Phân Tích, Đánh Giá Hiệu Quả Của Mô Hình Cánh Đồng Mẫu Lớn Tại Huyện Vũ Thư, Tỉnh Thái Bình

Luận văn thạc sĩ phân tích hiệu quả mô hình cánh đồng mẫu lớn tại huyện Vũ Thư, Thái Bình với hướng sử dụng và quản lý đất bền vững.

• Tác giả: Trần Thị Sim
• Người hướng dẫn: GS. Nguyễn Cao Huần
• Trường học: Đại học Quốc gia Hà Nội
• Chuyên ngành: Quản lý đất đai
• Đề tài: Phân Tích Hiệu Quả Mô Hình Cánh Đồng Mẫu Lớn Tại Huyện Vũ Thư, Thái Bình
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2015
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• DANH MỤC KÝ HIỆU VIẾT TẮT
• DANH MỤC BẢNG
• DANH MỤC CÁC HÌNH
• MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU ĐÁNH GIÁ HIỆU QUẢ CỦA MÔ HÌNH CÁNH ĐỒNG MẪU LỚN
• 1.1. Tổng quan các công trình nghiên cứu có liên quan
• 1.1.1. Trên thế giới
• 1.2. Một số vấn đề cơ bản liên quan đến mô hình cánh đồng mẫu lớn
• 1.2.1. Khái niệm về cánh đồng mẫu lớn
• 1.2.2. Quan niệm về hiệu quả sử dụng đất
• 1.2.3. Quan điểm sử dụng đất nông nghiệp bền vững
• 1.2.4. Mô hình cánh đồng mẫu lớn và xây dựng nông thôn mới
• 1.3. Các bước nghiên cứu và phương pháp nghiên cứu về hiệu quả sử dụng đất nông nghiệp của mô hình cánh đồng mẫu lớn
• 1.3.1. Các bước đánh giá hiệu quả sử dụng đất của mô hình cánh đồng mẫu lớn
• 1.3.2. Phương pháp nghiên cứu
• 1.4. Tiểu kết chương 1
• 2. CHƯƠNG 2: ĐẶC ĐIỂM ĐIỀU KIỆN TỰ NHIÊN, KINH TẾ - XÃ HỘI ẢNH HƯỞNG TỚI VIỆC XÂY DỰNG MÔ HÌNH CÁNH ĐỒNG MẪU LỚN Ở HUYỆN VŨ THƯ, TỈNH THÁI BÌNH
• 2.1. Vị trí địa lý
• 2.2. Đặc điểm điều kiện tự nhiên
• 2.2.1. Đặc điểm khí hậu
• 2.2.2. Cơ cấu cây trồng
• 2.3. Đặc điểm kinh tế xã hội
• 2.3.1. Dân số và lao động
• 2.3.2. Cơ cấu các ngành kinh tế
• 2.3.3. Thực trạng phát triển cơ sở hạ tầng
• 2.4. Tình hình sử dụng đất đai
• 2.4.1. Hiện trạng sử dụng đất năm 2013 của huyện Vũ Thư
• 2.4.2. Tình hình biến động đất đai giai đoạn 2010-2013
• 2.5. Tình hình công tác quản lý đất đai
• 2.5.1. Công tác cấp GCNQSD đất
• 2.5.2. Công tác đo đạc, lập bản đồ
• 2.5.3. Công tác thống kê, kiểm kê đất đai
• 2.5.4. Công tác tuyên truyền pháp luật, chính sách pháp luật
• 2.6. Tiểu kết chương 2
• 3. CHƯƠNG 3: PHÂN TÍCH, SO SÁNH HIỆU QUẢ SỬ DỤNG ĐẤT CỦA MÔ HÌNH CÁNH ĐỒNG MẪU LỚN TẠI HUYỆN VŨ THƯ VÀ ĐỀ XUẤT PHƯƠNG HƯỚNG SỬ DỤNG VÀ QUẢN LÝ ĐẤT ĐAI THEO HƯỚNG BỀN VỮNG
• 3.1. Định hướng xây dựng mô hình cánh đồng mẫu lớn ở huyện Vũ Thư, tỉnh Thái Bình
• 3.1.1. Phương hướng và mục tiêu xây dựng mô hình cánh đồng mẫu lớn
• 3.1.2. Tiêu chí xây dựng “Cánh đồng mẫu lớn” của huyện Vũ Thư
• 3.1.3. Quy hoạch, xây dựng kế hoạch thực hiện
• 3.1.4. Phân công trách nhiệm thực hiện
• 3.2. Thực trạng mô hình cánh đồng mẫu lớn ở huyện Vũ Thư, tỉnh Thái Bình
• 3.2.1. Mô hình lúa xuân – lúa mùa – đậu tương ở xã Nguyên Xá
• 3.2.2. Mô hình lúa xuân - dưa lê - lúa mùa ở xã Song An, huyện Vũ Thư
• 3.3. Đánh giá hiệu quả sử dụng đất của mô hình cánh đồng mẫu lớn trên địa bàn huyện Vũ Thư, tỉnh Thái Bình theo hướng sử dụng và quản lý đất bền vững
• 3.3.1. Đánh giá hiệu quả kinh tế
• 3.3.2. Đánh giá về hiệu quả xã hội
• 3.3.3. Đánh giá về hiệu quả môi trường
• 3.3.4. Đánh giá tổng hợp về hiệu quả của mô hình cánh đồng mẫu lớn so với ngoài mô hình cánh đồng mẫu lớn
• 3.4. Thuận lợi, khó khăn khi xây dựng cánh đồng mẫu lớn ở huyện Vũ Thư
• 3.4.1. Thuận lợi khi xây dựng cánh đồng mẫu lớn
• 3.4.2. Những khó khăn khi triển khai “Cánh đồng mẫu lớn”
• 3.5. Định hướng nâng cao hiệu quả sử dụng đất trong xây dựng mô hình cánh đồng mẫu lớn theo hướng sử dụng đất bền vững ở huyện Vũ Thư
• 3.5.1. Căn cứ để định hướng
• 3.5.2. Định hướng nâng cao hiệu quả sử dụng đất nông nghiệp huyện Vũ Thư theo hướng phát triển bền vững
• 3.5.3. Một số giải pháp để nâng cao hiệu quả của mô hình cánh đồng mẫu lớn ở huyện Vũ Thư
• 3.6. Tiểu kết chương 3
• KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ

Tóm tắt

I. Tổng Quan Mô Hình Cánh Đồng Mẫu Lớn Vũ Thư Thái Bình

Mô hình cánh đồng mẫu lớn (CĐML) không còn là khái niệm xa lạ trong sản xuất nông nghiệp hiện đại. Trên thế giới, các nước phát triển nông nghiệp thường tập trung vào khu vực canh tác lớn, chuyên canh một số loại cây trồng để đạt hiệu quả kinh tế, xã hội và môi trường. Điểm chung là áp dụng khoa học kỹ thuật tiên tiến và hệ thống quản lý chặt chẽ. Tiếp cận CĐML ở các nước thường bắt đầu bằng việc xác định tiêu chí thị trường hoặc chính phủ đặt ra về chất lượng, môi trường, kỹ thuật, kế hoạch sản xuất, để xây dựng hành động tập thể liên kết ngang và dọc. Các mô hình thành công như sản xuất rượu nho ở Pháp, trồng rau ở Philippines, sản xuất lúa ở Malaysia là những ví dụ điển hình.

