Chương 1: Cơ sở lý luận về Ngân hàng thương mại và hoạt động cho vay ngắn hạn của Ngân hàng thương mại. Chương 2: Phân tích hoạt động cho vay ngắn hạn tại HDBank Trảng Bom. Chương 3: Nhận xét và kiến nghị các biện pháp nâng cao chất lượng và hiệu quả của hoạt động cho vay ngắn hạn tại HDBank Trảng Bom. 1 c CHƢƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ NGÂN HÀNG THƢƠNG MẠI VÀ HOẠT ĐỘNG CHO VAY NGẮN HẠN CỦA NGÂN HÀNG THƢƠNG MẠI.
Tổng quan về Ngân hàng thƣơng mại. Khái niệm NHTM. NHTM là định chế tài chính được hình thành, tồn tại và phát triển cùng với sự phát triển của kinh tế hàng hóa. Theo pháp luật Mỹ, NHTM là doanh nghiệp kinh doanh tiền tệ, chuyên cung cấp dịch vụ tài chính; theo đạo luật ngân hàng Pháp, NHTM là cơ sở mà nghề nghiệp thường xuyên là nhận tiền bạc của công chúng dưới hình thức ký thác hoặc dưới các hình thức khác và sử dụng tài nguyên đó cho chính họ trong các nghiệp vụ về chiết khấu, tín dụng và tài chính.
Tại Việt Nam, theo khoản 3, điều 4 Luật Các tổ chức tín dụng, thì NHTM là loại hình ngân hàng được thực hiện tất cả hoạt động ngân hàng và hoạt động kinh doanh khác theo quy định của Luật này nhằm mục tiêu lợi nhuận. Các hoạt động của NHTM. Hoạt động ngân hàng là hoạt động kinh doanh tiền tệ và dịch vụ ngân hàng với nội dung thường xuyên là nhận tiền gửi và sử dụng số tiền này để cấp tín dụng, cung ứng dịch vụ thanh toán. Bao gồm: Hoạt động huy động vốn.
NHTM được huy động vốn dưới các hình thức: + Nhận tiền gửi của tổ chức, cá nhân và các tổ chức tín dụng khác dưới hình thức tiền gửi không kỳ hạn, tiền gửi có kỳ hạn và các loại tiền gửi khác. + Phát hành chứng chỉ tiền gửi, trái phiếu và các giấy tờ có giá khác để huy động vốn của tổ chức, cá nhân trong nước và ngoài nước. + Vay vốn của các tổ chức tín dụng khác hoạt động tại Việt Nam và của các tổ chức tín dụng nước ngoài. + Vay vốn ngắn hạn của NHNN.
+ Các hình thức huy động vốn khác theo quy định của NHNN. Hoạt động cấp tín dụng. NHTM được cấp tín dụng cho tổ chức, cá nhân dưới các hình thức: cho vay, chiết khấu thương phiếu và giấy tờ có giá khác, bảo lãnh, cho thuê tài chính và các hình thức 2 c khác theo quy định của Ngân hàng Nhà nước như bao thanh toán tài trợ nhập khẩu, tài trợ xuất khẩu, cho vay thấu chi, cho vay theo hạn mức tín dụng và cho vay theo hạn mức tín dụng dự phòng.Trong các hoạt động cấp tín dụng, cho vay là hoạt động quan trọng và chiếm tỷ trọng cao nhất. Hoạt động dịch vụ thanh toán và ngân quỹ.
Để thực hiện được các dịch vụ thanh toán giữa các doanh nghiệp thông qua ngân hàng, NHTM được mở tài khoản cho khách hàng trong và ngoài nước. Để thực hiện thanh toán giữa các ngân hàng với nhau thông qua NHNN, NHTM phải mở tài khoản tiền gửi tại NHNN nơi NHTM đặt trụ sở chính và duy trì tại đó số dư tiền gửi dự trữ bắt buộc theo quy định. Ngoài ra, chi nhánh của NHTM được mở tài khoản tiền gửi tại chi nhánh NHNN tỉnh, thành phố nơi đặt trụ sở của chi nhánh. Bao gồm các hoạt động: cung cấp các phương tiện thanh toán; thực hiện các dịch vụ thanh toán trong nước cho khách hàng; thực hiện dịch vụ thu hộ và chi hộ; thực hiện các dịch vụ thanh toán khác theo quy định của NHNN; thực hiện các dịch vu thanh toán quốc tế khi được NHNN cho phép; thực hiện dịch vụ thu và phát tiền mặt cho khách hàng; tổ chức hệ thống thanh toán nội bộ và tham gia hệ thống thanh toán liên ngân hàng trong nước; tham gia hệ thống thanh toán quốc tế khi được NHNN cho phép.
