phí nhất định. Luật các tồ chức tín dụng số 47/2010/QH12), dinh nghía hoạt dộng cắp tín dụng là “việc thỏa thuận đê tô chức, cá nhân sử dụng một khoản tiền hoặc cam kết cho phép sử dụng một khoán tiền theo nguyên tắc cỏ hoàn trá bang nghiệp vụ cho vay, chiết khau, cho thuê tài chính, bao thanh toán, bảo lãnh ngủn hàng và các nghiệp vụ cap tin dụng khác ”. Để có cơ sờ để tiếp cận một cách nhất quán các hoạt động cấp tín dụng cùa ngân hàng thương mại, cần có dịnh nghĩa rõ ràng và hợp chuần pháp lý cho các hình thức cấp tín dụng nói ờ trên: - Cho vay là hình thức cấp tín dụng, theo đó bên cho vay giao hoặc cam kết giao cho khách hàng một khoán tiền để sừ dụng vào mục đích xác dịnh trong một thời gian nhất dịnh theo thoa thuận với nguyên tắc có hoàn trã cà gốc và lài. - Bao thanh toán là hình thức cắp tín dụng cho bên bán hàng hoặc bên mua hàng thông qua việc mua lại có bào lưu quyền truy đòi các khoàn phái thu hoặc các khoán phài trá phát sinh từ việc mua, bán hàng hoá, cung ứng dịch vụ theo hợp đồng mua, bán hàng hoá, cung ứng dịch vụ.
- Báo lành ngán hàng là hình thức câp tín dụng, theo đó tô chức tín dụng cam kết với bên nhận bào lành về việc tô chức tín dụng sè thực hiện nghía vụ tài 14 chính thay cho khách hàng khi khách hàng không thực hiện hoặc thực hiện không đầy du nghĩa vụ đà cam kết; khách hàng phải nhận nợ và hoàn tra cho tô chức tín dụng theo thỏa thuận. - Chiết khau là việc mua có kỳ hạn hoặc mua có bảo lưu quyền truy đòi các công cụ chuyên nhượng, giấy tờ có giá khác cùa người thụ hương trước khi den hạn thanh toán. - Tải chiết khấu là việc chiết khấu các công cụ chuyển nhượng, giấy tờ có giá khác dã dược chiết khâu trước khi dên hạn thanh toán. - Hoạt động cho thuê tài chính là việc cấp tin dụng trung hạn, dài hạn trên cơ sờ hợp dồng cho thuê tài chinh và phãi có một trong các diều kiện sau đày: + Khi kết thúc thời hạn cho thuê theo hợp đồng, bên thuê dược nhận chuyến quyền sơ hừu tài sản cho thuê hoặc tiếp tục thuê theo thoa thuận cùa hai bên; + Khi kết thúc thời hạn cho thuê theo hợp đồng, bên thuê được quyền ưu tiên mua tài sàn cho thuê theo giá danh nghía thấp hơn giá trị thực tế cua tài sàn cho thuê tại thời điểm mua lại; + Thời hạn cho thuê một tài sán phai ít nhất bàng 60% thời gian cằn thiết để khấu hao tài sản cho thuê đó; + Tồng số tiền thuê một tài sân quy dinh tại hợp dồng cho thuê tài chính ít nhất phái bằng giá trị cùa tài sản đó tại thời điểm ký hợp đồng.
Tổng quan về cho vay ticu dùng của NHTM tì. Quả trình hình thành và phát triển cho vay tiêu dùng Trong bối cánh cạnh tranh ngày càng khốc liệt buộc các ngân hàng thay đổi và mờ rộng các dịch vụ cung ứng cùa mình nhằm nâng cao sức cạnh tranh. Đê làm được điều này yêu cầu ngân hàng phái đa dạng hóa các san phâm cùa mình, không chi dừng lại ớ các sân phâm truyền thong là huy động vốn, tín dụng, thanh toán, kinh doanh ngoại tệ. mà còn phát triên các san phâm mới như cho vay tiêu dùng, tư vấn, dịch vụ cho thuê két, dịch vụ ngân hàng trọn gói.
Việc đây mạnh hoạt động 15 cho vay tiêu dùng trơ nên tất yếu đoi với mọi loại hình ngân hàng. Tuy nhiên, đê triên khai hoạt động này hiệu quà, đòi hoi các định chế ngân hàng Việt Nam phai vươn lên, khám phá cơ hội kinh doanh cùng như tạo dựng vị the cạnh tranh cùa mình trong bối cành hội nhập Có thê thay tín dụng tiêu dùng ra dời chính từ sự phát triên cua nên kinh tế thị trường cộng với sự canh tranh ngày càng gay gắt trong hệ thống ngân hàng. Một lý do khác khiên tín dụng tiêu dùng ra dời và phát triên là việc giải quyết hai mâu thuẫn. Đó là mâu thuẫn giừa nhu cẩu tiêu dùng với khá năng thanh toán cùa cá nhân người tiêu dùng và mâu thuẫn giừa sân xuất hàng hóa với tiêu thụ hàng hóa.
Với mâu thuàn thứ nhất, người tiêu dùng hay còn gọi là người nhận tài trợ, là nhưng người thuộc mọi tằng lớp dân cư, không phân biệt màu da, lứa tuồi, nghề nghiệp, trình độ học vấn. là nhừng người có công việc và thu nhập ổn định, có nhu cầu mua sấm nhằm nâng cao chắt lượng cuộc sống khi chưa có du khả năng thanh toán dề thực hiện nhừng mong muốn trên. Thuật ngừ “nhu cầu” ở đây được hiểu theo ba mức độ khác nhau là nhu cầu tự nhiên, mong muốn và yêu cầu. Trong khi nhu cầu tự nhiên là vô hạn thì nhu cầu có khà năng thanh toán là hừu hạn.
Để biến nhu cẩu tự nhiên thành nhu cầu có khá năng thanh toán thì phài tính đến tình trạng thu nhập trong tương lai cùa người tiêu dùng. Trên thực tế, người tiêu dùng không thể có ngay được các khoán thu nhập, các khoán tiền lớn trong hiện tại mà phãi qua quá trình tích lũy lâu dài, có thể gần cả đời người. Do đó, thông qua việc cấp tín dụng, ngân hàng đà cho phép khách hàng được sữ dụng hàng hóa trước khi có khã năng thanh toán. Mâu thuần thứ hai là mâu thuần giừa việc sàn xuất hàng hóa với tiêu thụ hàng hóa cũa các nhà sàn xuất kinh doanh.
Những người sân xuất chi đạt được hiệu qua trong hoạt động cua mình khi họ nắm bat được nhu cầu cua người tiêu dùng và đáp ứng tốt nhu cầu này. Các công ty thương mại lờn có thê cho phép các công ty con cua mình bán chịu hàng hóa cho khách hàng, chù yếu là bán trã góp đê nâng cao khả 16 nãng cạnh tranh. Tuy nhiên, trong trường hợp này, thường thì người tiêu dùng chi được thoa màn với một số loại hàng hóa nhất dinh. Khắc phục dược nhược diêm dó, các tô chức tín dụng có thế đáp ứng nhu cầu về nhiều loại hàng hóa khác nhau do các công ty thương mại khác nhau cung cấp thông qua tài trợ trực tiếp hoặc gián tiếp cho người tiêu dùng.