1.1. Kinh Nghiệm Quốc Tế Về Cánh Đồng Mẫu Lớn

Các mô hình CĐML trên thế giới đa dạng về hình thức, từ liên kết giữa các hộ nông dân nhỏ đến các doanh nghiệp lớn đầu tư vào sản xuất. Điểm chung là sự tập trung vào chất lượng sản phẩm, áp dụng công nghệ và quản lý chặt chẽ. Ví dụ, mô hình sản xuất rượu nho ở Pháp tập trung vào quy hoạch vùng sản xuất, quy trình sản xuất, thu hoạch, chế biến và đóng gói. Mô hình trồng rau ở Philippines xây dựng các nhóm thương mại nhỏ, do nông dân giỏi dẫn dắt, để đáp ứng yêu cầu của thị trường. Malaysia tập trung vào cơ giới hóa và dồn điền đổi thửa để tăng năng suất lúa.

1.2. Tầm Quan Trọng Của Mô Hình Cánh Đồng Mẫu Lớn Tại Việt Nam

Tại Việt Nam, mô hình cánh đồng mẫu lớn (CĐML) được xem là giải pháp quan trọng để tái cơ cấu ngành nông nghiệp, nâng cao giá trị và phát triển bền vững. Tuy nhiên, việc triển khai còn gặp nhiều khó khăn, đặc biệt tại các địa phương như Thái Bình. Nghiên cứu về hiệu quả CĐML tại huyện Vũ Thư sẽ cung cấp cơ sở khoa học để nhân rộng mô hình, đồng thời đưa ra các giải pháp phù hợp với điều kiện thực tế. Đặc biệt trong bối cảnh hội nhập và yêu cầu ngày càng cao về chất lượng nông sản, việc áp dụng CĐML giúp tăng khả năng cạnh tranh và nâng cao thu nhập cho nông dân.

II. Thực Trạng Triển Khai Cánh Đồng Mẫu Lớn ở Vũ Thư Thái Bình

Huyện Vũ Thư, tỉnh Thái Bình là một huyện thuần nông. Trước tình hình sản xuất nông nghiệp đạt hiệu quả thấp thì mô hình cánh đồng mẫu lớn là một mô hình rất hữu hiệu đối với người nông dân. Xây dựng CĐML cũng là một giải pháp quan trọng lâu dài góp phần tái cơ cấu ngành nông nghiệp, nâng cao giá trị và phát triển bền vững. Tuy nhiên, đây cũng là một mô hình còn khá mới mẻ tại Thái Bình do vậy việc nhân rộng mô hình vẫn còn rất nhiều khó khăn. Đề tài này sẽ đi sâu vào phân tích các khía cạnh kinh tế, xã hội và môi trường để đánh giá khách quan hiệu quả thực tế của mô hình này.

2.1. Điều Kiện Tự Nhiên và Kinh Tế Xã Hội Huyện Vũ Thư

Huyện Vũ Thư là một huyện thuần nông với điều kiện tự nhiên và kinh tế - xã hội đặc trưng. Khí hậu, đất đai, cơ cấu cây trồng và dân số lao động đều ảnh hưởng đến việc triển khai mô hình cánh đồng mẫu lớn. Việc hiểu rõ các đặc điểm này là cơ sở quan trọng để đánh giá tính khả thi và hiệu quả của mô hình trong điều kiện cụ thể của địa phương. Đặc biệt, tình hình sử dụng đất đai và công tác quản lý đất đai có vai trò then chốt trong việc quy hoạch và triển khai CĐML một cách bền vững.

2.2. Mục Tiêu và Tiêu Chí Xây Dựng Cánh Đồng Mẫu Lớn

Việc xây dựng cánh đồng mẫu lớn tại Vũ Thư được định hướng rõ ràng về mục tiêu và tiêu chí. Điều này bao gồm phương hướng phát triển nông nghiệp của huyện, tiêu chuẩn cụ thể cho CĐML và quy hoạch, kế hoạch thực hiện. Phân công trách nhiệm rõ ràng cho từng đơn vị cũng là yếu tố quan trọng để đảm bảo sự thành công của mô hình. Thực tế triển khai cho thấy nhiều mô hình lúa và rau màu đã được áp dụng, mang lại những kết quả ban đầu khả quan.

2.3. Thực trạng mô hình cánh đồng mẫu lớn ở huyện Vũ Thư tỉnh Thái Bình

Mô hình lúa xuân – lúa mùa – đậu tương ở xã Nguyên Xá; Mô hình lúa xuân - dưa lê - lúa mùa ở xã Song An, huyện Vũ Thư. Đánh giá hiệu quả sử dụng đất của mô hình cánh đồng mẫu lớn trên địa bàn huyện Vũ Thư, tỉnh Thái Bình theo hướng sử dụng và quản lý đất bền vững. Đánh giá về hiệu quả kinh tế, xã hội và môi trường, đánh giá tổng hợp về hiệu quả của mô hình cánh đồng mẫu lớn so với ngoài mô hình cánh đồng mẫu lớn.

III. Phân Tích Hiệu Quả Kinh Tế Của Cánh Đồng Mẫu Lớn

Một trong những yếu tố quan trọng nhất để đánh giá hiệu quả mô hình cánh đồng mẫu lớn là hiệu quả kinh tế. Điều này bao gồm việc phân tích năng suất, thu nhập, chi phí sản xuất và lợi nhuận của mô hình. So sánh với sản xuất truyền thống là một cách hữu ích để thấy rõ lợi thế của CĐML. Bên cạnh đó, việc đánh giá hiệu quả sử dụng lao động cũng quan trọng, đặc biệt trong bối cảnh lực lượng lao động nông nghiệp ngày càng giảm.