Các hoạt động khác. Ngoài các hoạt động truyền thống bao gồm huy động tiền gửi, cấp tín dụng và cung cấp dịch vụ thanh toán và ngân quỹ, NHTM còn có thể thực hiện một số hoạt động khác, bao gồm: góp vốn và mua cổ phần; tham gia thị trường tiền tệ; kinh doanh ngoại hối; uỷ thác và nhận ủy thác; cung ứng dịch vụ bảo hiểm; tư vấn tài chính; bảo quản vật quý giá. Hoạt động cho vay của NHTM. Theo khoản 1, điều 3 Quyết định 1627/2001/QĐ-NHNN về Quy chế cho vay của Tổ chức tín dụng đối với khách hàng thì “Cho vay là một hình thức cấp tín dụng, theo đó Tổ chức tín dụng giao cho khách hàng một khoản tiền để sử dụng vào mục đích và thời hạn nhất định theo thỏa thuận với nguyên tắc có hoàn trả gốc và lãi”.
Như vậy, cho vay liên quan đến vấn đề: + TCTD chuyển giao một khoản vốn bằng tiền cho khách hàng. 3 c + Khách hàng có nghĩa vụ hoàn trả khoản vốn này cộng thêm một khoản lãi cho TCTD. - Thông qua hoạt động cho vay, NHTM đã đáp ứng nhu cầu vốn giúp cho quá trình sản xuất kinh doanh của các doanh nghiệp được liên tục và ổn định. - Không chỉ có thế hoạt động cho vay còn nâng cao mức sống các tầng lớp dân cư và cả cộng đồng.
Chính vì thế mà hoạt động cho vay của ngân hàng có mối quan hệ mật thiết với tình hình phát triển kinh tế tại khu vực ngân hàng phục vụ, bởi vì cho vay thúc đẩy sự tăng trưởng của các doanh nghiệp, tạo ra sức sống cho nền kinh tế. - Hơn nữa, thông qua các khoản cho vay của ngân hàng, thị trường sẽ có thêm thông tin về chất lượng tín dụng của từng khách hàng và nhờ đó giúp cho họ có khả năng nhận thêm các khoản tín dụng mới từ các nguồn khác với chi phí thấp hơn. - Ngoài ra, cho vay còn là công cụ tài trợ cho các ngành kinh tế kém phát triển và ngành kinh tế mũi nhọn. Phân loại các khoản vay.
Dựa vào thời hạn khoản vay. Theo tiêu thức này, cho vay có thể phân thành các loại sau: + Cho vay ngắn hạn: là các khoản vay có thời hạn cho vay đến 12 tháng. + Cho vay trung hạn: là các khoản vay có thời hạn cho vay từ trên 12 tháng đến 60 tháng. + Cho vay dài hạn: hạn là các khoản vay có thời hạn cho vay từ trên 60 tháng trở lên.
Dựa vào phƣơng thức cho vay. Theo phương thức cho vay, có thể phân thành các loại sau: + Cho vay từng lần. + Cho vay theo hạn mức tín dụng. 4 c + Cho vay theo dự án đầu tư.
+ Cho vay hợp vốn. + Cho vay trả góp. + Cho vay theo hạn mức tín dụng dự phòng. + Cho vay thông qua nghiệp vụ phát hành và sử dụng thẻ tín dụng.