3.1. So Sánh Chi Phí Sản Xuất Giữa CĐML và Sản Xuất Truyền Thống

Việc so sánh chi phí sản xuất giữa cánh đồng mẫu lớn và sản xuất truyền thống cho thấy rõ lợi thế về quy mô của CĐML. Chi phí trung gian, chi phí thuê máy móc, chi phí phân bón và thuốc bảo vệ thực vật thường thấp hơn khi sản xuất trên quy mô lớn. Điều này giúp giảm giá thành sản phẩm và tăng khả năng cạnh tranh trên thị trường. Số liệu cụ thể về chi phí sản xuất tại các xã như Nguyên Xá và Song An sẽ cung cấp bằng chứng thuyết phục.

3.2. Đánh Giá Năng Suất và Thu Nhập Của Mô Hình CĐML

Năng suất và thu nhập là hai chỉ số quan trọng để đánh giá hiệu quả kinh tế của cánh đồng mẫu lớn. Các nghiên cứu cho thấy, CĐML thường có năng suất cao hơn so với sản xuất truyền thống do áp dụng khoa học kỹ thuật và quy trình canh tác đồng bộ. Thu nhập của nông dân cũng tăng lên nhờ năng suất cao và giảm chi phí sản xuất. Tuy nhiên, cần xem xét yếu tố thị trường và giá cả để đánh giá chính xác thu nhập thực tế của nông dân.

IV. Đánh Giá Tác Động Xã Hội và Môi Trường Của CĐML

Bên cạnh hiệu quả kinh tế, tác động xã hội và môi trường cũng là những yếu tố cần được xem xét khi đánh giá hiệu quả mô hình cánh đồng mẫu lớn. CĐML có thể tạo ra nhiều cơ hội việc làm, nâng cao trình độ sản xuất của nông dân và góp phần xây dựng nông thôn mới. Tuy nhiên, cần đánh giá kỹ lưỡng tác động đến môi trường, đặc biệt là việc sử dụng phân bón và thuốc bảo vệ thực vật. Cần khuyến khích các phương pháp canh tác bền vững để giảm thiểu tác động tiêu cực đến môi trường.

4.1. Ảnh Hưởng Của CĐML Đến Đời Sống và Việc Làm Của Nông Dân

Cánh đồng mẫu lớn có thể ảnh hưởng tích cực đến đời sống và việc làm của nông dân. Việc áp dụng khoa học kỹ thuật giúp giảm sức lao động thủ công và tăng năng suất. Nông dân có cơ hội học hỏi kỹ thuật mới, nâng cao trình độ sản xuất và tăng thu nhập. Tuy nhiên, cần đảm bảo rằng CĐML không làm mất đi việc làm của nông dân và tạo ra sự bất bình đẳng trong thu nhập.

4.2. Đánh Giá Tác Động Đến Môi Trường Sử Dụng Phân Bón và Thuốc BVTV

Việc sử dụng phân bón và thuốc bảo vệ thực vật trong cánh đồng mẫu lớn có thể gây ra những tác động tiêu cực đến môi trường. Cần kiểm soát chặt chẽ lượng phân bón và thuốc BVTV sử dụng, đồng thời khuyến khích các phương pháp canh tác hữu cơ và sinh học để giảm thiểu tác động đến đất, nước và không khí. So sánh tỷ lệ các chất trong sử dụng phân bón là một cách để đánh giá mức độ ô nhiễm môi trường.

4.3. Đánh giá về hiệu quả xã hội Cánh Đồng Mẫu Lớn

Phải phân tích đặc điểm của mô hình cánh đồng mẫu lớn tại huyện Vũ Thư, tỉnh Thái Bình; phân tích, đánh giá hiệu quả của mô hình cánh đồng mẫu lớn về mặt kinh tế, xã hội và môi trường huyện Vũ Thư, tỉnh Thái Bình; so sánh mô hình cánh đồng mẫu lớn với các mô hình sử dụng đất khác trên địa bàn nghiên cứu và đánh giá thuận lợi, khó khăn khi xây dựng mô hình cánh đồng mẫu lớn. Từ đó đề xuất phương hướng sử dụng đất và quản lý đất hiệu quả phục vụ cho phát triển bền vững

V. Giải Pháp Nâng Cao Hiệu Quả và Phát Triển Bền Vững CĐML

Để nâng cao hiệu quả và đảm bảo sự phát triển bền vững của mô hình cánh đồng mẫu lớn, cần có những giải pháp đồng bộ và phù hợp với điều kiện thực tế của địa phương. Điều này bao gồm việc hoàn thiện chính sách hỗ trợ, tăng cường ứng dụng khoa học kỹ thuật, xây dựng mô hình liên kết sản xuất chặt chẽ và chú trọng đến bảo vệ môi trường. Cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa Nhà nước, doanh nghiệp và người nông dân để đạt được mục tiêu chung.

5.1. Chính Sách Hỗ Trợ Cần Thiết Cho Cánh Đồng Mẫu Lớn

Chính sách hỗ trợ đóng vai trò quan trọng trong việc thúc đẩy cánh đồng mẫu lớn. Cần có chính sách ưu đãi về vốn, giống, phân bón, thuốc BVTV và kỹ thuật cho nông dân tham gia CĐML. Đồng thời, cần hỗ trợ xây dựng cơ sở hạ tầng, xúc tiến thương mại và bảo hiểm sản xuất để giảm thiểu rủi ro cho nông dân. Cần có sự tham gia của các tổ chức tín dụng và bảo hiểm để đảm bảo nguồn vốn và giảm thiểu rủi ro cho sản xuất.

5.2. Ứng Dụng Khoa Học Kỹ Thuật và Tiêu Chuẩn VietGAP Vào CĐML

Ứng dụng khoa học kỹ thuật là yếu tố then chốt để nâng cao năng suất và chất lượng sản phẩm trong cánh đồng mẫu lớn. Cần áp dụng các giống mới có năng suất cao, chất lượng tốt và khả năng chống chịu sâu bệnh. Đồng thời, cần áp dụng các quy trình canh tác tiên tiến, tiết kiệm nước, phân bón và thuốc BVTV. Tiêu chuẩn VietGAP cần được áp dụng rộng rãi để đảm bảo an toàn vệ sinh thực phẩm và bảo vệ môi trường.

5.3. Định Hướng Nâng Cao Hiệu Quả Sử Dụng Đất Nông Nghiệp

Phải định hướng nâng cao hiệu quả sử dụng đất nông nghiệp huyện Vũ Thư theo hướng phát triển bền vững và một số giải pháp để nâng cao hiệu quả của mô hình cánh đồng mẫu lớn ở huyện Vũ Thư.

VI. Kết Luận và Kiến Nghị Để Phát Triển Cánh Đồng Mẫu Lớn

Nghiên cứu về phân tích hiệu quả mô hình cánh đồng mẫu lớn tại Vũ Thư, Thái Bình đã đưa ra những kết quả quan trọng về hiệu quả kinh tế, xã hội và môi trường. Trên cơ sở đó, cần có những kiến nghị cụ thể để phát triển mô hình một cách bền vững và hiệu quả hơn trong tương lai. Cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa các bên liên quan để thực hiện các kiến nghị này và đưa sản xuất nông nghiệp của Vũ Thư lên một tầm cao mới.

6.1. Tóm Tắt Kết Quả Nghiên Cứu Về Hiệu Quả CĐML

Nghiên cứu đã chỉ ra rằng cánh đồng mẫu lớn có nhiều ưu điểm so với sản xuất truyền thống về năng suất, thu nhập và hiệu quả sử dụng lao động. Tuy nhiên, cần chú trọng đến việc kiểm soát tác động đến môi trường và đảm bảo sự công bằng trong phân phối lợi ích cho nông dân. Cần có những giải pháp cụ thể để khắc phục những hạn chế và phát huy những ưu điểm của mô hình.

6.2. Kiến Nghị Để Phát Triển Bền Vững Mô Hình Cánh Đồng Mẫu Lớn

Các kiến nghị cần tập trung vào việc hoàn thiện chính sách hỗ trợ, tăng cường ứng dụng khoa học kỹ thuật, xây dựng mô hình liên kết sản xuất chặt chẽ, chú trọng đến bảo vệ môi trường và nâng cao trình độ sản xuất của nông dân. Cần có sự tham gia của các nhà khoa học, doanh nghiệp, chính quyền địa phương và người nông dân để xây dựng một nền nông nghiệp hiện đại, bền vững và hiệu quả.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Thực trạng sản xuất nông nghiệp Việt Nam trong thời kỳ đổi mới bộc lộ rõ sự manh mún khi cả nước có hơn 12,6 triệu hộ nông dân, trong đó 61,2% số hộ sở hữu quy mô diện tích canh tác dưới 0,5 ha. Tại khu vực Đồng bằng sông Hồng, bình quân diện tích đất canh tác của mỗi hộ chỉ đạt dưới 0,3 ha, cá biệt có những địa phương quy mô dưới 0,1 ha/hộ. Thêm vào đó, tập quán thừa kế đất đai khiến 90% số hộ tiếp tục chia nhỏ ruộng đất cho con cái, trong khi tỷ lệ hộ dồn đổi để tích tụ ruộng đất phát triển trang trại quy mô lớn chưa đầy 3%. Tình trạng này làm gia tăng chi phí sản xuất, lãng phí công lao động và cản trở việc đưa cơ giới hóa cùng các tiến bộ khoa học kỹ thuật vào đồng ruộng.

Nghiên cứu được thực hiện nhằm phân tích, đánh giá toàn diện hiệu quả của mô hình cánh đồng mẫu lớn tại huyện Vũ Thư, tỉnh Thái Bình dựa trên ba trụ cột: kinh tế, xã hội và môi trường. Từ kết quả đánh giá thực chứng, đề tài xác lập cơ sở khoa học để đề xuất các phương hướng và giải pháp quản lý, sử dụng đất đai bền vững cho địa phương. Phạm vi nghiên cứu bao quát toàn bộ diện tích đất nông nghiệp huyện Vũ Thư với tổng quy mô khảo sát điển hình tại hai xã trọng điểm là Nguyên Xá và Song An trong giai đoạn từ năm 2010 đến năm 2015. Kết quả nghiên cứu có ý nghĩa quan trọng trong việc thúc đẩy tái cơ cấu nông nghiệp theo Nghị quyết số 21/2011/QH13 của Quốc hội, giúp nâng cao giá trị sản xuất trên 1 ha đất canh tác thêm từ 15% đến 25%, giảm 20% lượng hóa chất nông nghiệp độc hại và gia tăng thu nhập cho hàng nghìn hộ nông dân.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn vận dụng khung lý thuyết sử dụng đất nông nghiệp bền vững do hai nhà khoa học Smith A.J và Julian Dumanski khởi xướng năm 1993. Lý thuyết này xác định 5 trụ cột cốt lõi bao gồm: duy trì và nâng cao năng suất cây trồng, giảm thiểu rủi ro sản xuất, bảo vệ tài nguyên đất và nước chống suy thoái, duy trì hiệu quả kinh tế lâu bền và đạt được sự đồng thuận của xã hội. Song song đó, đề tài kết hợp lý thuyết kinh tế quy mô nhằm chứng minh việc tập trung hóa ruộng đất giúp tối ưu hóa chi phí cố định, giảm chi phí trung gian trên từng đơn vị sản phẩm và thúc đẩy chuỗi liên kết 4 nhà gồm Nhà nước, Nhà nông, Nhà khoa học và Doanh nghiệp theo Quyết định số 80/2002/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ.

Nghiên cứu tập trung làm rõ 4 khái niệm nền tảng:

• Cánh đồng mẫu lớn: Hình thức tổ chức sản xuất nông nghiệp hàng hóa quy mô lớn trên cơ sở tập hợp nhiều thửa ruộng liền kề, cùng canh tác một đến hai giống cây trồng, thống nhất thời vụ và áp dụng quy trình kỹ thuật tiên tiến gắn với bao tiêu sản phẩm.
• Hiệu quả sử dụng đất nông nghiệp: Mối quan hệ tương quan giữa kết quả đầu ra về giá trị vật chất - xã hội với chi phí đầu vào về vật tư, phân bón và ngày công lao động.
• Giá trị gia tăng trong nông nghiệp: Phần chênh lệch giữa tổng giá trị sản xuất tạo ra và toàn bộ chi phí trung gian bỏ ra trong suốt chu kỳ mùa vụ.
• Quản lý đất đai bền vững: Hệ thống các biện pháp kinh tế, kỹ thuật, pháp lý nhằm khai thác tối đa tiềm năng đất nhưng không làm suy giảm độ phì nhiêu thổ nhưỡng và cân bằng sinh thái.

Phương pháp nghiên cứu

Nguồn dữ liệu của luận văn được tổng hợp từ hệ thống Niên giám thống kê huyện Vũ Thư, Báo cáo hiện trạng sử dụng đất giai đoạn 2010 - 2013 và Báo cáo quy hoạch tổng thể vùng sản xuất nông nghiệp định hướng đến năm 2020 của Ủy ban nhân dân huyện Vũ Thư. Toàn huyện sở hữu 6.282,01 ha đất thịt nhẹ và thịt trung bình (chiếm 53,7% đất nông nghiệp) cùng 2.698,53 ha đất cát pha (chiếm 23,1% đất nông nghiệp), tạo tiền đề lý tưởng cho các cơ cấu luân canh lúa và cây vụ đông.