+ Cho vay theo hạn mức thấu chi. Dựa vào mức độ tín nhiệm của khách hàng. Bao gồm: + Cho vay có bảo đảm: là loại cho vay dựa trên cơ sở các bảo đảm cho tiền vay như thế chấp, cầm cố, hoặc bảo lãnh của một bên thứ ba nào khác. + Cho vay không có bảo đảm: là loại cho vay không có tài sản thế chấp, cầm cố hoặc bảo lãnh của người khác mà chỉ dựa vào uy tín của bản thân khách hàng vay vốn để quyết định cho vay.
Dựa vào đối tƣợng khách hàng. Có thể phân thành: + Cho vay khách hàng cá nhân. + Cho vay khách hàng doanh nghiệp, tổ chức kinh tế. Dựa vào mục đích sử dụng.
Theo tiêu thức này, có thể phân thành các loại sau: + Cho vay phục vụ sản xuất kinh doanh công thương nghiệp. + Cho vay tiêu dùng cá nhân. + Cho vay mua bán bất động sản. + Cho vay sản xuất nông nghiệp.
+ Cho vay kinh doanh xuất nhập khẩu. Hoạt động cho vay ngắn hạn tại NHTM. Cho vay ngắn hạn là khoản vay có thời hạn cho vay đến 12 tháng. Các khoản vay ngắn hạn thường được sử dụng rộng rãi trong việc tài trợ mang tính thời vụ về vốn luân chuyển và tài trợ tạm thời cho các khoản chi phí sản xuất.
- Thời hạn thu hồi vốn nhanh: vốn vay ngắn hạn gắn liền với chu kỳ ngân quỹ và nhu cầu vốn thời vụ của khách hàng, chủ yếu để đáp ứng nhu cầu thiếu hụt vốn lưu động tạm thời trong quá trình sản xuất kinh doanh của khách hàng nên thời hạn thu hồi vốn nhanh. Từ đó, các ngân hàng thường quy định thời hạn cho vay trên cơ sở chu kì sản xuất – kinh doanh của khách hàng. - Rủi ro thấp: do thời hạn thu hồi nhanh vì vậy ít chịu ảnh hưởng của sự biến động không thể lường trước của nền kinh tế như các khoản tín dụng trung và dài hạn. Vì vậy rủi ro mang đến thường là thấp.
- Hình thức phong phú: để đáp ứng nhu cầu đa dạng của khách hàng và tăng cường sức cạnh tranh trên thị trường tín dụng, các NHTM không ngừng phát triển những hình thức cho vay ngắn hạn khác nhau, tùy theo đối tượng và mục đích vay vốn mà NHTM có thể áp dụng phương thức cho vay phù hợp. Các hình thức cho vay ngắn hạn. Theo phƣơng thức cho vay. Cho vay từng lần.
Đặc điểm của cho vay từng lần là mỗi lần khách hàng vay món nào thì phải làm hồ sơ vay món đó. Do vậy, đôi khi phương thức cho vay này còn được gọi là cho vay theo món. Như vậy, nếu trong một quý khách hàng có bao nhiêu món vay, thì khách hàng phải làm bấy nhiêu hồ sơ xin vay. Phát tiền vay: Dựa vào hợp đồng tín dụng, ngân hàng phát dần tiền vay theo yêu cầu của khách hàng.
Về mặt hạch toán, khi giải ngân, khoản tiền vay được chuyển trả thẳng cho nhà cung cấp hoặc ghi Có vào tài khoản tiền gửi của khách hàng nếu khách hàng có yêu cầu chính đáng và ghi Nợ số tiền vay vào tài khoản cho vay của ngân hàng. 6 c Thu nợ và lãi: Nợ gốc và lãi được thu cùng một thời điểm. Khi đến ngày trả nợ trên hợp đồng tín dụng, khách hàng phải chủ động lập giấy trả nợ cho ngân hàng. Tiền lãi ngân hàng sẽ thu sau khi tính toán trên số dư ổn định, theo công thức: Lãi tiền vay = Số tiền vay × Lãi suất vay × Thời hạn vay Cho vay hạn mức tín dụng.
Đặc điểm cơ bản của phương thức cho vay theo hạn mức tín dụng là khách hàng chỉ cần lập một bộ hồ sơ vay vào đầu kỳ kế hoạch có thể sử dụng cho nhiều món vay.