Nghiên cứu chọn mẫu điều tra ngẫu nhiên phân tầng với quy mô 120 hộ nông dân tại hai xã đại diện: 60 hộ tại xã Nguyên Xá (đại diện mô hình lúa chất lượng cao kết hợp đậu tương vụ đông) và 60 hộ tại xã Song An (đại diện mô hình chuyên canh lúa kết hợp dưa lê hàng hóa). Phương pháp chọn mẫu này đảm bảo tính đại diện cao cho các tiểu vùng sinh thái nông nghiệp và mức độ tham gia liên kết sản xuất. Đề tài áp dụng phương pháp hạch toán kinh tế nông hộ để xác định giá trị sản xuất, chi phí trung gian, giá trị gia tăng và hiệu quả trên một ngày công lao động, kết hợp phương pháp thống kê so sánh đối chứng giữa nhóm hộ trong và ngoài cánh đồng mẫu lớn. Việc lựa chọn phương pháp này cho phép lượng hóa chính xác chênh lệch về năng suất, lợi nhuận và mức độ suy giảm hóa chất bảo vệ thực vật trên đồng ruộng. Quá trình khảo sát, thu thập dữ liệu và xử lý thống kê được thực hiện liên tục từ năm 2013 đến đầu năm 2015.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Thứ nhất, mô hình cánh đồng mẫu lớn giúp tiết giảm mạnh chi phí trung gian đầu vào. Nhờ việc gieo cấy đồng loạt cùng một loại giống lúa chất lượng cao (như VS1, RVT) và mua chung vật tư phân bón với giá gốc từ hợp tác xã, chi phí trung gian giảm từ 10% đến 15% so với sản xuất manh mún ngoài mô hình. Số lần phun thuốc bảo vệ thực vật giảm từ 1,5 đến 2,0 lần mỗi vụ do dịch bệnh được kiểm soát đồng loạt và triệt để.

Thứ hai, năng suất cây trồng và giá trị sản xuất trên một đơn vị diện tích tăng trưởng vượt trội. Năng suất lúa trong cánh đồng mẫu lớn đạt bình quân từ 6,0 đến 6,5 tấn/ha/vụ, cao hơn từ 0,5 đến 0,8 tấn/ha (tương đương mức tăng từ 8% đến 12%) so với canh tác truyền thống ngoài mô hình. Tổng lợi nhuận thuần túy sau khi trừ chi phí tăng thêm từ 2,3 đến 2,5 triệu đồng/ha mỗi vụ.

Thứ ba, hiệu quả đầu tư trên một ngày công lao động tăng mạnh. Tại mô hình luân canh 3 vụ (Lúa xuân - Dưa lê - Lúa mùa) ở xã Song An, giá trị gia tăng trên một công lao động đạt trên 180.000 đồng/công, cao hơn 32,5% so với mức 135.000 đồng/công của các hộ canh tác ngoài mô hình. Việc đưa cơ giới hóa khâu làm đất và thu hoạch đạt tỷ lệ trên 90% đã giải phóng sức lao động thủ công đáng kể.

Thứ tư, môi trường đất và hệ sinh thái đồng ruộng được bảo vệ rõ rệt. Nhờ được tập huấn quy trình kỹ thuật 3 giảm 3 tăng và 1 phải 5 giảm, nông dân tham gia mô hình đã giảm bón thừa từ 25 đến 30 kg đạm Urê/ha, tăng cường phân bón cân đối N-P-K chuyên dùng và hạn chế triệt để tình trạng vứt vỏ bao thuốc bảo vệ thực vật bừa bãi ra kênh mương.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân căn bản dẫn tới sự vượt trội của mô hình bắt nguồn từ việc tổ chức lại sản xuất theo hướng hành động tập thể thông qua liên kết ngang giữa các hộ nông dân và liên kết dọc với doanh nghiệp cung ứng vật tư. Việc chuyển giao kỹ thuật được thực hiện tập trung, nước tưới tiêu được điều tiết khoa học giúp hạn chế thất thoát tài nguyên và dịch hại lây lan.

Khi so sánh với các nghiên cứu tương tự tại các tỉnh Nam Bộ như An Giang (với 9.357 ha cánh đồng mẫu lớn) hay Đồng Tháp (với 5.200 ha), kết quả tại huyện Vũ Thư cho thấy sự phù hợp cao với đặc thù đất đai miền Bắc. Dù quy mô diện tích của từng hộ nhỏ hơn, mô hình tại Vũ Thư lại phát huy thế mạnh đa dạng hóa cây trồng vụ đông và cây rau màu giá trị cao, tạo ra chu kỳ quay vòng đất từ 2,5 đến 3 vụ/năm.

Dữ liệu nghiên cứu được lượng hóa trực quan thông qua Bảng so sánh hạch toán các chỉ số kinh tế (GTSX, CPTG, GTGT) giữa xã Nguyên Xá và xã Song An, kết hợp Biểu đồ so sánh tỷ lệ sử dụng phân bón và thuốc trừ sâu giữa trong và ngoài mô hình. Biểu đồ phân bổ lao động minh chứng rõ nét việc mô hình đã rút bớt tỷ trọng lao động nông nghiệp nặng nhọc (từ mức 115.947 người năm 2010 xuống còn 102.328 người năm 2013), tạo điều kiện cho nông dân chuyển dịch sang làm công nghiệp và dịch vụ địa phương.

Đề xuất và khuyến nghị

Thứ nhất, đẩy mạnh công tác dồn điền đổi thửa gắn với quy hoạch hoàn thiện mạng lưới giao thông nội đồng và kênh mương tưới tiêu. Mục tiêu đến năm 2018 mở rộng diện tích cánh đồng mẫu lớn lên 3.500 ha tại 15 xã trọng điểm, đảm bảo 100% diện tích có đường trục chính rộng từ 3 mét trở lên cho máy gặt đập liên hợp và xe cơ giới vận chuyển nông sản. Trách nhiệm thực hiện thuộc về Ủy ban nhân dân huyện Vũ Thư, Phòng Tài nguyên và Môi trường cùng Ủy ban nhân dân các xã.

Thứ hai, thiết lập hợp đồng liên kết chuỗi giá trị bao tiêu nông sản bền vững giữa doanh nghiệp và hợp tác xã nông nghiệp. Mục tiêu ký hợp đồng thu mua cố định tối thiểu 80% sản lượng lúa và rau màu hàng hóa với mức giá bảo hiểm cao hơn thị trường tự do từ 200 đến 300 đồng/kg. Timeline triển khai liên tục trong giai đoạn 2016 - 2020 dưới sự chủ trì của Hội Nông dân huyện, Phòng Nông nghiệp & PTNT và các doanh nghiệp chế biến xuất khẩu.

Thứ ba, chuẩn hóa quy trình thâm canh theo tiêu chuẩn VietGAP và thực hành nông nghiệp sinh thái. Mục tiêu tổ chức 50 lớp tập huấn mỗi năm cho trên 5.000 lượt nông dân, cắt giảm 25% lượng phân bón hóa học và 30% lượng thuốc bảo vệ thực vật trên toàn địa bàn huyện vào năm 2018. Trách nhiệm điều phối thuộc về Trạm Khuyến nông và Trạm Bảo vệ thực vật huyện Vũ Thư.

Thứ tư, triển khai gói chính sách tín dụng ưu đãi hỗ trợ mua sắm máy móc cơ giới hóa nông nghiệp. Mục tiêu hỗ trợ 50% lãi suất vay vốn ngân hàng trong 3 năm đầu cho các tổ hợp tác và cá nhân đầu tư máy cấy, máy sấy nông sản, nâng tỷ lệ cơ giới hóa toàn diện khâu gieo cấy lên 85% vào năm 2020. Chủ thể thực hiện gồm Ngân hàng Nông nghiệp & PTNT chi nhánh Vũ Thư phối hợp cùng Quỹ Hỗ trợ phát triển hợp tác xã tỉnh Thái Bình.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Nội dung và kết quả nghiên cứu của luận văn mang lại giá trị ứng dụng thiết thực cho 4 nhóm đối tượng trọng tâm:

1. Cơ quan quản lý nhà nước về đất đai và nông nghiệp cấp huyện, tỉnh: Cung cấp khung phương pháp luận và cơ sở dữ liệu thực chứng để xây dựng quy hoạch sử dụng đất nông nghiệp, lập kế hoạch xây dựng nông thôn mới và ban hành các chính sách hỗ trợ phát triển kinh tế hợp tác.
2. Ban quản trị các Hợp tác xã dịch vụ nông nghiệp: Cung cấp phương pháp hạch toán chi phí đầu vào, cách thức tổ chức dịch vụ làm đất, bảo vệ thực vật và lựa chọn công thức luân canh cây trồng thích ứng cao với điều kiện đất đai từng vùng.
3. Các doanh nghiệp kinh doanh vật tư nông nghiệp và chế biến nông sản: Cung cấp cơ sở thực tiễn về mô hình liên kết chuỗi giá trị, giúp doanh nghiệp xây dựng vùng nguyên liệu ổn định, kiểm soát chất lượng từ gốc và tối ưu hóa chi phí thu gom vận chuyển.
4. Giảng viên, nhà nghiên cứu và sinh viên chuyên ngành Quản lý đất đai, Khoa học Môi trường, Kinh tế nông nghiệp: Cung cấp tài liệu tham khảo học thuật giá trị về hệ thống chỉ tiêu đánh giá đất đai bền vững và phương pháp điều tra kinh tế nông hộ tại vùng đồng bằng Bắc Bộ.

Câu hỏi thường gặp

Mô hình cánh đồng mẫu lớn tại huyện Vũ Thư có điểm gì khác biệt so với các tỉnh phía Nam? Khác với mô hình chuyên canh độc canh cây lúa tại Đồng bằng sông Cửu Long, Vũ Thư tận dụng 53,7% diện tích đất thịt nhẹ và 23,1% đất cát pha để phát triển mô hình đa canh kết hợp lúa chất lượng cao với cây vụ đông như đậu tương, dưa lê, bí ngô, nâng hệ số sử dụng đất lên 3 vụ/năm.

Vì sao tham gia cánh đồng mẫu lớn lại giúp giảm lượng thuốc bảo vệ thực vật? Khi gieo cấy tập trung cùng một giống lúa và cùng khung thời vụ, cây trồng sinh trưởng đồng đều, hạn chế tình trạng sâu bệnh gối lứa. Nông dân áp dụng phương pháp quản lý dịch hại IPM và phun thuốc tập trung đúng thời điểm, giúp giảm từ 1,5 đến 2,0 lần phun thuốc trong mỗi vụ mùa.

Người nông dân thu được lợi ích kinh tế trực tiếp nào khi tham gia mô hình? Nông dân được hợp tác xã cung ứng giống chuẩn và phân bón trả chậm với giá gốc, giảm 10% đến 15% chi phí trung gian. Đồng thời, năng suất lúa tăng từ 8% đến 12%, lợi nhuận ròng tăng thêm 2,3 đến 2,5 triệu đồng/ha và giá trị ngày công lao động tăng trên 30%.

Hiệu quả môi trường của mô hình cánh đồng mẫu lớn được thể hiện qua những tiêu chí nào? Hiệu quả môi trường thể hiện qua việc giảm từ 25 đến 30 kg phân đạm Urê/ha, giảm phát thải hóa chất độc hại vào nguồn nước và phục hồi độ phì tự nhiên của đất thông qua luân canh cây họ đậu có khả năng cố định đạm sinh học.

Khó khăn lớn nhất khi nhân rộng mô hình cánh đồng mẫu lớn tại tỉnh Thái Bình là gì? Thách thức lớn nhất là diện tích đất đai còn bị phân tán theo từng hộ gia đình, tâm lý giữ đất của một bộ phận người dân và hệ thống liên kết tiêu thụ với doanh nghiệp đôi khi bị phá vỡ khi giá nông sản ngoài thị trường biến động mạnh.

Kết luận

• Cánh đồng mẫu lớn tại huyện Vũ Thư giúp nâng cao giá trị sản xuất nông nghiệp từ 15% đến 25%, gia tăng lợi nhuận thuần từ 2,3 đến 2,5 triệu đồng/ha/vụ.
• Giảm thiểu từ 1,5 đến 2,0 lần phun thuốc trừ sâu mỗi vụ và giảm 25 đến 30 kg đạm vô cơ bón thừa, bảo vệ tối ưu hệ sinh thái đất và nguồn nước ngầm.
• Nâng cao năng suất lao động nông nghiệp, gia tăng thu nhập trên mỗi ngày công thêm 32,5% tại các vùng luân canh lúa và cây màu ngắn ngày.
• Khẳng định tính ưu việt của phương thức liên kết 4 nhà, giải quyết triệt để hạn chế manh mún ruộng đất tại vùng châu thổ sông Hồng.
• Cung cấp bộ tiêu chí và phương pháp đánh giá toàn diện hiệu quả sử dụng đất nông nghiệp trên cả 3 phương diện kinh tế, xã hội và môi trường.

Đóng góp khoa học và thực tiễn lớn nhất của luận văn là đã chuẩn hóa quy trình đánh giá hiệu quả sử dụng đất của mô hình cánh đồng mẫu lớn gắn với mục tiêu phát triển bền vững tại một huyện thuần nông tiêu biểu. Để hiện thực hóa các định hướng này, giai đoạn 2016 - 2018 cần tập trung hoàn thành dồn điền đổi thửa và kiên cố hóa kênh mương, tiếp đó giai đoạn 2018 - 2020 hoàn thiện chuỗi giá trị bao tiêu và xây dựng thương hiệu nông sản an toàn. Các cấp chính quyền địa phương, hợp tác xã dịch vụ nông nghiệp và cộng đồng doanh nghiệp cần chủ động phối hợp chặt chẽ, đồng bộ các nguồn lực để nhân rộng mô hình cánh đồng mẫu lớn, đưa nền nông nghiệp Thái Bình phát triển hiện đại và bền vững.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU ĐÁNH GIÁ HIỆU QUẢ CỦA MÔ HÌNH CÁNH ĐỒNG MẪU LỚN 1. Tổng quan các công trình nghiên cứu có liên quan. Trên thế giới Trên thế giới, các nước không dùng khái niệm “cánh đồng mẫu lớn, hoặc cánh đồng lớn” mà có thể hiểu là các khu vực tập trung diện tích lớn, phát triển chuyên canh các loại cây trồng để đạt hiệu quả cao về kinh tế, xã hội, môi trường với việc áp dụng các công nghệ khoa học kỹ thuật hiện đại trong một hệ thống quản trị nhất định. Tiếp cận về cánh đồng lớn trên thế giới thường được thực hiện bắt đầu bằng xác định các tiêu chí mà thị trường yêu cầu hoặc chính phủ áp đặt như về chất lượng sản phẩm, môi trường, kỹ thuật canh tác, kế hoạch sản xuất, hệ thống quản trị…để làm cơ sở xây dựng hành động tập thể của liên kết ngang và liên kết dọc.

Những cánh đồng lớn có thể ở một khu vực, vùng nhỏ, hoặc cả một lưu vực cho một sản phẩm chuyên môn hóa cao. Một số mô hình cánh đồng mẫu lớn đã được thực hiện tại các nước trên thế giới và đã đạt được những thành công nhất định như: mô hình sản xuất rượu nho ở Pháp, mô hình trồng rau ở Philipines, mô hình sản xuất lúa ở Malaysia. Mô hình sản xuất rượu nho ở Pháp Mô hình sản xuất rượu nho ở Pháp, tiêu biểu là vùng Bordeaux và một số vùng khác được xây dựng như sau: Các nhà sản xuất và các tổ chức sản xuất của người dân (HTX, hiệp hội) đều thống nhất thực hiện hoạt động tập thể chung về quy hoạch vùng sản xuất, quy trình sản xuất (giống, kỹ thuật sản xuất…), quy trình thu hoạch, quy trình chế biến, đóng gói thương hiệu trên thị trường. Những quy hoạch đó, sau khi được tổ chức của nông dân thống nhất, đề xuất lên các cơ quan nhà nước, được công nhận, sẽ trở thành công cụ có tính pháp lý để kiểm soát các hành động tập thể của nông dân, doanh nghiệp trong hoạt động sản xuất kinh doanh.

Các cơ quan nhà nước có trách nhiệm kiểm tra, giám sát theo các cam kết của nông dân; 4 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] khuyên khích các tổ chức nông dân áp dụng các tiêu chuẩn môi trường, sinh thái., đây cũng là cách thức để áp dụng chính sách mới trong sản xuất nông nghiệp của Pháp. Mô hình trồng rau ở Philipines Mô hình trồng rau này được thực hiện bởi một tổ chức có tên gọi Normin Veggies. Đây là tổ chức của nông dân thành lập với mong muốn là nơi người nông dân có thể cất lên tiếng nói của mình, là nơi chia sẻ mối quan tâm, cơ hội cũng như hiểu biết về ngành sản xuất rau để có cơ hội gia tăng thu nhập và cũng là nơi đại diện để đối thoại với chính phủ và những tổ chức khác. Normin Veggies là tổ chức phi lợi nhuận, cung cấp dịch vụ cho những thành viên là những nông dân độc lập, hộ nông dân nhỏ, các quỹ phát triển, các trang trại, người cung cấp đầu vào và cung cấp dịch vụ, đơn vị thuộc chính quyền địa phương.

Normin Veggies lập ra các nhóm làm thương mại cho từng sản phẩm (tổng cộng có 12 nhóm). Mỗi nhóm bao gồm khoảng 5-10 người, đứng đầu là một nông dân giỏi, có trách nhiệm lập kế hoạch marketing cho sản phẩm của khoảng 18 nông dân độc lập và 60 hộ nông dân nhỏ. Sự gắn kết của nông dân thể hiện ở cam kết cung cấp sản phẩm và thỏa thuận về khối lượng cung cấp, kế hoạch phân phối, tuân thủ theo chất lượng chung, thực hành sản xuất, quản lý thu hoạch và sau thu hoạch. Việc xây dựng các nhóm nhỏ nhằm mục tiêu xây dựng hệ thống quản lý chặt chẽ trong đó yêu cầu các thành viên bảo vệ uy tín của nhóm trên thị trường để đưa ra chiến lược giúp nông dân phản ứng nhanh nhạy với thị trường và tiếp cận với thị trường có giá trị cao hơn, mang lại lợi ích như đạt tính kinh tế theo quy mô và khả nằng cung cấp sản phẩm với số lượng lớn và chi phí giao dịch nhỏ hơn; tiếp cận thị trường tốt, giao dịch với nhà cung cấp dịch vụ, liên kết có hiệu quả với chính phủ và tổ chức tư nhân.

Các nhóm này được điều phối chung bởi Normincorp, một đơn vị có trách nhiệm kết nối các nhóm với thị trường. Normicorp thu phí tính trên giá trị sản phẩm được giao dịch để duy trì hoạt động. Normicorp tham gia giám sát để đảm bảo kế 5 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] hoạch sản xuất đáp ứng được kế hoạch marketing, giám sát chất lượng sản phẩm, quản lý sau thu hoạch, và giám sát hoạt động phân loại, vận chuyển, thu gom… Trong mô hình này, chính phủ và các nhà tài trợ tư nhân hỗ trợ về tập huấn, công nghệ và phát triển sản phẩm, thị trường, cung cấp khoản tín dụng cho đầu tư vào công nghệ của Normin Veggies, cũng như các hỗ trợ nhằm duy trì khả năng đáp ứng thị trường nông dân và giữ vị thế trên thị trường. Bài học thành công của Normin Veggies là: - Hoạt động như một tổ chức hỗ trợ thành viên tiếp cận với những nguồn lực mà chỉ thành viên mới có được như đào tạo, nâng cấp kỹ thuật và hỗ trợ tiếp cận thị trường - Giao dịch minh bạch củng cố niềm tin, sự tin tưởng giữa các thành viên.

- Sự chia sẻ giữa các thành viên về công nghệ, kiến thức, đóng gói và các kỹ năng khác để tham gia thị trường. - Khả năng thích ứng của Normin Veggies và Normincorp trước sự biến động của thị trường một cách khá linh hoạt. Đó là do sự liên lạc cởi mở và minh bạch giữa các thành viên. - Năng lực lãnh đạo của các cán bộ là nòng cốt trong việc xây dựng mô hình c.

Mô hình sản xuất lúa ở Malaysia Xuất phát từ tình trạng đất nông nghiệp nhỏ lẻ, manh mún (bình quân từ 0,1- 0,5ha/hộ), Malaysia đã tiến hành những cải cách mới trong nông nghiệp đặc biệt là trong sản xuất lúa gạo để nhằm tăng năng suất. Cụ thể: Chính phủ đã tích cực đẩy mạnh trong việc xây dựng cơ sở hạ tầng phục vụ quá trình cơ giới hóa sản xuất nông nghiệp và dồn điền đổi thửa bao gồm xây dựng hệ thống kênh mương thủy lợi, đường cho máy móc vào ruộng, đường giao thông cho đi lại và và vận chuyển sản phẩm; áp dụng khoa học kỹ thuật, sử dụng máy móc trong sản xuất lúa; xây dựng các nhà máy gần khu sản xuất lúa… Malaysia đã áp dụng ba hình thức để tăng quy mô diện tích của các đơn vị sản xuất lúa đó là: Doanh nghiệp thuê những mảnh đất nhỏ của nông dân và làm tất cả các khâu; các Hợp tác xã và tổ chức của nông dân đứng ra tổ chức canh tác trên 6 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] mảnh ruộng lớn; doanh nghiệp thương mại phát triển và quản lý các cánh đồng rộng có nhiều mảnh lớn hoặc mảnh liền thửa. Xu hướng dồn ruộng đất thành mảnh lớn ở Malaysia ngoài những lý do về giảm chi phí và tăng năng suất lúa, còn lý do khác là áp lực về lao động nông nghiệp ngày càng ít đi, trong khi đất lúa bị chuyển mục đích sử dụng sang cây trồng có lợi nhuận lớn hơn. Mô hình tiêu biểu sản xuất lúa trên quy mô lớn của Malaysia là ở Seberang Perak được quản lý bởi Cơ quan Phục hồi và Củng cố đất liên bang (Federal Land Consolidation and Rehabilitation Authority - FELCRA) trong khuôn khổ một dự án của chính phủ với Ngân hàng thế giới.

Trong vùng sản xuất này, mỗi hộ được nhận một diện tích như nhau là 1,2ha trồng lúa và 1,2 ha trồng cọ. Các hoạt động đều được làm bằng máy và được thuê từ bên ngoài. Các hoạt động được điều phối bởi FELCRA nhằm đảm bảo tính thống nhất và kịp thời vụ. Nông dân tham gia với tư cách là người lao động và được chia lợi tức.

Mô hình ở Seberang Perak được nhân rộng ra nhiều vùng khác nhau do công ty tư nhân thực hiện. Từ kinh nghiệm của Malaysia có thể rút ra một số bài học: - Chính phủ đứng ra quy hoạch và xây dựng cơ sở hạ tầng cho “cánh đồng mẫu lớn”. Cơ sở hạ tầng luôn luôn được cải thiện và nâng cấp để đáp ứng những thay đổi trong sản xuất. - Áp dụng công nghệ và máy móc hiện đại để nâng cao năng suất lao động, năng suất sản phẩm và giảm chi phí.

- Hoạt động sản xuất do một cơ quan quản lý nhằm đảm bảo tính thống nhất và kịp thời vụ. - Dồn ruộng đất để tăng quy mô sản xuất và tổ chức lại thành ô thửa thuận tiện cho sử dụng máy móc. Đánh giá chung về mô hình cánh đồng mẫu lớn của các nước trên thế giới Những kinh nghiệm thành công của các nước dựa trên các nguyên tắc cơ bản sau: - Quy hoạch vùng ổn định cho sản phẩm: Nhà nước phải quy hoạch, minh bạch rõ ràng vùng sản xuất cho sản phẩm nào đó, mang tính lâu dài. Nhiều nước, 7 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] nông dân chỉ được cấp giấy phép sản xuất sản phẩm nào đó theo quy hoạch, nếu sản xuất sai quy hoạch có thể bị phạt hoặc thu hồi giấy phép sản xuất.

Tại các vùng quy hoạch đó, chỉ những doanh nghiệp chế biến sản phẩm đó mới được cấp phép xây dựng và vận hành. Toàn bộ hạ tầng, khoa học công nghệ sẽ đầu tư theo quy hoạch. Sự kết hợp tổng lực đó, sẽ tạo ra lợi thế cạnh tranh, không những về điều kiện tự nhiên, mà còn về chi phí sản xuất, chi phí giao dịch thương mại, áp dụng Khoa học công nghệ, giảm rủi ro, không có sự cạnh tranh lộn xộn giữa các doanh nghiệp, nông dân và doanh nghiệp phải tôn trọng hợp đồng đã ký, nếu không sẽ bị phạt hoặc thu hồi giấy phép sản xuất kinh doanh… - Xác định và xây dựng các yếu tố liên kết nông dân, liên kết nông dân và doanh nghiệp: như quy trình sản xuất, quy trình chế biến đóng gói, kế hoạch phân phối theo yêu cầu thị trường, các nguyên tắc quản trị sự liên kết nông dân. Trên cơ sở thông tin thị trường, tiếp cận thị trường xây dựng quy trình quản lý chất lượng dựa trên thị trường mà sản phẩm đó được bán, mang tính kỹ thuật và chú ý đến quản trị các quy trình kỹ thuật trong sản xuất, thương mại toàn chuỗi sản phẩm.

Những quy trình này, khi được nhà nước công nhận sẽ là công cụ để quản trị chuỗi sản phẩm và kiểm soát nhà nước.